فهرست مطالب

کودکان استثنایی - سال هفتم شماره 1 (پیاپی 23، بهار 1386)
  • سال هفتم شماره 1 (پیاپی 23، بهار 1386)
  • 120 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1386/03/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احمد به پژوه*، باقر غباری بناب، حمید علی زاده، قربان همتی علم دارلو صفحات 1-18
    هدف
    پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر آموزش فنون کنترل خود بر بهبود مهارتهای اجتماعی دانش آموزان با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی انجام شده است.
    روش
    این پژوهش به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل اجرا شد. جامعه مورد مطالعه را همه دانش آموزان پسر دبستانی شاغل به تحصیل در شهر تهران، در سال تحصیلی 83-1382 تشکیل می داد. نمونه های پژوهش 20 نفر از دانش آموزان با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی بودند که به شیوه در دسترس از یک دبستان واقع در آموزش و پرورش منطقه 6 تهران انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم شدند. از هر دو گروه، پیش آزمون و پس آزمون به عمل آمد و گروه آزمایشی به مدت یک ماه تحت آموزش فنون کنترل خود قرار گرفت. برای تحلیل داده ها از روش اندازه گیری مکرر استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج این پژوهش نشان داد که آموزش فنون کنترل خود، مهارتهای اجتماعی دانش آموزان با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی را به طور معناداری افزایش می دهد و بعد از یک ماه پیگیری نیز آشکار شد که نتایج به دست آمده پایدار مانده اند.
    نتیجه گیری
    از یافته های به دست آمده می توان نتیجه گیری کرد که آموزش فنون کنترل خود بر بهبود مهارتهای اجتماعی تاثیر مثبتی داشته است.
    کلیدواژگان: فنون کنترل خود، مهارتهای اجتماعی، اختلال کاستی توجه و بیش فعالی
  • سعید حسن زاده*، چهره محسنی نیک، غلام علی افروز، الهه حجازی صفحات 19-44
    هدف
    پ‍‍ژوهش حاضر با هدف مطالعه رشد نظریه ذهن در کودکان ناشنوا و بررسی تاثیر روش ارتباطی بر این رشد انجام شد. علاوه بر آن، تاثیر استفاده از ابزار کمتر کلامی بر عملکرد کودکان ناشنوا در تکالیف باور کاذب مورد بررسی قرار گرفت.
    روش
    با ترتیب دادن یک طرح پژوهشی تحولی از نوع مقطعی و همچنین یک طرح پژوهشی علی مقایسه ای و با انتخاب 200 کودک در سه گروه ناشنوای دارای والدین شنوا، ناشنوای دارای والدین ناشنوا و شنوا که 18-3 سال سن داشتند، به بررسی رشد نظریه ذهن پرداخته شد. از تکالیف باور کاذب رایج (کلامی) و تکلیف تغییر مکان (کمتر کلامی) برای ارزیابی توانایی آزمودنی ها در نظریه ذهن استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج نشان دادند که کودکان ناشنوای نسل اول؛ یعنی آنهایی که دارای والدین شنوا هستند، در مقایسه با کودکان شنوا تاخیر شدیدی در رسیدن به نظریه ذهن دارند، اما تاخیرکودکان ناشنوای نسل دوم؛ یعنی ناشنوایانی که دارای والدین ناشنوا هستند و زبان اشاره را به صورت طبیعی از والدین خود فرا گرفته اند، در رسیدن به نظریه ذهن از تاخیر کودکان ناشنوای دارای والدین شنوا به مراتب کمتر است. کودکان ناشنوای دارای والدین ناشنوا، بر خلاف کودکان ناشنوای دارای والدین شنوا، با افزایش سن تاخیر در نظریه ذهن را به صورت کامل جبران می کردند. سن میانگین رسیدن به نظریه ذهن در کودکان ناشنوای دارای والدین شنوا، کودکان ناشنوای دارای والدین ناشنوا و کودکان شنوا، به ترتیب 7;6، 11;0 و 4;6 (سال؛ ماه) بود. همچنین کمتر کلامی بودن تکلیف باور کاذب نیز تاثیر معنی داری بر پاسخهای کودکان، اعم از شنوا و ناشنوا نداشت.
