فهرست مطالب

سفینه - پیاپی 17 (زمستان 1386)
  • پیاپی 17 (زمستان 1386)
  • ویژه قرآن
  • 218 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1387/09/20
  • تعداد عناوین: 14
|
  • صفحه 3
  • مقالات
  • محمد بیابانی اسکویی صفحه 10
    خلقت روح قبل از بدن، از مباحث مهمی است که بسیاری از دانشمندان بزرگ شیعی درباره آن به بحث و بررسی پرداخته اند. آراء و نظریه های 12 نفر از اندیشمندان شیعه از قرن 11 (میرداماد 1041ق) تا قرن 13 (ملا هادی سبزواری) با استناد به احادیث خلقت ارواح قبل از ابدان، بیان و در مواردی نیز به اجمال، بررسی شده است.
    حقیقت نفسی که انسان با «انا» به آن اشاره می کند، جسمانیه الحدوث بودن نفس و جهت نورانی و روحانی داشتن آن، میثاق بر ولایت، ازلی بودن ارواح، تقدم ذاتی نفس بر بدن و حدوث نفس با حدوث بدن، از جمله مباحثی است که با توجه به نظریات دانشمندان، مطرح و بررسی شده است.
    کلیدواژگان: روح، خلقت روح، نفس، حدوث نفس، ولایت، تقدم ذاتی روح، حدوث بدن، جسمانیه الحدوث، روحانیه البقاء
  • حجت الاسلام محمدهادی مروی صفحه 30
    در موضوع قرآن و علوم قرآنی، مباحث مختلفی مطرح شده است. در این مقاله، با نگاهی متفاوت، مباحث و موضوعات مرتبط با قرآن به تفصیل، بیان شده است:1. نزول قرآن به دو صورت: جمعی جملی و تدریجی. 2. تناسب معجزات پیامبران با شان همان پیامبر و بینظیر و بی شبیه بودن قرآن به دلیل شان پیامبر (ص) که بینظیر و بیشبیه است. 3. کلام متکلم تجلی متکلم است و قرآن تجلی خداوند است و تجلی قرآن بر پیامبر(ص) به خاطر عبودیت اوست. 4. وحی بر دو گونه است: وحی لفظ، وحی مضمون. 5. قرآن کلام خداست و مدعای آورنده قرآن صحیح است و نبوت پیامبر بر اساس الاهی بودن قرآن ثابت می شود. 6. خاتمیت و ارتباط آن با ظاهر و باطن قرآن؛ از ادله خاتمیت افضلیت پیامبر(ص) و کامل بودن دین اوست. 7. حجیت جمعیه قرآن نیاز به تفسیر دارد و به استناد حدیث ثقلین، کتاب در کنار حامل آن حجت خداست. 8. تحدی قرآن فقط به ظاهر نیست؛ بلکه باطن، تاویل، مطلع، رمز، سر، اشاره، ضرب مثل، محکم و متشابه از مولفه های تحدی قرآن است. 9. قرآن به ترتیب نزول، جمع و تدوین نشده؛ ولی در کل، مجموعه ای از گوهرهای پراکنده است که هر آیه درخشش خود را دارد. 10. قطب الخطاب قرآن، پیامبر(ص) است. 11. علوم قرآن شامل جمعی جملی یا جوامع المعانی، مفصلات علوم و مجملات علوم، مثل سوره توحید است. 12. اخلاق از علوم قرآن است. تهذیب نفس برای رفع نقص و رسیدن به کمال است. عبودیت بنده مولویت خدا را نشان می دهد. ریاضت گاهی استغنای باطنی ایجاد میکند. 13. علوم نحو، طب، اخلاق، اقتصاد و طبیعیات، در قرآن، مطرح شده و قرآن محکم است و مفصلاتی در باطن خود دارد.
    کلیدواژگان: قرآن، علوم قرآنی، مقام پیامبر (ص)، وحی، نزول قرآن، کلام خدا، نبوت، حجیت قرآن، تحدی، خطاب قرآن، جمع و تدوین قرآن، خاتمیت
  • دکتر غلامحسین تاجری نسب، تلخیص: زهره اخوان مقدم صفحه 77
    تناسب و ارتباط میان سوره های قرآن، از جمله مباحثی است که دانشمندان علوم قرآنی مطرح و پیرامون آن بحث و بررسی کرده اند. سیوطی در کتاب تناسق الدرر، وجوه مختلف تناسب میان انتهای یک سوره با ابتدای سوره بعد را بیان کرده است.
