فهرست مطالب

پژوهشنامه جغرافیای انتظامی - پیاپی 35 (پاییز 1400)
  • پیاپی 35 (پاییز 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/09/08
  • تعداد عناوین: 6
|
  • اشکان جعفرکریمی*، اسماعیل علی اکبری، مصطفی طالشی صفحات 1-26

    امنیت به عنوان یکی از نیازهای اساسی شهروندان در ساختار شهرها محسوب می‌شود و ایجاد احساس امنیت از منظر ذهنی و آسایش محیطی برای شهروندان یکی از مهمترین و حایز اهمیت‌ترین موضوعات درمدیریت شهری است. در این پژوهش هدف مقایسه میزان امنیت ناشی از عوامل کالبدی-فضایی در سه منطقه 6، 10 و 12 تهران و اولویت بندی هر منطقه با توجه به میزان امنیت کالبدی- فضایی است. با توجه به هدف پژوهش چارچوب نظری با روش اسنادی انجام و سپس معیارهای کالبدی فضایی موثر بر دستیابی به امنیت شهر ی با استفاده از گویه ها مورد تحلیل قرار گرفت. در ادامه از طریق طراحی پرسشنامه گویه های بدست آمده و سپس با نظرسنجی از 383 نفر شهروندان و مدیران اجرایی در مناطق منتخب توزیع و تکمیل شد. در ادامه گویه‌ها با روش کریتیک اولویت بندی، مورد پایش و تحلیل قرار گرفت. بر اساس خروجی این روش و از میان معیارهای مورد نظر، کاربری ها و سازگاری آن ها با یکدیگر در اولویت اول قرار گرفت و پس از آن از حضور شهروندان، نورپردازی، نحوه قرار گیری تابلوها در اولویتهای بعدی می‌باشد. در پایان با استفاده از دو روش نوین تصمیم گیری چند شاخصه، واسپاس و آراس، مقایسه تطبیقی سه منطقه مورد نظر انجام شد . نتایج بدست آمده از هردو روش نشان می‌دهد، از نظر ساکنان منطقه 10 تهران از نظر معیارهای کالبدی- فضایی موثر بر امنیت در وضعیت بهتری نسبت به دو منطقه دیگر قرار دارد و منطقه 12 کمترین میزان امنیت از لحاظ شاخص های مذکور می باشد.

    کلیدواژگان: امنیت کالبدی- فضایی، احساس امنیت، امنیت ذهنی
  • شهلا اقتداربختیاری، زهرا سادات سعیده زرآبادی*، حمید ماجدی صفحات 27-56

    امنیت یکی از نیازهای پایه وحقوق بنیادی انسانی است.امنیت درعرصه های شهری یکی ازمهم ترین عوامل موثر برحضورپذیری شهروندان وبه تبع آن رونق وپویایی محیط شهری می باشد.یکی ازمهم ترین معیارهایی که درارزیابی شهرهاومحیط شهری لحاظ می شود،امنیت عرصه های همگانی شهری موجوددرآن است.باتوجه به اینکه ویژگی های محیطی در ایجادامنیت یا ناامنی تاثیربسزایی دارد.تدوین ضوابط کارآمدومتناسب با شرایط محیطی،می تواندبه کاهش جرم خیزی در عرصه های همگانی کمک نماید.این تحقیق،باهدف شناسایی مولفه هاوشاخص ها کالبدی-عملکردی تاثیرگذاردرامنیت وتبیین سطح امنیت،به بررسی این عوامل در عرصه های همگانی محله دوهزارشهربندرعباس می پردازد.تحقیق حاضردرزمره تحقیقات کاربردی قرارداردوروش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی است.گردآوری داده هادرپژوهش حاضرپس ازتدوین چارچوب نظری پژوهش بااستفاده ازتکنیک پرسشنامه به صورت میدانی انجام شده است.دراین راستااز آزمون آماری کولموگراف و اسمیرنف جهت تشخیص نرمال بودن توزیع داده های پژوهش وآزمون های رگرسیون خطی،تحلیل مسیروهمبستگی پیرسون جهت تحلیل روابط بین متغیرهااستفاده شده است.خلاصه نتایج پژوهش حاکی ازآن است که بین مولفه های کالبدی-عملکردی(شبکه حرکت و دسترسی ، آسایش محیطی و مقیاس و فرم فضا)وامنیت شهری رابطه مستقیم ومعناداری وجودارد.واز میان عوامل فوق،مولفه شبکه حرکت و دسترسی با ضریب(0.280)بیشترین تاثیررادرافزایش امنیت دارد.

