فهرست مطالب

مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی - سال پانزدهم شماره 3 (پیاپی 48، پاییز 1390)
  • سال پانزدهم شماره 3 (پیاپی 48، پاییز 1390)
  • معرفت
  • 192 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1390/09/01
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صفحه 2
  • زهرا شوشتری صفحه 3
  • محمدجلال عباسی شوازی، میمنت حسینی چاوشی صفحه 8
    هدف
    بررسی و ارزیابی تحولات باروری و سیاست های جمعیتی و تنظیم خانواده.
    روش
    اسنادی و تحلیل سیاست های جمعیتی در سه دهه اخیر.
    یافته ها
    جمهوری اسلامی ایران در سه دهه اخیر، تحولات چشمگیر جمعیت شناختی را تجربه کرده که بر ساختار سنی و جنسی جمعیت در آینده تاثیر قابل توجهی خواهد گذاشت. با عنایت به اینکه برنامه ریزی های توسعه اقتصادی اجتماعی در کشور، تحت تاثیر تحولات گذشته، وضعیت موجود و تغییرات آینده جمعیتی قرار دارد. از این رو، هر گونه برنامه ریزی جامع اجتماعی- اقتصادی، مستلزم مطالعات عمیق تحولات جمعیتی در کشور است. بدون شک، تحولات جمعیت می تواند منشا چالش های فراوانی برای دولت و کشور قلمداد شود؛ ولی در عین حال، با برنامه ریزی صحیح و به موقع می توان از ساختار و ویژگی های موجود جمعیت برای بهبود وضعیت آینده کشور استفاده کرد.
    نتیجه گیری
    با توجه به برخی از پیامدهای تحولات باروری در ایران، راهکارها یی برای سیاستگذاری جمعیتی از جمله: احیای شورای عالی جمعیت، تدوین سیاست های جدید جمعیتی بر اساس نیازهای واقعی جمعیت و توسعه در کشور و... پیشنهاد شده است.
    کلیدواژگان: جمعیت، باروری، خانواده، توسعه، سیاست جمعیتی، تنظیم خانواده
  • امیرحسین بانکی پور فرد، مهدی کلانتری، زهرا مسعودی نیا صفحه 26
    هدف این نوشتار، بررسی و تحلیل آمار ازدواج و طلاق و تبیین موانع و مشکلات عمده ازدواج به روش تحلیل اسنادی و فراتحلیل است.
    یافته ها
    بررسی ها نشان داد که موانع فرهنگی، بیشتر از موانع اقتصادی بر وضعیت کنونی ازدواج اثر داشته، اما کمتر مورد توجه واقع شده است. همچنین، روند وضعیت ازدواج در سالهای اخیر نگران کننده بوده؛ به نحوی که با وجود افزایش جمعیت، نرخ رشد ازدواج کاهش و نرخ طلاق به شدت افزایش داشته و در این شرایط، میانگین سن ازدواج به خصوص در دختران، افزایش یافته است.
    نتیجه گیری
    ازدواج همسالان، آموزش مهارت های زندگی در سطوح مختلف، رصد دائمی و توجه ویژه مدیران در برنامه ریزی ها و عزم ملی برای حل این معضل، از جمله راه های برون رفت از این وضعیت بحرانی است.
    کلیدواژگان: ازدواج، طلاق، تحولات اجتماعی، آسیب شناسی، مرکز آمار ایران
  • احمد حاجی ده آبادی صفحه 48
    هدف این مقاله، ارزیابی رشته فقه خانواده است. این رشته برای اولین بار در جامعه المصطفی العالمیه در سال 1386 در مقطع کارشناسی ارشد تاسیس شد. اهمیت پرداختن به موضوع خانواده به عنوان مهم ترین نهاد رشد و تربیت انسان، بر کسی مخفی نیست و از آنجا که از زاویه فقه به خانواده می پردازد، ضروری بود قواعد، اهداف و ضمانت اجراهایی که شریعت اسلام برای آن پیش بینی کرده، تبیین شود.
    روش
    بررسی اسناد و مدارک رشته از طریق اهداف، واحدهای درسی، برنامه ها و منابع درسی.
    یافته ها
    با بررسی و تحلیل رشته، اشکالاتی در تعداد واحدها، دروس و حتی تعریف رشته معلوم شد.
    نتیجه گیری
    باید برخی واحدهای درسی همچون: فلسفه حقوق خانواده، رویه قضایی در حقوق خانواده و فقه خانواده، افزایش یابد و برخی واحدهای غیر مرتبط با خانواده همچون: فقه معاملات، فقه مکاسب و... حذف شود.