    در بحث تناسب بین سوره ها، توجه به معنای دقیق واژه های «آیه»، «سوره» و «تناسب» ضروری است. بر اساس نظریه دانشمندان علوم قرآنی اهل سنت، تناسب بین سوره ها محقق و امری عقلانی است و از موارد اعجاز قرآن شمرده میشود. در این مقاله، با اشاره به ضوابط و شرایط عقلپسند مناسبت بین سوره ها و بیان ابزار کشف این تناسب، به نقد و بررسی چهار وجه از وجوه تناسب سوره ها که سیوطی در کتاب خود، آنها را به عنوان وجوه اصلی و قاعده کلی برای تناسب بین بسیاری از سوره های قرآن آورده پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: سیو طی، جلال الدین، تناسق الدرر، تناسب سوره ها، ترتیتب سوره ها، اعجاز قرآن، آیه، سوره
  • شمسی افتخارزاده صفحه 104
    نویسنده در این مقاله، میکوشد تا بر مبنای تعالیم قرآن و عترت، از انسان سالم، تصویر روشنی ارائه کند. محور استنادات نویسنده، سخن ارزشمند امام صادق(ع) درباره لشکریان عقل و جهل، منقول در کتاب کافی است. هدف از نگارش این نوشتار، جلب توجه هر چه بیشتر هدایتجویان به ویژگیهای انسان سالم، معرفی جایگاه ارزشمند عقل در رابطه با انسان سالم از منظر اسلام، رهنمودی برای به کارگیری و بهره وری افزونتر از گوهر الاهی عقل و سرانجام، بیان آثاری است که به کار بستن عقل در آدمی، پدید می آورد. از این رهگذر، نشانه های حقانیت و درستی تعالیم کتاب و سنت به خوانندگان یادآوری میشود.
    کلیدواژگان: عقل، لشکر عقل، خودشناسی، ایمان، اجتماع، اخلاق فردی، اخلاق، اجتماعی
  • اصغر غلامی صفحه 115
    امامت مقامی الاهی است که به برخی از پیامبران و بندگان برگزیده، عطا میشود. تفسیرها و برداشتهای متعددی از امامت ارائه شده و بر همین اساس، مبانی متفاوتی در فهم مقام امامت به وجود آمده است. امام به معنی کسی است که از او تبعیت میشود. بر اساس آیه 124 سوره بقره و با استناد به آیات و روایات، مقام امامت، عهدی الاهی است که به جعل خدا صورت میگیرد و از مقام نبوت و رسالت افضل است. مقام امامت پس از ابتلائات الاهی، به حضرت ابراهیم(ع) عطا شده است.
    برخی از مفسران اهل سنت، امامت مطرح شده در آیه را به نبوت و رسالت تفسیر کرده اند. دیدگاه های مفسران اهل سنت از جمله فخر رازی، ذیل آیه مطرح و نقد و بررسی و سپس آراء مفسران شیعه بیان شده است. بعضی از مفسران نیز در تبیین آیه، مقام امامت تکوینی را مطرح کرده اند که تا حدودی متاثر از مبانی عرفانی و فلسفی است.
    کلیدواژگان: امامت، مقام امام، معنی امام، تبعیت از امام، امامت تکوینی، امامت تشریعی، تفسیر قرآن، امامت، مفسران اهل سنت، امامت، مفسران شیعه
  • بخش ویژه
  • دکتر سیدمحمد رضوی صفحه 140
    دعا اظهار خشوع و فروتنی، تضرع و توسل و تمنی به درگاه الاهی است و در برخی روایات، از آن به سلاح انبیاء تعبیر شده است. به هنگام قرائت قرآن، دعایی از امام صادق(ع) روایت شده که بر اساس متن این دعا: برخی ویژگیها و اوصاف قرآن (مثل: نور و هدایت) و برخی امتیازات، مسئولیتها و اوصاف حاملان قرآن، اهمیت قرائت قرآن و تاکید بر تهجد و شب زنده داری، قلب و جایگاه آن در فهم قرآن، شفیع بودن قرآن در روز قیامت، حمایت قرآن از حاملان قرآن در روز جزا با استناد به آیات و روایات بررسی شده است.
    کلیدواژگان: قرائت قرآن، دعا، قرآن، ویژگیها، حاملان قرآن، قلب، شفاعت قرآن، تهجد
  • آزاده عباسی صفحه 167
    امیرالمومنین(ع) در خطبه 189 نهج البلاغه، در توصیف قرآن، 42 صفت را بیان میکند که بر اساس این توصیفها، قرآن کلام خداست و حد فاصل کلام خدا تا کلام بشر، به اندازه فاصله خدا تا بشر است. قرآن نوری است که شعاع آن خاموش نمیشود؛ دریایی است که عمق آن درک نمیشود؛ راهی است روشن که هرگز گم نمیشود؛ شفابخشی است که پس از درمان آن، ترسی از بیماری نیست؛ یاری کننده حاملان خود است؛ معدن و گنج ایمان است و چشمه های علم از قرآن سرچشمه می گیرد؛ اساس و پایه اسلام است و خداوند آن را سیرابی عطش عالمان قرار داده است؛ ریسمان محکم و دژ استوار الاهی است که برای رهروان خود، عزت آفرین است.
