فهرست مطالب

علوم محیطی - سال هشتم شماره 3 (پیاپی 31، بهار 1390)
  • سال هشتم شماره 3 (پیاپی 31، بهار 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/03/12
  • تعداد عناوین: 12
|
  • حمیدرضا جعفری، محمد حمزه، حسین نصیری، یوسف رفیعی صفحه 1
    رشد سریع شهرها و روند صنعتی شدن، مشکلات زیست‎محیطی زیادی را در بسیاری از شهرهای جهان ایجاد کرده است. آگاهی از روند تغییرات پوشش و کاربری اراضی طی دوره های زمانی طولانی برای برنامه ریزان و مدیران به منظور ارزیابی و پیش بینی مشکلات ناشی از این تغییرات بسیار بااهمیت است. سنجش از دور ابزار موثری برای پایش تغییرات پوشش اراضی در مناطق شهری و حوالی آن می باشد. شهر یاسوج در چند دهه اخیر بواسطه رشد و بدنبال مهاجرت افراد، گسترش زیادی پیدا نموده و اثرات فراوانی بر محیط‎زیست پیرامون خود بر جای گذاشته است. هدف از این پژوهش، توسعه یک مدل مفهومی مبتنی بر الگوریتمDecision Tree و داده‎کاوی برای آشکارسازی تغییرات پوشش اراضی با استفاده از تصاویر سنجنده TM در محدوده بخش مرکزی شهرستان بویراحمد برای سال‎های 1990 تا 2009 می باشد. براساس یافته های این تحقیق، صحت کلی طبقه بندی برای سال‎های 1990 و 2009 به ترتیب 16/93 و 37/93 درصد می باشد. صحت کلی نقشه تغییرات پوشش اراضی نیز به روش مقایسه پس از طبقه بندی با استفاده از دو تکنیک محاسبه گردید که نتایج 6/85 تا 98/86 درصد حاصل شد. هم‎چنین نقشه تغییرات نشان داد که از سال 1990 تا 2009 مساحت منطقه مسکونی حدود 28/19 کیلومترمربع افزایش یافته و اراضی کشاورزی، جنگلی به ترتیب کاهشی 32/7 و 76/31 درصدی داشته اند.
    کلیدواژگان: آشکارسازی تغییرات، مدل مفهومی، داده‎کاوی، Decision Tree، TM، بویراحمد
  • محسن قلی‎پور، منصور خواجه، مهلا معلم، مهدی علی‎پور، ادریس میرزاعلی، داوود بیک نژاد صفحه 21
    امروزه تشکیل کانی های مضر زیست‎محیطی یکی از مهم‎ترین عوامل آلودگی معادن زغال‎سنگ و کارخانه های زغال‎شویی بشمار می آید کارخانه زغال‎شویی زیرآب در استان مازندران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‎ترین مناطق تولید‎کننده کنسانتره زغال در حوزه زغالی البرز مرکزی مطرح است که سالانه مقادیر زیادی باطله تولید می‎کند. نمونه‎برداری از کانی های ثانویه سطحی زیست‎محیطی، آب‎های زهکش شده از باطله ها، پساب کارخانه، و آب رودخانه انجام شد. بر اساس نتایج هیدروژئوشیمی آب‎های زهکشی و تراوش شده از دپوهای باطله دارای تیپ SO4- (Na-Ca-Mg) می‎باشد. بر طبق نمودارهای گیپس لیتولوژی پدیده غالب و مهم‎ترین عامل افزایش غلظت یونی در آب‎های تراوش شده از باطله ها و آب رودخانه است. کانی های ثانویه بلودیت در فصول خشک در اثر تبخیر هیدروسولفات های محلول به طور گسترده‎ای در سطح دپوهای باطله تشکیل شده است. ورود این زهاب‎ها به رودخانه سبب ته‎نشینی هماتیت، هیدروکسیدهای آمورف آهن و کلسیت می‎شود. مدل‎سازی هیدروژئوشیمایی اثبات نمود هماتیت، گئوتیت و هیدروکسیدهای آهن همراه با کانی های کربناته (کلسیت، دولومیت و آراگونیت) در حال تشکیل است. میزان SO4، PO4، Sr، Ca، Sb و Bi درآب های تراوش شده از باطله ها و پساب کارخانه زغال‎شویی بیشتر از حد استاندارد بوده که می‎تواند منجر به آلودگی آب‎های سطحی و زیرزمینی منطقه گردد.
