فهرست مطالب

مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی - پیاپی 88 (پاییز 1400)
  • پیاپی 88 (پاییز 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/10/12
  • تعداد عناوین: 16
|
  • صفحات 641-644
  • اکبر صالحی*، سینا ترکاشوند صفحات 645-668
    هدف

    پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل نسبت هنر و دین بر اساس دیدگاه های مسیحیت، روشنگری(کانت) و دین اسلام انجام شد.

    روش

    روش پژوهش، توصیفی و تحلیلی، استنتاج قیاسی و مقایسه ای است. به همین منظور، نخست دیدگاه های مسیحیت و دوره روشنگری با نظر به دیدگاه کانت پیرامون نسبت هنر و دین تبیین و تحلیل، سپس نسبت هنر و دین در چشم انداز زیباشناسی اسلامی به عنوان نظریه بدیل معرفی شده است. سوال اصلی پژوهش این است که هنر و دین در دیدگاه مسیحت، دیدگاه روشنگری کانت و دیدگاه اسلامی چه نسبتی با یکدیگر دارند.

    یافته ها

    دین اسلام به طور متفاوت و منسجم در مقایسه با دو دیدگاه رقیب، به نسبت هنر و دین پرداخته و از منظر زیبایی شناسی هنر و دین را بر مبانی توحیدی استوار ساخته است.

    نتیجه گیری

    نتایج پژوهش ضمن بازنمود چنین تحلیلهایی نشان داد که در رویکرد مسیحی، جدایی بین هنر و دین را با عنوان «انحصارگرایی هنر» می توان تصور کرد. دیدگاه روشنگری، به ویژه دیدگاه کانت، ارزش هنر را در لذت حاصل از آن می داند و تنها ارتباط دین و هنر، در دین اخلاقی قابل توجه است. در زیبایی شناسی اسلامی، هنر در هیچ شرایطی مستقل از دین نیست. در رویکرد مسیحی، استقلال هنر از سایر قلمروهای علمی، به وضوح دیده می شود. اما در رویکرد اسلامی، هنر با توحید الهی و آموزه های قرآن گره خورده است. بر همین اساس، نظریه زیبایی شناسی اسلامی منسجم بوده و به عنوان یک نظریه بدیل بر دو نظریه دیگر دقیق تر است.

    کلیدواژگان: هنر، دین، زیبایی شناسی، مسیحیت، روشنگری، اسلام
  • نسیم اشرافی* صفحات 669-686
    هدف

    پژوهش حاضر با واکاوی دو مولفه نظر و عمل در معرفت حکمی، به تبیین نقش نفس معماران برای دریافت حکمت پرداخته است.

    روش

    پژوهش حاضر با مطالعات اسنادی، از تحلیل محتوای کیفی به منظور تحلیل داده های استخراج شده از منابع اسلامی استفاده کرده است.

    یافته ها

    اتحاد نظر و عمل با درک حضور و درک حدود معمار در مقام نظر و حفظ حضور و حفظ حدود در مقام عمل به دست می آید؛ به طوری که برای او وادی ایمنی را فراهم ساخته که منجر به تجلی حکمت در معماری اسلامی می شود.

    نتیجه گیری

    تجلی حکمت در معماری، بدون تربیت معمار حکیم در آثار معماری امکان تجلی ندارد. رابطه بین نظر و عمل در حکمت و واسطه ای که این دو را به هم متصل می سازد، در دانش امروز معماری مغفول مانده است. در همین راستا به این مهم دست یافته که اتحاد نظر و عمل، منجر به کسب حکمت شده است.

    کلیدواژگان: حکمت، نظر، عمل، حضور، حدود، معماری
  • علی محمدیان، بتول سلحشور* صفحات 687-706
    هدف

    مذاق شریعت که مراد از آن سبک و سیاق شارع در جعل احکام است و ملاکهای بنیادین شریعت را در امر تشریع و جعل قوانین در بر می گیرد، از جمله اموری است که برای استنباط و ارزیابی احکام، مورد توجه فقیهان قرار گرفته است. هدف از جستار حاضر، تبیین مصادیق مذاق شریعت و ایضاح ملاکهای بنیادین شرعی در امر قانونگذاری با رویکردی بر سیره امام رضا(ع) و آرا و سخنان مقام معظم رهبری بود.

    روش

    این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانهای انجام شده است.

    یافته ها

    قطعی ترین اصولی که از سوی شارع در جعل احکام در نظر گرفته شده است، عبارتند از: 1. رعایت مصلحت؛ 2. عقلایی بودن؛ 3. عادلانه بودن؛ 4. رعایت تسهیل و آسان گیری؛ 5. عدم تحریک عواطف و جلوگیری از نزاع.

    نتیجه گیری

    از بررسی روایات امام رضا(ع) و سیره عملی ایشان دریافتیم که ایشان در احادیث متعددی به مصادیق مذاق شریعت اشاره کرده و همواره سعی در اقدام بر اساس سبک و سیاق مورد پذیرش شارع داشته اند. با امعان نظر در بیانات مقام معظم رهبری نیز دریافتیم که مذاق شریعت در اندیشه ایشان از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ به گونه ای که هر یک از ملاکهای ذکرشده، در دفعات متعدد در سخنرانی ها و استفتایات ایشان نمود پیدا کرده و در حوزه های گوناگون مورد توجه ایشان واقع شده است.