    نتیجه گیری
    پ‍ژوهش حاضر نشان داد ناشنوایی، تاخیری جدی در رشد نظریه ذهن ایجاد می کند، عدم فراگیری زبان اشاره در سن طبیعی زبان آموزی، می تواند به وجود آورنده این نقص باشد. زبان اشاره با فراهم کردن امکان تعامل کودک با والدینش، شناخت وی را از حالات ذهنی و بازنمایی ذهنی که از پیش نیازهای نظریه سازی ذهنی هستند، امکان پذیر می سازد.
    کلیدواژگان: نظریه ذهن، ناشنوا، باور کاذب، زبان اشاره
  • اصغر مینایی * صفحات 45-60
    هدف
    پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختار عاملی پرسشنامه خودسنجی (YSR) با استفاده از رویکرد تحلیل عاملی تاییدی به اجرا درآمد.
    روش
    در این مطالعه از بخشی از داده های پژوهش مینایی (1384)، استفاده شد که شامل 465 دانش آموز پسر و 421 دانش آموز دختر مدارس ابتدایی، راهنمایی و متوسطه شهر تهران است که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای چند مرحله ای انتخاب شده اند. برای برآورد پارامترها و برازش مدل از تابع کمترین مجذورات وزن دار استفاده شد. جهت ارزیابی کفایت برازش مدل از شاخص ریشه دوم برآورد واریانس خطای تقریب، شاخص برازش تطبیقی، ریشه دوم میانگین مجذورات پس مانده های استاندارد شده، شاخص تاکر – لویز، شاخص خوبی برازندگی و شاخص تعدیل یافته خوبی برازندگی استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که مدل 8 سندرمی همبسته آخنباخ از برازش خوبی با داده ها برخوردار است. این یافته شاهد دیگری در زمینه روایی سازه درونی پرسشنامه خودسنجی فراهم آورد. علاوه بر این، نتایج نشان داد که سندرمهای پرسشنامه مورد بحث همپوشی کامل با همدیگر ندارند. این مطلب حاکی از آن است که سندرمها واجد روایی تشخیصی هستند.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داد که مدل 8 سندرمی آخنباخ از برازش خوبی با داده ها برخوردار است.
    کلیدواژگان: پرسشنامه خودسنجی، YSR، تحلیل عاملی تاییدی مشکلات عاطفی، رفتاری، ساختار عاملی
  • ناصر اکبرلو * صفحات 61-78
    هدف
    پژوهش حاضر به منظور بررسی ادراک شنوایی دانش آموزان دچار آسیب شنوایی شدید (70-90 دسی بل) در دو محیط آموزشی مدارس عادی و استثنایی (تلفیقی) بود.
    روش
    در چارچوب طرح 36 نفر از دانش آموزان دختر و پسر کلاسهای اول و دوم و سوم ابتدایی مدارس ناشنوایان و عادی به عنوان نمونه انتخاب شدند و با ارجاع به کلینیک شنوایی شناسی و انجام آزمایشهای شنوایی صدای خالص، آزمایش آستانه دریافت کلمات دو هجایی، معاینه گوش خارجی و پرده گوش میانی، آزمایش مقاومت گوش میانی جهت اطمینان از سلامت گوش میانی و قرار داشتن میزان شنوایی در محدوده آسیب شنوایی شدید انتخاب و براساس سن وقوع کم شنوایی، سن تشخیص کم شنوایی، شنوایی والدین، سطح (وضعیت) اجتماعی اقتصادی، بهره هوشی و وجود ناتوانی های مضاعف همتا شدند. سپس هر دو گروه به وسیله آزمون ادراک شنوایی (APT/HI) مورد بررسی قرار گرفتند. داده های به دست آمده با روش های آمار توصیفی و تحلیلی به روش تحلیل واریانس عاملی بررسی شدند.
    یافته ها
    میانگین نمرات کل در هشت زیرآزمون در مدارس ناشنوایان پایه اول، دوم و سوم به ترتیب 170.3، 164.95 و 153.65 و در مدارس عادی، 191.45، 181.45 و 188.95 بدست آمد. تحلیل واریانس عاملی داده ها تفاوت معناداری را بین دو گروه نشان داد (P=0.0001)، (F=42.58).
