فهرست مطالب

  • پیاپی 39 (بهار 1388)
  • بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/03/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حسین مصطفوی گرو صفحه 9
    بررسی دستور و واژگان زبان ها و گویش های بازمانده از زبان های ایرانی می تواند به شناخت بهتر زبان فارسی هم ازنظر واژگان و هم ازنظر دستورزبان کمک نماید.
    در این مقاله ابتدا نظام آوایی گویش ایرونی و سپس اجزاء کلام (اسم، صفت، ضمیر، عدد، فعل، حروف، قید و ادات) آن به اختصار مورد بررسی قرار گرفته است. در مقوله اسم، چگونگی جمع بستن اسامی با استفاده از پسوندهای مختلف و نیز صرف آنها در حالت های دستوری ای که بازمانده از ایرانی باستان است، نشان داده شده است. در مقوله صفت درجات مختلف آن، در مقوله ضمیر انواع ضمایر با صرف آنها در حالات دستوری و در مورد فعل صرف آن در زمان های حال، گذشته و آینده ذکر شده است.
    کلیدواژگان: گویش ایرونی، حالت های دستوری، پایانه های صرفی، ستاک
  • نوید فیروزی، مجید دادفر صفحه 31
    در این مقاله در آغاز به تعریف «اضافه» اشاره شده است و سپس به تقسیم بندی انواع اضافه ها -اضافه های حقیقی و مجازی- در دستور سنتی. پس از آن در اصطلاح «اضافه های مجازی» بازاندیشی شده و تقسیم بندی دیگری برای انواع اضافه ها پیشنهاد شده است. این تقسیم-بندی بر اساس «برجسته سازی»، «خودکاری» و «نقش ادبی» زبان صورت گرفته است. در پی تبیین این تقسیم بندی تازه، برخی ویژگی های «تشبیه» مورد بحث قرار گرفته و نمونه هایی از متون کهن نقل شده است که -با توجه به ویژگی های اساسی «تشبیه»- در شمار اضافه های تشبیهی قرار نگرفته اند. این اضافه ها که از پیوند یک اسم ذات و یک اسم معنا پدید می آیند، گونه ای دیگر از «اضافه های زبان ادبی» به-شمار آمده و «اضافه ی تعینی» نام گرفته اند. در بخش دیگر نمونه هایی از تعین بخشی در زبان معیار نقل شده است. مطالب مطرح شده در بخش نتیجه گیری جمع بندی شده-اند.
    کلیدواژگان: اضافه، اضافه های مجازی، اضافه تشبیهی، تشبیه، برجسته سازی زبان، خودکاری، نقش ادبی، اسم ذات، اسم معنا
  • عباسعلی وفایی صفحه 41
    کنش زبانی دو وجه دارد: یکی وجه معمول و عاری از نمودهای هنری و دیگری وجه هنری که با داشتن نقش غیرارجاعی اشکال و گونه های مختلفی پیدا می کند. در زبان هنری شگردهای فراوانی به کار گرفته می شود. یکی از این شیوه ها، تکرار آواها و واژگان و جمله هاست. نوع نخست در واژگان و نوع دوم در سطح جمله و نوع سوم در سطحی وسیع تر و کلی تر به نام زنجیره گفتار. تکرار آوایی و واژگان، رایج ترین مکررها به شمار می آید اما در میان شاعران فارسی گوی، به گونه-های متفاوتی بدان پرداخته شده است. برخی سهمی اندک و برخی دیگر سهم بیشتری از دیگران دارند. مولوی در میان شاعران این شیوه را بسیار برجسته به کار برده است؛ شگردی که موجب موسیقی دلکش زبان و تقریب آن به مخاطب و در مواردی فراوان به سادگی زبان منجر شده است. این مقاله برآن است که فقط از حیث زبانی (نه هنری) تنوع تکرار در مقوله های زبانی هفتگانه فارسی را در غزلیات شمس، مورد بررسی قرار دهد و شیوه های ظهور آنها را بررسی کند. شگردی که خاص مولوی و از خصایص عمده شعری وی به شمار می-رود.
    کلیدواژگان: دستور زبان، جمله، فعل، صوت، مکرر، متباین
  • شهلا رقیب دوست، عاطفه ملکشاهی صفحه 57
    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی نحوه عملکرد ده کودک مبتلا به سندرم داون فارسی زبان در درک ساختارهای نحوی ساده و مرکب برای شناسایی و ارزیابی نقاط ضعف و قوت آنان می باشد. به این منظور، تشابهات و تفاوت-های عملکرد زبانی آنان با عملکرد ده کودک طبیعی به عنوان گروه کنترل مورد ارزیابی قرار گرفت تا الگویی درباره رشد و عملکرد زبانی گروه داون در زمینه درک نحوی حاصل گردد. آزمودنی های پژوهش از هر دو جنسیت بودند و بر اساس سن عقلی 7-8 سال هماهنگ شدند. برای بررسی توانایی های نحوی کودکان، آزمون درک زبانی به صورت مطابقت تصویر-جمله تدوین گشت. پس از تحلیل داده های آزمون درک زبانی مشخص گردید که گروه داون در درک ساختارهای ساده، مرکب، مرکب همپایه و مرکب ناهمپایه بسیار ضعیف تر از گروه طبیعی عمل کردند و این مسئله در میانگین امتیازهای ساختارهای مرکب نمایان تر بود.