    کلیدواژگان: قرآن، ویژگیهای قرآن، فرقان، نور قرآن، شفابخشی قرآن، علم قرآن، پایه های اسلام، ریسمان الاهی، هدایت قرآن، حاملان قرآن
  • اسناد و متون
  • دکتر باقر قربانی زرین صفحه 191
    سید عبدالله شبر از دانشمندان شیعه نجف و صاحب تالیفات و آثار گرانبهایی بالغ بر 74 عنوان در بیش از یکصد مجلد است. تفسیر مفصل و مختصر او بر قرآن کریم و دو شرح وی بر نهج البلاغه مشهور است. از آثار چاپ نشده مرحوم شبر، فرهنگ واژگانی قرآن و حدیث با عنوان «ضیاء الثقلین و مطلع النیرین» است که بر اساس آخرین حرف اصلی کلمه، تنظیم و الفبایی شده است. در این مقاله، ویژگیهای این کتاب به ویژه در مقایسه با کتاب مجمع البحرین طریحی، بررسی شده است.
    کلیدواژگان: شبر، سیدعبدالله، ضیاء الثقلین و مطلع النیرین، مجمع البحرین طریحی، واژه نامه های قرآن، واژه نامه های حدیث
  • گزارش و معرفی
  • محمدحسین شهری صفحه 200
  • امیر متقی دادگر صفحه 202
  • بازتاب
  • عبد علی البحرانی صفحه 208
  • حمید فرناق ترجمه: حمید فرناق صفحه 1
|
  • Muhammad Biabani Oskouei Page 10
    Creation of the souls, before the bodies, is an important issue which has been discussed by many of the Shia scholars. The views and comments of 12 Shia scholars who lived from the 11th century A.H. (Mir Damad) to the 13th century A.H.(Mulla Hadi Sabzewari), are mentioned, and they are briefly discussed in the light of the Islamic traditions (hadith) regarding the creation of the souls before the creation of the bodies of mankind.The truth of the man's soul, which is referred by "I"; the material origin of soul or spiritual and light origin of soul; the Divine convention about vilayat from mankind; the eternity of spirits; the prior creation of soul over body; and coincident creation of soul and body are the issues, which have been discussed and studied according to the views of the Shia scholars.
  • M.Hadi Marvi Page 30
    There have been many different issues about the holy Quran and the Quranic sciences. In this article, all these issues are provided from a different viewpoint:1. Descending of the holy Quran in 2 ways, i.e.n a collective manner at once; and again in a gradual manner.2. Proportion of the miracle(s) and sign(s) provided by a Prophet with his step. As the holy Prophet has a unique step, the holy Quran has a unique position respectively.3. The words of a speaker is a manifestation of the speaker. The holy Quran is a manifestation of the Almighty God.4. The Divine revelations and inspirations are in 2 ways: a. the revelation of the words; b. the revelation of the contents;5. The holy Quran is the word of the Almighty God. This is the assertion of the holy Prophet of Islam. His Prophethood will be approved upon the Divine origin of the Quran.6. The termination of message and its relation to the outward (words) and inward (meanings) of Quran. One of the reasons that proves Islam is the last Divine religion is the superiority of the holy Prophet and comprehensive nature of his religion (Islam).7. According to the tradition of "Thaqalain", the holy Book in addition to its bearers (the true successors of the holy Prophet) are the Proofs of God. To assert the holy Quran alone as the Proof needs further discussions.8. To consider the holy Quran as a miraculous sign is not limited to its words and verses only; rather it includes the indirect meanings, interpretations, secrets, hints, parables, the decisive and allegorical verses, the capitals in the beginning of some chapters, etc9. The current holy Quran is not compiled according to the sequence of its revelation. Altogether, we can say that it is a collection of pearls, and each of them has its special brillianve and value.10. The holy Prophet has been the addressee of the Quran.11. The Knowledge of Quran includes the concise, very concise, and the detailed / comprehensive branches of knowledge.12. Ethics and morality are parts of the Quranic teachings. Morality helps to purify the soul and achieve perfection. The humility of the obedient servant indicates the superiority and Lordship of the Almighty God. Mortification practices sometimes may cause independence of the servant.13. In the verses of the holy Quran we observe indications about the sciences grammar and Syntax, medicine, economics, ethics, and natural sciences.