    نتیجه گیری
    مقایسه دو گروه نشان می دهد که در شرایط یکسان دانش آموزان دچار آسیب شنوایی شدید مشغول به تحصیل در مدارس عادی (تلفیقی) دارای توانایی های ادراک شنوایی بهتری نسبت به دانش آموزان آسیب دیده شنوایی شدید شاغل به تحصیل در مدارس ناشنوایان هستند.
    کلیدواژگان: ادراک شنوايي، مدارس ناشنوايان، مدارس عادي، آسيب شنوايي شديد
  • الهه محمداسماعیل * صفحات 79-96
    هدف
    هدف تحقیق حاضر، انطباق و هنجاریابی سیاهه علایم مرضی کودکان (CSI-4) بود.
    روش
    1134 دانش آموز 12-6 ساله از مدارس ابتدایی و راهنمایی، و از چهار بیمارستان در شهر تهران (بیمارستانهای امام حسین، روزبه، نواب صفوی و درمانگاه شهید اسماعیلی شهر تهران) شامل 715 نفر کودک عادی و 419 کودک دارای اختلال به دو روش مرحله ای و انباشته ای انتخاب شدند و فرم والد و معلم سیاهه علایم مرضی کودکان را والدین (مادران) و معلمان آنان تکمیل کردند.
    یافته ها
    پس از بررسی ویژگی های روان سنجی سیاهه ها از جمله اعتبار به روش های بازآزمایی، همبستگی درونی، همسانی درونی و روایی شامل: روایی محتوایی، روایی وابسته به ملاک و روایی تفکیکی، نتایج نشان داد که: ضرایب اعتبار فرم والد سیاهه به روش بازآزمایی با فاصله زمانی دو هفته برای 11 اختلال از 0.29 برای اختلال هراس اجتماعی تا 0.76 برای اختلال سلوک برآورد شد که به استثنای اختلال هراس اجتماعی همگی در سطح 0.01 معنادار بودند. ازسویی همسانی درونی نمرات شدت سیاهه علایم مرضی کودک، حاکی از همبستگی میان گویه ها و ساختار زیربنایی یکسان گویه های مقیاس بود. در بررسی محتوایی، وجود اظهار نظرها و داوری های مثبت متخصصان در مورد همگونی و مناسبت محتوای CSI-4 با حیطه مورد سنجش، روایی محتوایی سیاهه را به مثابه ابزار شناسایی و غربال اختلال رفتاری و هیجانی در کودکان مورد تایید قرار داد و روایی وابسته به ملاک سیاهه مذکور، با مقایسه نمرات مقوله های سیاهه با تشخیصهای مبتنی بر روان پزشکی مورد ارزیابی قرار گرفته و حساسیت و ویژگی بالای اکثر اختلالات موجود در سیاهه به ویژه سیاهه والدین حاکی از روایی ملاکی این ابزار است. تفاوت معنی دار نمره های گروه های عادی و بالینی در همه اختلالات، حاکی از روایی تفکیکی مناسب است. بعد از بررسی لازم در زمینه ویژگی های روان سنجی و نتایج مطلوب، نمرات شدت نشانگان در هر مقوله به نمرات استاندارد (T مک کال) تبدیل و جداول هنجاری برای سیاهه های والد و معلم برای دخترها و پسرها به تفکیک عرضه شد.
    نتیجه گیری
    ویرایش چهارم سیاهه علایم مرضی کودک ویژگی های روانسنجی مناسبی دارد که می توان از جداول هنجاری آن استفاده کرد.
    کلیدواژگان: اختلالات رفتاری و هیجانی، سیاهه علائم مرضی کودک، هنجاریابی
  • فاطمه هداوندخانی*، هادی بهرامی، فاطمه بهنیا، مژگان فرهبد، مسعود صالحی صفحات 97-112
    هدف
    هدف از این پژوهش بررسی ارتباط دست نویسی با حس حرکت در دانش آموزان کم توان ذهنی است.
    روش
    126 کم توان ذهنی آموزش پذیر (53 دختر و 73 پسر) در دامنه سنی 9 تا 19 سال که در سال تحصیلی 85-1384 در پایه های اول تا پنجم در مدارس استثنایی شهرری مشغول به تحصیل بودند، دراین پژوهش شرکت کردند برای همه دانش آموزان چک لیست دست نویسی محقق ساخته و نیز آزمون حس حرکت اجرا شد.
