فهرست مطالب

نشریه اقتصاد باثبات
سال یکم شماره 1 (زمستان 1399)

  • تاریخ انتشار: 1399/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدجواد ابوالحسنی*، سعید صمدی صفحات 1-24

    طی دهه های گذشته، اقتصاد جهان شاهد از بین رفتن میلیون ها شغل تولیدی با درآمد خوب بوده است. این فرایند در سال های اخیر در کشورهای خاورمیانه نیز مشاهده شده است. برخی از مشاغل در کشورهای خاورمیانه به دلیل ورود فناوری و صرفه جویی در استفاده از نیروی کار، برای همیشه از بین رفته اند. همزمان، مشاغل بسیاری با دستمزد کم در بخش خدمات و خرده فروشی اقتصاد این کشورها ایجاد شده اند، رشد فناوری موجب کاهش تقاضا برای کارگران کم مهارت و افزایش تقاضا برای کارگران بامهارت می شود و در نتیجه اختلاف دستمزد این دو گروه افزایش می یابد. نکته قابل توجه این است که فناوری با اثرگذاری بر متغیرهای کلان اقتصادی همچون رشد، اشتغال، درآمد و سطح دستمزدها بر توزیع درآمد نیز موثر است. طی سال های اخیر پیشرفت فناوری در کشورهای خاورمیانه شدت گرفته است که بررسی اثرگذاری اشتغال در صنعت بر نابرابری درآمد حایز اهمیت است.در این مقاله با استفاده از داده های تابلویی کشورهای ایران، عراق، عربستان، بحرین، ترکیه، اردن، کویت، لبنان، عمان، سوریه، امارات و مصر از سال 2000 تا 2018 به بررسی ارتباط میان اشتغال در صنعت و نابرابری پرداخته می شود. در این پژوهش از متغیرهای ضریب جینی، اشتغال صنعتی، سرانه تولید ناخالص ملی، نسبت تجارت به تولید ناخالص داخلی و نسبت هزینه دولت به تولید ناخالص داخلی استفاده شده است و روش اقتصاد سنجی گشتاور تعمیم یافته دو مرحله ای (GMM) است. تجزیه و تحلیل نشان می دهد که اشتغال صنعتی با نابرابری درآمد ارتباط منفی دارد، در حالی که سایر متغیرهای اثرگذاری چندانی بر نابرابری درآمد ندارند.

    کلیدواژگان: نابرابری درآمد، صنعتی سازی، اشتغال، ضریب جینی
  • زهرا نصراللهی، فاطمه آسایش*، جعفر رحمانی صفحات 25-60

    در تیوری سرمایه انسانی که به لحاظ مفهومی دو جزء اصلی کسب دانش و کسب مهارت را شامل می شود،خانواده و ویژگی های آن به عنوان عاملی مهم تلقی می شود که از جمله ویژگی های خانوار می توان به ابعاد خانوار اشاره کرد.با توجه به اهمیت ابعاد خانوار در تیوری سرمایه انسانی، در این مقاله نخست به توصیف ارتباط آماری بین اندازه ابعاد خانوار در استان های کشور و سهم باسوادی در سال 1395،با روش ضریب کندال پرداخته شده و سپس روند تغییرات شاخص سهم باسوادی با افزایش بعد خانوار و نیز خوشه بندی استان ها با تکنیک تحلیل مولفه های مستقل (ICA) به عنوان هدف اصلی پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج نشان می دهد در خانوارهای بدون فرد باسواد،دارای یک نفر باسواد و دارای دو نفر باسواد، ارتباط معنی دار و منفی بین بعد خانوار و سهم باسوادی در برخی استان ها مشاهده و در خانوارهای دارای سه نفر باسواد،هیچ ارتباط معنی داری مشاهده نمی شود. علاوه بر این، در خانوارهای دارای چهار نفر باسواد و بیش تر ارتباط مثبت و معنی دار در تمامی استان ها به غیر از استان یزد،وجود دارد.همچنین، نتایج بررسی روند تغییرات سهم باسوادی با افزایش بعد خانوار نشان می دهد استان ها از حیث خانوارهای یک تا 10 نفره ی دارای یک نفر باسواد،در هفت خوشه،دارای دو نفر باسواد، در پنج خوشه، دارای سه نفر باسواد،در هفت خوشه، دارای چهار نفر باسواد،در هفت خوشه و بدون فرد باسواد در چهار خوشه قرار گرفته اند.در تمام خوشه بندی ها، استان سیستان و بلوچستان از حیث روند تغییرات سهم باسوادی با افزایش بعد خانوار،در یک خوشه جداگانه نسبت به سایر استان ها قرار داشته و به دیگر استان ها شبیه نیست.