    کلیدواژگان: شریعت، قانونگذاری، مذاق شریعت، سیره رضوی(ع)، آرای آیت الله خامنه ای
  • کبری مومیوند، حجت طاهری گودرزی* صفحات 707-828
    هدف

    پژوهش حاضر به دنبال طراحی الگوی سازمان متمدن برای دانشگاه لرستان بر پایه الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت بود.

    روش

    جمع آوری داده ها در بخش کیفی از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 16 نفر از خبرگان علمی و اجرایی و در بخش کمی از طریق پرسشنامه و نظرسنجی از 234 نفر از کارکنان و اعضای هییت علمی دانشگاه لرستان انجام شد. در بخش کیفی، تجزیه وتحلیل داده ها مبتنی بر روش تحلیل مضمون و در بخش کمی، مبتنی برتکنیک مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد.

    یافته ها

    پس از پیاده سازی متون مصاحبه، 238عبارت کلیدی و66 مضمون پایه، استخراج و در 16 مضمون سازمان دهنده دسته بندی شدند و در نهایت، با طبقه بندی محتوایی این مضامین، چهار مضمون فراگیر حاصل شد.

    نتیجه گیری

    استخراج ابعاد الگوی سازمان متمدن برای دانشگاه لرستان بر پایه الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، شامل توسعه سرمایه معنوی، عدالت محوری، توسعه منابع انسانی وکارآفرینی است.

    کلیدواژگان: تمدن سازمانی، سازمان متمدن، اسلامی- ایرانی، پیشرفت، تحلیل مضمون
  • حسین عبدالمحمدی*، اسدالله رحیمی صفحات 729-752

    از منظر امامیه، ایمه(ع) از اوصاف و ویژگی های قدسی و فراطبیعی بسیاری برخوردارند که یکی از آنها، علم غیب امام(ع) است. کتاب «مکتب در فرایند تکامل» بر اساس نوع جدیدی از مطالعات با عنوان «تاریخ فکر» به ویژگی های امامان(ع) و نحوه نگرش شیعیان اولیه نسبت به مسئله امامت و اوصاف امامان(ع) پرداخته است. بر اساس مبانی این کتاب، آموزه علم غیب(=علم لدنی) و دیگر ویژگی های قدسی امامان(ع) در اندیشه اصحاب ایمه(ع) جایگاهی نداشته و توسط غلات و مفوضه جعل شده اند.

    هدف

    این مقاله، به منظور رفع چالشها و خلاهای کتاب مزبور درباره علم غیب امامان(ع) و مبانی قرآنی، حدیثی، رجالی و کلامی، آن را نقد و بررسی کرده است.

    روش

    مقاله حاضر با استفاده از روش توصیف و تحلیل نگارش شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    بر اساس معیارهای مورد قبول مولف، علم غیب ایمه(ع) را با آن مبانی سازگار یافته و به یافته های ذیل دست یازیده است: قرآن جنبه های قدسی و غیر طبیعی بسیاری را به انبیا و غیر انبیا نسبت داده و انتساب این جنبه ها با بشر بودن ایشان منافات ندارد؛ شواهد و گزاره های بسیاری نشان از شکل گیری اندیشه اصحاب ایمه بر پایه نص الهی و ویژگی های خاص امامت از جمله علم غیب دارد؛ بر اساس مبانی نویسنده کتاب، روایات مشتمل بر صفات ایمه(ع) مانند عصمت و علم لدنی، با قرآن و عقل منافات ندارند و با مسلمات تایخی نیز سازگارند.

    کلیدواژگان: مدرسی طباطبایی، مکتب در فرایند تکامل، علم غیب امام، مبانی، تاریخ فکر، ویژگی های امامان در اندیشه اصحاب ائمه
  • ساعده مصباحی مقدم، حسین ابوالحسن تنهایی*، عالیه شکربیگی صفحات 753-766
    هدف

    هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی برساخت هویت ملی دانشجویان دکتری با رویکرد کیفی و تکنیک نظریه زمینه ای بود.

    روش

    ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساخت یافته بود. برای انتخاب مصاحبه شوندگان، از روش نمونه گیری هدفمند و برای تشخیص تعداد افراد، از نمونه گیری نظری استفاده شد. جامعه بررسی شده، دانشجویان دکتری مشغول به تحصیل در رشته های انسانی طی دهه گذشته بودند.

    یافته ها و نتیجه گیری

    بر اساس یافته ها، شرایط علی این پژوهش، زبان، مذهب، ارزشمندی تمدن و اقوام موجود در ایران می باشند. ارزشمندی ملیت در عین نارضایتی، مقوله محوری است که در بستر ایدیولوژی و دموکراسی و موقعیت راهبردی ایران شکل گرفته است و دو مقوله سلطه جهانی و انسانیت ارجح بر ملیت، عوامل مداخله گر در این زمینه اند. آموزش مناسب و مطالبه گری و جایگاه مردم و تصمیم آگا هانه شخصی نیز مقوله های راهبردی معرفی شدند که پیامد و نتیجه این هماهنگی، انتخاب وطن برای زندگی و تمامیت ارضی و هویت ملی است.

    کلیدواژگان: هویت، هویت ملی، دانشجویان دکتری
  • سعید حسنی* صفحات 767-788
    هدف

    امام خامنه ای، عبور از مرزهای دانش در گام دوم انقلاب اسلامی را نیازمند حاکمیت «اجتهاد و مدل سازی علمی به همراه تهذیب اخلاقی» در فضای علمی کشور می داند؛ لذا بر اساس استناد منظومه فکری ایشان به منابع اسلامی، هدف مقاله حاضر، واکاوی مستند این دیدگاه در آیات و روایات معصومین و تبیین اصول کلی و بایسته های تحقق آن بود.

