فهرست مطالب

مشکوه - پیاپی 145 (زمستان 1398)
  • پیاپی 145 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/07
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امیر سلمانی رحیمی صفحات 4-7
  • جواد ایروانی*، زهرا حسین زاده صفحات 8-32

    طرح مسایل مربوط به همسران پیامبر (ص) در قرآن کریم، که برای هدایت بشر در همه عصرها و نسل هاست، این پرسش را ایجاد می کند که خوانش و اندیشه در آیات مشتمل بر آن ها، چه سودی برای دیگران دارد؟ و هم این، دستاویزی برای طیفی از اتهام ها علیه قرآن و رسول اکرم (ص) با ادعای «خصوصی سازی» بخشی از قرآن از سوی پیامبر (ص) شده است. این نوشتار، به شیوه توصیفی _ تحلیلی و روش کتابخانه ای، در صدد است از رهگذر «تاویل» مبتنی بر روایات، ضمن تبیین الگویی برگرفته از استخراج پیام های معرفتی، رفتاری و اخلاقی از این آیات، به پرسش یادشده پاسخ دهد. بر این اساس، تجرید آیات از خصوصیات و ملابسات، استخراج پیام کلی، و تطبیق آن بر مصادیق عصری، راز فایده مندی آیات برای عصرها و نسل هاست. افزون بر آن، برخی از مسایل مربوط به همسران پیامبر (ص)، در ارتباطی وثیق با مسایل اعتقادی مسلمانان است که ذکر آن ها را در متن کتاب آسمانی، نه تنها توجیه پذیر، که اجتناب ناپذیر می سازد.

    کلیدواژگان: تاویل_جاودانگی قرآن_همسران پیامبر (ص)_جری و تطبیق
  • حسین براتی*، عباس اسماعیلی زاده صفحات 33-56

    مفسران درباره چیستی متعلق «همت به» و «هم بها» و نیز دو واژه «سوء» و «فحشاء» در آیه 24 سوره یوسف (ع) اختلاف دارند. گروهی معتقدند «هم» از طرف یوسف (ع) و زلیخا و یا فقط یوسف (ع) به ضرب و قتل بود و لذا عموم قایلان به این نظر، «سوء» را به ضرب و قتل، و «فحشاء» را به زنا معنا نموده اند. عده ای معتقدند متعلق هر دو «هم»، زناست و «سوء» و «فحشاء» نیز به همین قضیه برمی گردد؛ البته «هم» از طرف زلیخا به فعلیت رسید، ولی از جانب یوسف (ع) به سبب دیدن «برهان رب» به فعلیت نرسید. درباره هر دو تفسیر روایاتی نقل شده است. پژوهه حاضر با روشی توصیفی_ تحلیلی، کوششی است در نقد و بررسی اختلاف مفسران در مسیله یادشده و ارایه راهکاری برای حل این اختلاف و رسیدن به مقصود آیه با خوانشی قرآنی. این نوشتار نیز اگرچه تفسیر دوم را ترجیح می دهد، دلایل و شواهد عرضه شده توسط قایلان به هر یک از دو نظر را ناکافی دانسته، حل مسیله را در خود قرآن جستجو می کند. بدین منظور، رسیدن به معنای صحیح از طریق سیاق و ظاهر آیات سوره یوسف (ع) و دیگر آیات قرآن کریم صورت گرفته است.

    کلیدواژگان: سوره یوسف_متعلق همت به و هم بها_سوء_فحشاء_سیاق آیات_زلیخا
  • علی اصغر آخوندی صفحات 57-77

    «فاصله» در پایان آیات، پدیده ای قرآنی است که تجلیگر اعجاز و بلاغت آن است. درباره این اصطلاح که از زمان سیبویه (م180ق) برای فرجام آیات به کار رفت تاکنون، کم و بیش بحث شده است؛ اما به نظر می رسد هنوز زوایای بسیار زیادی از آن روشن نگردیده است. از جمله این مباحث، بحث اهمیت فاصله در قرآن از نظر نقش آن در اعجاز و بلاغت، کاربرد آن در زمینه تبیین محتوایی و تفسیر و ضرب آهنگ آن در قرایت است. از این رو سوال اساسی این است که فاصله در قرآن از چه اهمیتی برخوردار است؟ در این مقاله تلاش شده است با پژوهش در آثار و کتب و با استفاده از سخنان عالمانی که در این زمینه سخنی گفته اند، جهاتی از اهمیت این پدیده قرآنی آشکار گردد. از جمله به این موارد می توان اشاره کرد: فاصله؛ یکی از وجوه اعجاز قرآن، تجلی بلاغت آن، زینت بخش لفظ و معنا در قرآن، عامل تاثیرگذاری در جان ها و... است.

