فهرست مطالب

مددکاری اجتماعی - پیاپی 16 (تابستان 1397)
  • پیاپی 16 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1399/07/12
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سجاد شرافت، مصطفی ازکیا *، منصور وثوقی، سید محمد سید میرزایی صفحات 1-39

    هدف این پژوهش فهم تجربه زیسته طرد اجتماعی در بین فقرای روستایی استان ایلام می باشد. رویکرد مورد استفاده در این تحقیق، کیفی با استفاده از روش نظریه داده بنیاد می باشد. در این مطالعه کل دهستان های استان شناسایی و از هر دهستان یک روستا- جمعا 10 روستا - مورد مطالعه قرار گرفت. بعد از 35 مورد مصاحبه عمیق و 7 مورد بحث گروهی به اشباع تیوریک دست پیدا کردیم؛ مقوله «فقر و مناسبات نابرابر اقتصای، اجتماعی» به عنوان مقوله هسته ای انتخاب گردید. شرایط علی شکل گیری این مقوله، فقر موروثی، فقدان مهارت، بیکاری، طلاق، بیوگی، تجرد، تبعیض جنسیتی، ناباروری، انسداد اجتماعی، فقدان شبکه های اجتماعی، مهاجر بودن و معلولیت می باشد. از راهبردهای مورد استفاده جهت مواجهه با پدیده نابرابری و طرد اجتماعی می توان به ایجاد گروه های متکثر و متضاد در روستاها، اختلاف و چند دستگی، کسب سرمایه نامشروع، انطباق و خود محروم سازی اشاره کرد. پیامدهای اتخاذ چنین راهبردهایی نیز آسیب پذیری، بدبینی، بی اعتمادی، مشارکت پایین، مواجهه با تنبیهات قانونی، تضعیف شبکه های اجتماعی، بی تفاوتی، یاس و سرخوردگی، بروز آسیب های اجتماعی، خالی شدن روستاها از سکنه و تداوم فقر، نابرابری و طرد اجتماعی می باشد.

    کلیدواژگان: طرد اجتماعی، فقر، توسعه روستایی، نابرابری اجتماعی، نظریه داده بنیاد
  • شیرین یکه کار*، سید احمد حسینی حاجی بکنده صفحات 41-100

    قرار گرفتن در معرض خشونت خانگی، آسیب های متعدد جسمی و روانی برای زنان به همراه دارد. برنامه ریزی اجتماعی برای مقابله با این مسئله اجتماعی نیازمند شناسایی دقیق آن و زمینه های فرهنگی شکل دهنده آن است. بر این اساس هدف از انجام این پژوهش پاسخ به این سوال است که ویژگی های خشونت علیه زنان در خانواده و نیز عوامل فرهنگی زمینه ساز آن کدام است. نمونه مورد بررسی شامل 31 نفر از زنان خشونت دیده 15 تا 65 ساله شهر تهران است که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ایشان جمع آوری گردید. روش انجام پژوهش روش تحلیل مضمونی بوده است. زنان خشونت دیده برای پدیده خشونت خانگی علیه زنان چهار ویژگی چرخه ای بودن، افزایش تدریجی تا مرحله جدایی و یا طلاق عاطفی، اجتناب ناپذیر بودن و همراه بودن خشونت جسمی با انواع دیگر خشونت را برشمردند. مضمون های فرهنگی اصلی شناسایی شده شامل مضمون اصلی مردسالاری (مضمون های فرعی جامعه پذیری جنسیتی، سلب قدرت تصمیم گیری از زنان و درونی سازی ستم) و مضمون اصلی نگرش های فرهنگی نادرست (طلاق تابوی اجتماعی، خشونت موضوعی مربوط به حوزه خصوصی خانواده و تحمل خشونت در هر شرایطی) بودند.

    کلیدواژگان: زنان، خشونت خانگی، مردسالاری، جامعه پذیری جنسیتی، نگرش های فرهنگی
  • نسیبه زنجری، اعظم الملوک الساق، رسول صادقی*، مهسا نوری صفحات 101-126