    روش

    با واکاوی منابع مرتبط با «فضیلت حکمت»، ویژگی های دانش پژوه حکیم، توصیف شد تا بر اساس تحلیل آن لوازم، اصول تعلیم حکیم پرور استخراج و راهبرد جهش علمی مورد انتظار رهبر انقلاب معرفی شود.

    یافته ها

    بر اساس لوازم فضیلت حکمت، دانش پژوه حکیم، موحد و مهذب است و با بصیرت علمی موهبتی و اکتسابی و شجاعت، در کسب علم مجاهدت می کند. اصول تعلیم حکیم پرور عبارتند از: توحیدمحوری، نقادی شجاعانه و مجاهدانه روش های دستیابی به گزاره های علمی و حکیم بودن معلم.

    نتیجه گیری

    رعایت اصول تعلیم حکیم پرور که از متون اسلامی استنباط شده اند، موجب می شود تا تلاشهای علمی، اجتهادی و مدل ساز، با دستیابی حداکثری به حقیقت دانش و با تکیه بر توحید و تهذیب اخلاقی باشد و جهش علمی مورد انتظار رهبری در گام دوم انقلاب را محقق کند که متناسب با این اصول، روش های اجرایی تنظیم می شوند.

    کلیدواژگان: اصول تعلیم حکیم پرور، جهش علمی، گام دوم انقلاب اسلامی
  • سمانه کشوردوست*، فاطمه حاجی احمدی صفحات 789-814
    هدف

    پژوهش حاضر به شناسایی تیپ های انگیزشی دانشجویان دانشگاه تهران در درس انقلاب اسلامی پرداخته است. بررسی تیپ های انگیزشی می تواند نشان دهنده تمایل دانشجویان به این درس باشد و سیاستگذار را در راستای ارزیابی و تغییر سیاست خود در دروس عمومی یاری دهد.

    روش

    جامعه آماری این پژوهش شامل 1300 نفر از دانشجویان دانشگاه تهران بوده که طی نیمسال اول سال تحصیلی 98-1397 درس انقلاب اسلامی را اخذ کرده اند. نمونه تحقیق بر اساس جدول مورگان، 198 نفر برآورد شد. برای تشخیص تیپ های انگیزشی، از پرسشنامه استاندارد جهت گیری انگیزشی استفاده شد و نتایج بر اساس مدل رگرسیون چند متغیره تحلیل شد.

    یافته ها

    بر اساس نتایج این پژوهش، مدل برازش شده شامل نظم دهی بیرونی، نظم دهی درون فکنی شده و نظم دهی تشخیص داده شده بودکه هر سه در قالب طیف انگیزش بیرونی قرار گرفته اند. چنین تمایلی نشان می دهد خواسته سیاستگذار در درس انقلاب اسلامی تا حد زیادی مرتفع نمی شود و نیاز به مداخله و تغییر سیاست ضروری است.

    نتیجه گیری

    نتایج این پژوهش نشان داد اولویت اول اساتید درس انقلاب اسلامی در مواجهه با دانشجویان این درس باید تلاش برای ایجاد انگیزه باشد.

    کلیدواژگان: تیپ های انگیزشی، درس انقلاب اسلامی، نظریه خودتعیین گری، دانشگاه تهران، دانشگاه اسلامی
  • علی سرلک*، زهرا عسگری صفحات 815-828
    هدف

    طاغوت یکی از مفاهیم اصلی در تربیت قرآنی است که کفر نسبت به آن، بر ایمان به خدا مقدم شده است. از این رو در این پژوهش، با هدف مشخص ساختن مفهوم طاغوت در قرآن و چگونگی موضع گیری انسان در رابطه با آن، آیات قرآن بررسی شدند.

    روش

    در این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی باردن، ابتدا شبکه مفهومی طاغوت بیان شده و متناسب با آن، آیاتی به عنوان واحدهای تحلیل مشخص شدند. سپس این آیات در سه مقوله بعد هستی شناسی طاغوت، بعد انسان شناسی طاغوت و بعد ارزش شناسی طاغوت، تقسیم بندی و تحلیل شدند.

    یافته ها

    بر خلاف اینکه در فرهنگ عامه، طاغوت به عنوان مفهومی جامعه شناختی مطرح می شود؛ قرآن طاغوت را از نگاه هستی شناسی، انسان شناسی، ارزش شناسی و جامعه شناسی مورد بحث قرار می دهد.

    نتیجه گیری

    منشا طغیان، نفس و خواسته های نفسانی است که خود را در آنچه دارد، بی ‏نیاز از خدا پندارد و در نتیجه این استغنا، سرکشی کرده و حدود الهی را زیر پا بگذارد. ولایت طاغوت در مقابل ولایت الهی قرار دارد و می تواند پیروان خود را از نور به تاریکی سوق دهد و موجبات گمراهی آنان را فراهم آورد. از این رو، لازم است در تربیت قرآنی ابتدا نسبت انسان با طاغوت، در قالب کفر به آن مشخص شود.

    کلیدواژگان: تربیت قرآنی، تربیت ولایی، طاغوت، تحلیل محتوای کیفی باردن
  • سلمان فرهمند، علی اکبر فرهنگی* صفحات 829-842
    هدف

    از انجام این پژوهش، نقد و بررسی جایگاه و نقش فرمهای پروپوزال مقطع تحصیلی دکتری رشته های علوم انسانی در تولید علوم انسانی اسلامی بود.

