فهرست مطالب

روستا و توسعه پایدار فضا - سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1402)

نشریه روستا و توسعه پایدار فضا
سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/07/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • امیر افضلی گروه*، اسماعیل کرمی دهکردی، جواد قاسمی، حسام الدین غلامی صفحات 1-19
    جوانان روستایی، به عنوان کشاورزان و تولیدکنندگان آینده بخش کشاورزی و روستایی و نیروی مولد این بخش از اهمیت خاصی در زمینه دستیابی به توسعه پایدار برخوردار هستند. از نظر بسیاری از صاحبنظران، نظام ترویج کشاورزی ایران به عنوان متولی توسعه منابع انسانی در بخش کشاورزی، بایستی نقش ویژه و محوری در این زمینه ایفا نماید، اما در این زمینه، با چالش ها و مشکلاتی مواجه بوده است. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی چالش های پیش روی برنامه های توسعه ظرفیت های جوانان روستایی در نظام ترویج کشاورزی ایران بود که با استفاده از رویکرد کیفی انجام شد. در این پژوهش، با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، 24 نفر از اعضای هیات علمی، مدیران، کارشناسان و صاحبنظران مرتبط، به عنوان مشارکت کنندگان پژوهش تعیین شدند که با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته اطلاعات مورد نظر از آنها جمع‎آوری گردید. به منظور تحلیل داده ها نیز از روش تحلیل محتوای کیفی با کدگذاری نظام مند به کمک نرم افزار Maxqda 12 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که در مجموع، 68 چالش در قالب دو مولفه اصلی 1) چالش های مرتبط با نظام ترویج و آموزش کشاورزی (شامل چهار مولفه فرعی نهادی- سازمانی، فرهنگی- اجتماعی، نیروی انسانی و علمی - تخصصی) و 2) چالش های کلان مرتبط با روستا و جامعه روستایی (شامل پنج مولفه فرعی سیاستگذاری و برنامه ریزی، فضایی، اقتصادی، آموزشی و فرهنگی- اجتماعی) پیش روی برنامه های توسعه ظرفیت های جوانان روستایی در نظام ترویج کشاورزی ایران وجود دارد. بر اساس نتایج بدست آمده موفقیت فعالیت های توسعه ظرفیت در جوانان روستایی نیازمند برنامه ریزی مدون و بلندمدت با مشارکت همه نهاد ها و سازمان های دخیل در این بخش با مشخص کردن نقش و کارکرد هر یک است.
    کلیدواژگان: ترویج کشاورزی، توسعه روستایی و کشاورزی، توسعه ظرفیت، جوانان روستایی
  • صادق ثقفی اصل*، حسن افراخته صفحات 20-38
    پژوهش حاضر، از نظر هدف، کاربردی و بنیادی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از نظر روش، در گروه پژوهش های کمی و کیفی قرار دارد. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از روش گراندد تیوری و مدل ترکیبی (FSORA، FCOPRAS)،(EDAS)، و نرم افزار SPSS، استفاده شد. نتایج برخورداری روستاها از شاخص های گردشگری نشان داد که از بین روستا های مورد مطالعه روستای لالان و شمشک در بهترین وضعیت، و روستای حصارک در بدترین وضعیت قرار دارد. همچنین نتایج تیوری زمینه ای به منظور بررسی بستر های حاکم بر توسعه گردشگری نشان داد، بستر های (حکمروایی مطلوب گردشگری، نهادینه سازی فرهنگ گردشگری، رویکرد نامتمرکز گردشگری، تدوین برنامه راهبردی از طریق ظرفیت ها و توانمندی های رقابت پذیر گردشگری، تشکیل تیم تخصصی در زمینه توسعه گردشگری، توسعه زیرساخت های گردشگری، تبلیغات مناسب گردشگری) از سوی متخصصان پیشنهاد شد و از بین آنها، حکمروایی مطلوب گردشگری با مقدار وزن 33/72، بیشترین میزان اهمیت را به خود اختصاص داده است. همچنین نتایج تیوری زمینه ای به منظور بررسی پیامد های حاصل از توسعه گردشگری نیز نشان داد پیامدهای شناخته شده از جانب متخصصان شامل توسعه پایدار گردشگری، ارتقاء کیفیت زندگی، رونق بازاریابی، افزایش آگاهی و دانش گردشگری در روستا ها بوده است که از بین پیامد های مطرح شده، توسعه پایدار گردشگری با مقدار وزن 54/72، بیشترین میزان اهمیت را به خود اختصاص داده است. در نهایت اینکه بین بستر های حاکم و پیامد های توسعه گردشگری بر مبنای مزیت های رقابت پذیری ناحیه کوهستانی رودبار قصران ارتباط معنادار و مثبت وجود دارد.
