فهرست مطالب

نشریه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام
سال سیزدهم شماره 1 (پیاپی 46، بهار 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/03/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فرهاد زیویار، محسن سلگی*، جعفر حسن خانی صفحات 1-19

    محمد عابد الجابری با ارایه کلان روایتی هویتی از عرب در جست و جوی ریشه ها است و برای ریشه یابی علل انحطاط جهان عرب، به شکلی روشمند نقطه آغاز تعالی و انحطاط تمدن عربی اسلامی را، در عصری که «تدوین» می نامد جست وجو می کند. جابری در پروژه فکری خود که نقد عقل عربی می نامد به سیر تطور اندیشه در شرق تمدن اسلامی نیز توجه دارد و از قضا علل عقب ماندگی را در ریشه های فلسفه های نظام های نامعقول دینی و التقاطی مشرق عربی (ایران) می داند. مسیله اینجا است که او با چه روشی پروژه نقد عقل عربی را به پیش برده است؟ هدف این پژوهش، مطالعه نظام مند و دقیق پروژه فکری این متفکر و تحلیل و ارزیابی روش شناسی او در سامان دادن به پروژه نقد عقل عربی است. مقاله می کوشد با استخراج روشمند محتوای اندیشه های عابدالجابری در چهارچوب مفهومی زبان شناسی ساختارگرا به ویژه از منظرگاه میخاییل باختین در خصوص مسایلی چون نحوه هویت سازی جابری از پروبلماتیک بنیادین جهان معاصر اسلامی، نحوه مفهوم سازی او از «عقل» و «میراث» و همچنین استخراج روشمند فرم زبانی- منطقی اندیشه های او، بویژه نحوه استدلال ورزی و روش شناسی او در سامان دادن به روایت سازی های فکری اش، بپردازد. در مقام نتیجه گیری، این پژوهش به خواننده می نمایاند که عابد الجابری به عنوان متفکر نوگرا در پروژه فکری خود برای نوگرایی در اسلام روش خاص خود را دارد که می توان آن را «شرع ساختاریافته» نام نهاد. جابری همچون یک متفکر ساختارگرا به ورای داده های موجود در حوزه های متفاوت از قبیل سیاست، اخلاق، فلسفه، و... می رود و نشان می دهد که در پشت این تنوعات مشهود چه ساختارهای ثابتی(ساختارهای منطقی- زبانی) نهفته که این تنوعات را ممکن ساخته است. غایب بزرگ این نگاه عدم توجه به «معنا» است. ساختارگرایان نمادها را جایگزین معنا می کنند و توجه ندارند که نمادها چه معنایی را چگونه منتقل می کنند. ساختارگرایان از جمله جابری آنچه که برای بسیاری از محققان فرهنگ جذاب است، نادیده می گیرند: این که مردم چگونه به درک و تفسیر جهان خود می پردازند؟ با لحاظ این مهم آنچه این متفکر در روش شناسی ترکیبی خود به سرانجام رسانده: 1. بررسی جامعه شناسانه فرآیند شکل گیری عقل عرب 2. تحلیل «فرآیند ساختاریابی عقل عرب» آن هم با اتکا به عوامل اجتماعی و روندهای فرهنگی تاثیرگذار بر تدوین نظم فرهنگ یا عقل عرب 3. بررسی معرفت شناسانه منطق درونی عقل عرب به تحلیل عناصر و روابط درونی آن و تاثیر آن بر دو قلمرو خاص سیاست و اخلاق است.

    کلیدواژگان: هویت، عابدالجابری، عقل عربی، روش شناسی، جهان اسلام
  • چالش ها و فرصت های امارت اسلامی افغانستان در روابط با ایران
    مرتضی کریمی، علی اصغر اسمعیل پور روشن*، تهمینه دانیالی صفحه 3

