فهرست مطالب

اقیانوس شناسی - سال دوم شماره 6 (پیاپی 17، تابستان 1390)
  • سال دوم شماره 6 (پیاپی 17، تابستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/09/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدرضا پورخواجه، رحیم عبدی، حسین ذوالقرنین، همایون حسین زاده صحافی، حسن مروتی صفحه 1
    به منظور مطالعه بافت شناسی آبشش نمونه های مورد نظر پس از تهیه در فیکساتیو بوئن فیکس شده و بعد از آبگیری در اتانول، پارافینه شدند. در مرحله بعدی برش هایی از بلوک ها به ضخامت 5 میکرون تهیه شد و برای مطالعه بافت شناسی از رنگ آمیزی H&E استفاده گردید. آنگاه فتومیکروگراف های لازم با استفاده از ده میدان میکروسکوپی نوری آماده گردید. همچنین به منظور تعیین محل سلول های یونوسیت آبشش بچه ماهی هامور معمولی از روش مکان یابی ایمنیایی این آنزیم استفاده شد. به علاوه پس از انجام مراحل آماده سازی برای مطالعات ایمونوهیستوشیمی نیز از آنتی بادی های اولیه (IgGα5) و ثانویه (FITC) استفاده شد. سرانجام به منظور مشاهده سلول های یونوسیت از میکروسکپ نوری فلوئورسنت با فیلترهای 490450 نانومتر استفاده شد. در مطالعات ایمونوهیستوشیمی، سلول های یونوسیت به واسطه داشتن مقادیر زیادی از آنزیم Na+، K+- ATPase در غشاء قاعده ای جانبی خود به دلیل شدت انتشار نور بیشتر قابل شناسایی توسط ایمونوهیستوشیمی آنزیم بودند و مکان قرارگیری آنها در ناحیه قاعده و فضای بین تیغه ها مشخص گردید. بنابراین در آبشش ماهی هامور معمولی (E. coioides) سلول های یونوسیت را می توان به روش ایمنیایی مکان یابی کرد. با توجه به یافته های این تحقیق که نشان دهنده ی حضور آنزیم Na+، K+- ATPase در غشاء قاعده ای جانبی یونوسیت ها است، می توان نتیجه گرفت که سلول های یونوسیت در فرآیند تنظیم اسمزی مشارکت فعالانه ای دارند.
    کلیدواژگان: Epinephelus coioides، آبشش، سلول های یونوسیت، آنزیم Na+، K+، ATPase
  • فاطمه لواجو، احسان کامرانی، میرمسعود سجادی صفحه 7
    هدف از این مطالعه بررسی الگوی تولیدمثلی و الگوی بازسازی ذخیره در خرچنگUca sindensis در منطقه بین جزر و مدی بندر پل در بندر عباس بود مختصات منطقه ی نمونه برداری در عرض های شمالی 26 درجه و 45 دقیقه تا 27 درجه و 10 دقیقه و طول شرقی 55 درجه و 20دقیقه تا 56 درجه و مساحت جغرافیایی منطقه km2 4/26 است. نمونه برداری از مهر ماه 1388 تا شهریور 1389 به صورت ماهانه و از منطقه بین جزر و مدی بندر پل در هنگام جزر کامل انجام شد. جهت نمونه برداری از 10 کوادرات 5/0X5/0 متر استفاده شد، و هر کوادرارت به صورت نیمرخ عمودی تا عمق 30 سانتی متر حفر گردید. نمونه ها جمع آوری شده و به آزمایشگاه منتقل شدند. بیومتری نمونه ها با استفاده از کولیس با دقت 05/0میلی متر و شمارش تخم ها با استفاده از روش (Litulo، 2004) انجام شد. آنالیزها و منحنی های مربوط به رکروتمنت ذخیره و توزیع فراوانی خرچنگ توسط نرم افزار FISAT II انجام شد. نتایج نشان داد که الگوی تولیدمثلی در این گونه از خرچنگ، فصلی بوده و از فروردین شروع تا شهریور ادامه دارد. ماده های تخم دار در کلاسه های طولی mm5/4 تا 5/11 نسبت به سایر کلاسه های دیگر فراوان تر بوده و متوسط اندازه عرض کاراپاس حدود 24/2 ± 56/7 بود. عرض کاراپاس با تعداد تخم ها، رابطه ای خطی و مستقیم نشان دادند، به طوری که افزایش عرض کاراپاس با افزایش تعداد تخم ها همراه بود. در خرچنگ های ماده که حدود 2340 تخم داشتند، CW حدود 5/4 و خرچنگ های ماده با 11300 تخم دارای CW 5/11 بودند. همبستگی عرض کاراپاس با عرض شکمی به صورت خطی بود. اوجی کاملا منظم در رکروتمنت مشاهده شد که از مهر ماه شروع و بیشترین مقدار آن بین خرداد و تیرماه بود. سرانجام این مطالعه نشان داد که در منطقه نیمه گرمسیری بندر پل، میزان مواد آلی خاک و دمای محیط دو عامل کلیدی محسوب می شوند که تاثیر زیادی بر تولید مثل، تعداد ذخیره و رشد خرچنگ ویولن زن دارند.