  • Gh. Tajeri Nasab Page 77
    The correlation among the Quranic chapters in one of the subjects discussed by the researchers of the affairs related to the holy Quran. Siyouti has stated different possible correlations between the ending verse of a chapter and beginning of the next chapter in the above mentioned book.When we talk about the correlation of the (verses of) Quranic chapters. we should pay careful attention to the exact meaning of "the verse", "the chapter", and "relation".According to the viewpoints of the Sunni scholars of the Quranic issues, the correlation among the Quranic chapters is an established Value, and understandable by the common sense, which is considered as a miraculous aspect of the holy Quran.In this article, by referring to the suitable wise and logical conditions and requirements among the following chapters and explaining the method to discover such correlation(s), 4 aspects of the forms of relations, which are expressed in the Siyouti's book as the main norms and methods to indicate the correlation among the follwing chapters of the holy Quran, are examined.
  • Shamsi Eftekharzadeh Page 104
    In this study, the author tries to depict "the sound human being" as introduced in Quran and Progeny of the holy Prophet.The author documentes her study by recoursing to the invaluable saying of Imam Sadiq (A.S.) on the military of intellect and ignorance cited in Kafi book.The aim of this essay is to attract the attention of all truth-seekers to the characteristics of sound human being and introduce the important status of intellect in relation to sound human being from Islamic point of view, to shed light on the use and benefit-getting of this divine gift (Intellect), and lastly, to.to introduce the results of using intellect in human being's life and soul. In this way. the signs of truthfulness of the teachings of Quran and Family of the holy Prophet will be reminded to the readers once more.
  • Asghar Gholami Page 115
    Imamat is a Divine position which is granted to some of the Prophets and selected obedients. Different meanings and definitions are given from Imamat. Upon such meanings and definitions different bases for understanding of the position of Imamat is provided.Imam is one is obeyed and followed. According to the verse 124 from the second chapter of the holy Quran, and other verses and related traditions, Imamat is a Divine Position (promise) which is granted by the Almighty God, and is higher than Prophethood and Messengership. The Imamat position was bestowed on Abraham after the Divine tests.Some of the Sunni writers have interpreted "Imamat" in this verse (2:124) as Prophethood and messengership. The viewpoints of the Sunni exegetists, much as Fakhr Razi and the main Shia writers about this verse are reviewedSome of the interpretors and writers have provided a spiritual meaning for Imamat in this verse, which is more or Iess extracted from the philosophical and gnostic attitudes.
  • Seyed Muhammad Razavi Page 140
    Pray is a means to express humbility, request, and cry of the obedient to the Divine Presence. In some of the Islamic traditions pray is meant as the arm of the Prophets and the believers.There is related a pray from Imam Sadiq (p.b.v.h) which is read at the time of recitation of the holy Quran. In this pray some of the qualities and characteristics of Quran such as Light and Guidance; some of the privileges and responsibilities of the reciters and memorizers of Quran; the importance and value of reciting Quran especially during the night time; the meaning of heart and its position in understanding the knowledge of Quran; Intercession of Quran in the Last Day; and the support of the holy Quran from the reciters and memorizers of it during the judgement have been studiea and explained in the light of the Quranic verses and the Islamic traditions.
  • Azadeh Abbasi Page 167
    Amirul-Momenin Ali (p.b.u.h) has provided 42 characteristics of the holy Quran in the sermon 184 of Nahjul Balagha.According to those characteristics, the holy Quran in the words of God; and the distance between the words of God and man, is the same endless distance between God and mankind.The holy Quran is a light that will never be fade; It is a sea that no one will reach its depth.It is a clear and brilliant path, that will never be misled; It is a true remedy for the spiritual and mental sicknesses.Quran helps and supports its bearer; it is a source and treasure of faith, It feeds the springs of knowledge.The holy Quran is the basis and foundation of Islam. The Almighty God has put the holy Quran to satisfy the thirst of the researchers and scholars. It is the strong rope for rescue, and a reliable shelter for those who look for safety. It is a true crown of honor and glory for the followers.
  • Baqer Qorbani Zarrin Page 191
    Seyed Abdollah Shobbar, the late contemporary Shia prominent scholar, was born in Najaf (Iraq), and wrote 74 valuable works, in more than 100 volumes. His two comprehensive and consice interpretation of Quran, and two explanations on Nahjul Balagha are known."Zia al-Thaqalain and Matla al-Nayyarain" is one of the unpublished words of the late shobbar, which explains the words of the holy Quran, and the holy traditions of the infallible leaders of Islam, which is assorted according to the last main letter of every word.In this article the characteristics of the above book, and the "Majma' al-Bahrain" of Tarihi are reviewed and compared.