فهرست مطالب

جستارهای نوین ادبی - سال چهلم شماره 1 (پیاپی 156، بهار 1386)
  • سال چهلم شماره 1 (پیاپی 156، بهار 1386)
  • 210 صفحه، بهای روی جلد: 5,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1386/06/08
  • تعداد عناوین: 12
|
  • ریشه شناسی و وجه تسمیه پاسارگاد اولین پایتخت پارسیان
    محمدتقی ایمان پور صفحات 1-15
    نزدیک به دویست سال است که از اثبات دشت مرغاب در شمال استان فارس امروزی به عنوان پاسارگاد کهن که بنا به ادعای تعدادی از مورخان یونانی کوروش به افتخار پیروزیش بر استیاگس, آخرین پادشاه ماد در این مکان, آنجا را به پایتختی انتخاب کرد, می گذرد. به دلیل پیوند نام پاسارگاد با نام کوروش کبیر, بنیانگذار امپراتوری پارسیان و همچنین به دلیل وجود آثار باستانی مربوط به این دوره و قبل از ان که آنجا را تبدیل به یک گنجینه مهم تاریخی و فرهنگی نموده است همگی باعث گردیده به دنبال ورود سیاحان به ایران از قرن هفدهم میلادی خصوصا دوره صفویه و به دنبال...
    کلیدواژگان: پاسارگاد، پارسه، کوروش، پارسیان، پئشیاوادا، اردی پارسیان، لشگرگاه پارسیان، تختگاه پارسیان، گرزافکنان
  • بررسی ریشه شناختی نام چشمه سو
    فاطمه جهان پور صفحات 17-26
    یکی از مکانهای باستانی دشت توس در خراسان چشمه سویا چشمه سبز است که نام آن بارها در متون پهلوی و تاریخی نظیر بندهش, گزیده های زادسپرم, شاهنامه و... به عنوان چشمه ای مقدس و یا دریاچه ای مشهور و یا مکانی که یزدگرد اول ساسانی در آنجا به صورتی شگفت و غریب کشته شده آمده است. از طرفی وجود یکی از آتشکده های مهم دوره ساسانی در کنار این چشمه بر اهمیت آن افزوده است. به نظر می رسد این چشمه تقدس خود را در دوره اسلامی همچنان حفظ کرده به طوری که در منابع این دوره به آن اشاره شده است. این مقاله سعی بر آن دارد که با...
    کلیدواژگان: چشمه سو، چشمه سبز، آتشکده آذربرزین مهر، توس
  • مفهوم قید و انواع آن در زبانهای روسی و فارسی
    زینب موذن زاده صفحات 27-40
    با توجه به ساختار متفاوت دستور زبانهای روسی و فارسی, بررسی تطبیقی آنها علاوه بر کمک به آشنایی بهتر با زبان روسی می تواند به یادگیری زبان روسی به عنوان یک زبان خارجی کمک کند. قید یکی از اجزای جمله است که در مباحث دستوری پس از اسم, صفت و فعل مورد بررسی قرار می گیرد. قید در زبانهای روسی و فارسی از نظر معنا و نحو انواعی دارد. در هر دو زبان قید در جمله ها نقش متممی دارد. قیدها تاثیری در ساختمان جمله نمی گذارند و سبب تغییر دستوری کلمات دیگر جمله نمی شوند. در زبان روسی قیدها به هنگام قرار گرفتن در جمله در ترکیب با سایر اجزای جمله..