    کلیدواژگان: توسعه گردشگری، مزیت های رقابت پذیری، ناحیه روستایی، رودبار قصران
  • بهناز بابایی*، عباس سعیدی صفحات 39-58
    دامنه و نحوه روابط شهر و روستا به صورت های گوناگون بر شکل پذیری، رشد و توسعه سکونتگاه های روستایی و همچنین بر ساختار و کارکرد آنها اثرگذار است. با توجه به نقش این روابط در فرآیند تحولات و توسعه کانون های شهری و روستایی، علاوه بر بررسی انواع و علل روابط، شناخت آثار و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و فضایی-کالبدی بر شهر و روستا و تلاش برای کاهش اثرات منفی این روابط در راستای سامانهی آن ها، زمینه ساز توسعه پایدار نواحی روستایی و شهری خواهد بود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات اجتماعی، اقتصادی و کالبدی ناشی از روابط شهر و روستا بین شهر درگز و سکونتگاه های روستایی بخش مرکزی شهرستان درگز انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی می باشد و جامعه آماری آن شامل خانوارهای ساکن در روستاهای بخش مرکزی شهرستان درگز است. روش بررسی در این تحقیق به دو صورت اسنادی (کتابخانه ای) و مطالعات پیمایشی (پرسشنامه) با ارزیابی 21 گویه در قالب سه مولفه اجتماعی، اقتصادی و کالبدی بوده است. در این چارچوب پس از واکاوی ادبیات و مبانی نظری پژوهش، مولفه ها و عوامل موثر بر روابط و مناسبات شهر و روستا شناسایی و سپس در تهیه ابزار گردآوری داده های میدانی پژوهش مورد استفاده قرار گرفتند. جامعه آماری شامل 237 نفر از ساکنین 22 روستای بخش مرکزی شهرستان درگز است که با استفاده از روش تصادفی نمونه-گیری شد.نتایج بیانگر تغییرات عمده در قیمت زمین و مسکن روستایی، کوچک بودن قطعات کشاورزی، کمبود خدمات بهداشتی-درمانی در روستا و وابستگی بالای سکونتگاه های روستایی به شهر درگز می باشد.