    کلیدواژگان: فاصله، فواصل آیات، اهمیت فاصله، اعجاز قرآن، بلاغت قرآن
  • سهراب مروتی، بهروز سپیدنامه، صدیقه کرمی صفحات 78-101

    «سنخ شناسی»یکی از روش های تبیین مباحث در علوم مختلف است که از آن به طور گسترده در قرآن کریم استفاده شده است. در این پژوهش به روش توصیفی_ تحلیلی «مبانی» و «اصولی» که قرآن کریم بر اساس آن ها سنخ ها را تعریف و از یکدیگر متمایز کرده، بررسی شده است. قرآن کریم در گونه سازی چهار مبنای اساسی دارد. مبنای سنخ شناسی فرهنگی، حاکمیت ارزش های توحیدی و دوری از سنت گرایی (تبعیت از گذشتگان) است. سنخ های اجتماعی، بر مبنای نظارت اجتماعی و عدم بی تفاوتی افراد نسبت به یکدیگر بنا شده است. همچنین مبنای سنخ شناسی سیاسی، «قدرت» و «هجرت» است و سنخ های اقتصادی، بر مبانی «انصاف در توزیع» و «اعتدال در مصرف» تبیین شده است. در سنخ شناسی تمایزها بیشتر آشکار می گردد. به همین دلیل قرآن کریم به منظور دستیابی به «شناخت» بیشتر مخاطبان، روش طبقه بندی و گونه شناسی را برگزیده است.

    کلیدواژگان: سنخ شناسی آیات، مبانی سنخ شناسی، سنخ های فرهنگی، سنخ های اجتماعی، سنخ های سیاسی، سنخ های اقتصادی
  • احمد شه گلی صفحات 102-121

    بحث «تنوع» یکی از موضوعاتی است که پرداختن به آن، ابعاد مهمی از مباحث انسان شناسی را آشکار می کند. اهمیت این موضوع به گونه ای است که خداوند در قرآن در موارد متعددی از تنوع موجودات  (اختلاف الوان) سخن به میان آورده و در مواردی به طور خاص به تنوع انسانی اشاره کرده است. انسان ها در خصوصیات جسمی، روحی و روانی با یکدیگر تفاوت دارند. ابعاد این تنوع در هر یک از این موارد بسیار گسترده است. در این مقاله با رویکردی دینی و با مراجعه به آیات قرآن، در صدد تبیین و تحلیل و استنتاج از مسیله تنوع در عالم انسانی و بیان حکمت ها و دلالت های تربیتی آن هستیم. با تبیین این مسیله روشن خواهد شد تنوع، سنت خدا و مقتضای حکمت الهی است و در مسایل اجتماعی و تربیتی این اصل باید به عنوان امری ضروری و اجتناب ناپذیر شناسایی شود و در مسیر صحیح قرار گیرد.

    کلیدواژگان: تنوع انسان، ضرورت تنوع، حکمت تنوع، اختلاف الوان، آیات قرآن
  • زهرا قاسم نژاد، سیده محبوبه کشفی* صفحات 122-141

    واژه « مستمر» در آیه شریفه (وإن یروا آیه یعرضوا ویقولوا سحر مستمر) (قمر /2) از واژگان قرآن کریم است که مفسران در بیان معنای آن دچار اختلاف شده و آرای گوناگونی را مطرح نموده اند؛ همان گونه که در میان منابع دانش لغت هم این تشتت آراء و اقوال دیده می شود؛ زیرا عده ای این واژه را دارای یک اصل معنایی دانسته و برخی برای آن چند اصل معنایی در نظر گرفته اند. اختلاف در اصل معنای لغوی «مستمر»، مفسران را در تفسیر این آیه دچار اختلاف نظر نموده است؛ سحر متداوم، سحر زایل شونده، سحر قوی، سحر مشابه و سحر فراگیر از معانی «سحر مستمر» در تفاسیر موجود است. با توجه به اختلاف گسترده ای که در میان مفسران در بیان معنای این ترکیب وجود دارد، به نظر می رسد می توان با تکیه بر نقش عناصر زبانی در متن و تاثیر آن در تشخیص معنا و موقعیت تولید متن، معنای تداوم را بر دیگر معانی ترجیح داد. بافت زبانی و غیرزبانی این آیه نشان می دهد، معنای مستمر باید دارای بار منفی باشد و از میان معانی منفی که مطرح شده، معنای تداوم با بافت زبانی و غیرزبانی هماهنگ تر است.

    کلیدواژگان: سوره قمر_سحر_مستمر_بافت زبانی و غیرزبانی
|
  • Javad Iravani*, Nahra Hosein Zadeh Pages 8-32

    Referring to the wives of the Prophet in the Quran, guidance for mankind in all ages and generations raises this question: what is the benefit of reading and meditating on verses containing them? And this is the reason for a series of accusations against the Qur'an and the Holy Prophet (S.A.W.) claiming to "privatize" some parts of the Qur'an by the Prophet (S.A.W.). This article, in a descriptive-analytical and library research, seeks to answer the question with the narrative-based "interpretation" algorithm, while explaining the pattern of extracting epistemological, behavioral, and moral messages from these verses. Accordingly, the abstraction of verses from attributes, the extraction of the general message, and its application to contemporary instances, is the secret of the usefulness of verses for ages and generations. In addition, some of the issues related to the wives of the Prophet (S.A.W.) are closely related to the Muslim  belief issues which are mentioned in the Holy Qur'an, not only justifiable, but also unavoidable.