    کلیدواژگان: امنیت، عرصه همگانی، مولفه کالبدی- عملکردی، شهربندرعباس
  • سعیده سلیمی راد، مریم کریمیان بستانی*، محمودرضا انوری صفحات 57-80

    شهرنشینی یک پدیده مداومی است که امروزه بیش از 50 درصد جمعیت جهان در شهرها تمرکز دارند. بنابراین، شهر نقش اساسی در رشد و توسعه اقتصادی منطقه ایفا می‌کند. این مراکز همزمان بیکاری، آموزش پیشرفته و خدمات شهری و تکنولوژی و نوآوری ارایه می‌دهد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل ابعاد موثر بر کیفیت زندگی در مناطق شهری زاهدان است. ماهیت تحقیق از نوع کاربردی و از نظر روش توصیفی – تحلیلی، که اطلاعات و داده‌ها به روش‌های اسنادی و پیمایشی جمع‌آوری شده است. جامعه‌ی آماری شامل 592968 نفر از شهروندان بودند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 400 نفر به عنوان نمونه انتخاب و به صورت تصادفی ساده مورد بررسی قرار گرفتند. پردازش اطلاعات با نرم-افزار spss و تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از پرسشنامه با آزمون تی تک‌نمونه‌ای و روش معادلات ساختاری و نرم‌افزارAmos ، انجام شد. بر اساس نتایج بدست آمده مشخص شد که کیفیت زندگی در مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان دارای وضعیت نامطلوبی قرار دارد. در این زمینه، منطقه یک در وضعیت مطلوب‌تری نسبت به مناطق دیگر قرار داشت و منطقه چهار دارای پایین‌ترین سطح از کیفیت زندگی در مناطق پنج‌گانه مورد مطالعه بود. به منظور شناسایی عوامل موثر بر کیفیت زندگی در شهر زاهدان از مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزار Amos بهره گرفته شد و نتایج برای بعد کالبدی برابر 96/0، بعد اقتصادی برابر 91/0، بعد زیست‌محیطی برابر 88/0 و بعد اجتماعی برابر 78/0 به دست آمد که مبین این امر بوده که تاثیر بعد کالبدی و اقتصادی بیشتر از ابعاد زیست‌محیطی و اجتماعی بوده است

    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، مدل سازی، شهر زاهدان
  • فرزاد درویشی*، رضاعلی محسنی، اصغر مهاجری صفحات 81-110

    از جمله شاخصه‌های مهم امنیت اجتماعی در هر جامعه‌ای وجود میزان قابل قبولی از کیفیت زندگی شهری برای کلیه شهروندان است که در پرتو آن بتوانند به فعالیت های روزمره شان بپردازند. این مقاله به بررسی ‌تاثیر کیفیت زندگی بر احساس امنیت در کلان شهر تهران پرداخته است. پژوهش حاضر از نوع کمی است. داده‌ها از طریق پیمایش به دست آمد. برای گرداوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. نمونه گیری به روش طبقه ای متناسب با حجم نمونه اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان بالای 18 سال کلان‌‌‌شهر تهران است که نمونه آماری آن بر اساس فورمول کوکران به تعداد (605)نفر بدست آمد.داده های حاصل از توزیع و گردآوری پرسشنامه‌ها در نرم افزار«spss» وارد شد و با استفاده از آماره‌های توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد از شش شاخص کیفیت زندگی سه شاخص مشارکت اجتماعی با میزان بتای (363/0) ، احساس برابری جنسیتی با میزان یتای برابر با (353/0) و همچنین سلامت جسمانی با میزان بتای برابر با (138/0) بیشترین تاثیر را بر متغیر وابسته یعنی احساس امنیت اجتماعی در کلان‌شهر تهران داشته‌اند.

    کلیدواژگان: کیفیت زتدگی، احساس امنیت اجتماعی، کلانشهر تهران
  • محمدرضا سلیمی سبحان*، هدایت البرزی صفحات 111-132

    پژوهش حاضر با هدف الگویابی مکانی فضایی جرم نزاع و درگیری استان تهران تدوین شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش انجام، توصیفی- تحلیلی است. در این تحقیق نمونه آماری، 14 شهرستان در محدوده فرماندهی های شرق، غرب و تهران بزرگ است. در این مطالعه برای تجزیه و تحلیل داده ها از جرم نزاع و درگیری یر سال 1398 بهره گرفته شد. در تحلیل های فضایی با استفاده از مرکز متوسط و بیضی انحراف معیار، خودهمبستگی فضایی و درون یابی و هموارسازی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که اول ، تحلیل فضایی و جغرافیایی جرایم نشان داد که اکثریت و حجم زیادی از وقوع جرم در مناطق تهران رخ می دهد و این امر در تحلیل های بیضی انحراف معیار و مراکز متوسط جرم نیز به خوبی نشان داده شد که مرکزیت همه جرایم در پهنه شهرستان تهران در حاشیه غربی قرار گرفته و جهات حرکت رفتارهای مجرمانه نیز بسته به جرم متفاوت است و در اکثر جرایم این جهت شرقی – غربی بوده و در مواردی نیز به شمال غربی و جنوب شرقی به ویژه در مواد مخدر در تغییر بوده است . دوم ، خوشه بندی جرایم در سه خوشه (دسته) در محدوده مورد نشان داد که حجم و تراکم در همه جرایم در پهنه شهرستان تهران (فرماندهی تهران بزرگ) جمع شده است و در اغلب سال ها محدوده شرق تهران در رتبه سوم و کمتر نسبت به دو فرماندهی دیگر قرار دارد .