    کلیدواژگان: سرمایه انسانی، ابعاد خانوار، خوشه بندی، روش ICA، سهم باسوادی
  • آزاد خانزادی*، شیوا قادری صفحات 61-78
    اثرات مالیات بر فعالیت های اقتصادی از مهم ترین موضوعات مالیه عمومی است. مالیات ها مهم ترین منبع کسب درآمد برای دولت می باشند، علاوه بر آن ابزار مهم به کارگیری سیاست های مالی دولت نیز می باشند. از آنجا که مالیات ها تخصیص منابع را تحت تاثیر قرار می دهند، آثار مهمی بر متغیرهای واقعی اقتصادی خواهند داشت. لذا در این مطالعه اثرات مالیات مستقیم و غیرمستقیم بر سرمایه گذاری خصوصی بررسی شده است. روش جمع آوری آمار و اطلاعات به صورت کتابخانه ای بوده است و براساس آمارهای سری زمانی 1397-1375 که از بانک مرکزی اخذ گردیده، تاثیر متغیرهای توضیحی مخارج عمرانی دولت، تولید ناخالص داخلی سرانه حقیقی، مالیات مستقیم، مالیات غیرمستقیم، شاخص کسب و کار و شاخص ریسک بر سرمایه گذاری خصوصی، با استفاده از روش اقتصادسنجی خودرگرسیون برداری با وقفه های توزیعی (ARDL) برای اقتصاد ایران، برآورد شده است. مخارج عمرانی دولت، مالیات مستقیم و شاخص ریسک رابطه منفی با سرمایه گذاری خصوصی داشته، اما تولید ناخالص داخلی سرانه حقیقی، مالیات غیرمستقیم و شاخص کسب و کار تاثیر مثبت بر سرمایه گذاری خصوصی داشته اند. با توجه به رابطه معکوس بین مالیات مستقیم و سرمایه گذاری خصوصی و همچنین رابطه مثبت بین مالیات غیرمستقیم و سرمایه گذاری خصوصی، اعمال معافیت های مالیاتی برای مالیات های مستقیم و افزایش مالیات های غیرمستقیم می تواند در جهت تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی موثر واقع گردد.
    کلیدواژگان: مالیات مستقیم، مالیات غیرمستقیم، سرمایه گذاری بخش خصوصی، الگوی خود توضیح با وقفه های گسترده
  • محمدحسن فطرس، علی مریدیان پیردوستی، فاطمه نعمت اللهی* صفحات 79-106

    مطالعه پیش رو به بررسی وجود رابطه بلندمدت میان تقاضای انرژی و توسعه مالی و رشد اقتصادی با استفاده از اطلاعات دوره 1349 تا 1396 پرداخته است. در این راستا به منظور کاهش تورش برآوردهای انجام شده، متغیرهای سرمایه گذاری مستقیم خارجی و تجارت آزاد و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نیز در الگو، در نظر گرفته شده است. جهت تخمین رابطه بلندمدت مدنظر از رگرسیون حداقل مربعات تعمیم یافته، تحت شکست ساختاری و روش هم انباشتگی ترکیبی بایر - هانک استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که افزایش تقاضای انرژی ناشی از توسعه مالی بسیار ناچیز و تاثیر تجارت، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و تولید ناخالص داخلی واقعی بر تقاضای انرژی مثبت است. همچنین، نتایج حاصل از آزمون علیت نامتقارن نشان داد که تولید ناخالص داخلی واقعی و تجارت آزاد و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، علت گرنجری تقاضای انرژی در بلندمدت هستند. درنهایت، نتایج این تحقیق حاکی از آن است که تاثیر رشد اقتصادی بر مصرف انرژی بسیار بیشتر از تاثیر توسعه مالی بر این متغیراست.

    کلیدواژگان: تقاضای انرژی، توسعه مالی، علیت نامتقارن
  • پروانه کمالی دهکردی*، فرشته عبدالهی، عبدالخالق غبیشاوی صفحات 107-130

    انتشار سریع بیماری همه گیر کووید 19 شوکی را در اقتصاد همه کشورها ایجاد کرده است .این شوک موجبات رکود در اغلب فعالیتهای اقتصادی شده است .البته عمق رکود اقتصادی جدید به واکنش سیاست ها به بحران ویروس کرونا بستگی خواهد داشت. لذا در این مطالعه سعی شده است تا چگونگی تاثیر ویروس کرونا (COVID -19) و قیمت نفت بر عدم قطعیت سیاست گذاری در ایران با استفاده از داده های روزانه در دامنه زمانی 19 فوریه 2020 تا 20 نوامبر 2020 بررسی شود. نتایج مدل غیر خطیARD L نشان می دهد که موارد جدید COVID -19 و فوتی های جدید گزارش شده در ایران با عدم قطعیت سیاست گذاری ایران در بلندمدت ارتباط مثبت و معناداری دارد. همچنین قیمت نفت بصورت شوک مثبت ومنفی، دارای ارتباط نامتقارن با عدم قطعیت سیاست گذاری در بلندمدت می باشد.