    روش

    روش در این پژوهش از جنبه کلی، تعقلی؛ از لحاظ هدف، بنیادی؛ از لحاظ ماهیت، توصیفی- تحلیلی و از لحاظ شیوه گردآوری اطلاعات، از نوع اسنادی کتابخانه ای بود.

    یافته ها

    1. تفاوت تحقیقات بنیادی و روش داده بنیاد؛ 2. مبانی فلسفی، مهم ترین مدخل ورود ارزشها، هنجارها و فرهنگ بومی به نظریه ها می باشند؛ 3. انتخاب روش تحقیق، به پیش فرضهای محقق درباره روش شناسی برمی گردد؛ 4. روش در تحقیقات بنیادین، مقدم بر نظریه است؛ 5. عوامل اصلی در گزینش روش عبارتند از: مسئله و موضوع تحقیق، هدف از تحقیق و مبانی هستی شناسی، معرفت شناسی، انسان شناسی، ارزش شناسی و روش شناسی.

    نتیجه گیری

    اولا، فرمهای پروپوزال کنونی، نقشه راهی اند که نه تنها راهنمای دانشجویان به یکی از رویکردهای تاسیسی و اجتهادی معطوف به تولید علم در چارچوب اندیشه های اسلامی نیستند، بلکه اصولا دانشجویان را در مسیری مخالف تولید علم و نظریه پردازی راهبری می کنند. ثانیا، در روش تحقیق بنیادین، پیش فرضها درباره مبانی، جایگاه محوری دارند و باید در فرمهای پروپوزال، این مبانی لحاظ شوند.

    کلیدواژگان: فرمهای پروپوزال، تحقیقات بنیادی، مبانی فلسفی، نظریه پردازی، تولید علوم انسانی اسلامی
  • کریم مهری*، صفدر محمدی صفحات 843-866
    هدف

    هدف از انجام مقاله حاضر، بازسازی معنایی نظام اسلامی بر اساس بیانات مقام معظم رهبری بود.

    روش

    پژوهش حاضر بر اساس روش شناسی کیفی است و از روش نظریه پردازی داده بنیاد ثانویه برای انجام عملیات تحقیق استفاده شده است. مهم ترین پرسشهای تحقیق حاضر این بودند که: کدام مدل نظری نظام اسلامی را از دیدگاه مقام معظم رهبری تبیین می کند؟ چه تغییراتی در ایران رخ داد که نظام اسلامی صورت گرفت؟ راهبردهای کنشی آن چیست؟ پیامدهای این راهبردها چه خواهد بود؟

    یافته ها و نتیجه گیری

    یافته ها شامل چندین مقوله عمده به این شرح است: متعینهای تعیین نظام سازی از طریق نظام جدید از طریق همه پرسی، تدوین و تصویب قانون اساسی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی به عنوان شرایط علی درونی؛ تعرض به عنوان ولایت و تحریف در معنای آن، القای ناسازگاری مردم سالاری با دین سالاری، جدا کردن دولتمردان از روحانیت به عنوان موانع و شرایط علی بیرونی؛ نظام سازی بر مبنای فقه، طرح مردم سالاری دینی، طرح مسئله ولایت فقیه به عنوان بستر و شرایط مداخله گر؛ ضدیت با ایدیولوژی سلطنت و استبداد، مردمی بودن انقلاب و نظام، احیای هویت اسلامی در دنیای اسلام به عنوان پیامدهای نظام اسلامی و تکمیل مبانی معرفتی و بنای نظام اسلامی، جریان داشتن نظام سازی، امکان تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی، نقش اجتهاد و مجتهد در تکمیل نظام سازی همبستگی داخلی به عنوان راهبرد مقوله هسته ای این بررسی نظام اسلامی است که مقولات عمده مذکور را در بر می گیرد.

    کلیدواژگان: نظام اسلامی، نظام سازی بر مبنای فقه، نظریه پردازی داده بنیاد، ولایت فقیه، تفسیری- برساختی
  • باقر گرگین*، فاطمه زمانی، حامد جمالی صفحات 867-882
    هدف

    هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه پایبندی به عفاف و حجاب با رضایتمندی زناشویی و کارایی خانواده با تاکید بر آموزه های قرآن کریم در بین دانشجویان زن متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر بود.

    روش

    روش پژوهش حاضر، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان زن متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر تشکیل دادند. حجم نمونه پژوهش، شامل 291 نفر بود که از طریق نمونه گیری تصادفی طبقه ای و با توجه به فرمول حجم نمونه کوکران انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه های نگرش به حجاب(مهدی زاده، 1390)، رضایتمندی زناشویی(اولسون، 1998) و کارامدی خانواده(صفورایی، 1393) بود. پایایی ابزارهای پژوهش با استفاده از ضرایب آلفای کرونباخ به ترتیب 72/0، 82/0 و 83/0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل فرضیه های پژوهش از ماتریس همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به شیوه همزمان استفاده شد.

    یافته ها

    رضایتمندی زناشویی به طور معناداری قادر به پیش بینی پایبندی به حجاب است؛ به گونه ای که بین پایبندی به حجاب با رضایتمندی زناشویی، رابطه مثبت و معنادار در سطح کمتر از 01/0 وجود دارد.

    نتیجه گیری

    بین پایبندی به حجاب و عفاف با رضایتمندی زناشویی و کارایی خانواده مطابق آموزه های قرآن کریم در بین دانشجویان زن متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین پایبندی به حجاب توسط رضایتمندی زناشویی و کارایی خانواده قابل پیش بینی بود.