    کلیدواژگان: روابط شهر و روستا، سکونتگاه های روستایی، شهر درگز
  • روح انگیز آسایش طلب، نصرالله مولایی هشجین*، محمدباسط قریشی، محمدرضا افشاری آزاد صفحات 59-79
    هدف این پژوهش شناسایی عوامل موثر بر افزایش مشارکت زنان در اقتصادروستایی شهرستان شفت است. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری پژوهش نیز 66 نفر از دهیاران و افراد ساکن در روستاهای مختلف این شهرستان بوده است. روایی گویه ها توسط افراد متخصص مورد تایید و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به ترتیب برای نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید برابر با 841/0، 837/0، 871/0 و 78/0 و در حد خوب و قابل قبول به دست آمد. سپس با استفاده از تحلیل عاملی به روش مولفه های مبنا (PCA)، گویه های مورد نظر گروه بندی و مولفه های مهم نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید شناسایی و به ترتیب برای هر کدام 3، 1، 2 و 1 مولفه تعیین شد. به طوری که سهم واریانس مولفه اول تا سوم نقاط فرصت برابر با 05/31، 33/22 و 564/13، سهم واریانس تنها مولفه نقاط ضعف برابر با 154/59، سهم واریانس مولفه اول و دوم نقاط فرصت برابربا 316/32 و 964/29 و در نهایت واریانس تک مولفه نقاط تهدید برابر با 537/70 محاسبه و در مجموع واریانس کل تبیین شده برای نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید برابر با 943/66، 154/59، 281/62 و 537/70 به دست آمد. نتایج نشان داد که عوامل قوت مشارکت زنان نیز به ترتیب اولویت شامل "بستر فرهنگی مناسب، تامین مالی و نقش مشارکت زنان در توسعه پایدار"، "اشتغال زنان دربخش کشاورزی و صنایع مربوط به آن در راستای توسعه گردشگری و حفظ محیط زیست روستاها" و "جاذبه های گردشگری و فروش صنایع دستی"، تنها مولفه نقاط ضعف نیز "نبود آموزش و امکانات فنی جهت افزایش تولید صنایع دستی و عدم تامین مالی، ضعف فرهنگی و ناچیز انگاشتن مشارکت زنان"، مولفه اول و دوم نقاط فرصت نیز "تولیدمازاد، حمایت دولت اززنان و ایجاد تشکل ها و تعاونی ها و افزایش سطح سوادآموزی" و " اشتغال درکنار مردان، توسعه اگروتوریسم، ایجاد بازارچه های محلی و بنگاه های اقتصادی و کارگاه ها، تامین مالی" و تک مولفه نقاط تهدیدنیز "موانع فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی" هستند.
    کلیدواژگان: مشارکت، زنان، تحلیل عاملی، اقتصاد روستایی، شهرستان شفت
  • فاطمه دهقان فاروجی، *، علی بیت اللهی صفحات 80-110
    مقاوم سازی ساخت و سازهای روستایی یکی از راه های کاهش خطرپذیری لرزه ای است. لرزه خیزی در مناطق مختلف کشور با توجه به میزان آسیب پذیری و همچنین موقعیت جغرافیایی و زمین شناسی متفاوت است. مکان های روستایی به خاطر خصوصیات مختلف نظیر موقعیت جغرافیایی، محدودیت منابع اقتصادی و اجتماعی، آسیب پذیری ساختمان ها و زیرساخت ها در موقع وقوع بحران ها به ویژه زلزله آسیب پذیری بیشتری دارند. شناسایی آسیب پذیری مناطق روستایی با در نظرگرفتن شاخص های مخلتف لرزه ای می تواند برنامه های مقاوم سازی ساخت و ساز روستایی را هدفمند نموده و آن را به توسعه پایدار نزدیک تر نماید. هدف از مطالعه حاضر، اولویت بندی دهستان های استان چهارمحال و بختیاری بر مبنای شاخص های لرزه ای برای مقاوم سازی ساخت و سازهای روستایی است. روش پژوهش بر مبنای شاخص های مختلف لرزه ای، تحلیلی است که نتایج حاصل از آن کاربردی بوده و می تواند برای سایر نقاط نیز مورد استفاده قرار