    کلیدواژگان: کووید 19، قیمت نفت، عدم قطعیت سیاست گذاری، کوتاه مدت، بلند مدت
  • احمد بیدشکی، علی رئیس پور*، محسن زاینده رودی صفحات 131-154

    سلامت محیط زیست یکی از مهمترین دغدغه های فعلی مردم و مسیولین در دنیا است ، تا جایی که همه برای کاهش آن متفق القولند و معتقدند باید این ثروت ملی را نه تنها برای نسل حاضر بلکه برای نسل های آینده محافظت کرد، زیرا آلاینده های ناشی از صنایع هزینه های زیادی را برای سلامت مردم به دنبال دارد، در کشور ما علیرغم افزایش آلاینده ها هنوز برنامه و تصمیم گیری عملی صورت نگرفته است در این تحقیق که تحت عنوان تعیین نرخ بهینه مالیات سبز بر صنایع بزرگ براساس کدهای isic به روش SUR (رگرسیون به ظاهر نامرتبط) تابع هزینه ترانسلوگ بر اساس متغیر های هزینه ای (هزینه حقوق و دستمزد، هزینه بیمه، مالیات، آموزش، حمل و نقل، سوخت، تعمیرات) برآورد شده نتایج نشان می دهد بیش از 95 درصد عوامل موثر بر هزینه کل توسط متغیرهای فوق در مدل توضیح داده شده اند و نرخ بهینه مالیات سبز درکل بخش صنعت در مقابل هر یک میلیون تن تولید معادل 19/0 درصد ، بخش سیمان 13/.،پتروشیمی 18/. ،لاستیک و پلاستیک 17/. ،نیروگاه های برق 12/. و معادن سنگ 09/. است که پیشنهاد می شود دولت و دستگاه های متولی برای کنترل آلاینده ها می توانند از ابزار مالی و اقتصادی استفاده کنند.

    کلیدواژگان: مالیات بهینه، تابع ترانسلوگ، صنایع بزرگ، رگرسیون به ظاهر نامرتبط، نظریه پیگو
|
  • MohammadJavad Abolhasani *, Saeed Samadi Pages 1-24

    Over the past decades, the world economy has seen the loss of millions of well-paying manufacturing jobs. This trend has been observed in recent years in the Middle East. Some jobs in the Middle East have been lost forever due to the advent of technology and labor savings. At the same time, many low-wage jobs have been created in the service and retail sectors of their economies. The growth of technology reduces the demand for low-skilled workers and increases the demand for skilled workers, and as a result, the wage gap between the two groups increases. It is noteworthy that technology also affects income distribution by affecting macroeconomic variables such as growth, employment, income, and wage levels. In recent years, technological advances in the Middle East have intensified, and it is important to examine the impact of employment in industry on income inequality.This article uses panel data from Iran, Iraq, Saudi Arabia, Bahrain, Turkey, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Syria, the UAE and Egypt from 2000 to 2018 to examine the relationship between industrial employment and inequality. In this study, the variables of Gini coefficient, industrial employment, GDP per capita, the ratio of trade to GDP and the ratio of government expenditure to GDP have been used and econometric method is generalized method of moments two-step (GMM). The analysis shows that industrial employment is negatively related to income inequality, while other variables have little effect on income inequality.

    Keywords: Income inequality, industrialization, Employment, Gini coefficient
  • Zahra Nasrolaho, Fateme Asayesh *, Jafar Rahmani Pages 25-60

    In the theory of human capital, which conceptually includes the two main components of knowledge acquisition and skills acquisition, the household and its characteristics -household dimensions-are considered as an important factor.According to importance of household dimensions in human capital theory,in this article,first, the statistical relationship between the size of household dimensions in the provinces of Iran and the share of literacy in 2016 is discussed by using the Kendall coefficient method. Then as the main purpose of the study, the trend of changes in literacy share index with increasing household dimension is examined and also clustering of provinces with independent component analysis (ICA) technique has been investigated. The results show that in households with no literate person and also one and two literate person are observed a negative significant relationship between the household dimension and the share of literacy in some provinces.Moreover, there are no significant relationship In households with three literate person in all provinces and positive significant in households with four or more literate person in all provinces except Yazd province.According this trend show that provinces are clustering in seven cluster in households with one literate person, in five clusters in households with two literate person, in seven clusters in households with three literate person, in seven clusters in households with four literate person and in four clusters in households without literate person.In all clusters, Sistan and Baluchestan province is in a separate cluster compared to other provinces according to changes in literacy share with increasing household size.