    کلیدواژگان: پایبندی به عفاف و حجاب، رضایتمندی زناشویی، کارایی خانواده
  • محمد رضایی* صفحات 883-904
    هدف

    هدف این نوشتار، بررسی نقش رسانه ها در میزان آشنایی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل با فرقه های شیطان پرستی بود.

    روش

    پژوهش حاضر به لحاظ هدف، از نوع کاربردی و به لحاظ روش، از نوع همبستگی است و برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته با سوالات بسته پاسخ در طیف پنج گزینه ای لیکرت استفاده شده است.

    یافته ها

    آشنایی با شیطان پرستی در بین دختران و پسران به صورت معناداری پایین تر از میانگین نظری است؛ میزان آشنایی دانشجویان پسر به صورت معناداری بیشتر از دانشجویان دختر است؛ تفاوت میانگین مشاهده شده در بین گروه های تحصیلی معنادار نیست؛ بین منابع رسانه ای آشنایی دانشجویان دختر و پسر با فرقه های شیطان پرستی تفاوت معناداری وجود ندارد؛ همچنین بین متغیرهای پایگاه های اجتماعی- اقتصادی دانشجویان و میزان آشنایی با فرقه های شیطان پرستی رابطه معناداری وجود نداشت.

    نتیجه گیری

    در میان منابع آشنایی دانشجویان با فرقه های شیطان پرستی، رسانه ها نقش موثری دارند. تعدد منابع رسانه ای، سهولت استفاده و ارتباط فوری، عدم محدودیت در تولید محتوا، تعامل مخاطب، غیر رسمی بودن فضای شبکه های اجتماعی، نداشتن تیم تحریریه در تولید محتوا، سانسور کمتر و قیمت کمتر، باعث می شود نقش این رسانه ها در ترویج افکار و شکل دهی به فرهنگ و اندیشه پررنگ باشد.

    کلیدواژگان: رسانه، فرقه، شیطان پرستی، دانشجو
  • سید محمدرضا میرهادی تفرشی* صفحات 905-926
    هدف

    عفو و گذشت، یکی از توصیه های اخلاقی است که در تعاملات اجتماعی کاربرد فراوان دارد. دغدغه اصلی این پژوهش، تبیین آثار عفو در روابط اجتماعی از طریق بازخوانی آیات قرآن کریم بود.

    روش

    این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است؛ یعنی پس از گردآوری اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه ای، به تحلیل یافته های تحقیق پرداخته است.

    یافته ها

    اغلب مفسران اجتماعی در تفسیر آیات مرتبط با عفو اجتماعی، به خصوص آنچه ناظر به مسایل حقوقی و کیفری نظیر مسئله قصاص و عفو یا مشکلات خانوادگی و طلاق می باشد، با رویکرد اجتماعی به تفسیر پرداخته اند. با این وجود، اغلب اهمیت، خاستگاه، مراتب و شرایط عفو مورد توجه بوده و کمتر کارکردها و آثار عفو اجتماعی به طور مفصل بررسی شده است.

    نتیجه گیری

    این پژوهش نشان داد آثار عمده عفو در روابط اجتماعی از منظر قرآن عبارتند از: تنش زدایی، تبدیل دشمن به دوست، انسجام جامعه اسلامی، تبلیغ اسلام، کسب محبوبیت، اصلاح خاطی و همزیستی مسالمت آمیز.

    کلیدواژگان: عفو اجتماعی، آثار عفو، مفسران اجتماعی، اصلاح خاطی، همزیستی مسالمت آمیز
  • نرجس رودگر* صفحات 927-947
    هدف

    این نوشتار با هدف بررسی توان سنجی عقلانیت شیعی در مقایسه با عقلانیتهای اسلامی غیر شیعی در مواجهه با عقلانیت مدرن نگاشته شد.

    روش

    در این نوشتار با تمسک به روش توصیفی و تحلیلی، مولفه های عقلانیت مدرن و سه عقلانیت اعتزالی، اشعری و نواعتزالی در اهل سنت، به علاوه عقلانیت شیعی، به عنوان عقلانیت اسلامی بررسی شد.

    یافته ها

    بررسی شاخصه های عقلانیتهای سه گانه، به علاوه عقلانیت شیعی نشان داد غلبه اشعریت بر جهان اسلام، خلا عقلانی حادی را پدید آورد که سبب اقبال نواندیشان مسلمان به عقلانیت مدرن، به عنوان راهکار برون رفت از عقب ماندگی های این جوامع شد؛ در حالی که عقلانیت مدرن با ابتنا بر مادی گرایی و نسبیت گرایی، در تقابل با عقلانیت اسلامی است.

    نتیجه گیری

    بررسی شاخصه های عقلانیت شیعی نشان داد این عقلانیت، واجد توان لازم در برخورد با عقلانیت مدرن است.

    کلیدواژگان: عقلانیت شیعی، عقلانیت اعتزالی، عقلانیت اشعری، عقلانیت نواعتزالی، عقلانیت مدرن
|
  • Salehi A*, Torkashvand S Pages 645-668
    Objectives

    The purpose of this study is to explain and analyze the relationship between art and religion based on the views of Christianity, the Enlightenment (Kant) and the religion of Islam.

    Method

    The research method is descriptive and analytical, deductive and comparative inference. For this purpose, first the views of Christianity and the Enlightenment period are explained and analyzed according to Kant's view on the relationship between art and religion, and then the relationship between art and religion in the perspective of Islamic aesthetics is introduced as an alternative theory. The main question of the research is what is the relationship between art and religion in the view of Christianity, the view of Kant's Enlightenment and the view of Islam?