    کلیدواژگان: فقه خانواده، حقوق خانواده، فقه الطلاق، فقه النکاح، واحد درسی
  • محمد آتشک صفحه 68
    هدف
    بررسی اهداف و ضرورتهای رشته های مربوط به خانواده.
    روش
    کتابخانه ای و فراتحلیل اسناد و مدارک رشته های با پسوند خانواده.
    یافته ها
    بررسی توصیفی و کتابخانه ای نتایج همبینی دروس رشته های مختلف خانواده در آموزش عالی ایران نشان داد که هدف مشترک تمام رشته های مرتبط با خانواده، تربیت کارشناس و مشاور است و تربیت مدرس تنها در رشته های فقه خانواده و مشاوره خانواده است. بیشترین فصل مشترک دروس این رشته ها، فقه و اصول و سایر مسائل اسلامی خانواده و کمترین فصل مشترک، مطالعات تطبیقی خانواده و سنجش و اندازه گیری خانواده است. همچنین رشته های مدیریت خانواده و حقوق خانواده، بیشترین و فقه خانواده و مشاوره خانواده، کمترین پوشش دروس مد نظر را دارا هستند.
    نتیجه گیری؛ بررسی ها نشان داد که تربیت کارشناس، مشاور و پژوهشگر، بیشترین فراوانی و ایجاد مراکز و مدیریت مراکز مرتبط با رشته، کمترین فراوانی را دارد. همچنین رشته مشاوره خانواده، پوشش دهنده تمامی موارد و رشته مدیریت خانواده، هیچ یک از نقش های مذکور برای دانش آموختگان را ندارد. در ضمن، جامع ترین طرح دوره رشته های خانواده مربوط به رشته حقوق خانواده است و فقه خانواده درآخرین رتبه قرار دارد.
    کلیدواژگان: خانواده، رشته های دانشگاهی، آموزش عالی، زنان
  • لیلا سادات اسدی صفحه 92
    هدف
    ارزیابی رشته حقوق خانواده.
    روش
    کتابخانه ای و توصیفی.
    یافته ها
    با بررسی برنامه آموزشی رشته حقوق خانواده، معلوم شد اگر چه برنامه آموزشی تبیین شده اولیه، تقریبا کامل و مناسب بود؛ اما در مرحله اجرا، این رشته را با مشکلاتی همچون: جذب استادان منطبق با معیارهای دانشگاه و اهداف رشته و نیز عدم منابع درسی و رویکرد کاربردی دروس، روبه رو کرد.
    نتیجه گیری
    لازم است به جای تدوین درسنامه، طرح پژوهشی برای منابع درسی نوشته شود. همچنین شاخص هایی برای ارزیابی برنامه آموزشی، برقراری تعامل با دانشگاه های دارای رشته های مشابه، راه اندازی دکتری «حقوق خانواده» و... از جمله پیشنهادهای این نوشتار است.
    کلیدواژگان: حقوق خانواده، آینده شغلی، منبع درسی، درسنامه، برنامه ریزی آموزشی
  • محمد اسحاقی صفحه 114
    هدف
    نقد و بررسی رشته مطالعات خانواده.
    روش
    اسنادی و کتابخانه ای.
    یافته ها
    هرگونه سرمایه گذاری در خصوص خانواده، منافع فراوانی را برای فرد، خانواده و جامعه به ارمغان خواهد آورد. ساختار جمعیتی کشور، تغییرات فرهنگی، ارزشی و روابط خانوادگی، آمار ازدواج و طلاق، نیازهای اساسی جوانان، نشان دهنده اهمیت و ضرورت نگاه تخصصی و همه جانبه به امر خانواده است. طراحی نظام جامع مطالعات خانواده یا خانواده پژوهی از الزامات اساسی و محوری به ویژه در جامعه اسلامی محسوب می شود؛ زیرا کشور فاقد هر گونه نظام برنامه ریزی برای مطالعات علمی خانواده است.
    نتیجه گیری
    این رشته با اینکه چند سالی است در برخی از دانشگاه ها دایر شده، اما مورد استقبال قرار نگرفته و عناوین و سرفصل های آن از کاستی های جدی رنج می برد. در این مقاله راهکارهایی از جمله: اصلاحات رشته، حذف درس تجزیه و ترکیب، آشنایی با کلیات علوم قرآن و حدیث، حقوق بشر، اقتصاد خانواده و همچنین تغییر عنوان ماخذشناسی اسلامی به ماخذشناسی خانواده، پیشنهاد شده است.