    کلیدواژگان: الگویابی، تحلیل فضایی، نزاع و درگیری، سکونتگاه های انسانی، تهران
  • رضا درستان*، محبوبه جهانداری، امیر محمدی، مسعود جباری صفحات 133-172
    زمینه و هدف

    کمبود امنیت، در معرض خطر بودن و ترس از قربانی شدن مواردی هستند که استفاده از قلمرو فضای عمومی و خلق فضای شهری موفق و مطلوب را مورد تهدید قرار می‌دهد. از سویی، رفتار فضایی فرد در محیط جغرافیایی که در آن زندگی می‌کند، متاثر از عناصر تشکیل دهنده محیط و ساختار کالبدی پیرامون او است. بدین معنی که رفتار و هنجار مطلوب در گرو مکان مطلوب از منظر امنیت و احساس‌امنیت است. از این‌رو هدف پژوهش حاضر ارزیابی مولفه‌های روانشناسانه مطلوبیت‌مکانی در فضای شهری با رویکرد کاهش جرایم در محدوده مورد مطالعه است.

    روش تحقیق

     پژوهش، توصیفی-تحلیلی بر مبنای تحلیل‌های آماری است. تعداد نمونه 384 نفر با تعداد سوالات 37 و ضریب پایایی0.764 می‌باشدکه از روایی همگرا و واگرا بهره برده شد. داده‌ها بر اساس نرم افزار«اس.پی.اس.اس » تحلیل شد و نتایج با رویکرد استنتاجی و اکتشافی ارایه گردید.

    یافته‌ ها

     ضریب همبستگی چندگانه بین متغیرهای پژوهش برابر با 0.811 بوده و بر مبنای برآورد رگرسیونی کاهش جرم برابر با (0.231)طراحی محیطی کاهنده جرم + (0.355) مطلوبیت مکانی از منظر روانشناسی‌محیطی + 1.814- می‌باشد.

    نتیجه‌ گیری

    مطابق یافته‌ها، نتایج نشان می‌دهد، در بعد مطلوبیت مکانی از منظر روانشناسی‌محیطی، گویه‌های: آلودگی هوا، اغتشاش بصری، دیوارنویسی، چیدمان مبلمان شهری، پاکیزگی محیط، ازدحام و تراکم و فضای سبز و در بعد طراحی پیشگیرانه از جرم، گویه‌های: قلمرگرایی، روشنایی، گشت انتظامی، بالاتر از میانه تیوری تحلیل هستند و به نوعی عوامل بحرانی محسوب شده که در طراحی فضای شهری باید مد نظر قرار گیرد.

    کلیدواژگان: جرم، مطلوبیت مکانی، «سی.پی.تی.ای.دی»، روانشناسی محیط، شهرکرج
|
  • Ashkan Jafarkarimi *, esmaeil aliakbari, mostafa taleshi Pages 1-26

    Safty is considered as one of the basic needs of citizens in the structure of cities and creating a sense of Safty from a mental and environmental comfort for citizens is one of the most important and important issues in urban management. In this study, the aim is to compare the level of Safty caused by physical-spatial factors in three regions 6, 10 and 12 of Tehran and prioritize each region according to the level of physical-spatial security. According to the purpose of the research, the theoretical framework was performed by documentary method and then the physical spatial criteria affecting the achievement of urban security were analyzed using items. Then, the items were obtained through the design of a questionnaire and then distributed and completed by a survey of 383 citizens and executives in selected areas. The items were then monitored and analyzed by critical prioritization method. Based on the output of this method and among the desired criteria, their uses and compatibility with each other was given first priority, and then the presence of citizens, lighting, and the placement of signs in the next priorities. Finally, using two new multi-criteria decision, Vaspas and Aras, a comparative comparison of the three regions was performed. The results obtained from both methods show that the residents of District 10 of Tehran are in a better position than the other two districts in terms of physical-spatial criteria affecting Safty, and District 12 is the lowest level of Safty in terms of these indicators.