    Keywords: human capital, Household Dimension, Clustering, ICA Method, Literacy Share
  • Azad Khanzadi *, Shiva Ghaderi Pages 61-78
    The effects of the tax on economic activities are one of the most important issues in general finance. Taxes are the most important source of revenue for the government, in addition to being an important means of implementing government fiscal policies. Since taxes affect resource allocation, they will have important effects on real economic variables. Therefore, the effects of direct and indirect taxation on private investment have been studied. The method of gathering statistics and data is a library based on time series statistics of 1996-2018, which are derived from the central bank, the effect of government development expenditure, GDP, direct tax, indirect tax, business index, and risk index on investment have been estimated using the ARDL method for the Iranian economy. Government construction expenditure, direct taxation and risk index have a negative relationship with private investment, but GDP, indirect taxes and business index have a positive impact on private investment. Considering the inverse relation between direct tax and private investment as well as the positive relation between indirect tax and private investment, the imposition of tax breaks for direct taxes and an increase of indirect taxes can be effective in encouraging private investment.
    Keywords: Direct tax, Indirect Tax, Private Investment, ARDL
  • MohammadHossein Fotors, Ali Moridiyan Pirdoosti, Fatemeh Nematollahi * Pages 79-106

    The present study examines the long-term relationship between energy demand, financial development and economic growth using data from the period 1349 to 1396. In order to reduce the bias of the estimates, the variables of foreign direct investment, free trade and gross fixed capital formation are also considered in the proposed model. To estimate the desired long-run relationship from generalized least squares regression, The Bayer-Hank combined co-integration method has been used. The results of this study showed that the increase in energy demand due to financial development is negligible and the impact of trade, gross fixed capital formation and real GDP on positive energy demand is positive. Also, the results of the asymmetric causality test showed that real GDP, free trade and gross fixed capital formation are the cause of long-term energy demand. Finally, the results of this study indicate that the impact of economic growth on energy consumption is much greater than the impact of financial development on this variable

    Keywords: Energy consumption, financial development, asymmetric causality
  • Parvaneh Kamali Dehkordi *, Fereshteh I Abdollah, Abdolkhalegh Ghobeyshavi Pages 107-130

    The rapid spread of the Covid 19 pandemic has caused shocks in the economies of all countries. This shock has caused a recession in most economic activities. Of course, the depth of the new recession will depend on the policy response to the Corona virus crisis.. Therefore, in this study, we have tried to investigate the effect of corona virus (COVID-19) and oil prices on policy uncertainty in Iran using daily data in the period from February 19, 2020 to November 20, 2020. The results of the nonlinear ARDL model show that the new cases of COVID-19 and the new deaths reported in Iran are positively and significantly related to the uncertainty of Iranian policy in the long run. Also, the price of oil as a positive and negative shock has an asymmetric relationship with policy uncertainty in the long run.

    Keywords: COVID 19, Oil prices, Policy uncertainty, short term, long time
  • Ahmad Bideshki, Ali Raeis Pour *, Mohsen Zayandeh Roody Pages 131-154

    Environmental health is one of the most important current concerns of people and officials in the world, to the extent that everyone agrees to reduce it and believe that this national wealth should be protected not only for the present generation but also for future generations, because industrial pollution costs a lot. In our country, despite the increase in pollutants, no practical plans and decisions have been made in this study, which is entitled to determine the optimal rate of green tax on large industries based on isic codes by SUR (seemingly irrelevant regression) cost function Translog based on cost variables (salary cost, insurance cost, tax, training, transportation, fuel, repairs) estimated results show that more than 95% of the factors affecting the total cost are explained by the above variables in the model and The optimal rate of green tax in the whole industrial sector against each million tons of production is equal to 0.19 percent, cement sector / 13, petrochemical / 18. , Rubber and plastic 17 /. , Power plants 12 /. And stone mines 09 /. It is suggested that the government and responsible agencies can use financial and economic tools to control pollutants.

    Keywords: Optimal taxation, translog function, large industries, seemingly unrelated regression, Pigou theory