    کلیدواژگان: کانی‎شناسی زیست‎محیطی، هیدروژئوشیمی، کارخانه زغال شویی، زیرآب
  • محمد قربانی، هومان لیاقتی، فاطمه نعمتی صفحه 35
    در این مقاله عوامل موثر بر تقاضای بالقوه اعتبارات کشاورزان استان خراسان رضوی برای گرایش به تولید خیار ارگانیک گلخانه ای با استفاده از الگوی رگرسیون خطی و داده های مقطع زمانی 60 تولیدکننده خیار گلخانه ای در سال 1387 بررسی شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه و به روش همه شماری جمع آوری شد. نتایج نشان داد که میانگین توان مالی سرمایه گذاری در تولید خیار ارگانیک گلخانه‎ای30 میلیون ریال، اعتبارات مورد نیاز برای پذیرش تولید خیار ارگانیک گلخانه‎ای 328 میلیون ریال (در سطح گلخانه با متوسط سطح حدود 2700 متر مربع) و نرخ بهره پیشنهادی 82/4 درصد است. 7/66 درصد کشاورزان اعتبارات را در خرید کودهای آلی،7/66 درصد در خرید خدمات مبارزه بیولوژیک، 7/86 درصد جهت ایجاد محیط زراعی مناسب ارگانیک و 3/53 درصد در خرید خدمات مبارزه مکانیکی سرمایه‎گذاری خواهند نمود. هم‎چنین رابطه بین متغیرهای حرفه اصلی کشاورز، تجربه کشاورزی، ناظر کشاورزی، اطلاعات بازاری و توان مالی برای سرمایه گذاری در خیار ارگانیک و تقاضای بالقوه اعتبارات برای تولید خیار ارگانیک منفی و رابطه بین متغیرهای سن کشاورز، بیمه محصول، متوسط عملکرد کنونی خیار متعارف، اطلاعات راجع به خیار ارگانیک، کلاس های ترویجی، نرخ بهره پیشنهادی و سطح زیر کشت قابل تخصیص به خیار ارگانیک و تقاضای بالقوه اعتبارات خیار ارگانیک مثبت است. با توجه به یافته ها، ایجاد نظام اطلاعات بازار محصولات ارگانیک، تشویق به کشاورزی تمام وقت، ارتقاء درآمدهای کشاورزان در جهت افزایش توان مالی برای سرمایه گذاری، استفاده از ناظرین کشاورزی و ارتقاء نقش آنها در تولید محصولات گلخانه ای و نیز بیمه به عنوان پیشنهاد ارائه شد.
    کلیدواژگان: تابع اعتبارات، بیمه، ترویج، کشش، توان مالی، توسعه ارگانیک
  • مهری راعی جدیدی، محمود صبوحی صابونی صفحه 47
    روستای کردشت از توابع شهرستان جلفا واقع در استان آذربایجان شرقی به دلیل دارا بودن جاذبه های زیاد از مناطق تفریحی و گردشگری مهم استان می باشد. لذا، مطالعه ارزش تفریحی آن می‎تواند در پیش‎بینی نیازها، رفع کمبودها و توسعه گردشگری در منطقه موثر باشد. هدف پژوهش حاضر برآورد ارزش تفریحی روستای کردشت با استفاده از روش ارزش گذاری مشروط (CVM)2 است. برای بررسی عوامل موثر بر میزان تمایل به پرداخت افراد، مدل لوجیت به روش حداکثر درست نمایی برآورد گردید. داده های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسش نامه و مصاحبه حضوری با 180 بازدیدکننده از روستای مذکور جمع آوری شد. نتایج نشان داد که 83 درصد بازدید‎کنندگان، حاضر به پرداخت وجهی جهت بازدید از روستای مذکور می باشند. متغیرهای تحصیلات، جذابیت روستا، درآمد و قیمت پیشنهادی اثر معنی‎داری روی مقدار انتظاری تمایل به پرداخت افراد نشان داد. متغیرهای سن، جنسیت و اندازه خانوار به لحاظ آماری معنی‎دار نبودند. متوسط تمایل به پرداخت بازدیدکنندگان، 2800 ریال و ارزش تفریحی سالانه روستای کردشت 280 میلیون ریال برآورد شد. با توجه به یافته ها، امکان افزایش درآمد گردشگری روستای مورد مطالعه با توجه به ملاحظات و دیدگاه های بازدیدکنندگان وجود دارد.