    در مواجهه با افزایش جمعیت سالمندان، مددکاری اجتماعی سالمندی ظهور و گسترش پیدا کرده است. به زیستن، رضایت از زندگی و عوامل تعیین کننده آن در میان سالمندان از موضوعات مهم و قابل توجه در مددکاری اجتماعی سالمندی است. هدف از مقاله پیش رو، بررسی میزان رضایت از زندگی سالمندان و شناخت عوامل موثر بر آن است. داده ها با استفاده از اجرای پیمایش به شیوه نمونه گیری احتمالی چندمرحله ای در میان 600 سالمند 60 ساله و بالاتر ساکن در مناطق 22 گانه شهر تهران گردآوری شد. میانگین سنی سالمندان مورد بررسی حدود 70 سال بود، 17 درصد سالمندان بی سواد و 16 درصد تنها زندگی می کردند. نتایج بیانگر کاهش رضایت از زندگی در سالمندان همراه با افزایش سن است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که متغیرهای وضعیت سلامت، حمایت اجتماعی، سن، وضعیت اشتغال، تحصیلات، و پایگاه اقتصادی- اجتماعی تاثیر معناداری بر میزان رضایت از زندگی سالمندان داشته و 37 درصد تغییرات آن را تبیین کرده اند. ازاین رو، وضعیت سلامتی نامناسب، کمبود حمایت اجتماعی و فقر منابع مالی تاثیری منفی بر رضایت از زندگی سالمندان دارند. به طورکلی، حمایت اجتماعی خانواده و برنامه ها حمایتی و رفاهی دولت می تواند نقش مهمی در افزایش نشاط و رضایت از زندگی در دوران سالمندی داشته باشد.

    کلیدواژگان: نابرابری اجتماعی، پایگاه اقتصادی - اجتماعی، رضایت از زندگی، حمایت اجتماعی، سالمند
  • منصور فتحی*، مریم خاک رنگین صفحات 127-167

    یکی از ارزش های اساسی حرفه مددکاری اجتماعی، عدالت اجتماعی و توجه ویژه به افراد و اقشار آسیب پذیر و به خصوص کودکان در شرایط دشوار است. این مقاله به بررسی تجارب و تنش های ناشی از زندگی با پدر مصرف کننده مواد، به منظور کاهش مشکلات این کودکان پرداخته است.روش پژوهش حاضر، پدیدارشناسی بوده و برای تحلیل اطلاعات و مصاحبه ها از تحلیل تماتیک بهره گرفته شد. بر اساس روش نمونه گیری هدفمند و نیز معیار اشباع نظری، 28 کودک دارای پدر مصرف کننده مواد، در بحث های گروهی متمرکز و مصاحبه های عمیق انفرادی شرکت نمودند. با تحلیل اطلاعات به دست آمده از مصاحبه ها، هفت مقوله اصلی در خصوص مشکلات کودکان به دست آمد که شامل؛ نگرش منفی به خود، آزار و اذیت توسط اعضای خانواده و دیگران، طرد و انزوا، بی برنامگی و روزمرگی، پذیرش قهرمان نگون بخت، درام هرج ومرج در خانواده و اختلال حمایت والدین می باشد. یافته ها نشان می دهد که کیفیت روابط کودکان و والدین و همچنین اعضای خانواده رضایت بخش نیست. خشونت خانگی یکی از مشکلات شایع این نوع خانواده ها محسوب می شود و کودکان از عوامل محافظتی تاب آوری محروم هستند.

    کلیدواژگان: پدر مصرف کننده مواد، چالش های کودکان، تاب آوری، روش کیفی و اختلال حمایت
  • محسن نیازی، محمد سلیمان نژاد * صفحات 169-201

    گرایش به رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان و جوانان به یکی از دغدغه های اصلی جوامع امروزی تبدیل شده است. این مطالعه باهدف بررسی کیفی پدیده رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان و جوانان درصدد است تا درک روشنی از دلایل و زمینه های گسترش آن را فراهم نماید. این پژوهش به روش کیفی و با رویکرد گراند د تیوری انجام شده است. روش نمونه گیری، هدفمند و با راهبرد نمونه گیری نظری انجام شده و روش جمع آوری داده ها نیز مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با 25 نفر از افراد، شامل دو گروه دارای رفتارهای پرخطر و مطلع از آسیب های اجتماعی در شهر کاشان بوده است. یافته ها متشکل از 48 کد مفهومی و 11 مقوله اصلی شامل: زمینه خانوادگی، احساس تنهایی، شرایط محیطی آسیب زا، چالش اقتصادی و میل به لذت طلبی به عنوان شرایط علی، گسست روابط بین فامیلی، احساس بی عدالتی و کژکارکردی نهادی به عنوان شرایط زمینه ای و اثرپذیری رسانه ای، باورهای نادرست و چشم وهمچشمی در محور شرایط مداخله گر دسته بندی شده اند. پدیده اصلی پژوهش با توجه به مقولات شکل گرفته با عنوان «رفتارهای پرخطر محصول بی سازمانی اجتماع» نام گذاری شده است. بدین ترتیب، بی سازمانی اجتماعی به عنوان مهم ترین مولفه شکل گیری رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان و جوانان شناسایی گردیده است.