    پس از انقلاب اسلامی ایران، همواره مسیله افغانستان به دلایل مختلفی مانند ویژگی های ژیوپلیتیک، اشتراکات فرهنگی-تمدنی و حضور انبوه مهاجران افغانستانی در ایران یکی از مهم ترین مسایل سیاست خارجی ایران بوده است. تحولات اخیر افغانستان که منجر به سقوط حکومت اشرف غنی و شکل گیری مجدد امارت اسلامی شد؛ توجه تمامی کارشناسان و تحلیلگران را به مسیله افغانستان دوچندان کرد."امارت اسلامی" نامی است که حکومت طالبان برای معرفی خود از آن استفاده می کند. دوره اول حکومت طالبان در افغانستان طی سال های 1996 تا 2001 بوده است. در سال 2021 دوره دوم حکمرانی طالبان در افغانستان آغاز شده است. لذا قدرت یابی دوباره طالبان در افغانستان منجر به ارایه دیدگاه های متفاوتی در زمینه های سیاسی و امنیتی شده است. برخی از اندیشمندان ظهور دوباره طالبان را تهدید و برخی دیگر آن را فرصتی برای جمهوری اسلامی ایران می دانند. بررسی ریشه ای تحولات افغانستان و آشنایی با ویژگی های ایدیولوژیک طالبان می تواند فرصتی برای جمهوری اسلامی ایران باشد تا بیشترین استفاده و بهره را از روی کار آمدن یک حرکت ایدیولوژیک اسلامی در همسایگی خود ببرد. سوال اصلی مقاله این است که دولت طالبان با چه چالش های عمده ای مواجه است و چالش های مذکور چه تاثیری بر روابط امارت اسلامی افغانستان با ایران خواهد گذاشت؟

    کلیدواژگان: ایران، افغانستان، طالبان، امارت اسلامی، چالش ها
  • حسین رحمانی تیرکلایی*، محمدرضا ثمری صفحات 47-70

    مطالعه در سیره رفتاری، گفتاری و حتی سکوت ایمه اطهار در ادوار مختلف نسبت به وقایع مختلف تاریخی، یکی از اهرم های دستیابی به ملاکات حاکم بر دیدگاه ایشان خواهد بود و از طرفی نیز ما را در دستیابی به منظومه های کلان اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و... یاری خواهد کرد. مع الوصف سیره سیاسی ایمه اطهار در موارد متعددی مورد واکاوی و تشریح قرار نگرفته و خود سبب ایجاد ابهام و گاها تصور تعارض در منش رفتاری ایشان در عرصه سیاسی گشته است.(مساله) در راستای دستیابی به ابعاد کمتر کار شده در خصوص سیره سیاسی امام حسن (ع) در مواجهه آن حضرت با سلاطین اموی، این ضرورت احساس می شود که اصول حاکم بر فرآیند رفتاری ایشان در این مواجهه واکاوی شود.(هدف) بر این اساس با روشی توصیفی تحلیلی و با تکیه بر داده های نوشتاری و کتابخانه ای این سیره مورد بررسی قرار خواهد گرفت (روش) یافته های این اثر از این حقیقت حکایت دارد که در حوزه برخورد سیاسی امام مجتبی (ع) با سلاطین اموی، آن حضرت برای پیشبرد هرچه بیشتر دین و ممانعت از توقف و ایستایی سیر تاریخی دینی، از اصولی چون صلح گرایی، وفای به عهد، بصیرت افزایی، قاطعیت، احتجاج و نصیحت در زندگی سیاسی خود استفاده نموده اند.

    کلیدواژگان: سیره سیاسی، جنبش، مواجهه با سلاطین اموی، امام حسن(ع)
  • مرتضی شیرودی*، کرم جمشیدی فرد، محمدسجاد شیرودی صفحات 71-88

    جریان اسلامی حزب الله کردی در ترکیه با تاثیرپذیری از انقلاب اسلامی و هم سو با ایده های آن شکل گرفت. این جریان با وجود این که کادر رهبری و بدنه آن از اهل تسنن بودند اما با الهام از اندیشه های امام خمینی (ره) پدید آمد و مسیر حرکت خود را بر پایه آن،تعیین و برای نهادینه کردن دین در جامعه سکولار ترکیه به تلاش پرداخت، بنابراین، مقاله حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه جنبش حزب الله در ترکیه توانست در جوی میلیتاریستی و در تقابل با اندیشه های ناسیونالیستی چپ گرا و لاییک که قدمت دیرینه ای در این کشور دارند، زاده شود و سپس، به جنبشی فراگیر و توده ای تبدیل شد؟ خروجی این تحقیق که با استفاده از روش اسنادی و کتابخانه ای صورت گرفته، بطور مختصر، موید آن است که این جنبش با تاکید بر هویت دینی – کردی توانست احزاب سکولار راست افراطی و مارکسیستی را با چالش جدی مواجه نماید و جمهوری اسلامی ایران می تواند با بهره گیری از توانمندی های این گروه اسلامی سنی ولی متاثر از تفکرات شیعی، زمینه ای را فراهم کند تا از بروز تهدیدهای محتمل بر ضد منافع ملی ایران جلوگیری شود.