    کلیدواژگان: ارزش‎گذاری مشروط، تمایل به پرداخت، مدل لوجیت
  • عین الله روحی مقدم، سیدمحسن حسینی، عزت الله ابراهیمی، احمد رحمانی، مسعود طبری صفحه 57
    ساختار زادآوری و تنوع‎زیستی گونه های درختی و درختچه‎ای موجود در زیر اشکوب جنگل کاری های خالص و آمیخته بلند مازو در ایستگاه تحقیقات جنگل و مرتع چمستان مورد مطالعه قرار گرفته است. گونه های جنگل‎کاری شده شامل بلند مازو (به عنوان گونه اصلی) و پلت و داغداغان (به عنوان گونه های همراه) هستند. این گونه ها در قالب طرح پلات‎های خرد شده با 2 ترکیب آمیختگی (بلوط با پلت و بلوط با داغداغان) و 4 درجه آمیختگی (40 درصد بلوط - 60 درصد گونه همراه، 50 درصد بلوط - 50 درصد گونه همراه، 60 درصد بلوط - 40 درصد گونه همراه و 70 درصد بلوط - 30 درصد گونه همراه) در سال 1373 کاشته شده‎اند. در این مطالعه، تمامی نونهال‎ها و نهال‎های چوبی زادآوری شده در زیراشکوب هر تیمار به دو طبقه ارتفاعی 200 - 15 سانتی‎متر و بالاتر از 200 سانتی متر تقسیم‎بندی شد. در مطالعه تنوع‎زیستی از شاخص‎های غلبه Berger-Parker، تنوع Fisher alpha، غنای Margalef و یکنواختی Equitability J استفاده شده است. نتایج نشان می‎دهد که فراوانی و تنوع گونه های زادآوری شده در زیر اشکوب جنگل کاری های آمیخته بلوط - داغداغان بیشتر از جنگل کاری های خالص بلوط و آمیخته بلوط با پلت بوده است. درجه تاج پوشش و عمق لاشبرگ از عوامل تاثیر گذار در فراوانی و غنای گونه‎ای می‎باشند و هر یک همبستگی معکوس با آن‎ها دارند. با مشاهده گونه های جنگل اولیه منطقه در زیر اشکوب جنگل‎کاری آمیخته می‎توان به کاربرد این نوع جنگل کاری ها به منظور تسریع توالی جنگل طبیعی در منظقه امیدوار بود.
    کلیدواژگان: فراوانی زادآوری، تنوع‎زیستی، جنگل‎کاری، درجه تاج پوشش
  • مرضیه سرمدی، محبوبه ایرانی، فرانسواز برنارد صفحه 69
    گیاه پالایی یک فناوری برای خارج کردن یا غیر فعال کردن آلوده کننده ها از محیط می‎باشد. در این تحقیق توانایی گیاه شیرین بیان برای گیاه پالایی، تجمع و تحمل کادمیوم بررسی گردید. بذرهای دو واریته glabra و glandulifera از گیاه شیرین بیان Glycyrrhiza glabra درگلدان کاشته شدند و توسط آب مقطر (گروه شاهد) و محلول 200 و100 میکرومولار کلرید کادمیوم (گروه تیمار) آبیاری شدند. گیاهان پس از 20 روز مورد بررسی قرار گرفتند. وزن خشک ریشه در هر دو واریته و طول ریشه در واریته glandulifera کاهش معنی‎داری را نسبت به نمونه های شاهد نشان دادند. در حالی که وزن تر و خشک ساقه، طول ساقه و وزن تر ریشه در هر دو واریته و طول ریشه در واریته glabra تفاوت معنی‎داری را با گروه شاهد نشان ندادند، و هیچ نوع علائم مسمومیت از قبیل سوختگی و قرمز شدن بافت مشاهده نگردید، که بیانگر توانایی گیاهچه های شیرین بیان به تحمل کادمیوم در غلظت فوق می‎باشد. گیاهانی که قادر باشند، بیش تر از 100 میلی گرم کادمیوم را در هر کیلوگرم وزن خشک اندام‎های هوایی تجمع دهند به عنوان گیاهان بیش از حد انباشته کننده کادمیوم معرفی شده‎اند. براساس نتایج حاصل میزان کادمیوم جذب شده در اندام های هوایی این گیاهچه ها در دو واریته glabra و glandulifera به ترتیب 9/147- 9/116 و 5/119 - 0/116 میلی‎گرم بر کیلوگرم وزن خشک گیاه می باشد. لذا گیاه شیرین بیان را می توان به عنوان یک گیاه بیش از حد انباشته کننده کادمیوم معرفی نمود که استفاده از آن در جهت پاکسازی محیط ‎های آلوده به کادمیوم نوید بخش می باشد.