    کلیدواژگان: رفتارهای پرخطر، زمینه خانوادگی، کژکارکردی نهادی، چالش اقتصادی، میل به لذت طلبی
  • محمد زاهدی اصل، فاطمه جعفری *، محمدسعید ذکایی، فرشاد مومنی صفحات 202-230

    پژوهش پیش رو متمرکز بر تجربه زیسته کارگران خانگی است. روش پژوهش، کیفی با بهره گیری از روش تحلیل روایت است. جمعیت مورد مطالعه، کارگران خانگی زن شهر تهران هستند که از طریق نمونه گیری هدفمند 15 نفر گزینش شده اند. برای گردآوری داده ها از تکنیک مصاحبه عمیق و جهت تحلیل داده ها از روش کدگذاری نظری بهره گرفته شده است. یافته ها نشان می دهند که مقوله اصلی، دلایل روی آوری زنان به کار خانگی «شهروند تبعی» است و جوهره مشترک تجربه زنان از کار خانگی، نابرابری اجتماعی است و کارگران افزون بر این که به فاصله طبقانی خود با کارفرما آگاه می شوند، محرومیت از کف حمایت اجتماعی پایه، بازدارنده تحرک شغلی آن ها است. کارگران خانگی به فرودستی کار خانگی اذعان داشته و اجتناب از ادغام اجتماعی دارند، بنابراین کوشش در پنهان نمودن شغل خود به سبب ترس از طرد اجتماعی دارند. از سویی، پرداختن به کار خانگی از دید کارفرما به مثابه مسئولیت ذاتی زن دیده می شود. کارگران خانگی به دلیل شرایط منحصر به فرد شغلی خود، نیازمند دریافت حمایت های یکپارچه بوده و از سویی حق کارگران خانگی در حفظ کرامت انسانی و شرایط سلامت بخش، باید در قوانین در نظر گرفته شود.

    کلیدواژگان: تجربه زیسته کارگران خانگی زن، نظافت خانه ها، تحلیل روایت، شهر تهران، اقتصاد غیررسمی
|
  • Sajad Sherafat, Mostafa Azkia* Pages 1-39

    The main purpose of this paper is the conception of lived experienced of social exclusion among Ilamian rural poor people. The method used is qualitative research by grounded theory approach. Each village that has sever poverty index, was selected. Our study is based on information gathered from 35 unstructured interview and focus group in seven district of Ilam. By this 35 unstructured Interview and 7 focus group theoretical saturation was occurred.  "Inequality and social exclusion" was selected as central category. Casual conditions were congregational poverty, lack of proficiency, unemployment, diverse, widowhood, gender discrimination, infertility, and social inequality, lack of social ties, migration, and disability. Some strategies are creation of minority group, conformity, migration, self- impoverishment and social dispute. Some consequences were pessimism, distrust, lack of partnership, apathetic, raise of social deviance, scuff of social ties, depression of agriculture and free – range economy and finally persistence of poverty, inequality and social exclusion.

    Keywords: Social Exclusion, Poverty, Rural Development, Social Inequality, Grounded Theory
  • Shirin y.k*, Seyed Ahmad Hosseyni Pages 41-100

    Domestic violence can cause negative consequences for women’s mental and physical health. To plan a proper program to prevent and control this social issue, we need to know the nature of domestic violence and cultural themes that led to it. In this research information has been gathered through interviewing with battered women. Findings then got analyzed by thematic analysis method. As a result, main themes and sub themes got emerged. 31 women who had experience of domestic violence participated in this research and they have been chosen by purposeful sampling method. Women who suffered from domestic violence mentioned four characteristics for it. According to what they explained, domestic violence followed a cycle of specific phases and its severity increased gradually as marriage goes forward. Also, it is usually unavoidable for them and different types of violence are combined. Research findings also showed that there are two main cultural themes for violence against women; Patriarchy and inappropriate social attitudes. As a main theme patriarchy contains three sub themes of sexual socialization, depriving women from making decisions for their lives and internalizing oppression. Inappropriate attitude theme includes three sub themes. They are considering divorce as a social taboo, domestic violence as a private issue and tolerating domestic violence in any cost.