    کلیدواژگان: خرچنگ ویولن زن (Uca sindensis)، تولید مثل، رکروتمنت ذخیره، بندر پل، بندرعباس
  • احسان عابدی، مهدی محمدی، سید احمد قاسمی صفحه 15
    در این پژوهش ساختار ژنتیکی جمعیت های ماهی قباد با استفاده از پنج جفت نشانگر ریزماهواره بررسی گردید. ماهی قباد از چهار ایستگاه بندر لنگه، بندر دیر، بندر بوشهر و بندر آبادان در سواحل شمالی خلیج فارس جمع آوری شد. در این مطالعه از 160 نمونه ماهی قباد جهت تعیین اختلاف ژنتیکی با استفاده از پنج جایگاه J43Sc، L42Sc،) (D61sc، H96c، C83c استفاده گردید. واکنش PCR با تمام آغازگرها انجام شد و همه پنج جایگاه در هر چهار جمعیت چند شکل بودند. تمامی جایگاه های ژنی مورد بررسی در هر چهار جمعیت در این مطالعه خارج از تعادل هاردی واینبرگ بودند (001/0 > P). اختلاف ژنتیکی توسط شاخص Fst برای تخمین ساختار ذخایر اندازه گیری گردید. بر اساس آزمون AMOVA، اختلاف درون جمعیت ها 97%، اختلاف بین جمعیت ها 2% و اختلاف بین مناطق 1% محاسبه گردید که اختلاف کمی را میان جمعیت ها نشان داد. نتایج نشان می دهند که احتمالا یک جمعیت از ماهی قباد در ایستگاه های نمونه برداری شده وجود دارد.
    کلیدواژگان: خلیج فارس، ساختار ذخایر ژنتیکی، ماهی قباد، ریزماهواره، Scomberomorus guttatus
  • نسرین اتابک، احمد سواری، سیمین دهقان مدیسه صفحه 23
    به منظور بررسی تغذیه ی بچه ماهیان کفشک زبان گاوی Cynoglossus arel، نمونه برداری ماهیانه به مدت 10 ماه از اسفند 1385 تا آذر 1386 در سواحل استان خوزستان انجام و معده 85 عدد از بچه ماهیان کفشک زبان گاوی C ynoglossus arel بررسی گردید. در مجموع، 24 درصد معده ها خالی و 76 از آنها حاوی غذا بود. بیشترین درصد معده های خالی در مهر و آبان ماه و کمترین درصد معده های خالی در ماه های اسفند، فروردین و اردیبهشت مشاهده شد. مقدار شدت تغذیه و درصد معده های خالی در منطقه شرقی (بحرکان) و غربی (لیفه بوسیف) مقایسه گردید و تفاوت چندانی مشاهده نشد. در 76 درصد معده های دارای غذا در منطقه شرقی و غربی، مواد غذایی مانند قطعات بدن سخت پوستان، صدف دو کفه ای ورنیده، اسپیکول اسفنج، بریوزوا غذای اصلی و دیاتومه، جلبک و پاروپایان به عنوان غذای فرعی مشاهده شدند. در منطقه های شرقی و غربی، قطعات سخت پوست، صدف دو کفه ای ورنیده، اسپیکول اسفنج، بریوزوا دارای بیشترین ترکیب غذایی و دیاتومه، جلبک و کوپه پودا کمترین ترکیب غذایی را در بر می گرفتند.