  • صالح آرخی، یعقوب نیازی، حسین ارزانی صفحه 81
    پایش زمانی و دقیق تغییر عوارض سطح زمین برای درک روابط و کنش های متقابل بین انسان و پدیده های طبیعی به منظور تصمیم گیری بهینه، از اهمیت به سزائی برخودار است. داده های سنجش از دور، منابع اولیه ای هستند که به طور گسترده برای پایش تغییرات محیطی در دهه های اخیر مورد استفاده واقع شده اند. در این مطالعه، تصاویر لندست (TM) سال 1367 و لندست (ETM+) سال 1380 با استفاده از پنج تکنیک پایش تغییر1 درحوزه دره شهر استان ایلام با مساحت 80470 هکتار آنالیز شده-اند. تکنیک های پایش تغییر مورد استفاده در این مطالعه شامل تفاضل تصویر2، نسبت گیری تصویر3، تفاضل NDVI4، آنالیز برداری تغییر5 و روش مقایسه پس از طبقه بندی6 بوده اند. در این مطالعه، جهت تعیین آستانه در روش هایی که نیازمند تعیین آستانه هستند از روش آماری استفاده شده است و بر این اساس مشخص شده است که آستانه تغییر در منطقه مورد مطالعه با 1 انحراف از میانگین قرار داشته است. پس از تعیین آستانه تغییر، مناطق دارای تغییرات کاهشی، افزایشی و بدون تغییر مشخص گردیده است. جهت ارزیابی دقت تکنیک‎های پایش تغییر پس از برداشت واقعیات زمینی که از طریق بازدید میدانی و تصاویر Google Earth به دست آمد، از ضریب دقت کل و ضریب کاپا استفاده شد. بر اساس نتایج به دست آمده مشخص گردید که روش تفاضل NDVI با ضریب دقت کل 5/98 و ضریب کاپای 97 درصد از بین تکنیک های پایش تغییر مورد استفاده در این مطالعه بیشترین دقت و روش نسبت گیری باند قرمز با ضریب دقت کل 5/72 و ضریب کاپای 50 درصد کم‎ترین دقت را در پایش تغییرات کاربری اراضی/پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه داشته اند.
    کلیدواژگان: تفاضل تصویر، نسبت گیری تصویر، تفاضل NDVI، آنالیز برداری تغییر، مقایسه پس از طبقه بندی
  • حمید رفتاری، حمیدمعظمی، حسین گنجی‎دوست، بیتا آیتی صفحه 97
    سرب و مس از جمله فلزات سنگین پر کاربرد می باشند که مقدار استاندارد آن‎ها در آب شرب به ترتیب 05/0 و 3/1 میلی‎گرم بر لیتر می‎باشد. از آن‎جا که جاذب‎های طبیعی ارزان قیمت در طبیعت به وفور یافت می شوند، جذب یون‎های محلول توسط این مواد می تواند روشی مناسب جهت تصفیه آبهای آلوده باشد. در این تحقیق از زایدات برگ چای و پوشال گندم برای جذب سرب و از خاک اره و پوسته شلتوک برنج برای جذب مس استفاده شد. آزمایشات در غلظت‎ها و زمان‎های مختلف در pH بهینه 5 برای سرب و 5/5 برای مس انجام گردید. با توجه به نتایج آزمایشات ناپیوسته، زمان تعادل 2 ساعت حاصل شد که با ایزوترمهای لانگمایر و فرندلیچ مطابقت داشت ولی از ایزوترم‎های خطی و BET پیروی نکرد. آزمایشات پیوسته با استفاده از ستون جذب و جریان رو به بالا با دبی L/min35/0 صورت گرفت که در حالت کلی راندمان جذب با گذشت زمان روند نزولی داشت. براساس نتایج، حداکثر میزان جذب سرب در آزمایشات پیوسته برای زایدات برگ چای و پوشال گندم 5/99 درصد و مقدار جذب مس توسط خاک اره و پوسته شلتوک برنج به ترتیب 95 و 63 درصد بدست آمد.