    یافته ها
    آزمون همبستگی اسپیرمن نشان داد بین دست نویسی با حس حرکت رابطه مثبت معنی دار وجود دارد (r=0.305 و p<0.001). همچنین حس حرکت با سرعت دست نویسی رابطه منفی معنی دار دارد (r=-0.202 و p<0.024). حس حرکت با نحوه به دست گرفتن قلم، فشار وارد بر قلم و فشار وارد بر کاغذ رابطه معنی دار ندارد.
    نتیجه گیری
    وجود ارتباط بین حس حرکت با دست نویسی و سرعت دست نویسی و نیز بعضی مقوله های دست نویسی مانند اندازه کلی نوشته نشان می دهد که به منظور بهبود خوانایی و سرعت دست نویسی دانش آموزان کم توان ذهنی باید برنامه های درمانی در زمینه بهبود حس حرکت طراحی شود.
    کلیدواژگان: حس حرکت، دست نویسی، دانش آموز کم توان ذهنی
|
  • Ahmad Beh, Pajooh*, Bagher Ghobari, Hamid Alizadeh, Ghorban Hemati Alamdar Pages 1-18
    Objective
    The aim of the present study was to investigate the impact of self control training on improvement of social skills in students with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD).
    Method
    A pretest-posttest control group design was chosen for the study and follow up data was gathered. The sample consisted of twenty male students attending primary school drawn from one of the schools in district six of the Education Area of Tehran, Iran during the academic year of 2004-2005. This sample was divided into two groups of experimental and control, and the treatment was assigned randomly to one of these groups. Pretest and posttest was administered on both groups and the self-control package was introduced to the experimental group during a month. Analysis of data was accomplished by utilization of repeated measures.
    Results
    The results indicated that self-control training procedures were significantly effective in improving social skills in students with ADHD. Follow up data also revealed that treatment gains were maintained after a month.
    Conclusion
    These results suggested that teaching self control techniques to students with ADHD can enhance their social skills.
    Keywords: Self, control, social skills, attention deficit, hyperactivity disorder
  • Saeid Hassanzadeh*, Nikchehreh Mohseni, Gholam Ali Afrooz, Elahe Hejazi Pages 19-44
    Objective
    The ability to perceive that people have mental states such as thoughts, tendencies and beliefs, which might be different from ours or the fact, is known as the theory of mind. The present research aimed to study the development of theory of mind in deaf children, regarding the impacts of communication modes utilized by the parents, due to their hearing condition. It also studied the impacts of a low verbal false belief task (using a mute movie) in comparison with verbal tasks on deaf children’s performance in theory of mind, considering their limitations in receptive language.
    Method
    The study was accomplished through a cross- sectional, developmental research design. The sample comprised 200 hearing and deaf children, the former with hearing parents and the latter with hearing/deaf parents, whose age ranged 3-18 years.
    Results
    The results revealed that the deaf children of the first generation - i.e., those who have hearing parents, are intensively delayed in achieving the theory of mind, as compared with hearing children. However, the delay of the second generation deaf children - i.e., the deaf children with deaf parents in theory of mind development is considerably less than that of the first generation deaf children. The deaf children of deaf parents completely compensated for their delay in achieving theory of mind as they grew up. The average age of theory of mind development in hearing, the first, and the second generation deaf children were 4;6, 11;0 and 7;6 (years- months) respectively. The low verbal false belief tasks left no significant impact on children’s responses, regardless of their hearing condition.
    Conclusion
    This research indicated that deafness brings about a substantial delay in development of theory of mind in deaf children. Lack of sign language acquisition in its critical period may cause such delay. As a communication mode, sign language facilitates interaction between the child and caregivers; enabling him/her to achieve information about mental states and mental representation, which, serve as prerequisites of theory of mind.
    Keywords: Theory of mind, cognition development, deaf, false belief, sign language
  • Asghar Minaei* Pages 45-60
    Objective
    This research examined factorial invariance of Youth Self-Report (YSR) form by using confirmatory factor analysis.
    Method
    The form was administered on a sample of non-referred students (465 boys and 421 girls) which were selected from primary, secondary and high schools in Tehran. The sample was selected by means of multistage stratified random method. To estimate parameters and fitting an 8 correlated-syndrome model, weighted least square (WLS) function was used. The adequacy and fitting the model was assessed by RMSEA, SRMR, CFI, TLI, GFI, and AGFI indices.