    Keywords: interpretation, Immortality of the Qur'an, wives of the Prophet (S.A.W.), applicability, tallying
  • Hossein Barati *, Abbas Ismailizadeh Pages 33-56

    Commentators disagree on the reference of "She Verily Desired Him and He Would Have Desired Her" as well as the two words "evil" and "Lewdness " in verse 24 of Yūsuf Surah. Some believe that "Desired" was used by Yūsuf and Zuleikha, or only by Yūsuf, meaning beat and kill, and therefore they translate "evil" to beat and kill, and"Lewdness" to adultery. Some believe that both "desired" are adultery, and "evil" and "lewdness" return to the same issue; Of course, "desired" came to action on behalf of Zuleikha, but not on the part of Yūsuf due to the "argument of the Lord." Narrations have been narrated about both interpretations. The present study, with a descriptive-analytical method, is an attempt to critique and interpret the different opinions of the commentators and to provide a solution to resolve this difference and to reach the purpose of the verse with Qur'anic approach. Although this article prefers the second interpretation, it considers the reasons and evidences provided by those who believe in either of the two views are insufficient and seeks to solve the problem in the Qur'an itself. To this end, the correct meaning has been reached through the context and form of the Yūsuf Surah verses and other verses of the Holy Qur'an.

    Keywords: Yūsuf surah, she verily desired him, he would have desired her, Evil, Lewdness, context of verses, Zuleikha
  • AliAsghar Akhundi Pages 57-77

    "Rhyme" at the end of the verses is a Qur'anic phenomenon that manifests its miracle and eloquence. Since Sībawayh era (d. 180 AH) the term used to conclude the verses and it has been more or less discussed; But it seems that many aspects have not yet been clarified. The discussion of the importance of rhyme in the Qur'an in terms of its role in inimitability and rhetoric, its use in explaining content and its interpretation and tone in reading are some of these topics. So the main question is that how important is rhyme in the Qur'an? In this article, we have tried to reveal some aspects of the importance of this Qur'anic phenomenon by researching books and words of the scholars. These include: rhyme is one of the aspects of the Qur'an inimitability, its eloquence manifestation, the embellishment of words and meanings in the Qur'an, the factor influencing the souls, and so on.

    Keywords: Rhyme, verse rhyme, significance of rhyme, Qur'an inimitability, Qur'an rhetoric
  • Sohrab Morovvati, Behrooz Sepidnameh, Sedigheh Karami Pages 78-101

    "Typology" is a method to explaining discussions in various sciences, which has been widely used in the Holy Qur'an. In this study, the "essentials" and "principles" on the basis of which the Holy Qur'an has defined and distinguished different types of typology have been studied in descriptive-analytical method. The Holy Qur'an has four basic principles in typology. The basis of cultural typology is the rule of monotheistic values and the avoidance of traditionalism. Social types are based on social supervision and how people take care to each other. Also, the basis of political typology is "power" and "migration", and economic types are explained on the basis of "fairness in distribution" and "moderation in consumption". In typology, the distinction becomes obvious. For this reason, in order to know more about the audience, the Holy Qur'an chose the classification and typology.

    Keywords: verse typology, typology essentials, cultural types, social types, political types, economic types
  • Ahmad Shahgoli Pages 102-121

    The "diversity" is one of the topics that address important aspects of anthropology. The importance of this issue is such that in the Qur'an, God has spoken about the diversity of creators (different colors) in many cases, and in some cases, human diversity has been specifically mentioned. Humans differ in their physical, mental, and psychological characteristics. The dimensions of this diversity are very wide in each of these cases. In this article, with a religious approach and referring to the Qur'an verses, we try to explain, analyze and deduce the diversity in the human world and express its wisdom and educational implications. Explaining this will make it clear that diversity is a tradition of God and a requirement of divine wisdom. And in social and educational issues, this principle should be recognized as a necessary and unavoidable subject and put in the right direction.

    Keywords: human diversity, necessity of diversity, wisdom of diversity, different colors, Qur’anic verses
  • Zahra Qasemnejad, Seyyedeh Mahboobeh Kashfi* Pages 122-141

    The word "Prolonged" in the Holy Verse “And If They Behold a Portent They Turn Away and Say: Prolonged Illusion” (54:2) is one of the words of the Holy Qur’an that the commentators have disagreed on its meaning and have expressed various opinions, because some people consider this word to have one semantic principle and some have considered several semantic principles. The disagreement in the meaning of "prolonged" has caused the commentators to disagree in interpreting this verse; continuous illusion, disappearing illusion, strong illusion, similar illusion, comprehensive illusion are some meanings of "prolonged illusion" in the interpretations. Given the widespread disagreement among commentators, it seems that relying on the role of linguistic elements in the text and its effect on recognizing the meaning and position of text production, the meaning of continuity can be preferred to other meanings. The linguistic and non-linguistic context of this verse shows that prolonged meaning must have a negative connotation, and among the negative meanings that have been proposed, the meaning of continuity is more in harmony with linguistic and non-linguistic context.

    Keywords: Al-Qamar surah, illusion, continuous, linguistic, non-linguistic context