    کلیدواژگان: ایزوترم، پیوسته، جذب سطحی، ناپیوسته
  • سیدجواد ساداتی نژاد، روح الله حسن شاهی، محمد شایان نژاد، خدایار عبدالهی صفحه 109

    خلاهای گسسته و پیوسته در اغلب داده های هیدرولوژی مانند داده های بارش به دلایلی نظیر عدم ثبت آمار، حذف آمار غلط و خرابی یا از بین رفتن دستگاه های اندازه‎گیری اتفاق می افتد و تخمین و برآورد این داده ها لازم وضروری می باشد. بدین منظور روش های متعددی برای تخمین داده ها وجود دارد که بسته به شرایط هر ایستگاه ممکن است یک روش خاص بهترین نتیجه را در پی داشته باشد معمولا برای برآورد داده های گمشده در یک ایستگاه از ایستگاه های مجاور آن که دارای همبستگی بیشتری هستند استفاده می شود. در این تحقیق کارآیی استفاده از روش رگرسیون فازی در بازسازی داده های سالیانه ایستگاه های باران سنجی در حوزه آبریز کارون مورد ارزیابی قرار گرفت وبا روش های نسبت نرمال، محورهای مختصات، رگرسیون ساده و رگرسیون چندگانه مقایسه گردید. گروه های باز سازی بوسیله روش خوشه‎بندی تعیین شده و 25 ایستگاه که دارای طول آماری مشترک بودند در 5 گروه بازسازی قرار گرفتند. سپس با استفاده از روش حذف اعتباری، مقادیر آن‎ها از طریق روش های مذکور برآورد گردید و با استفاده از آماره ریشه مجذور میانگین مربعات خطا اولویت هر یک از این روش ها شناسایی شد. نتایج بازسازی داده های سالیانه نشان دهنده برتری روش رگرسیون فازی در 12 ایستگاه از 25 ایستگاه مورد مطالعه و در سه گروه از 5 گروه بازسازی می باشد و در نهایت در کل حوزه، به عنوان اولویت اول در بازسازی داده های سالیانه شناخته شد.

    کلیدواژگان: حوزه آبریز کارون، بازسازی بارش، رگرسیون فازی، خوشه‎بندی
  • عزیر عابسی، محسن سعیدی صفحه 117
    در این مقاله یک روش پیشنهادی مبتنی بر تحلیل‎های چند متغیره جهت توسعه شاخص کیفی آب زیرزمینی ارائه شده است. روش شناسی ارائه شده مبتنی بر سه مرحله کلی انتخاب، استانداردسازی و تجمیع پارامترهای انتخابی در جهت توسعه شاخص‎های کیفی آب زیرزمینی است که با بهره‎گیری از استانداردهای محلی و منطقه ای انجام می پذیرد. در این روش، با انتخاب مجموعه از پارامترهای همجنس، مقدار غلظت نرمال ترکیبات از طریق تقسیم غلظت متوسط آن بر حداکثر مجاز مورد اشاره در استانداردهای کیفی، بطور مجزا تعیین و محاسبه می گردد. سپس براساس وزن‎های پیشنهادی، شاخص نهایی کیفیت آب زیرزمینی با وزندهی کمیت‎های استاندارد شده بطور مستقل تعیین می گردد. به منظور ارزیابی روش پیشنهادی، در این تحقیق از اطلاعات موجود از آب‎های زیرزمینی استان قزوین جهت ارزیابی مطلوبیت شرب آن از نظر محتوی مواد معدنی و پارامترهای عمومی استفاده شده است. با فرض عدم آلودگی آب، در مرحله انتخاب، هشت پارامتر کیفی تاثیرگذار (اعم از K+، Na+، Ca2+، Mg2+، SO2-4، Cl-، TDS وpH) که سابقه اطلاعاتی دقیق‎تری از آن‎ها در دسترس بوده، انتخاب گردیده است. با استانداردسازی این پارامترها بر اساس استانداردهای کیفی آب شرب ایران و وزن دهی این مقادیر، در نهایت مجموعه ای از شاخص‎های کمی برای کیفیت آب چاه های منطقه مورد مطالعه توسعه داده شد. به منظور ایجاد تصویری مناسب از محدوده مطلوب تغییر این شاخص‎ها و نیز جهت ارزیابی مقایسه ای آن‎ها، شاخص‎های بدست آمده به روش فوق با شاخص‎های بدست آمده از آب‎های معدنی مقایسه گردید. ترسیم مقایسه ای نتایج بدست آمده بصورت خطوط هم شاخص، در نهایت تصویری واضح از وضعیت کیفی آب‎های زیر‎زمینی دشت قزوین از منظر محتوی مواد معدنی آن فراهم ساخته است. نتایج این مطالعه گویای نزدیکی محتوی املاح معدنی و پارامترهای عمومی آب‎های زیرزمینی برخی از نقاط استان به آب‎های معدنی، که کیفیت شرب آن‎ها مورد تایید است، می باشد. بدیهی است تعیین مطلوبیت عمومی آب‎های زیرزمینی برای مصارف شرب علاوه بر بررسی املاح معدنی نیازمند به بررسی سایر پارامترهای درگیر نیز می باشد.