    Results

    Findings showed that the religion of Islam has dealt with art and religion in a different and coherent way compared to the two competing views, and has based art and religion on monotheistic principles from the aesthetic point of view.

    Conclusion

    The authors of the research conclude that in the christian approach, the separation between art and religion can be imagined as "art exclusivism". The enlightenment view, especially Kant's view, recognizes the value of art in the pleasure it derives, and only the connection between religion and art in moral religion is significant. In islamic aesthetics, art is not independent of religion under any circumstances. In the christian approach, the independence of art from other scientific realms is clearly seen, but in the Islamic approach, art is tied to divine monotheism and the teachings of the Qur'an. Accordingly, the theory of Islamic aesthetics is coherent and as an alternative theory is more accurate than the other two theories.

    Keywords: religious system, enemy recognition, threat, strategic influence, quranic-narrative, attitude, cognitive warfare
  • Ashrafi N* Pages 669-686
    Objectives

    The present study tries to explain the role of architects in obtaining wisdom by analyzing the two components of opinion and practice in the knowledge of the law. 

    Method

    The present study has used qualitative content analysis to analyze the data extracted from islamic sources with documentary studies.

    Results

    The union of opinion and action is achieved by understanding the presence and understanding of the limits of the architect in the position of opinion and maintaining the presence and maintaining the limits in the position of action, so that it provides a safe valley for him that leads to the manifestation of wisdom in Islamic architectur.

    Conclusion

    Manifestation of wisdom in architecture is not possible without the training of a wise architect in architectural works. The relationship between thought and action in wisdom and the mediator that connects the two has been neglected in today's knowledge of architecture. In line with this process, it has become .

    Keywords: wisdom, opinion, action, presence, limits, architecture
  • Mohammadian A, Salahshour B* Pages 687-706
    Objectives

    The taste of Shari'a, which refers to the style and context of the Shari'ah in forging rulings, and includes the basic criteria of Shari'a in legislating and forging laws, is one of the matters considered by jurists in deriving and evaluating rulings. The purpose of the study is to explain the examples of the taste of Sharia in Imami jurisprudence and to clarify the basic criteria of Sharia in the matter of legislation with an approach to the life of Imam Reza (AS) and the opinions and speeches of the Supreme Leader.

    Method

    This study has been conducted using a descriptive-analytical method based on library resources.

    Results

    The findings of the research indicate that the most definite principles considered by the legislator in forging rulings are: 1. Observance of expediency. 2. Being rational. 3. Being fair. 4. Observe facilitation and easiness. 5. Do not provoke emotions and prevent conflict.

    Conclusion

    From the study of the narrations of Imam Reza (AS) and his practical life, it was obtained that he has referred to the examples of the taste of Shari'a in several hadiths and has always tried to act according to the style and context accepted by the Shari'a. Considering the statements of the Supreme Leader, it was also found that the taste of Sharia has a special place in his thought; In such a way that each of the mentioned criteria has been reflected many times in his speeches and referendums and has been considered by him in various fields.

    Keywords: sharia, legislation, mazāq sharia, razavi discourse, ayatollah khamenei's intellectual system
  • Momivand K., Taheri Goodarzi H* Pages 707-828
    Objectives

    The present study sought to design a model of civilized organization for Lorestan University based on the Islamic/Iranian model of progress.

    Method

    Data collection was done in the qualitative part through semi-structured interviews with16 scientific and executive experts and in the quantitative part through questionnaires and surveys of 234 employees and faculty members of Lorestan University. In the qualitative part, data analysis was performed based on content analysis method and in the quantitative part based on structural equation modeling technique.

    Results

    After implementing the interview texts, 238key phrases and66 basic themes were extracted which were classified into16 organizing themes and finally, by content classification of these themes, 4 comprehensive themes were obtained.

    Conclusion

    The final result of the research was to extract the dimensions of the civilized organization model for Lorestan University based on the Islamic/Iranian model of progress, including the development of spiritual capital, core justice, human resource development and entrepreneurship..

    Keywords: organizational civilization, civilized organization, iranian-islamic, progress, theme analysis
  • Abdul Mohammadi H*, Rahimi A Pages 729-752
    Objectives

    The purpose of the present survey is to study innate alienation in the philosophical anthropology of Jaspers, through the viewpoint of Allameh Tabatabai and to present some critiques.

    Method

    the method of the research is a library- documantry method.

    Results

    Jaspers used the phenomenological method instead of philosophical analysis and identified absolute freedom inherent in human beings, thus questioned the inherent basics and divine nature and presented it as the violating factor of human existence, while Allameh, using the analytical method, defined innate basics, such as the principle of causality, as the basis of self-awareness and the way to overcome alienation, and introduced freedom as a tool for innate goals. If Allameh found innate alienation causing of neglecting the innate basics, with the principles of his "philosophy of existence", considered adherence to a priori restrictions such as innate affairs as alienation.

    Conclusion

    The present study, through evaluating the epistemological foundations of two thinkers, has proved the nature of the innates and introduced the inattention to innate consciousness as a factor of alienation.

    Keywords: human being, nature, alienation, freedom, allameh, jaspers
  • Mesbahi Moghadam S, Tanhaei H A*, Shokrbeigi A Pages 753-766
    Objectives

    The purpose of this study is to build the construction of national identity of PhD students with a qualitative approach and grounded theory technique.

    Method

    The tools used for data collection were semi-structured interviews and purposeful sampling method was used to select the interviewees and theoretical sampling (theoretical saturation) was used to identify the number of people. The statistical community of the research is PhD students in the humanities who have been studying for the past decade.