گیرد. تجزیه و تحلیل داده ها در محیط نرم افزاری ARCGIS  انجام شده است. دهستان های استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از 5 شاخص فاصله از گسل، تراکم گسلش، تراکم زمین لرزه های خرد و متوسط و بزرگ، فاصله از زمین لرزه های بزرگ و شتاب مبنای طرح بررسی شده و بر اساس نتایج حاصل، نقشه های پهنه بندی برای هر شاخص لرزه ای تهیه شده است که می تواند در برنامه ریزی های مقاوم سازی ساخت و ساز روستایی مورد استفاده قرار گیرد. بر اساس شاخص لرزه ای شتاب مبنای طرح، دهستان های لار، هوره، مرغملک، زاینده رود جنوبی، وردنجان، بارز و سامان در اولویت اول برنامه های مقاوم سازی ساخت و ساز روستایی قرار دارند.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، مسکن روستایی، مقاوم سازی، شاخص لرزه ای، استان چهارمحال و بختیاری
  • زهرا کمالی، مریم قاسمی* صفحات 111-135
    مخاطره سیل در ایران سالیانه موجبات وارد آمدن خسارات فراوانی به روستاییان مناطق درگیر به ویژه در بخش مسکن می گردد. به همین دلیل توجه به تاب آوری کالبدی مساکن به دلیل آسیب پذیری بالا در مواجهه با سیل ضروری است. هدف پژوهش ارزیابی میزان تاب آوری کالبدی مناطق روستایی در مواجهه با سیلاب و بررسی عوامل زمینه ای موثر بر آن است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی مبتنی بر پیمایش میدانی است. سازه تاب آوری کالبدی مسکن در 5 مولفه تاب آوری مکان، قانونی، سازه ای، کارکردی و تصویرذهنی، به کمک 36 شاخص در طیف لیکرت کمی شد. پس از مطالعات اکتشافی اولیه 9 روستا در سطح شهرستان با بیشترین آسیب پذیری در مواجهه با سیل شناسایی و به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفت. این روستاها در زمان انجام پژوهش در سال 1399 دارای 1514 واحد مسکونی بودند که با استفاده از فرمول کوکران 225 واحد به عنوان نمونه تعیین و به کمک سرپرستان خانوار ساکن در آنها، ابزار پژوهش تکمیل گردید. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در سازه تاب آوری0.95 و مطلوب ارزیابی شد. نتایج نشان داد میانگین کلیه ابعاد تاب آوری کالبدی مسکن (بجز بعد قانونی)، و سازه تاب آوری با 2.62 به طور معنی داری پایین تر از میانه نظری و در حد کم تا متوسط ارزیابی شده است. با افزایش سکونت در روستا و افزایش سن مالکین مسکن میزان تاب آوری مسکن با شدت ضعیف کاهش می یابد اما با افزایش سال های تحصیل و درآمد تاب آوری کالبدی مسکن با شدت ضعیف افزایش می یابد. نیز با افزایش قدمت بنا و تعداد طبقات ساختمان تاب آوری کالبدی مسکن به طور معنی داری کاهش می یابد. میانگین تاب آوری کالبدی در مساکن مهندسی ساز 2.99 و بناساز محلی 2.17 است.
    کلیدواژگان: تاب آوری کالبدی، مساکن روستایی، سیل، شهرستان درگز
  • فاطمه خزائی*، علیرضا مشکی، محمد نجار زاده صفحات 136-157

    اکوتوریسم و رویکردهای توسعه پایدار روستایی با یکدیگر پیوند تنگاتنگی دارند چرا که هم می توان از طبیعت (رابطه انسان و محیط) استفاده بهینه کرد و اقتصاد را شکوفا بخشید و هم می توان سعی در حفظ و نگهداری از منابع طبیعی داشت. لذا یکی از ابعادی که مدیران روستایی می توانند نقش بیشتری در آن داشته باشند، کمک به توسعه در بعد اقتصادی آن در نواحی دارای ظرفیت اکوتوریسمی در نقاط روستایی بر حسب وظایف و مسیولیت های آن ها در زمینه توسعه اقتصادی و گردشگری در نواحی روستایی است. دهستان برغان به عنوان یک منطقه برگرفته از پتانسیل طبیعت گردی برخوردار است و