    Keywords: violence, Domestic Violence, patriarchy
  • Nasibeh Zanjari, Azamo Almolok Elsagh, Rasoul Sadeghi*, Mahsa Nouri Pages 101-126

    Along with population aging the gerontological social work, as a specialist area of social work practice, has become significant for research and policy. Well-being and life satisfaction among elderly are important and key issue in the gerontological social work. This article aims to assess the life satisfaction of the elderly and its related factors. The data were collected by a survey among 600 elderly aged 60 and over in the 22 districts of Tehran, who selected through a multistage probability sampling. The mean age of the elderly was 70 years old, 17% of the elderly were illiterate, and 16% of them lived alone. The results indicate a decrease in life satisfaction in the elderly with age. The results of the multivariate analysis revealed that health status, social support, age, employment status, education, and SES had a significant effect on life satisfaction of elderly people and explained 37% of variance in life satisfaction of elderly people. Hence, poor health statuses, lack of social support and poor financial resources have the greatest impact on the satisfaction of the elderly. Social protection of the family and government support and welfare programs can play an important role in increasing the happiness and life satisfaction in old age.

    Keywords: Social Inequality, SES, Life Satisfaction, social support, Elderly
  • Mansour Fathi*, Maryam Khakrangin Pages 127-167

    One of the fundamental values ​​of the social work profession is social justice and special attention to vulnerable people and groups, especially children, in difficult conditions. The aim of the present study was to identify problems of children of fathers involved in substance abuse, in order to reduce the problems of these children has been addressed. The present study employed phenomenology, a qualitative re search method. The population consisted of chil dren of substance abusing fathers. The study was conducted to use a purposive sampling refined by a theoretical sampling of 28 children who participated in the study. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and focus group discus sions. Seven categories of children’s problems were found in the FGD and in-depth interviews. These categories included: nega tive attitude toward oneself, parental support disor der, accept the role of the misfortune hero, violence and maltreatment, the drama of chaos, family rou tine/ disorganization, exclusion and isolation. The findings of this study indicated that the quality of parental – child relationship and between parents are not satisfied. Domestic violence is one of the obvious signs of family problems and children are deprived of resilience protective factors.

    Keywords: Father of Consumer Materials, Children's Challenges, Resilience, Qualitative Method, Disruption of Support
  • Mohsen Niazi, Mohamad Solimannejad* Pages 169-201

    The tendency to engage in high-risk behaviors among adolescents and young adults has become a major concern in today's society. This study aims to provide a qualitative study of the phenomenon of high-risk behaviors among adolescents and young people in order to provide a clear understanding of the reasons and grounds for its spread. This research has been done qualitatively and with a grand theory approach. The sampling method was purposeful with a theoretical sampling strategy and the data collection method was an in-depth semi-structured interview with 25 people, including two groups with high-risk behaviors and aware of social harms in Kashan. The findings consist of 48 conceptual codes and 11 main categories including: family context, loneliness, traumatic environmental conditions, economic challenge and desire for pleasure as causal conditions, disruption of inter-family relationships, feelings of injustice and institutional dysfunction as contextual and effective conditions. The media, misconceptions, and greed are categorized as intervening. The main phenomenon of the research is named according to the categories formed as "high-risk behaviors of the product of social disorganization". Thus, social disorganization has been identified as the most important component of the formation of high-risk behaviors among adolescents and young people.

    Keywords: Risky behaviors, Family Background, Institutional Maladaptation, Economic Challenge, Desire for Pleasure
  • Mohammad Zahedi Asl, Fatemeh Jafari *, Mohammadsaed Zokaei, Farshad Momeni Pages 202-230

    The present study focuses on the living experience of domestic workers. The research methodology is of qualitative type using narrative analysis method. The study population were female domestic workers in Tehran and through purposeful sampling, 15 persons of the study population were selected. Deep interview technique has been used to collect data. To analyze the data, the theoretical coding method has been used. The findings of this study show that the main theme of women turning to homework is "subordinate citizen" and the common denominator of women's life experience of doing housework is the experience of social inequality. In addition to getting aware of their class gap with the employer, deprived of social protection floor is a barrier to their job mobility. Domestic workers acknowledge the inferiority of domestic work and avoid social integration, so they try to hide their jobs for the fear of social exclusion. On the other hand, from an employer's point of view, doing housework is seen as an inherent responsibility of a woman. Domestic workers, due to their unique working conditions need to receive integrated support. Moreover, the right of domestic workers to maintain human dignity and health conditions must be considered in law and the rules.

    Keywords: Female Domestic Workers, Experience of Female Domestic Workers, Home Cleaning, Narrative analysis, Tehran, informal economy