فهرست مطالب

  • پیاپی 2 (بهار و تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/05/07
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید محسن موسوی، زینب زرگرکاظمی صفحات 9-27

    اصول اعتقادی، زیربنای همه معارف اسلامی به شمار می‌آید. تفویض دین به پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) که گاه از آن با عنوان ولایت تشریعی یاد می‌شود از جمله اعتقادات شیعه به‌شمار می‌آید که آیات قرآن و روایات بر آن دلالت دارند. محدثین در مورد آن به بیان نظرات خود پرداخته و مفسرین قرآن در ضمن تفسیر آیات به آن اشاره کرده‌اند. آن‌چه در خصوص تفویض دین اهمیت دارد، برداشت‌های متفاوت و معانی مختلف حاصل از آن است که این خود منجر به اختلاف آراء شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ضمن بیان معانی متفاوت تفویض دین؛ به بررسی ادله قرآنی، روایی و عقلی هریک از آن‌ها پرداخته و سپس معنای دیگری از تفویض دین را با عنوان «تبیین» مطرح ساخته است.

    کلیدواژگان: پیامبراکرم (ص)، تبیین دین، تفویض دین، ولایت تشریعی
  • حبیب الله حلیمی جلودار صفحات 29-48

    زبان قرآن به معنای ماهیت گزاره‌های قرآنی و صفات آن‌ها است. با مفروض دانستن معنا‌داری گزاره‌های قرآنی، در این مقاله به این سوال پاسخ داده شد که: آیا آیا صرف‌ نظر از شرایط ادراکی و روانی گوینده، گزاره‌های قرآن، واقعیتی ورای خود دارند تا در نتیجه فهم قرآن، فهم شناختاری و معرفت بخشی باشد؟ یا این که گزاره‌های قرآن ویژگی نمادین یا اسطوره‌ای دارند؟ با بررسی کتاب الاهی، تفاسیر و کتب مربوط، این‌گونه نتیجه حاصل شد که دلایل برون دینی مانند: بنای عقلا و عرف بر واقع‌نما بودن جملات خبری، ارسال معجزات به هنگام اعتراض یا تردید مردم، قابلیت اثبات عقلانی گزاره‌های قرآنی؛ و دلایل درون دینی از قبیل: زبان علمی و عقلی گزاره‌های قرآنی، تصریح در نفی شک قرآن از امور غیبی، رد شاعر یا کاهن بودن رسول خاتم، وجود وعد و وعید در گزاره‌های قرآنی و...، دلالت بر واقع‌نمایی و معرفت بخشی گزاره‌های قرآنی دارند.

    کلیدواژگان: زبان قرآن، معرفت بخشی، گزاره ها، برون دینی، درون دینی
  • محمود ابوترابی، آمنه درویشی کولایی صفحات 49-63

    در بینش موحدان، رابطه «خلق» با «خالق»، رابطه «عیال الله» بودن است و بنده‌ای نزد او محبوب‌تر است که مظهر بیشتری از لطف و خدمت به «عیال الله» باشد. کم توجهی به مقوله خدمت و خدمات‌رسانی از آسیب‌های عمده مشهود در جامعه کنونی بشر است که سبب بروز مشکلات فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در میان خلق و «خانوار الهی» شده است. خدمت‌رسانی از منظر کلامی، تفسیری، فرهنگی، اقتصادی و غیر آن، قابل پژوهش است و از امور پسندیده‌ای است که هر انسانی فطرتا تمایل به انجام آن دارد؛ گرچه روش و نوع اجرای آن نسبت به افراد متفاوت است. این مقاله رویکردی است آسیب‌شناسانه به موضوع خدمت رسانی با تکیه بر قرآن و سخنان گوهر بار ایمه اطهار (ع) است که ناب ترین نکته‌ها را در معرفی و تبیین موانع خدمت‌رسانی ارایه کرده‌اند. در این مقاله، ضمن طرح آیات و روایات و بیانات دانشمندان؛ موانع و آسیب‌های عرصه خدمت‌رسانی مورد پژوهش قرار گرفت و سرانجام این نتیجه به دست آمد که که برخی عوامل درونی مانند ضعف معرفتی و برخی عوامل بیرونی مانند ثروت اندوزی، مانع راه خدمت‌رسانی‌اند.

    کلیدواژگان: قرآن، روایات، خلق، خدمت، خدمات رسانی، آسیب
  • حسینعلی ترکمانی، محمدرضا فریدونی، رضاکریمی صفحات 65-90