    کلیدواژگان: بچه ماهیان، کفشک زبان گاوی، تغذیه، آب های ساحلی استان خوزستان
  • حمیدرضا پورعلی، محمد پورکاظمی، محمود بهمنی، هوشنگ یگانه، احمد نظامی صفحه 31
    این بررسی با هدف ارزیابی روند رشد و بازماندگی لارو تاسماهی ایرانی تحت تاثیر جیره های کنسانتره بدون دوره آداپتاسیون غذایی برای مدت 40 روز انجام شد. لارو تاسماهی ایرانی حاصل از یک مولد، بدون طی دوره سازگاری با سه نوع غذای مصنوعی خشک شامل غذای کنسانتره فرموله شده در بخش تکثیر و پرورش انستیتو، غذای بیومار و غذای اورفا تغذیه و نتیجه با لاروهای تیمار تغذیه شده با غذای زنده به عنوان تیمارشاهد مقایسه گردید. میانگین وزن اولیه لاروها 17 ± 7/121 میلی گرم ومیانگین وزن نهایی آنها 216 ± 4/1181 میلی گرم (SD ± میانگین) محاسبه گردید. پس از 40 روز پرورش، بررسی های آماری تجزیه واریانس یک طرفه وزن و طول کل، تفاوت معنی داری را در هر چهار تیمار با یکدیگرنشان دادند. (P<0.05) بازماندگی لاروهای تغذیه شده با غذای اورفا و بعد از آن جیره فرموله شده در بخش تکثیر و پرورش انستیتو، نسبت به سایرجیره های غذایی برتری آماری نشان دادند (P<0.05). با توجه به اینکه بدون دوره آداپتاسیون، لاروها به طور مستقیم با غذای کنسانتره تغذیه شدند، غذای بیومار در شاخص های وزن نهایی(Wf)، رشد روزانه (%SGR)، نرخ رشد روزانه به گرم (Gr)، درصد افزایش وزن (BWI%) و کارایی غذا (FE) بر سایر تیمارها برتری داشت (P<0.05). لذا با اعمال دوره آداپتاسیون غذایی (معرفی تدریجی غذای کنسانتره به لاروها) می توان نتایج مطلوب در خصوص رشد و بازماندگی لاروها به دست آورد.
    کلیدواژگان: تاسماهی ایرانی، پرورش لارو، رشد، درصد بازماندگی، غذای کنسانتره
  • وحید چگینی، محبوبه حسین پور، ناصر شیریان، پیمان آق تومان، مهدی شفیعی فر صفحه 43
    موج شکن شکل پذیر نوعی موج شکن توده سنگی است که نیمرخ آن پس از برخورد از امواج طراحی به یک نیمرخ تعادلی تبدیل می شود. در این تحقیق، اثر پراسنجه های موج شامل ارتفاع موج شاخص، دوره های تناوب میانگین و چکادی، و مدت توفان، و پراسنجه های سازه ای مانند ژرفای آب در پای سازه، شیب اولیه سازه، نفوذپذیری و ضریب دانه بندی بر ضریب عبور امواج نامنظم از موج شکن های شکل پذیر مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از نتایج آزمایش های انجام شده در فلوم موجی به طول 33 متر، پهنای 5/5 متر و ژرفای 1 متر و با ایجاد امواج نامنظم (طیف JONSWAP) در آزمایشگاه بخش حفاظت سواحل مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری وابسته به وزارت جهاد کشاورزی انجام شده است. نتایج حاصل از انجام تحقیق در قالب نمودارهایی که تغییرات ضریب عبور موج را بر حسب پراسنجه های بدون بعد نشان می دهند و رابطه ای که با استفاده از آن می توان ضریب عبور موج از موج شکن های شکل پذیر را محاسبه کرد، ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: موج شکن شکل پذیر، موج شکن سکویی، واکنش های هیدرولیکی، موج نامنظم، عبور موج
  • جعفر سیاره، وحیدرضا آهویی، امیر سعید نورامین صفحه 49
    امروزه کالاهای فله در سراسر دنیا در تناژهای بسیار زیاد جابجا می شوند. جابجایی حجم عظیم این کالاها مشکلات خاصی را بر بنادر تحمیل می کند که عموم این مشکلات به عملیات کار با کالا مربوط است. این مقاله با هدف کاهش تاخیرها در عملیات تخلیه و بارگیری کالاهای فله از روش تجزیه و تحلیل خطا و آثار آن (FMEA) استفاده می کند. برای دست یابی به این هدف، علاوه بر FMEA از تحلیل پارتو و نمودار علت و معلول استفاده شده است. هدف این تحقیق، مشخص کردن علل اصلی تاخیر در عملیات تخلیه و بارگیری کالاهای فله خشک در بندر امام خمینی (ره) است که به وسیله ی ارزیابی ریسک و محاسبه اعداد اولویت ریسک انجام شده است. براساس مقادیر اعداد اولویت ریسک، چهار عامل عدم آمادگی صاحبان کالا، تشریفات پاس و قرنطینه، مسایل اداری و مالی و کمبود کامیون به عنوان عوامل مهم ایجاد تاخیر در عملیات تخلیه و بارگیری کالاهای فله خشک بندر امام خمینی (ره) شناسایی گردید.