    Results
    The findings indicated that Achenbach’s 8 correlated factor model has a good fit with data. This finding provides evidence about internal construct validity of YSR. In addition, the results showed that none of syndromes overlapped completely, indicating that syndromes were empirically distinguishable and possessed discriminant validity.
    Conclusion
    The results of this study supported fitting of the Achenbach model to our data and YSR could be used to assess emotional and behavioral problems of children aged 6-18 years.
    Keywords: Youth Self, Report, confirmatory factor analysis, emotional, behavioral problems, factor analysis
  • Nasser Akbarloo* Pages 61-78
    Objective
    This study compared auditory perception of the severely hearing impaired (70-90 dBHL) students of deaf and regular primary schools.
    Method
    From both genders, 36 severely hearing impaired students were randomly recruited and matched in respect of other variables such as the onset of hearing impairment, age of diagnosis, parent's hearing,, socioeconomic level of family, Intelligence and presence of additional disability conditions. All subjects were evaluated by otoscopy, puretone and speech and immittance audiometery. Persian version of auditory perception test for Hearing Impaired (APT/HI) administered for all subjects.
    Results
    Mean average of total scores of eight subtests of deaf schools in grade one – three respectively were 164.95, 170.3, 153.45 and in the regular schools were 181.45, 191.45 and 188.95 and analysis of variances (F = 42.58), (P = 0.0001) indicated that there were significant differences between the two groups of students (integrated/regular and deaf schools).
    Conclusion
    The study displays that students who study in the regular schools have a better auditory perception than the comparison group in the deaf schools.
    Keywords: Speech perception, deaf schools, regular school hearing impairement
  • Elahe Mohammad Esmaeel* Pages 79-96
    Objective
    The purpose of this research was adaptation and standardization of Child Symptom Inventory-4 (CSI-4).
    Method
    1134 students aging 6 to 12 years old were selected from primary and secondary schools, and assigned in two groups: Normal, (N = 715 from mainstream schools of Tehran) and children with emotional and behavioral disorders (N = 419), from four hospitals in Tehran. The parents and teachers questionnaires of the inventory were filled by mothers and fathers. After studying the psychometric characteristics of the questionnaire (reliability by the internal correlation, internal consistency of coefficient) and validity (Content validity, criterion validity and differentiated validity, the results showed that internal consistency (for severe scores) for disorders of CSI-4 suggested correlation between items and the same underlying structure for scale items.
    Results
    The comments and the positive judgments of professionals related to the content of CSI-4 with the tested area has validated content validity of the questionnaire as a tool for identification and screening the behavioral and emotional disorders in children. Comparing the scores of categories of questionnaire with the psychiatric-based diagnosis, criterion validity was assessed and high sensitivity and specificity of the most of the disorders of the questionnaire, particularly parent's questionnaire, suggests criterion validity of this instrument. The significant difference of the scores for normal and clinical groups, for all disorders, shows the differentiated validity. Finally, symptom severity scores for each category were translated to the standards scores and tables’ standards for parent’s and teacher’s questionnaires for both boys & girls were provided.
    Conclusion
    This study supports that CSI-4 could be used to identify and screen children with emotional and behavioral disorders.
    Keywords: child symptom inventory–4, Emotional, behavioral disorders, test standardization
  • Fatemeh Hadavandkhani*, Hadi Bahrami, Fatemeh Behnia, Mojgan Farahbod, Masood Salehi Pages 97-112
    Objective
    This article investigates the relationship between handwriting and kinesthesia in mentally retarded students.
    Method
    126 students with mental retardation (53 girls and 73 boys) aging 9 to 19 years old from two special schools in Shahr-e Rey participated in this survey. A handwriting checklist researcher-made along with the kinesthesia test of Benbow were administered.
    Result
    Correlation coefficient showed that there is a significant relationship between handwriting scores with kinesthesia scores (r = 0.305, p<0.001). Also, there is a negative relationship between kinesthesia and handwriting speed (r = - 0.202, p<0.024). There was no significant relationship between kinesthesia with pencil grip, pressure on pencil and pressure on paper.
    Conclusion
    This study provides evidence that use of kinesthetic exercises can be useful in developing handwriting legibility and speed in students with mental retardation.
    Keywords: Handwriting, kinesthesia, mental retardation