    کلیدواژگان: دستور زبان فارسی و روسی، قید، انواع قید، قیدهای گزاره ای، قیدهای فاعلی
  • وجه بلاغی تضمین نحوی در زبان عربی
    سید رضانجفی صفحات 41-60
    تضمین نحوی نوعی از ایجاز است که با یک لفظ, همزمان دو معنا به ذهن مخاطب منتقل می گردد. اگرچه تضمین در اسم و فعل و حرف جریان دارد ولیکن بیشترین شهرت و کاربرد آن در فعل است بدین گونه که یک فعل در بردارنده معنای فعل دیگر باشد و از نظر متعدی و لازم, حکم فعل دوم را به خود اختصاص دهد. در این مقال ضمن تعریف انواع و وجوه بلاغی تضمین, موارد تضمین در قرآن کریم بررسی شده و تقسیمات جدیدی عرضه گردیده است.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، تضمین نحوی، ایجاز
  • درجات المعاملات اولین اصطلاحنامه تخصصی عرفانی
    مریم شعبانزاده صفحات 61-75
    درجات المعاملات اثر ابوعبدالرحمان سلمی یکی از اولین فرهنگهای تخصصی است که متاسفانه تا کنون نزد پژوهشگران ناشناخته مانده است. سلمی کوشیده است شرح 44 اصطلاح عرفانی را به زبان عربی بیان کند و برای شرح آنها از بیش از 400 اصطلاح عرفانی بهره گرفته است. این پژوهش, ضمن بررسی درجات المعاملات با معیارهای ارزیابی فرهنگها از نظر یاکوف مالکیل و بررسی تاثیر دیدگاه سلمی در گزینش و معنی واژگان گستره واژگانی و شیوه های عرضه اطلاعات, ارزش و جایگاه آن را در روند فرهنگ نویسی تخصصی عرفانی نیز جستجو کرده است. نوآوری و جسارت...
    کلیدواژگان: فرهنگ نویسی، فرهنگ، عرفان، اصطلاح عرفانی، درجات المعاملات، سلمی
  • نحوه پردازش واژه ها در ذهن: مدل دسترسی فعال سازی تعاملی مفهوم بنیاد
    محمدرضا پهلوان نژاد، آرزو مولوی صفحات 77-96
    مقاله حاضر, نحوه پردازش واژه ها را در ذهن با ارائه یک مدل دسترسی واژگانی نشان می دهد. این مدل دسترسی بر پایه یک شبکه معنایی پیوندی مفهوم بنیاد استوار شده و مکانیسم دسترسی در آن به شیوه پردازشی فعال سازی تعاملی است. در تایید این مدل از آزمونهای تداعی معنایی و تصمیم گیری واژگانی استفاده شده است. یافته های تحقیق به کمک برخی عوامل موثر بر فرآیند دسترسی از قبیل بسامد, درخشندگی معنایی, تکرار درخشندگی و اثر وضعیت واژگانی, عملکرد این مدل را در رفع ابهام واژگانی در مورد واژه های هم نویسه تبیین می کند.
    کلیدواژگان: دسترسی واژگانی، شبکه معنایی، فعال سازی، تعاملی، هم نویسه
  • منادا نقش دستوری ناشناخته
    تقی وحیدیان کامیار صفحات 97-104
    نقش نهادی اسم را دستوریان سنت گرا نشناخته اند. زبانشناسان نیز به غلط آن را مربوط به انتقال تکیه اسم به هجای اول می دانند. در این گفتار ثابت شده است که منادا شدن اسم در فارسی مربوط به آهنگ ندایی است.
    کلیدواژگان: منادا، آهنگ ندایی، تکیه، زبرزنجیریها
  • سه روز و سه شب در شاهنامه فردوسی (تحلیل چند داستان و آیین بر اساس نماد سه روز و سه شب)
    سعید بزرگ بیگدلی، هیبت الله اکبری صفحات 105-124
    هدف از این نوشتار تحلیل برخی از داستانها و آیینهای شاهنامه فردوسی بر اساس نماد سه روز و سه شب است که سعی شده در ان, جنبه ها و کارکردهای پنهان این نماد, آشکار گردد. از این رو با جمع آوری نمونه های مختلف و تفسیر آنها براساس معنایی که القا می کنند و همچنین با ارجاع به متون پیش از شاهنامه, کوشیده ایم به این هدف نزدیک شویم. لازمه شناخت دقیق آثاری چون شاهنامه, داشتن درک درستی از نظامهای اساطیری است. گاهی این نظام ها, همراه با هاله های معنایی که بر گرد خود دارند ویژگی یک نماد را می گیرند. خاصیت نماد این است که می تواند در...