    از جمله مهم‌ترین مسایل فکری مطرح در دنیای معاصر، بررسی مناسبات میان ادیان است. قرآن کریم دارای ایده‌ای متفاوت در این زمینه بوده و دارای ظرفیتی است که می‌تواند ارایه دهنده راهکارهای تحقق وحدت فراگیر ادیان را ارایه نموده، بدین‌وسیله در پیشرفت و تکامل جوامع انسانی نقشی به‌سزایی را ایفا نماید. هدف این مقاله بررسی راهکار اسلام جهت هم‌زیستی مسالمت‌آمیز و تعامل با پیروان سایر ادیان است. در همین راستا سوال اصلی تحقیق این است که: اسلام که به‌عنوان دین خاتم معرفی شده است در میانه تضارب عقاید مختلف ادیان معاصر، چه راهی را برای ایجاد روابط صحیح و هدایت کننده میان ادیان معرفی می‌کند. می‌توان وحدت ادیان را، با محوریت اسلام حقیقی انتظار داشت به شرطی که اقدامات ذیل در نظر گرفته شوند: مبارزه با انحصارگرایی افراطی، لزوم تعالی مسلمانان در راستای وحدت ادیان، تبیین نقش شیعه در تحقق وحدت ادیان؛ پیروی از آیین ابراهیم (ع)، و سرانجام تکیه بر راهکارهای تحقق عملی این نظریه (عوامل وحدت بخش ادیان). این راهکارها به طور خلاصه عبارتند از: 1. تکیه بر اصل توحید 2. پیروی از آیین ابراهیم (ع) 3. تکیه بر اصول و مبانی مشترک.

    کلیدواژگان: توحید، اسلام، وحدت ادیان
  • محمدباقر محمدی لائینی، سید حسین حسینی کارنامی صفحات 91-106

    امروزه موضوع سبک زندگی از اهمیت خاصی برخوردار شده است و انتخاب سبک خاص مشروط به یک سلسله مبانی معرفتی و اعتقادی است. در این میان در باره «سبک زندگی اسلامی» مطالعات و بحث‌های فراوانی انجام شده است. اما پژوهش حاضر با هدف بررسی امتیازات سبک زندگی اسلامی از نگاه آیات و روایات انجام شده است تا زمینه‌ساز مقایسه این سبک با سایر سبک‌های زندگی رایج و نهایتا گزینش متعالی ترین سبک باشد. سوال تحقیق این است که: مهم‌ترین امتیازات و مولفه‌های سبک زندگی اسلامی از منظر قرآن و روایات چیست؟ این تحقیق به روش تحلیلی کتابخانه‌ای است که با بررسی آیات قرآن و مراجعه به روایات و آثار تفسیری و کتاب‌های مرتبط انجام و ارایه شده است. نتایج بررسی نشان داد که از: وحی محوری، توحید محوری، دانش محوری، عزتمندی، حفظ کرامت انسانی، برخورداری از الگوهای متعالی و اعتدال به‌عنوان مهم‌ترین امتیازات سبک زندگی اسلامی می‌توان نام برد. با تمسک به این مولفه‌ها می‌توان سعادت دو جهان و حسن دنیا و آخرت را برای خود و جامعه رقم زد و از آسیب‌های سبک‌های موجود که ناظر به تفکر مادی و غیر معنوی هستند در امان ماند.

    کلیدواژگان: اسلام، قرآن، سبک زندگی، امتیازات، توحید
  • سید علی هاشمی خان عباسی صفحات 107-128

    امر به معروف و نهی از منکر از بزرگ‌ترین واجبات دینی به شمار می‌آید. فریضه بزرگی که به سبب آن سایر فرایض برپا و امر حکومت تحکیم می‌یابد. عینیت یافتن این نتایج مهم منوط به این است که عوامل موثر در احیاء این فریضه تقویت و موانع و چالش‌های پیش روی آن بر طرف گردد. سوال تحقیق این است که: از منظر منابع اسلامی، مهم‌ترین موانع و چالش‌های تحقق امر به معروف و نهی از منکر در جامعه کدامند؟ با هدف کشف موانع یاد شده، این مطالعه با روش کتابخانه‌ای و تحلیلی انجام شده است. ابتدا اطلاعات لازم و مرتبط، از منابع اصلی جمع آوری، دسته‌بندی و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این بررسی معلوم شد که «عدم توجه به اولویت‌ها» و «اتخاذ شیوه‌های نادرست در احیاء آن» از جمله موانع و چالش‌های مهم تحقق امر به معروف و نهی از منکر در جامعه است.

    کلیدواژگان: امر به معروف، نهی از منکر، چالش ها، قرآن، روایات
  • محمد ملایی ایولی، سید فرزاد متولی حقی، رحمت الله مرزبند صفحات 129-150

    چگونگی خلقت جهان طبیعت یکی از مسایل مهم و مشترک میان دین و علم است. در این راستا آراء مختلفی از گذشته تاکنون ارایه شده است. هدف از این نوشتار بررسی گزاره‌های وحیانی و گزاره‌های علمی در مورد نحوه خلقت عالم طبیعت به‌منظور اثبات عدم تعارض میان اسلام و یافته‌های تجربی است. نظریات علمی به دو دسته قانون و فرضیه تقسیم می‌شوند. یافته‌های تجربی هم در زمینه عناصر اولیه شکل دهنده عالم خلقت و هم در زمینه پیدایش عالم خلقت، از سنخ تیوری است نه قانون. مفاد برخی آیات قرآنی در مورد نحوه خلقت از نوع ظاهر و یا متشابه است نه نص و محکم. لذا در بین اقسام گوناگون اختلاف معنای آیات قرآن و مفاد گزاره‌های علمی، صرفا در صورت اختلاف بین قانون علمی قطعی با نص قرآن، تعارض مصداق پیدا می‌کند و چنین تعارضی مشاهده نشده است و در بقیه حالات، اصولا تعارضی شکل نمی‌گیرد.

    کلیدواژگان: قرآن، علم، خلقت، تعارض، طبیعت