    کلیدواژگان: تخلیه و بارگیری، بندر، روش تجزیه و تحلیل خطا و آثار آن، تحلیل پارتو
|
  • Mohammad Reza Pourkhadje, Rahim Abdi, Hosein Zolgharnein, Homauon Hoseinzade Sahafi, Hassan Morovvati Page 1
    In order to assess the position of ionocyte cells in the gill of juvenile E. coioides using immunolocalization method, 10 specimens were prepared and fixed in the bouin’s solution for 24 h. After fixation, specimens were dehyderated through a graded ethanol series and embedded in paraffin. Then, the serial sections of 5 μm were mounted onto the glass slides. The slides were stained by applying H&E methods for histological examination in ten microscopic field. Primary (IgGα5) and secondary (FITC) antibodies were used for immunohistochemical staining. In this study, fluorescent microscope includes 450- 490 nm filters was used for observation of ionocytes cells. Ionocyte cells are detectable with high frequency of Na+, K+- ATPase in their basolateral membrane, using immunohistochemical method. In the present study, Na+, K+- ATPase was identified in the basolateral membrane of ionocyte cells of gill. As was mentioned, ionocyte cells and subsequently Na+, K+- ATPase could be localized in gill of E. coioides using immunohistochemical method. The results showed that ionocyte cells located in base and inter lamellar situation. The presence of enzyme in the basolateral membrane of ionocyte cells, characterized the role of ionocyte cells in osmoregulation.
    Keywords: Epinephelus coioides, Gill, Ionocyte cells, Na+, K+, ATPase
  • Fatemeh Lvajoo, Ehsan Kamrani, Mir Masoud Sadjadi Page 7
    The purpose of this study was to investigate the reproductive and recruitment patterns of Uca sindensis crab in intertidal zone of Pohl port in Bandar Abbas. The coordinates of sampling area were in latitudes 26 degrees and 45 minutes to 27 degrees and 10 minutes north and longitude 55 degrees and 20 minutes to 56 degrees east with area of 26.4 km2. Samples were monthly taken from October 2009 to September 2010 in the intertidal zone of Pohl port when the tide was ebb. 10 quadrates with area of 5.0X5.0 m2 were used for sampling, as every quadrates excavated to a depth of 30 cm. samples collected were transported to the laboratory. Samples were biometried using caliper with precision of 0.05 mm and eggs counted using the method of Litulo, 2004. Analysis and recruitment curves and frequency distribution of crab population was done by FISAT II software. The results showed that the reproductive pattern in this species was seasonal, and starting from April to August. Ovigerous females in length class of 4.5 to 11.5 mm were more abundant than any other classes with average of Carapace width about 7.56+-2.24. There was linear and direct relationship between carapace width and eggs, and positively relationship between them. Carapace width of Female crabs which carry about 2340 eggs was 4.5 however female crabs with 11,300 eggs was 11.5 mm. Carapace width showed a linear relationship with abdominal width. A peak was observed quite regularly in recruitment that was started in October and most of its value was between June and July months. Finally, this study showed that in the subtropical region of Pohl port, the amount of organic matter and soil temperature were two key factors that have the most effects on reproduction, growth and population of fiddler crabs.