    کلیدواژگان: آب زیرزمینی، شاخص‎های کیفی، نقشه هم شاخص، آب شرب، استان قزوین
  • حسین پوراحمدی میبدی، عبدالمحمود محمدی لرد صفحه 129
    در اندیشه نهادگرایی نئولیبرال، سازمان های بین المللی قادرند همکاری بین دولت های ملی را در موضوعات جهان‎شمول تقویت نموده و مستقل از اراده ی قدرت های بزرگ در صحنه ی بین الملل عمل نمایند. در این تحقیق تلاش شده است این آموزه ی نئولیبرالی، در ارتباط با نقش «سازمان های بین المللی زیست‎محیطی» در خصوص چالش های روابط اقتصادی شمال- جنوب با روش «تحلیل فرضیه های رقیب» مورد آزمون علمی قرار گیرد. بدین منظور دو فرضیه دیگر به صورت رقیب با فرضیه اصلی که ناظر بر توجه سازمان های بین المللی به منافع هر یک از کشورهای شمال و جنوب بود تدوین گردید. از میان تلاش های مختلف سازمان ملل به عنوان بزرگ ترین سازمان بین المللی در موضوع محیط‎زیست نیز، پنج اجلاس مهم استکهلم، ریو، کیوتو، ژوهانسبورگ و کپنهاگ انتخاب و مبنای قضاوت در مورد هر یک از فرضیه های رقیب قرار گرفت. یافته های این پژوهش نشان داد که سازمان های بین المللی، بیش از آنکه دغدغه های زیست‎محیطی داشته باشند، تداوم سیاست سرمایه داری بوده و در روابط اقتصادی شمال- جنوب، منافع کشورهای جنوب را در پایین ترین سطح اولویت های خود قرار داده اند.
    کلیدواژگان: محیط‎زیست، سازمان های بین المللی، شمال، جنوب، نهادگرایی نئولیبرال
  • الهه جعفریان مقدم، سعید ملماسی، سید مسعود منوری، سید علی جوزی صفحه 145
    صنایع پتروشیمی با توجه به ماهیت فعالیت‎ها و فرایندهای انجام گرفته و به واسطه تولید پساب، انتشار گازهای آلاینده، پسماندهای خطرناک دارای پتانسیل ایجاد آثار سوء بر محیط‎زیست می‎باشند. در این مطالعه اثرات ناسازگار صنایع پتروشیمی منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر بر زیستگاه های موجود در منطقه بررسی گردیده است. عمده صنایع پتروشیمی موجود در این منطقه در مجاورت خورها هستند و آلودگی های آن‎ها، خورهای اطراف را بعنوان مهم‎ترین اکوسیستم‎های دارای تنوع زیستی تحت تاثیر قرار می دهد. پس از بررسی آلاینده های صنایع پتروشیمی و نتایج نمونه برداری از کیفیت فیزیکی و بیولوژیکی آب، جهت تجزیه و تحلیل اثرات از روش «تحلیل سلسله مراتبی» و جهت محاسبه وزن معیارها از تکنیک «بردار ویژه» استفاده شده است. نتایج نشان می‎دهد با عنایت به شاخص‎های اصلی تعریف شده در ساختار سلسله مراتبی نظیر ارزش اکولوژیک، ارزش حفاظتی، در معرض بودن، خورهای منطقه بیشترین تاثیر را در بین اکوسیستم‎های موجود در منطقه دریافت نموده اند و در این میان انواع گونه های ماهیان و جوامع کفزی بیشترین اثر از فعالیت‎های صنایع پتروشیمی متحمل شده اند. هم‎چنین فلزات سنگین و ترکیبات نفتی، مهم‎ترین آلاینده های اثر گذار بر خورهای منطقه ناشی از صنایع پتروشیمی شناسایی شده و می‎بایست کنترل گردد.