    کلیدواژگان: حزب الله کردی، طریقت های صوفیه، ترکیه، جنبش و انقلاب اسلامی
  • محمدرضا حاتمی*، سید محمدکاظم نبوی صفحات 129-148

    در این پژوهش ضمن ارایه تعاریفی برای هویت ملی و بحران هویت ملی، داستان طلب آمرزش صادق هدایت با استفاده از روش هرمنوتیک اسکینر مورد تحلیل قرار گرفت. نتیجه مطالعه نشان می دهد که صادق هدایت در این داستان با ارایه چهره ای کریه و سیاه از دیدن و معرفی دینداران به عنوان انسان های جنایت کار و نادان باعث تخریب جنبه مذهبی هویت ملی شده و دیدگاه های این روشنفکر سکولار با استفاده از ابزار قصه و داستان باعث به وجود آمدن و گسترش بحران هویت در جامعه ایرانی شده است که تداوم آن را می توان تا به امروز هم مشاهده کرد.

    کلیدواژگان: هویت ملی، بحران هویت ملی، صادق هدایت، طلب آمرزش، سه قطره خون
  • محمدحسین حاجیلو، محمدرضا عبدالله پور*، نسرین امامی صفحات 151-170

    حکمرانی مطلوب اقتصادی یکی از وجوه موثر سیاستگذاری اقتصادی در سالیان اخیر و در تعمیق انضباط مالی کشور می باشد که گرچه همواره مورد تاکید مقامات اقتصادی و سیاسی کشور بوده ، ولی بعضا با عواملی مانند فساد اقتصادی و پولشویی ، مخدوش گردیده است . با این وصف ، مبارزه با فساد و پولشویی ، در آغازه هزاره سوم و با توجه به تبعات اقتصادی و امنیتی دامنه دار ، همواره در دستور کار سازمان های بین المللی و دولتها قرار داشته و مکانیزم و رژیم های حقوقی خاص نیز برای خنثی سازی این پدیده ها ، به رشته تحریر درآمده است . گرچه ابزارهای مانند گروه ویژه اقدام مالی و کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم (FATF,CFT ,...) امروزه ابزارهای موثر مالی و استانداردهای مهم برای مبارزه با پولشویی در ساختار نظام اقتصادی بین الملل می باشند ، ولی این تحقیق هم راستا با قرایتی از متخصصان ، بر این اعتقاد است که خود این ابزارها یک مدل حکمرانی از کنترل کشورهای دیگر توسط دول فرادست می باشند . به عبارتی این ابزارها ، معاهدات بین المللی نبوده و در قالب NGOs تعریف می شوند که بستر ساز هژمونی دولتهای غربی و مطامع اقتصادی و سیاسی آنها می باشد . ولی فارغ از این ابزارها و کیفیت استفاده از آنها در مبارزه با پولشویی ، نوآوری جدیدی که مطمع نظر این پژوهش می باشد ، مشارکت بخش خصوصی و حکمرانی خوب در زمینه مبارزه با پولشویی در کشور می باشد . این تحقیق با روشی تحلیلی / توصیفی به نقش حکمرانی مطلوب به عنوان یک نوآوری خاص در مبارزه با پولشویی می پردازد.

    کلیدواژگان: ابزارهای مبارزه با پولشوئی، پولشوئی، حکمرانی خوب، مشارکت بخش خصوصی
  • میثم ناصحی، علی فقیه حبیبی*، کیوان صداقتی صفحات 171-187

    اصل رعایت موازین اسلامی خاص نظام جمهوری اسلامی ایران است، نظامی که بنا بر خواسته های بنیان گذار آن امام خمینی (ره) باید صد در صد منطبق با معیارهای اسلامی باشد، توجه آن توسط مقامات ملی و محلی امری لازم و ضروری تشخیص داده می شود. پژوهش حاضر تلاش دارد به ارزیابی اصل رعایت موازین اسلامی در مصوبات شوراهای اسلامی بر اساس معیارهای موجود در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بپردازد. لذا در نوشتار حاضر با روش تحقیق توصیفی-تحلیلی درصدد پاسخ به این سوال می باشیم که سازوکار تعیینی در قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ضمانت اجرای مناسبی برای مغایر نبودن مصوبات شوراهای اسلامی با شرع می باشد؟ ما را به این نتیجه می رساند که تضمین خلاف شرع نبودن مصوبات شوراهای اسلامی با موازین شرعی از طریق دیوان عدالت اداری نه تنها راهگشا نیست بلکه نیازمند تعیین ساختار مناسب از سوی قانوگذار است تا تصمیمات شوراهای اسلامی مغایر با موازین اسلامی نباشد.