    Keywords: Fiddler crabs (Uca sindensis), Reproduction, Recruitment, Bandar Abbas, Pohl port
  • Abedi, Ehsan, Mohammadi, Mehdi, Qasemi, Ahmad Page 15
    In order to assess the genetic differentiation within and between wild populations of Indo-Pacific king mackerel (Scomberomorus guttatus) five microsatellite markers were used (J43Sc, L42Sc, D61Sc, H96Sc, C83Sc). Population structure and genetic divergence were investigated by 160 individuals from,Lengeh, Dayyer, Boushehr and Abadan in the northern coasts of Persian Gulf. All the markers produced polymorphic PCR products, which amplified of the four populations. Genetic differentiation, as measured by the fixation index, Fst, was determined to estimate stock structure. Results identified one genetic stock with sufficient gene flow between all the four regions to prevent regional genetic differentiation from occurring. Almost 97% of the genetic variation was observed within individuals, 2% among populations and 1% among regions (P<0.001). Results revealed that adopting a single-stock model and regional shared management could probably be appropriate for sustainable long-term use of this important resource.
    Keywords: Scomberomorus guttatus, Microsatellite markers, Persian Gulf, Stock structure
  • Atabak, Nasrin, Savari, Ahmad, Dehghan Madise, Simin Page 23
    This survey was conducted to study diets and some feeding indices of dominant and commercial Juvenile Cynoglossus arel in Khuzestan coastal waters. A number of juvenile Cynoglossus arel species was captured in main fishing areas, the western coast (Buseif-Lifeh) and Eastern coast (Bahrekan), of Khuzestan.These animals were sample randomly by shrimp trawl net every month, during March 2006 to December 2007. After catching the fishes, we did biometry (measured the length and weight of fish). Then their abdomens which were opened by scalper and digestive apparatus were hold in 5% formaline and the samples were taken to the lab. In the lab, we first measured the length of fish intestine then digestive contents were ejected and weighted by digital weighting machine. Finally, food items were identified by invert microscope and categorized. The stomach contents of 85 individuals juvenile Cynoglossus arel were analysed. The small size of the individuals collected and the high percentage of full stomachs was (76%) and (24%) impty. The results of vacuity index showed random monthly fluctuations in the values. The highest (65%) and lowest (0%) values were observed in October and March, April and May and October nespectirely. The highest percent empty stomach (66%) and the least percent empty stomach (0%) was observed in March and the highest Feeding Intensity was in March (3.35%) and the least Feeding Intensity in October (0.31%) in east site. In October, the highest percent empty stomach was (64%) and the least percent empty stomach (0%) in April and May and the highest Feeding Intensity in May was (1.51%) and May the least Feeding Intensity in October was (0.25%) in west site. The values of occurrence index (Fp) showed 81.9 for Crustacane followed by Bivalvean (67.5%), Spong (63.5%), Bryozoan (60.5%), Diatome (41.4%), Copepoda (31.2%) and Algae (33.3%). The results showed that Crustacane, Bivalvean, fish, shrimp Spong, Bryozoan are the main food source for Juvenile Cynoglossus arel followed by Diatome, Copepoda and Algae as secondary food source. The values of Numerical diet composition index (Cn) showed 34% for Crustacane followed by Bivalvean (25.18%), Spong (18.95%), Bryozoan (15.16%), Diatome (10.41%), Copepoda (4.97%) and Algae (7.49%). The results showed that high component of diets inculod Crustacane, Bivalvean, Spong, Bryozoan. The results of Repletion vacuity index showed random monthly fluctuations and were different. The highest linear groups percent empty stomach decreased and full stomach increased. The results Index of Relative Emportance showed the highest linear groups include Crustacean, Bivalvean, fish, shrimp and the least linear groups include copepod, sponge and bryozoan.