    کلیدواژگان: مطالعات خانواده، خانواده پژوهی، خانواده پژوهش، ازدواج، طلاق
  • سیده فاطمه محبی صفحه 141
    هدف
    بررسی تغییرات جمعیتی در ایران و ارزیابی بخش جمعیت کتاب درسی واحد «جمعیت و تنظیم خانواده».
    روش
    کتابخانه ای و فراتحلیل سیاست های جمعیتی در ایران.
    یافته ها
    در چند دهه اخیر، برنامه های متفاوتی برای تحقق سیاست های جمعیتی از سوی برنامه ریزان کشور اجرا شده که تحولات جمعیتی را در پی داشته است. آموزش واحد درسی «جمعیت و تنظیم خانواده» از جمله برنامه های کنترل جمعیت است که پس از تصویب قانون تنظیم خانواده در مراکز آموزش عالی کشور ارائه شد. یکی از تبعات اجرای سیاست های جمعیتی و آموزش تنظیم خانواده،کاهش نامتعادل رشد جمعیت، افزایش پدیده سالمندی و رشد منفی جمعیت در دهه های آتی است.
    نتیجه گیری
    ارائه خدمات تنظیم خانواده به صورت محلی و منطقه ای و اضافه کردن پیامدهای پیر- سنی جمعیت در واحد درسی جمعیت و تنظیم خانواده، از نتایج به دست آمده این نوشتار است.
    کلیدواژگان: جمعیت، تنظیم خانواده، سیاست های جمعیتی، آموزش عالی
  • فاطمه علی عسکری صفحه 165
    هدف
    بررسی روند تصویب واحد درسی «جمعیت و تنظیم خانواده» و نقد کتابهای موجود.
    روش
    توصیفی و کتابخانه ای.
    یافته ها
    هدف کلی از واحد درسی تنظیم خانواده، ایجاد توازن بین امکانات و تعداد فرزندان و ایجاد هماهنگی بین جمعیت و تولید در سطح جامعه است؛ اما با توجه به مدارک موجود، معلوم می شود که واحد درسی«جمعیت و تنظیم خانواده» با اینکه چند سالی است در راستای کنترل جمعیت در دانشگاه های کشور تدریس می شود، اما تدریس آن با مشکلاتی مواجه بوده است.
    نتیجه گیری
    باید مطالب مربوط به تنظیم خانواده در زمان ازدواج و در مراکز مشاوره به دختران و پسران به صورت تفصیلی آموزش داده شود. همچنین پیشنهاد می شود درس «دانش خانواده» با محوریت معیارهای انتخاب همسر، ازدواج آسان و... در دانشگاه ها تدریس شود.
    کلیدواژگان: تنظیم خانواده، جمعیت، کنترل جمعیت، سلامت، دانش خانواده
|
  • Mohammad Jalal Abbasi, Meymanat Hosseini Page 8
    Aim
    The author of the paper aims to evaluate the evolutions of fertility, family planning and population policies.
    Method
    The method is documentary and analyzing population policies in resent three decades.
    Results
    Resent three decades in Iran is equal to considerable changes in population which will influence on future age and sex structure of population. Since economical and social planning development is influenced by previous evolutions, present status and future changes of population and any other kind of comprehensive social and economical planning require profound studies in population changes of country. Changes and evolutions of population may cause different challenges and therefore it requires a comprehensive planning to promote the current structures of population.
    Conclusion
    The author of the article with considering the consequences of fertility changes in Iran put forward the following suggestions: Revival of population higher council – to provide new population policies based on realistic needs and development of the country ….
  • Amir Hossein Bankipour Fard, Mahdi Kalantari, Zahra Masoudinia Page 26
    Aim
    The author of the research aims to study and analyze the rate of marriage and divorce and describe the obstacles and problems confronting marriage process.
    Method
    The method of the research is documentary analysis and ultra analysis.
    Results
    The results of the study show the more impact of cultural problems in comparison with economical. The author of the article then declares his concern on decrease in the number of marriage and increasing divorce in Iran and explains that the average age of marriage –particularly girls –has grown up.
    Conclusion
    The paper suggests the following out ways to help above - mentioned critical situation: marriage among the same age girls and boys – developing life skills in all levels- developing effective plans and programs.