لذا در سال های گذشته به سمتی رفته است که بیشتر گردشگری در حال تخریب طبیعت روستا است تا توسعه اقتصادی دهستان؛ لذا مدیران محلی به عنوان رهبر جامعه روستایی می توانند نقش مضاعف ایفا کنند. به همین منظور این پژوهش در پی تحلیلی بر نقش عملکرد مدیران محلی (شوراهای اسلامی و دهیاری ها) در توسعه اقتصادی نواحی مبتنی بر اکوتوریسم در دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ است و از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش از نوع توصیفی- تحلیلی است. جمع آوری داده ها و اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی (پرسشنامه) انجام شد. جامعه آماری روستاییان پنج روستا (اغشت، برغان، ورده، سرهه، سنج) در دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ استان البرز بوده است که با استفاده از فرمول کوکران و با استفاده از روش نمونه گیری احتمالی طبقه بندی شده، 318 نفر به عنوان نمونه انتخاب شد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و آزمون های T تک نمونه ای، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی استفاده گردیده است. نتایج حاصل از پژوهش در روستاهای موردتحقیق نشان داد که بین مدیریت محلی (نقش تصمیمات شورای اسلامی روستا) و (نقش اقدامات عملی دهیاری) با توسعه اقتصادی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

    کلیدواژگان: اکوتوریسم، توسعه اقتصادی، دهستان برغان، مدیریت محلی
  • فاطمه فلاحتی*، راما قلمبردزفولی صفحات 158-178
    کاهش اثرات و خسارات ناشی از سوانح طبیعی، نیازمند داشتن برنامه منسجم و تبیین استراتژی های مناسب به منظور ارزیابی آسیب پذیری و مدیریت خطر حوادث و سوانح است و این مدیریت پیچیده نیازمند اطلاعات به منظور حمایت از تصمیم گیری است. کشور ما نیز طی دهه های گذشته آسیب های اجتماعی و اقتصادی فراوانی را از حوزه سوانح طبیعی متحمل شده و با توجه به عدم امکان جلوگیری از وقوع خطر، تشکیل بانک اطلاعاتی تخصصی مدیریت بحران و دسترسی به نظام جامع مدیریت اطلاعات، علاوه بر کاهش هزینه، زمان و خطا در تصمیم گیری های مرتبط با مدیریت خطر حوادث و سوانح، می تواند در مستند سازی، علت یابی، تهیه استانداردها و دستورالعمل های مورد نیاز به منظور کاهش آسیب های ناشی از مخاطرات موثر باشد. به همین منظور در این نوشتار ابتدا روند اجرای طرح ملی شناسایی، اولویت بندی و نحوه اقدام در روستاهای درمعرض خطر سوانح طبیعی، بازدید میدانی 1418 روستای درمعرض خطر در سراسر کشور در فاز اول این طرح و ارزیابی وضعیت موجود و ارایه راهکارهای پیشنهادی درخصوص ایمن سازی این روستاها تشریح گردید. سپس طراحی و استقرار سامانه اطلاعات مکانی پایش و ارزیابی سکونتگاه های روستایی و شهری درمعرض خطر با هدف جمع آوری و ثبت اطلاعات موجود و برداشت شده در مقیاس روستا، تجزیه و تحلیل، به روز رسانی اطلاعات و افزایش سرعت و دقت در تصمیم گیری های مدیریتی قبل، حین و پس از بحران ارایه گردید. همچنین به منظور تطبیق اطلاعات سامانه با نتایج مطالعات تخصصی، خروجی مطالعات سیلاب خرداد 1402 در روستای مجیدلو واقع در شهرستان گرمی استان اردبیل، با نتایج بازدید میدانی این روستا در طرح شناسایی روستاهای درمعرض خطر که در سامانه بارگذاری گردیده بود تطبیق داده شد و در پایان با توجه به نقش این سامانه به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم در حوزه مدیریت بحران، پیشنهادات مرتبط با توسعه آن ارایه گردیده است.