    کلیدواژگان: سندرم داون، رشد زبان، درک زبان، ساختارهای نحوی ساده و مرکب
  • غفار برجساز صفحه 77
    مقاله حاضر در دو بخش تدوین شده است، در بخش اول به ارائه نتیجه بررسی سابقه حضور تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی پرداخته شده است و سپس با ارائه شواهد متعدد این فرضیه مطرح شده که چیستان، یکی از نخستین تجلی گاه های تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی است؛ از آنجایی که مشهور شده که تصاویر پارادوکسی به معنای دقیق کلمه، با سنایی و شعر مغانه او به قلمرو شعر فارسی وارد شده است، کوشیده ایم نمونه های شاهد از شعر شعرای پیش از سنایی و شاعرانی که نزدیک به دوره او بوده اند، ارائه شود. در بخش دوم برای پاسخ به این سؤال که میان تصویرهای پارادوکسی این چیستان ها و تصویرهای پارادوکسی متن های دیگر-به ویژه متن های عرفانی- چه رابطه ای وجود دارد؟ مقایسه ای میان این دو از دیدگاه های مختلف انجام گرفته است. در این مقایسه شعر بیدل که نماینده تمام عیار حضور تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی است، مورد توجه قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: چیستان، تصویرهای پارادوکسی، نگاه عرفانی، نگاه پارادوکسی، سنایی، بیدل
  • حسین کلباسی اشتری صفحه 93
    از زمره حکمای نامدار قرن یازدهم هجری قمری، حکیم ابوالقاسم میرفندرسکی است که علاوه بر علو مقام فلسفی، از بزرگان اهل معنا و عرصه عرفان نیز به شمار آمده است. قطعه منظوم بجای مانده از او معروف به «قصیده یائیه» حاوی مضامین بلندیست که چند شرح مفصل و مختصر را به خود اختصاص داده است و علاوه برآن افق جدیدی از ذوق و مشرب فکری سراینده آن را به نمایش می گذارد. استاد و مدرس حکمت مشاء، عارف قلندر و شارح آثار متصوفه، متبحر در علم کیمیا و دانش های باطنی و بالاخره حکیم صاحب ذوق و سراینده توانای اشعار حکمی گوشه ای از اوصافی است که صاحبان تراجم و رجال در حق این چهره نه چندان شناخته شده عصر صفوی آورده اند. پیچیدگی شخصیت میر چنان است که قضاوت در خصوص مشرب فکری وی را دشوار می سازد و یکی از جهات آن مضامین قصیده یاد شده است که در این نوشتار ضمن بازخوانی فقراتی از آن، وجوهی از ذائقه حکمی این چهره بزرگ عرصه فلسفه و عرفان اسلامی را ملاحظه خواهیم کرد.
    کلیدواژگان: قصیده یائیه، مثل نوریه، رساله صناعیه، مکتب اصفهان، مکتب شیراز
  • داود اسپرهم صفحه 107
    در این جستار به دو نکته توجه شده است: نخست، بررسی اوزان و بحوری که رودکی به عنوان آغازگر شعر فارسی آن ها را به کار برده است و دوم، خوانش مجدد اشعار شاعر از رهگذر تاملات وزنی. در بخش نخست مقاله این نتیجه به دست آمد که شاعر با تمام بحور و اوزان شعرفارسی آشنا بوده و بیشتر آن اوزان را در سروده-های خود به کار بسته است و تنها در چند وزن از وی شعری دیده نمی شود؛ این مساله ممکن است سه دلیل داشته باشد: یا در آن اوزان نیز شعری سروده که به دست ما نرسیده است چون بخش زیادی از سروده های او از بین رفته است؛ یا آن اوزان در روزگار شاعر هنوز ناشناخته و ناآزموده بوده است و یا شاعر خود تمایلی به آن وزن ها نشان نداده است. در بخش دوم مقاله، دشواری های خوانش شعر رودکی با کمک نظام موسیقیایی شعر فارسی بررسی و مرتفع شده است. در این راستا نتیجه دیگری نیز حاصل شده وآن تصحیح تعدادی از ابیات دیوان شاعر است.