    کلیدواژگان: موازین اسلامی، شورای نگهبان، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، واحدهای محلی
|
  • Farhad Zivyar, Mohsen Solgi *, Jafar Hasankhani Pages 1-19

    Mohammad Abed Al-Jabari is searching for the roots by presenting a macro-narrative of the identity of the Arabs, and in order to find the roots of the decline of the Arab world, he methodically searches for the starting point of the excellence and decline of the Arab-Islamic civilization, in the era he calls "Tadwin". In his intellectual project, which he calls the critique of Arabic reason, Jabri also pays attention to the development of thought in the East of Islamic civilization, and ironically, he considers the causes of backwardness in the roots of the philosophies of the unreasonable religious and eclectic systems of the Arab East (Iran). The problem here is, in what way did he advance the project of criticizing the Arabic intellect? The purpose of this research is to systematically and accurately study the intellectual project of this thinker and analyze and evaluate his methodology in organizing the project of criticizing the Arabic intellect. The article tries to systematically extract the content of Abed al-Jabari's thoughts in the conceptual framework of structuralist linguistics, especially from the viewpoint of Mikhail Bakhtin, regarding issues such as Jabri's identification of the fundamental problematic of the contemporary Islamic world, his conceptualization of "intellect" and "heritage" and also the methodical extraction of form Linguistic-logical aspects of his thoughts, especially his way of reasoning and methodology in organizing his intellectual narratives. As a conclusion, this research shows the reader that Abed al-Jabari, as a modernist thinker, has his own special method in his intellectual project for modernization in Islam, which can be called "Structured Sharia". As a structuralist thinker, Jabri goes beyond the existing data in different fields such as politics, ethics, philosophy, etc. and shows what fixed structures (logical-linguistic structures) are hidden behind these visible variations that made these variations possible. Is. The great absence of this view is the lack of attention to "meaning". Structuralists substitute symbols for meaning and do not pay attention to how symbols convey what meaning. Structuralists, including Jabri, ignore what appeals to many cultural researchers: how do people understand and interpret their world? Considering this importance, what this thinker accomplished in his combined methodology 1. Sociological investigation of the formation process of the Arab intellect 2. Analysis of the "structuring process of the Arab intellect" based on social factors and cultural trends influencing the formulation of the order of Arab culture or intellect 3. The epistemological examination of the internal logic of Arab reason is to analyze its internal elements and relationships and its impact on the two specific realms of politics and ethics.

    Keywords: identity, Abed al-Jabari, Arabic intellect, methodology, Islamic world
  • Challenges and opportunities of the Islamic Emirate of Afghanistan in relations with Iran
    Morteza Karimi, Aliasghar Esmailporroshan *, Tahmineh Daniali Page 3

    After the Islamic Revolution of Iran, the issue of Afghanistan has always been one of the most important issues of Iran's foreign policy due to various reasons such as geopolitical features, cultural-civilizational commonalities and the presence of a large number of Afghan immigrants in Iran. The recent developments in Afghanistan that led to the fall of Ashraf Ghani's government and the re-formation of the Islamic Emirate; It doubled the attention of all experts and analysts to the issue of Afghanistan. "Islamic Emirate" is the name that the Taliban government uses to introduce itself. The first period of Taliban rule in Afghanistan was between 1996 and 2001. In 2021, the second period of Taliban rule in Afghanistan has begun. Therefore, the Taliban regaining power in Afghanistan has led to the presentation of different views in the political and security fields. Some thinkers see the reappearance of the Taliban as a threat, while others see it as an opportunity for the Islamic Republic of Iran. Investigating the fundamental developments of Afghanistan and getting to know the ideological characteristics of the Taliban can be an opportunity for the Islamic Republic of Iran to make the most of the emergence of an Islamic ideological movement in its neighborhood. The main question of the article is what are the major challenges that the Taliban government is facing and how will these challenges affect the relations between the Islamic Emirate of Afghanistan and Iran?

    Keywords: Iran, Afghanistan, Taliban, Islamic Emirate, challenges
  • Hossin Rahmanitirkalai *, Mohammadreza Samari Pages 47-70

    Studying the behavior, speech and even the silence of the imams of Athar in different eras in relation to different historical events will be one of the levers to achieve the criteria governing their views, and on the other hand, it will help us to achieve the macro social and cultural systems. , political and... will help. Despite the description, the political career of Athar imams has not been analyzed and explained in many cases, and it has caused ambiguity and sometimes the impression of conflict in their behavior in the political arena. Hassan in the face of His Holiness with the Umayyad sultans, it is felt necessary to analyze the principles governing his behavioral process in this face-off. And a library of this biography will be examined (method) The findings of this work indicate the fact that in the field of political dealings of Imam Mojtaba with the Umayyad sultans, that Imam in order to advance the religion as much as possible and prevent the stoppage and The static historical course of religion has used principles such as pacifism, faithfulness to the covenant, increasing insight, decisiveness, protest and advice in their political life. (Findings).