    کلیدواژگان: نماد، نظامهای اساطیری، داستانها و آیینهای شاهنامه، سه روز و سه شب
  • ساختار داستانهای گلستان
    حسن ذوالفقاری صفحات 125-140
    سعدی با 370 داستان خویش می کوشد عمده ترین مفاهیم اخلاقی مورد نظر خود را بیان نماید. از این میان 181 داستان در گلستان آمده است. در این مقاله, داستهانهای سعدی به لحاظ قالب داستانی, نوع بیان و حجم ابتدا طبقه بندی می شوند و معلوم می گردد که اغلب این داستانها حکایت و به لحاظ حجم 70% داستانها کوتاه و بیان 40% داستانها طنز آمیز است. در حوزه عناصر داستانی شخصیتهای گلستان طبقه بندی و تحلیل می شوند. همچنین در بررسی راویان حکایتها معلوم می شود که 22% شخصیتها از نوع اول شخص و 78% سوم شخص هستند. از میان...
    کلیدواژگان: سعدی، گلستان، ساختار، داستان، طبقه بندی، عناصر داستان
  • ساختار زندگی و شخصیت فردوسی در مجموعه فردوسی نامه
    تیمور مالمیر، هادی دهقانی یزدلی صفحات 141-152
    فردوسی نامه مجموعه ای از روایتها و قصه های عامیانه درباره زندگی و شخصیت فردوسی و شاهنامه است. بخش نخست کتاب درباره زندگی و شخصیت فردوسی است. در این مقاله روایتهای اصلی و فرعی بخش یاد شده را بررسی ساختاری کرده ایم. مجموعه روایتها دارای ساختاری واحد هستند هرچند شماری از آنها در روساخت نیز تفاوت چندانی ندارند. انواع ساختارها و اجزای ساختارها بررسی و تحلیل شده است. ژرف ساختها عبارت است از توجیه آفرینش که بازتابی از اندیشه کی هانی زرتشتی و اسطوره دموزی را در بردارد. ژرف ساخت دیگر, یادآوری شکوه و اقتدار....
    کلیدواژگان: فردوسی، شخصیت، فردوسی نامه
  • زن در مثنوی
    جمیله کدیور صفحات 153-175
    علی رغم نگاه ارزشمند و والای مولانا به زنان, چه در زندگی خانوادگی خود و چه در جامعه, و به رغم بسیاری از اشعار نغز و پر نکته او پیرامون زنان گاه در مثنوی, شاهد حکایتها و اشعاری هستیم که نه با دید مولانا در زندگی خانوادگی اش تناسب چندانی دارد و نه با دیگر اشعار او. با توجه به اینکه قرآن و حدیث دو منشا عمده اشعار مولانا محسوب می شود به نظر می رسد اشعار مورد نظر بیش از آنکه متاثر از و یا متناسب با آیات قرآنی باشد همسو با احادیث و روایات است که بتدریج در عرف زمانه خود را مستتر کرده است.
    کلیدواژگان: جنس و ماهیت زن، نفس، عقل، مکر، هبوط، جهاد اکبر، مثنوی معنوی
  • نگاهی به استفاده تمثیلی مولوی از داستان اصحاب کهف
    محمدعلی غلامی نژاد، سلمان ساکت صفحات 177-190
    داستان اصحاب کهف از مشهورترین داستانهای قرآن است که همه یا دست کم بخشی از آن مورد استفاده اغلب شعرا و نویسندگان قرار گرفته است. به سخن دیگر ردپای این داستان و شخصیتهای اصلی آن در اغلب متون نظم و نثر گذشته به چشم می خورد. ساختار داستان اصحاب کهف به گونه ای است که امکان نگریستن از زوایای مختلف را فراهم می سازد و به نویسنده یا شاعر اجازه می دهد تا به مقتضای نوشته یا نظم خود و بنا به مقصود و مفهومی که در پی انتقال آن است, برداشتهای گوناگونی از داستان ارائه دهد و یا برحسب ضرورت بخشی یا روشی از داستان...
    کلیدواژگان: مثنوی معنوی، اصحاب کهف، سگ اصحاب کهف، خواب