  • Ahmad Hajidehabadi Page 48
    Aim
    The present study aims to evaluate jurisprudence of family course in universities. The mentioned course was established in M.A. level of " almostafa alalamiah" school in 1386 for the first time. It is axiomatic that family is the most important institute in training and education of people. The author of the article intends to analyze the subject from viewpoint of jurisprudence and islamic rules and legislative system {shariah}.
    Method
    The method is analyzing documents of the jurisprudence of family course, aims, educative units, programs and recourses.
    Results
    Through analyzing the jurisprudence of family course, some problems and shortages were observed. The problems are observed in the number of educative units, lessons and even definitions.
    Conclusion
    It is obligatory to add some educative units such as philosophy of family rights, juridical method in family rights and jurisprudence and to omit some none related units like jurisprudence of dealing, jurisprudence of business…
  • Mohammad Atashak Page 68
    Aim
    The author of the article intends to analyze the aims and necessities of courses related to family.
    Method
    The method of the research is library and analyzing the documents of the related courses.
    Results
    The results of the study indicate that the common goal of all courses relating to family is training consulters and experts in this field and training instructors and teachers are just considered in courses like jurisprudence of family and family conference. The most common part of the lessons of such courses is jurisprudence, theology, and other Islamic matters of family. On the other hand, comparative studies of family are at the least of priorities in common part of the lessons. In addition, the courses like family management and family rights are well considered, and the courses such as jurisprudence of family and family conference are neglected in the educative syllabus.
    Conclusion
    The author of the paper concludes that, training experts, consulters and researchers is in a high level of attention and foundation of related centers and management of the related centers is not at the centre of concentration. The most comprehensive courses of family are related to the course of family rights and courses like jurisprudence of family are not priority targets.
  • Leila Sadat Asadi Page 92
    Aim
    The present study aims to analyze the course of family studies in universities.
    Method
    The method used in this research is library and descriptive.
    Results
    The results of the paper indicate that present planning and educational framework is proper and complete but the executive phase is confronted by obstacles such as: to employ qualified university professors according to university criteria and goals of the mentioned course of study – to find suitable educational resources.
    Conclusion
    It is necessary to plan a research project on educational resources rather than just preparing lessons schedule. At the end of the paper, the author of the article suggests developing criteria to evaluate educational schedule-cooperation with other universities, having the same field of study- developing PhD in family rights and ….
  • Mohammad Eshaghi Page 114
    Aim
    The present study aims to analyze and criticize the course of family studies in universities.
    Method
    . The method used in the present research is documentary and library.
    Results
    The results of the research indicate the advantages and benefits of family based studies in both individual and social aspects of the family life. Population, cultural evolutions, family relations, rate of marriage and divorce and the needs of youth indicate the importance and necessity of family base studies. The author of the article emphasizes that planning a comprehensive family research system is a basic need in our islamic society; because there has not been a planning system in scientific studies of family in our country.
    Conclusion
    The author concludes that we have not paid enough attention to the present course of study and its details. At the end of the research the following suggestions are put forward: to reform the course of family studies, to omit the analysis and synthesis lessen, to focus on Koran and Hadith sciences, human rights, family economy and also renaming the title of Islamic source study into family source study.
  • Fatemeh Mohebbi, Sattar Parvin Page 141
    Aim
    The present study aims to analyze the population changes in Iran and "population and family planning" book (population unit).
    Method
    Library and analyzing the population policies in Iran.
    Results
    Authorities of the country have performed many projects to accomplish population policies in resent three decades. Unit of "population and family planning" in universities is one of the population birth control programs which is offered to higher education centers of the country. One of the consequences of population policies and family planning is unbalanced reduction in population growth, growth of elderly and negative growth of population in future decades.
    Conclusion
    Local and regional supports and health services of family planning is suggested and describing the consequences of elderly population in educative Units of "population and family planning" is put forward as another suggestion at the end of research.
  • Fatemeh Aliaskari Page 165
    Aim
    The present study intends to analyze the process of approving the educative unit of "population and family planning" and to criticize the related books.
    Method
    Descriptive and library.
    Result
    The goal of the "population and family planning" unit is to keep a balance between capabilities and number of children and keep a balance between population and production in society. The present situation and signs indicate some difficulties and problems related to unit of "population and family planning".
    Conclusion
    It is necessary to teach family planning details to girls and boys referring to marital counseling centers. The author of the article suggests a new lesson named "family knowledge" for university students including criteria in spouse finding, easy marriage…