    Keywords: Political history, movement, confrontation with the Umayyad kings, Imam Hassan
  • Morteza Shirodi *, Karam Jamshidifard, Mohamadsajad Shirodi Pages 71-88

    The Islamic movement of Kurdish Hezbollah in Turkey was formed by being influenced by the Islamic Revolution and in line with its ideas. Despite the fact that its leadership and body were from Sunnis, this movement was inspired by the thoughts of Imam Khomeini and determined its path based on it and tried to institutionalize religion in the secular society of Turkey. Therefore, this article seeks to answer the question of how the Hezbollah movement in Turkey was able to be born in a militaristic atmosphere and in opposition to the left-wing and secular nationalist ideas that have a long history in this country, and then to become a comprehensive movement. And turned into a mass? The result of this research, which was carried out using documentary and library methods, in short, confirms that this movement, by emphasizing Kurdish-religious identity, was able to face a serious challenge to the far-right and Marxist secular parties, and the Islamic Republic of Iran can Taking advantage of the capabilities of this Sunni Islamic group, but influenced by Shiite thoughts, will provide a basis to prevent possible threats against Iran's national interests.

    Keywords: Kurdish Hizbullah, Sufi Tariqas, Turkey, Movement, Islamic Revolution
  • Mohamadreza Hatami *, Seyyed MohammadKazem Nabavi Pages 129-148

    In this research, while providing definitions for national identity and crisis of national identity, the story seeking forgiveness of Sadegh Hedayat was analyzed using Skinner's hermeneutic method. The result of the study shows that Sadegh Hedayat in this story by presenting a dark and black face of seeing and introducing religious people as criminal and ignorant people has caused the destruction of the religious aspect of the national identity and the views of this secular intellectual by using the tools of stories and stories have caused the creation of And the identity crisis has spread in Iranian society, and its continuation can be seen even today.

    Keywords: National identity, crisis of national identity, Sadegh Hedayat, seeking forgiveness, three drops of blood
  • Mohamadhosein Hajilo, Mohamadreza Abdillahpour *, Nasrin Emami Pages 151-170

    The fight against corruption and money laundering, at the beginning of the third millennium and due to the wide-ranging economic and security consequences, has always been on the agenda of international organizations and governments and special mechanisms and legal regimes have been written to neutralize these phenomena. Although, instruments such as the Financial Action Task Force and the Convention for the combating the Financing of Terrorism (FATF, CFT, ..) are now effective financial instruments And there are important standards for combating money laundering in the structure of the international economic system. But, this research, in line with the reading of experts, believes that these tools themselves are a model of governing the control of other countries by superior governments. In other words, these instruments are not international treaties and are defined in the form of NGOs, which are the infrastructure of the hegemony of Western governments and their economic and political ambitions. But regardless of these tools and the quality of their use in the fight against money laundering, a new innovation that is subject to this research, Private sector participation and good governance in the fight against money laundering. This research analyzes the role of good governance as a specific innovation in the fight against money laundering.

    Keywords: Anti-money laundering tools, money laundering, good governance, private sector participation
  • Meisam Nasehi, Ali Faghih Habibi *, Keyvan Sedaghati Pages 171-187

    The principle of observing Islamic standards in Iran's legal system is beyond the limiting effect that it can have on discussions related to decentralization. Since this is a special principle of the Islamic Republic of Iran, a system that according to the wishes of its founder, Imam Khomeini, must be 100% in accordance with Islamic standards, it is considered necessary and essential to pay attention to it by the national and local authorities. The present study tries to evaluate the principle of compliance with Islamic standards in the approvals of Islamic Councils based on the criteria in the Constitution of the Islamic Republic of Iran. Therefore, in the present article, with the descriptive-analytical research method, we examine the aforementioned principle in the approvals of the Islamic councils, and it leads us to the conclusion that the guarantee of the non-unlawful implementation of the approvals of the Islamic councils with the standards of the Islamic Council through the Administrative Court of Justice not only is it not a solution, but it also requires the determination of an appropriate structure of It is the legislator's side so that the decisions of the Islamic councils do not contradict the standards of Islam.

    Keywords: Islamic standards, Guardian Council, General Board of the Court of Administrative Justice, Local Units