    کلیدواژگان: پایش و ارزیابی سکونتگاه های روستایی، سوانح طبیعی، سیستم پشتیبان تصمیم گیری، سامانه اطلاعات مکانی، مدیریت بحران
|
  • Amir Afzali Gorouh *, Esmaeil Karamidehkordi, Javad Ghasemi, Hesamedin Gholami Pages 1-19
    Rural youth, regarded as the future workforce in agriculture and the driving force behind rural development, play a crucial role in achieving sustainable progress. Despite the expectation that Iran's agricultural extension system would hold a pivotal position in the development of human resources in the agricultural sector, it has encountered various challenges. This research aimed to identify the obstacles facing rural youth capacity development programs within Iran's agricultural extension system, utilizing a qualitative approach. Employing purposive sampling and theoretical saturation criteria, 24 participants, including faculty members, managers, and relevant experts, were selected for the study. Semi-structured interviews were conducted to collect pertinent information. Data analysis employed qualitative content analysis with systematic coding, facilitated by Maxqda 12 software. The findings revealed a total of 68 challenges categorized into two main components: 1) Challenges associated with the agricultural extension and education system, encompassing institutional-organizational, cultural-social, human resources, and scientific-specialized sub-components, and 2) Major challenges linked to rural villages and societies, comprising policy and planning, spatial, economic, educational, and cultural-social sub-components. To overcome these challenges and enhance the role of the agricultural extension system, recommendations are made based on the research findings. Successful capacity development in rural youth necessitates formal and long-term planning, involving active participation from all relevant institutions and organizations, with clearly defined roles and functions for each.
    Keywords: Agricultural Extension, Rural, Agricultural Development, Capacity Development, Rural Youth
  • Sadegh Saghafiasl *, Hassan Afrakhteh Pages 20-38
    Attaining a distinct position and competitive edge among tourists is crucial for providing the foundation for rural tourism development. This study investigates the prevailing contexts and consequences of rural tourism development in Rodbar Ghasran region, focusing on competitiveness advantages. The research is applied, fundamental, interpretive, and analytical, employing both quantitative and qualitative methodologies. The analysis utilized Grounded Theory and Combined Models (FSORA, FCOPRAS), (EDAS), and SPSS software. Results indicated that among the studied villages, Lalan and Shemshak were in the best condition in terms of tourism indicators, while Hesarak was in the least favorable situation. Theoretical groundwork to examine governing contexts for tourism development identified factors such as optimal governance, institutionalization of tourism culture, decentralized approach, strategic planning based on competitive capacities, educibility of tourism, formation of a specialized team, development of tourism infrastructure, and effective advertising. Experts assigned the highest importance to optimal governance of tourism with a weight of 72.33. Similarly, the theoretical background for studying consequences highlighted sustainable tourism development, improved quality of life, marketing growth, and increased awareness and knowledge of tourism in rural areas. Sustainable development of tourism was considered the most significant consequence, with a weight of 72.54. Importantly, the results revealed a meaningful and positive relationship between prevailing contexts and consequences of rural tourism development based on competitiveness advantages in the Rodbar Ghasran region, with a significance level of 0.000.
    Keywords: Tourism development, competitiveness advantages, rural area, Rodbar Ghasran
  • Behnaz Babaei *, Abbas Saeidi Pages 39-58
    The dynamics and patterns of urban-rural relations significantly shape the formation, growth, and development of rural habitats, influencing their structure and functionality. Recognizing the crucial role of these relations in the transformation and development processes of urban and rural centers, this study delves into various types and reasons for these relations, while exploring their economic, socio-cultural, and spatial-physical effects and consequences on both urban and rural domains. The research aims to mitigate the adverse impacts of these relations and contribute to the systematic organization of urban and rural areas, fostering the grounds for sustainable development. This study specifically focuses on investigating the social, economic, and physical shifts induced by urban-rural relations between Dargaz city and rural settlements in the central district of Dargaz. The research employs a descriptive-analytical methodology, and the statistical population encompasses households residing in villages within the central part of Dargaz city. The research methodology combines documentary (library) and survey studies (questionnaire) with a comprehensive evaluation of 37 items across three key components: social, economic, and physical. Following a thorough review of literature and theoretical foundations, the study identifies crucial components and factors influencing city-village relations. These components are then utilized in crafting field data collection instruments. The statistical population comprises 237 residents from 22 villages in the central district of Dargaz, selected through a random sampling method. The findings reveal significant transformations in rural land and housing prices, limited agricultural land sizes, inadequate health services in villages, and a pronounced dependence of rural settlements on the city of Dargaz.