    کلیدواژگان: رودکی، اوزان و بحور شعر، تصحیح
|
  • Hossein Mostafavi Gero Page 9
    Examination of languages and dialect forms, inherited from Iranian languages could help in understanding the Persian language itself as well as its grammatical elements and vocabulary. This study is aimed at examining the phonetic system along with discourse elements of Iron dialects. Among the most important grammatical properties of Iron dialect, the inflectional morphemes, linguistic elements or forms, and affixes can be considered. With respect to noun cases, this paper gives an account of inflectional morphemes and grammatical categories which represent ancient Iron dialects. The present study is an attempt to identify and understand adjective categories, different types of pronouns, verb patterns, and verb tenses.
  • Navid Firouzi, Majid Dadfar Page 31
    This study first defines “adjunct” and addresses the other types of adjuncts in traditional grammar. Then, the concept of “figurative adjunct” is reviewed and the study suggests another division for the other types of adjuncts. This division is exploited on the basis of “foregrounding”, “automation”, and “literary functions” of language. It also discusses some of the characteristics of simile according to the novel division of adjuncts and gives an account of some ancient manuscripts. However, they are not in the category of simile adjunct. These kinds of simile consist of an abstract and a concrete noun which are called “objective adjuncts”. In addition, this paper provides some examples of this trope and continues with some comments on the results and conclusions are discussed at further length.
  • Abbas Ali Vafaei Page 41
    Linguistic acts enjoy two dimensions. A usual dimension which is deprived of artistic manifestations and an artistic one which takes different forms due to not having any role as a reference. In artistic language, various techniques are exploited. One method involves the repetition of sounds, words, and sentences. The first type appears at the level of lexicon, the second type at the sentence, and the third type at the wider and general level of speech chains. Sound and lexical repetitions are the most common forms though Persian poets made different uses of these techniques and some of these poets occupied a crucial role in bringing about such works. Mowlana has extensively used this technique which has provided a great linguistic music. Furthermore, it becomes accessible to the readers, and is written in a simpler language. This paper aims at examining the diversity of such repetitions in Shams sonnets from solely Persian linguistic perspectives and reveals the emergence of such methods. A technique which is Mowlana’s and is accounted as a particular feature of his poetries.
  • Shahla Raghibdoost, Atefeh Malekshahi Page 57
    The aim of the present study is to investigate the performance of Persian- speaking children with Down syndrome in the comprehension of simple and compound syntactic structures. The participants of the study are 20 children of both genders, matched with the normal group based on their mental age of 7-8 years. This research applies both the descriptive and the experimental methods. To evaluate syntactic abilities of the participants, a test of linguistic comprehension was developed. The results of the research indicate that there is a significant difference between the performance of the down and normal participants with respect to the simple and compound structures in the comprehension test.
  • Ghaffar Borjsaz Page 77
    This paper is divided into two main sections. The first section describes the results of the investigations into the paradoxical images in Persian poems. In addition, it provides various evidence for putting forward a number of hypotheses which proves that riddles are the first manifestation of paradoxical images in Persian poems. As these images in the true sense of the word have been revealed with the advent of Sanaee and his Moghane’s poems in the area of Persian poems, the researcher has made a lot of attempts to present evidence of some poems of other poets who have lived before Sanaee or contemporary with him. The second section compares two different outlooks in order to identify whether there is any relationship between paradoxical images of these riddles and the paradoxical images of the other texts, mainly mystical texts. In this comparison Bidel’s poetry, which is a widely representative of paradoxical images in Persian poems, has drawn a lot of attention.
  • Hossein Kalbasi Ashtari Page 93
    Mir Abulqasim Astarabadi is a renowned philosopher and mystic, Safavid period (11th cent.) whose philosophical and mystical wisdom are outstanding. The verses which are left from him are known as “Yaie Ode” that includes great concepts and represents his thought style, zeal, and wisdom. A literary man, reputable savant, lecturer and instructor of wisdom and philosophy, prominent mystic, commentator of mystical works, expert in alchemy and instinctive and intrinsic knowledge, and finally a salient poet are some of the features which are attributed to this fairly known figure by other literary men. Mir Fendereski enjoys such a complex character that it’s difficult to form a judgment about his thought style. This study is aimed at revealing certain features of this great philosopher and mystic by reading through some of his odes.
  • Davoud Esparham Page 107
    This study has focused on two major issues. Firstly, an examination of the meters and rhythms that Rudaki has exploited in the preface of Persian poems. Secondly, a deep contemplation of the meters while reciting or reading the poems. Regarding the first point, this study concludes that the poet is fully acquainted with the meters and rhythms of Persian poems and has made much use of those meters and has applied them extensively except for some specific meters that can have three reasons. Presumably, many poems are composed based on such meters which are not accessible owing to the extinction of some parts of the poems with the passage of time. Unfamiliarity with such meters or lack of experience can be a second reason. In addition, the poet can be unwilling to use the meters in his poems. The second part of this paper is devoted to the complexities or the difficulties in the study of Rudaki’s poetries which have been resolved with the aid of the musical system of Persian poems. Accordingly, the main conclusion to be drawn from this study is rectifying some verses of the poet’s collection of works.