    Results and conclusion

    According to the findings, the causal conditions of this study are language, religion, the value of civilization and ethnic groups in Iran. Humanity takes precedence over nationality. Appropriate education, demands and the position of the people and conscious personal decision-making were introduced as strategic categories, and the result of this coordination is the choice of homeland for life, territorial integrity and national identity.

    Keywords: identity, national identity, Ph.D. students
  • Hasani S* Pages 767-788
    Objectives

     Imam Khamenei considers that crossing the borders of knowledge in the second step of the Islamic Revolution requires the rule of "ijtihad and scientific modeling along with moral refinement" in the scientific atmosphere of the country; Based on his citation of Islamic thought to islamic sources, the purpose of present article is to document this view in the verses and hadiths of the infallibles and to explain the general principles and requirements for its realization;

    method

    By analyzing the sources related to the "virtue of wisdom", the characteristics of a wise scholar are described in order to extract the principles of Hakim Parvar's education based on the analysis of those tools and to introduce the strategy of scientific promotion expected by the leader of the revolution.

    Results

    The findings of the research show that based on the virtue of wisdom, the scholar is a monotheistic and pious one courageously striving to come by knowledge with gifted and acquired scientific insight. The principles of Hakim Parvar's teaching are: monotheism- centered, courageous and struggling critique of achieving scientific propositions, and the wisdom of the teacher.

    Conclusion

    the authors of the survey conclude that  observing the principles of Hakim Parvar deduced from Islamic sciences causes scientific, diligent and modeling efforts to achieve maximum truth in knowledge based on monotheism and moral edification, and also materializes the scientific promotion expected by the leadership in the second step of the revolution and the administrative methods are to be adjusted in accordance with these principles.

    Keywords: principles of hakim parvar education, scientific promotion, the second step of the revolution
  • Keshvardoost S*, Haji Ahmadi F Pages 789-814
    Objectives

     The purpose of this study is to investigate the results of higher education policy in the Islamic Revolution course to identify the motivational types of the students of the University of Tehran. Studying the types of motivations can be a reflection of the students' desire for this course and help policymakers to evaluate and change their policies in public curriculum.

    Method

    The statistical population consisted of 1,300students at the University of Tehran that during the first semester of 1397-98 had received Islamic revolution course. The sample was estimated based on Morgan table 198. To identify the type of incentive was used a standardized questionnaire and results-based motivational orientation, Multivariate regression models were used.

    Results

    The results of this research model include external regulation, interjected regulation, and identified regulation that all three are in the form of external motivation. Such an inclination shows that the demands of the policymaker in the Islamic Revolution course are not largely overcome and the need for intervention and policy change is necessary.

    Conclusion

    the author of the survey conclude  that the first priority of the professors of the Islamic Revolution course in facing the students of this course should be to try to motivate the students.

    Keywords: the motivational types, islamic revolution course, self-determination theory, university of tehran, islamic university
  • Sarlak A*, Asgari A Pages 815-828
    Objectives

    : Taghut is one of the main concepts in the education of the Qur'an, according to which disbelief is prior to belief in God. Therefore, in this study, with the aim of determining the concept of Taghut in the Qur'an and how man takes a position in relation to it, the verses of the Qur'an have been studied.

    Method

    In this research, with the method of qualitative content analysis, first the conceptual network of Taghut is expressed and according to it, verses are identified as units of analysis; these verses are then divided and analyzed into three categories: the ontology dimension of Taghut, the anthropological dimension of Taghut, and the value of Taghut dimension.

    Results

    The research findings show that contrary to popular culture, Taghut is a sociological issue; The Qur'an discusses Taghut from the point of view of ontology, anthropology, arithmetic and sociology.

    Conclusion

    The source of rebellion is the soul and carnal desires that consider themselves needless of God in what they have, and as a result of this deprivation, they rebel and violate the divine limits. The province of Taghut is opposite to the divine province and can guide its followers from light to darkness and lead them astray. Therefore, in Qur'anic education, it is necessary to first determine the relationship between man and Taghut in the form of disbelief.

    Keywords: quranic education, provincial education, taghut, qualitative content analysis
  • Farahmand S, Farhangi A. A * Pages 829-842
    Objectives

    The purpose of this study is to critique the status and role of proposal forms for doctoral programs in the humanities in the production of Islamic humanities.

    Method

    In general terms, Rational; purpose, Fundamental; Nature, descriptive-analytical; data collection method, library-based.

    Results

    the results of the survey indicate: 1. The difference between basic research and the foundation data method; 2. "Philosophical foundations" are the most important entry point for the introduction of indigenous values, norms and culture into theories; 3. The choice of research method goes back to the researcher's assumptions about methodology; 4. Method in basic research precedes theory; 5. The main factors in choosing the method are: the problem and the subject under study, the purpose of the research and the basics of ontology, epistemology, anthropology, arithmetic and methodology.

    Conclusion

    First, The current proposal forms are a roadmap that not only does not guide students to one of the foundational and ijtihad approaches to the production of science within the framework of Islamic thought, but also guides students in the opposite direction to the production of science and theorizing. Secondly, in the method of fundamental research, assumptions about the basics have a central place and these basics should be included in the proposal forms.

    Keywords: proposal forms, basic research, philosophical foundations, theorizing, production of islamic humanities
  • Mehri K*, Mohammadi S Pages 843-866
    Objectives

     The purpose of this article is to reconstruct the meaning of the Islamic system based on the statements of the Supreme Leader.