    Keywords: city, village relations, rural settlements, Dargaz city
  • Roohangiz Asayeshtalab, Nasrollah Molaei Hashjin *, Mohammad Baset Ghoreyshi, Mohammadreza Afshariazad Pages 59-79
    Rural women's participation in various rural activities not only enhances their social presence but also contributes to increased income for rural households and improved livelihoods. This research investigates and identifies the influential factors in enhancing women's participation in the rural economy of Shaft County. The descriptive-survey research method is employed, with a statistical population of 66 members of village councils and residents from various villages in the county. The validity of the items, confirmed by experts, exhibits reliability using Cronbach's alpha test, with scores of 0.841, 0.837, 0.871, and 0.78 for strengths, weaknesses, opportunities, and threats, respectively, indicating a good and acceptable level. Subsequently, through factor analysis utilizing the Principal Component Analysis (PCA) method, the designated items are categorized, and the crucial components for strengths, weaknesses, opportunities, and threats are identified, comprising 3, 1, 2, and 1 components, respectively. The variance shares of the first to third components for opportunity points are 31.05, 22.33, and 13.564. For weaknesses, the variance share of the only component is 59.154. The variance shares of the first and second components for opportunity points are 32.316 and 29.964. Lastly, the variance share of the single component for threat points is 70.537. The total explained variance for strengths, weaknesses, opportunities, and threats is 66.943, 59.154, 62.281, and 70.537, respectively. The results highlight that the key factors driving women's participation include a suitable cultural platform, financial support, and the role of women in sustainable development, women's employment in agriculture and related industries for tourism development and environmental conservation, and tourism attractions and handicraft sales. Weaknesses mainly stem from a lack of training, insufficient technical facilities for handicraft production, financial constraints, cultural shortcomings, and underestimation of women's participation. Opportunities focus on surplus production, government support, and the establishment of organizations and cooperatives, alongside increasing literacy levels. Threats are rooted in cultural, economic, and social barriers.
    Keywords: Participation, Women, Factor analysis, Rural Economy, Shaft County
  • Fateme Dehghan Farouji *, Ali Beitollahi Pages 80-110
    Enhancing the resilience of rural constructions is crucial for mitigating seismic risks. The seismicity across different regions of the country varies based on vulnerability levels, geographical locations, and geological factors. Rural areas, due to distinctive characteristics such as geographical positioning, limited economic and social resources, and increased susceptibility of structures during crises, especially earthquakes, face higher vulnerability. Identifying the vulnerability of rural regions, considering diverse seismic indicators, facilitates targeted and sustainable development-oriented rural construction resilience programs. This study aims to prioritize the rural districts of Chaharmahal and Bakhtiari Province based on seismic indicators, specifically the Design Base Acceleration, to optimize retrofitting initiatives. The research employs an analytical approach grounded in various seismic indices, providing practical results applicable to other regions. Data analysis is conducted within the ARCGIS software environment. The rural districts of Chaharmahal and Bakhtiari Province are assessed using five indicators: distance from faults, fault density, density of small, medium, and large earthquakes, distance from significant earthquakes, and Design Base Acceleration. The obtained results are used to generate zoning maps for each seismic index, aiding in the planning of rural construction retrofitting programs. Based on the Design Base Acceleration, the rural districts of Lar, Hore, Murghmalek, Zayandeh Rood, Vardanjan, Barez, and Saman are identified as the first priority for rural construction resilience programs.