    Keywords: Physical-Spatial safety, feeling of safety, mental safety
  • shahla eghtedarbakhtiyari, Zahra Sadat Saeede Zarabadi*, Hamid Majedi Pages 27-56

    security is one of the basic and fundamental human rights needs. security is one the most important factors affecting on the citizens' attendance in urban areas and in consequence prosperity and dynamism of this environment. One of the most important criteria by which cities and urban environments are evaluated is the existent security of the city's public realms. Regarding the fact that environmental traits play an important role in providing the security or un secured of the city. Criteria codification of efficient and suitable environmental traits can assist in declining the crime rate in public realms. This research, with the purpose of identifying the components and effective physical-functional indicators of security and clarification of security levels, studies these factors in public realms of the Dohezar Khur district in BandarAbbas. The present research stands in the operational research category and the research method is descriptive-analytic. The data gathering of the present research was done after the theoretical framework codification using the questionnaire technique field research. In this regard, the Kolmogorov-Smirnov statistical test was used to diagnose the normality of the research data distribution and linear regression tests, analyzing the direction and pearsonian correlation to analyze the variables' relation. The epitome of the research outcome indicates that a direct and meaningful relationship exists between the physical-functional (movement and access network, environmental comfort, space scale, and form) and urban security; and from the above factors, movement and access network with the index of (0.280) in the most influential in increasing the security.

    Keywords: Security, Public Realms, physical-functional components, Bandar Abbas City
  • maryam karimyan bostani *, saeede salimi rad, mahmoodreza anvari Pages 57-80

    Urbanization is a persistent phenomenon that today more than 50% of the world's population is concentrated in cities. Therefore, the city plays a key role in the economic growth and development of the region. The main purpose of this study is to analyze the dimensions affecting the quality of life in urban areas of Zahedan. The nature of the research is of an applied type and in terms of descriptive-analytical method, in which information and data have been collected through documentary and survey methods. The statistical population consisted of 592968 citizens who were selected as a sample using Cochran's formula of 400 people and were randomly analyzed. Data processing was performed with SPSS software and the results of the questionnaire were analyzed by one-sample t-test and structural equation method and Amos software.Based on the results, it was found that the quality of life in the five districts of Zahedan is in an unfavorable situation. In this regard, region one was in a better situation than other regions and region four had the lowest level of quality of life in the five regions studied. In order to identify the factors affecting the quality of life in Zahedan, the structural equation model in Amos software was used and the results for the physical dimension were 0.96, the economic dimension was 0.91, the environmental dimension was 0.88 and then The social value was 0.78, which indicates that the impact of the physical and economic dimension was greater than the environmental and social dimensions.

    Keywords: Quality of Life, Modeling, Zahedan
  • Farzad Darvishi *, rezaali mohseni, asghar mohajeri Pages 81-110

    One of the important characteristics of social security in any society is the existence of an acceptable level of quality of urban life for all citizens in that light of which they can engage in their daily activities. The present study is of a quantitative type. Data were obtained through survey and a researcher-made questionnaire was used to collect information. The statistical population of the study includes all citizens over the age of 18 are in of the metropolis of Tehran. The statistical sample was obtained based on Cochran's formula (605). Sampling was performed by stratified proportional method. Data obtained from the distribution and collection of questionnaires were entered in SPSS software and have been analyzed using descriptive and inferential statistics. Findings show that out of six indicators of social participation with a beta rate (0.363), a sense of gender equality. with a beta rate of (0.353) and physical health with a beta rate (0.138) they have the greatest impact on the dependent variable ,the feeling of social security in the metropolis of Tehran

    Keywords: quality of life, sense of social security, metropolis of Tehran
  • Reza Dorostan *, MAHBOOBEH JAHANDARI, amir mohamadi, Masoud Jabbari Pages 133-172
    Background and Aim

    Lack of security, risk and fear of victimization are things that threaten the use of public space and the creation of a successful and desirable urban space. Therefore, the aim of this study is to evaluate the psychological components of spatial desirability in urban space with a crime reduction approach in the study area.

    Research Method

    The research is descriptive-analytical based on statistical analysis. The sample size is 384 people with 37 questions and a reliability coefficient of 0.764, which used convergent and divergent validity. Data were analyzed based on SPSS software and the results were presented with inferential and exploratory approach.

    Results

    The coefficient of multiple correlation between the research variables is equal to 0.811 and based on the regression estimation of mass reduction is equal to (0.231) environmental reduction design + (0.355) spatial desirability from the perspective of environmental psychology is + 1.814.

    Conclusion

    According to the findings, the results show that in terms of spatial desirability from the perspective of environmental psychology, items: air pollution, visual disturbance, graffiti, urban furniture layout, clean environment, congestion and green space and in terms of crime prevention design, items: Territorialism, enlightenment, disciplinary patrols are above the middle of the theory of analysis and are considered as a kind of critical factors that should be considered in the design of urban space.

    Keywords: Crime, Spatial Desirability, CPTED, Environmental Psychology, Karaj