    Method

    The present study is based on qualitative methodology and the data-based data theorizing method has been used to conduct research operations.The most important questions of the present study were: Which theoretical model explains the Islamic system from the perspective of the Supreme Leader? What changes took place in Iran when the Islamic system began? What are its action strategies? What will be the consequences of these strategies?

    Results and conclusion

    The findings include several major categories as follow: Determinants of systematization through the new system through referendums, drafting and approval of the constitution, holding presidential and Islamic Consultative Assembly elections as internal causal conditions; distortion in the meaning of velayat , Inducing the incompatibility of democracy with religiosity, Separating the rulers from the clergy , Systematization based on jurisprudence, the plan of religious democracy, Raising the issue of Velayat-e-Faqih as a context and conditions for the interventionist, Opposition to the ideology of monarchy and tyranny, the popularness of the revolution and the system, the revival of Islamic identity in the Islamic world as the consequences of the Islamic system , Completing the epistemological foundations and building the Islamic system, having a system-building process, the possibility of changing the presidential system to a parliamentary system , The role of ijtihad and mujtahid in completing the systematization of internal solidarity as a strategy of the core category.

    Keywords: islamic system, jurisprudence-based systematization, data-based theorizing, Velayat-e-Faqih, interpretive-structural
  • Gorgin B, Zamani F*, Jamali H Pages 867-882
    Objectives

    The purpose of this study is to investigate the relationship between chastity and hijab with marital satisfaction and family efficiency with emphasis on the teachings of the Holy Quran among married female students of Islamic Azad University of Boushehr.

    Method

    The research method was descriptive-correlational. The study population consisted of married female students of Islamic Azad University of Boushehr. The sample size of this study was 291 people who were selected by stratified random sampling based on Cochran sample size formula. Data gathering tools were Mehdi Zadeh Attitude Questionnaire (2011), Olson Marital Satisfaction Questionnaire (1998), and Safourai Family Function (2014). Reliability of the research instruments using Cronbach's alpha coefficients were 0.72, 0.82 and 0.83, respectively. Pearson correlation matrix and multiple regression analysis were used to analyze the research hypotheses.

    Results

    Findings indicate that marital satisfaction is significantly able to predict adherence to hijab, so that between adherence to hijab and marital satisfaction (p <0.01, r = 0.35) a positive and significant relationship at a level less than 0.01.

    Conclusion

    the authores of the survey conclude that there is a positive and significant relationship between adherence to hijab and chastity with marital satisfaction and family performance according to the teachings of the Holy Quran among married female students of Islamic Azad University of Boushehr. Also, adherence to the veil is predictable by marital satisfaction and family efficiency.

    Keywords: adherence to chastity, hijab, marital satisfaction, family efficiency
  • Rezaee M* Pages 883-904
    Objectives

    The purpose of this article is to investigate the role of the media in the familiarity of students of the Islamic Azad University of Ardabil with satanic sects.

    Method

    The present study is applied in terms of purpose and correlational in terms of method. To collect data, a researcher-made questionnaire with closed-ended questions was used in a five-point Likert scale.

    Results

    Familiarity with satanism among girls and boys is significantly lower than the theoretical average; The level of familiarity of male students is significantly higher than female students; The difference in the mean observed between the study groups is not significant; There is no significant difference between the media sources of male and female students' familiarity with satanic sects; Also, there was no significant relationship between the variables of students' socio-economic status and familiarity with satanic sects.

    Conclusion

    Among the sources of students' familiarity with satanic sects, the media has an effective role. Multiplicity of media resources, ease of use and instant communication, no restrictions on content production, audience interaction, informal social media space, lack of editorial team in content production, less censorship and lower prices, make the role of these media bold in promoting ideas and shaping Culture and thought .

    Keywords: Media, sect, satanism, university student
  • Mirhadi Tafreshi S. M. R* Pages 905-926
    Objectives

    Amnesty is one of the moral advices that have a wide implication in social interactions.The main concern of this research is to explain the effects of amnesty in social relations by re-reading the verses of the Holy Quran.

    Method

    This research has been done by descriptive-analytical method; That is, after collecting information using library resources, it analyzes the research findings.

    Results

    Most social commentators have interpreted verses related to social amnesty, especially those that deal with legal and criminal issues such as retribution and amnesty, or family problems and divorce with a social approach.

    Conclusion

    This study showed that the main effects of amnesty in social relations, according to the Qur'an, are as follw: detente, turning the enemy into a friend, the unity of the Islamic society, propagating Islam, gaining popularity, correcting wrongdoer and peaceful coexistence.

    Keywords: social amnesty, effects of amnesty, social commentators, correction of wrongdoing, peaceful coexistence
  • Rudgar N* Pages 927-947
    Objectives

    This article is written with the aim of examining the empowerment of Shiite rationality in comparison with non-Shiite Islamic rationalities in the face of modern rationality.

    Method

    For this purpose, by relying on descriptive and analytical methods, the components of modern rationality, as well as three rationalities of Etzal, Ash'ari and Neo-Etzal in Sunni plus Shiite rationality as Islamic rationality were studied.

    Results

    The study of the characteristics of the three rationalities plus Shiite rationality showed that the domination of Ash'arism over the Islamic world created an acute rational vacuum which caused the acceptance of Muslim modern thinkers to modern rationality as a way out of the backwardness of these societies. Modern rationality, on the other hand, is opposed to Islamic rationality on the basis of materialism and relativism.

    Conclusion

    The study of the characteristics of Shiite rationality showed that this rationality has the necessary power to deal with modern rationality.

    Keywords: shiite rationality, etzali rationality, ash'arite rationality, neo-etzali rationality, modern rationality