    Keywords: Chaharmahal, Bakhtiari Province, seismic index, Prioritization, retrofitting, Rural Construction
  • Zahra Kamali, Maryam Ghasemi * Pages 111-135
    Flood hazards in Iran annually inflict significant damages on rural areas, particularly impacting the housing sector. Consequently, focusing on the physical resilience of rural housing is essential due to its heightened vulnerability to floods. This study aims to assess the level of physical resilience of rural dwellings in Dargaz county facing floods and examine the influential contextual factors. The research, characterized by an applied purpose and a descriptive-analytical nature, relies on field surveys. The structure of physical housing resilience is quantified across five components: spatial, legal, structural, functional, and perceptual resilience, utilizing 36 indicators within the Likert spectrum. Following preliminary exploratory studies, nine villages with the highest flood vulnerability in the city were identified as the research sample. At the time of the 1399 study, these villages housed 1514 residential units, with 225 units determined as the sample using the Cochran's formula. The research tool was completed with the assistance of household heads. The reliability of the questionnaire, assessed using Cronbach's alpha coefficient in the resilience structure, was 0.95, indicating a desirable level. Results indicated that the overall average of physical housing resilience (excluding the legal dimension) and the resilience structure was significantly lower than the theoretical average, falling within the low to moderate range. Furthermore, as residence duration and the age of homeowners in the village increased, the physical resilience of housing showed a weakening trend. Conversely, increased years of education and income were associated with a higher level of physical housing resilience, albeit with weak intensity.
    Keywords: Physical resilience, Rural housing, Flood, Dargaz county
  • Fatemeh Khazaei *, Alireza Moshki, Mohammad Najjarzade Pages 136-157

    Ecotourism and sustainable rural development approaches are closely related; Because you can make optimal use of nature (the relationship between man and the environment) and make the economy flourish, and you can also try to preserve and maintain natural resources. Therefore, one of the dimensions in which rural managers can play a greater role is to help the development in its economic dimension in areas with ecotourism capacity in rural areas according to their duties and responsibilities in the field of economic development and tourism in rural areas. Berghan Dehestan as an area derived from the potential of nature tourism has positive characteristics and in the past years, it has gone in the direction that most of the tourism is destroying the nature of the village rather than the economic development of the village. Local administrators can play a double role as leaders of the rural community. For this purpose, this research seeks to analyze the role of local administrators (Islamic councils and village councils) in the economic development of ecotourism-based areas in Berghan Dehestan of Savjbalag county. Data and information were collected in both document and field form (questionnaire). The statistical population was the villagers of five villages (Aghasht, Berghan, Wardeh, Sarheh, Sanj) in Berghan Dehestan and 318 people were selected as a sample using Cochran's formula and stratified probability sampling method. SPSS software and single-sample T-tests, Pearson correlation and linear regression were used for data analysis. The results of the research in the investigated villages showed that there is a positive and significant relationship between local management (the role of the decisions of the Dehestan Islamic Council) and (the role of the practical measures of village assistance) with economic development.

    Keywords: Ecotourism, economic development, Berghan County, Local management
  • Fatemeh Falahati *, Rama Ghalambordezfooli Pages 158-178
    Mitigating the impacts and damages resulting from natural disasters necessitates a cohesive plan and the elucidation of appropriate strategies for assessing vulnerability and managing risks. This complex management process requires information to support decision-making effectively. Our country has witnessed substantial social and economic damages from natural disasters over the past decades, especially earthquakes and floods. Given the inevitability of such hazards, establishing a specialized information bank for crisis management and access to a comprehensive information management system are crucial for documentation, cause analysis, and the development of necessary technical criteria, standards, and instructions to reduce damages effectively. In this regard, this paper initially outlines the execution process of the national plan for identifying, prioritizing, and taking action in villages at risk of natural disasters. Subsequently, the design and implementation of a spatial information system for monitoring and evaluating rural and urban settlements at risk are elucidated. This system aims to collect and record existing information, analyze and update it, and enhance the speed and accuracy of management decisions before, during, and after a crisis. To evaluate its performance and highlight its capabilities, the results of the June 1402 flood survey in Majidlo village, Germy, Ardabil province, are compared with the findings of the village risk identification plan in the spatial information system. Finally, considering the system's role as a decision support system in crisis management, relevant development proposals are presented.
    Keywords: monitoring, evaluation of rural settlements, Natural disasters, decision support system, spatial information system, Crisis Management