    Keywords: Juvenile fish, Feeding, Coastal waters, Khuzestan
  • Pourali Foshtomi, Hamidreza, Pourkazemi, Mohammad, Bahmani, Mahmoud, Yeganeh, Houshang, Nezami, Ahamad Page 31
    This study was carried out to evaluate the suitability of formulated diets of Acipenser persicus larvae in comparison with live food. This experiment was studied in the International Sturgeon Research Institute. Growth and survival rates of A. persicus larvae produced from the same female breeder were studied through a period of 40 days. The larvae under study were fed formulated diets (Feed B=diet which was produced in the International Sturgeon Research Institute; Feed C=diet which was imported from France; Feed E=diet which was imported from Belgium) without going through a period of adaptation. The initial weight of larvae (mean±SD) in the experimental group was 121.7±17 mg and their final weight was 1181.4±216 mg. Fish showed normal distribution in terms of initial weight and length. The significant differences of growth and survival were observed among all experimental groups (P<0.05). The results obtained from the experiment revealed that the control and Feed E diets had a significant effect on growth and survival rates of A.persicus larvae. The larvae fed Feed C showed the best feeding and growth indices during a period of 40 days; however the survival rate during 40 days was lower in larvae fed Feed C compared with others. Minimum survival rate belonged to fish fed Feed C (16.5 %), whereas maximum survival rate were reported in the control group. Formulated diets have a poor effect on A. persicus larvae feeding.
    Keywords: Acipenser persicus, Larval rearing, Growth, survival rates, Formulated diets
  • Chegini, Vahid, Hossein Pour, Mahboubeh, Shirian, Naser, Aghtouman, Peyman, Shafeefar, Mahdi Page 43
    Reshaping breakwater is a kind of rubble mound structure that its profile reshapes to a equilibrium one after impinging of waves. In This paper, the effects of wave parameters including significant wave height, peak and mean wave periods, storm duration, as well as structural parameters including water depth at the toe of structure, initial slope of the structure, permeability and stone gradation on irregular wave transmission through reshaping breakwaters have been studied and investigated. The present research has been carried out using the results of hydraulic model tests accomplished in the wave flume of Soil Conservation and Watershed Management Center, affiliated to the Ministry of Jihad-e Agriculture, using irregular waves. The results of the research show the variations of wave transmission coefficients versus nondimensional parameters. Moreover, a new relationship has been presented to calculate the coefficients of wave reflection from reshaping breakwaters.
    Keywords: Reshaping breakwater, Berm breakwater, Hydraulic responses, Irregular wave, Wave transmission, Physical model
  • Sayareh, Jafar, Ahouei, Vahid Reza, Nooramin, Amir Saeed Page 49
    Bulk products are shipped all around the world, in vast tonnages, containing different cargoes. Such a vast movement of bulk cargoes can impose its own problems for marine bulk terminals dealing with the cargo work operation. This research utilizes a novel model, based on the Failure Mode and Effect Analysis (FMEA) in conjunction with the Cause and Effect Diagram and Pareto Analysis, aiming to assist marine bulk terminal operators in reducing the delays in cargo handling operations, and smoothing their loading/unloading activities. The main objective of this paper is to find the main factors causing delays in BIK's cargo handling operation by focusing on quantification of risk assessment by determining the Risk Priority Numbers (RPN) per identified processing of cargo handling operation. The obtained results show that unreadiness of cargo owners, quarantine and port formalities, financial problems, and truck shortage are the main causes of delay in dry bulk cargo operation in BIK.
    Keywords: Loading, Discharging operation, Port, Failure Mode, Effect Analysis (FMEA), Pareto analysis