    کلیدواژگان: اثر زیست محیطی، صنایع پتروشیمی، آلاینده ها، روش تحلیل سلسله مراتبی، اکوسیستم های تحت اثر، خورها
|
  • Hamid Reza Jafari, Mohammad Hamzeh, Hossein Nasiri, Yusef Rafii Page 1
    Rapid urban growth and industrialization have caused many environmental problems in a number of cities around the world. Knowledge about land cover/land use changes in the long term is very important for urban managers and policy makers in order to evaluate and predict the resulting problems. Remote sensing is an effective tool for monitoring these changes in urban areas and its periphery. Over recent decades، Yasouj City has developed and affected its surrounding environment due to urban growth and immigration. The objective of this research is to develop a Decision Tree and data mining based conceptual model for land cover change detection using a Landsat Thematic Mapper (TM) and ancillary data in the central Section of Boyerahmad County from 1990 to 2009. Based on findings of the study، the overall six-class classification accuracies for 1990 and 2009 were، respectively، 93. 16% and 93. 37%. The overall accuracy of land cover change maps، generated from post-classification change detection methods and evaluated using two approaches، ranged from 85. 6% to 86. 98%. The maps also showed that between 1990 and 2009 the urban area increased by approximately 19. 28% while agriculture and forest decreased by 31. 76% and 7. 32% respectively.
  • Mohsen Gholipour, Mansour Khajeh, Mahla Moallem, Mehdi Alipour, Edris Mirza Ali, Davoud Beiknejad Page 21
    Nowadays، environmental minerals represent one of the most important problems in coal mine and coal cleaning factory contamination. Zirab coal cleaning factory in Mazandaran Province is one of the largest and the oldest in the coal concentration of the Central Alborz Coal Basin. So، annually، a huge amount of coal tailing will be left. The sampling of environmental secondary surface minerals، drainage water from coal tailing،the factory''s waste water، and river water have been carried out. Hydrogeochemical studies demonstrate that drainage and seepage water from tail dumps are of the (Na-Ca-Mg) -SO4 type. Gibbs diagram indicates that lithology is the most important factor in increasing the ionic concentration in drained and seepage water from tailing and river water. In arid seasons due to the evaporation of hydro-sulfate solution، blodite and secondary minerals are formed on the tailing dump surfaces. This drainage water from tailing and Zirab coal cleaning factory into the adjacent river has caused the precipitation of hematite، calcite and amorphous iron oxide. Hydrogeochemical modeling has shown that hematite goethite and iron hydroxides along with carbonate minerals (calcite، dolomite and aragonite) are present. The rate of SO4، PO4، Ca، Sr، Sb، and Bi in seepage water from tailing and coal cleaning factory are higher than the standard values، which can cause both surface and groundwater pollution in this region.
  • Mohammad Ghorbani, Houman Liaghati, Fatameh Nemati Page 35
    This paper examined factors influencing potential demand of farmers’ credit to tendency for producing greenhouse organic cucumber in Khorasan Razavi province using linear regression and cross sectional data of 60 greenhouse cucumber producers in 2008. Data were collected using a questionnaire and census method. Results showed that the financial ability to investment in producing greenhouse organic cucumber required credit for the adoption of greenhouse organic cucumber production and the interest rates on offer are 30 million rials، 328 million rials (at a greenhouse level with an average area about 2700m2 and 4. 82 percent، respectively). Evaluation of farmers'' attitude showed that 66. 7، 66. 7، 86. 7 and 53. 3 percent of farmers will invest the credit in purchasing organic fertilizer، purchasing biological control services، creation a suitable organic agronomic environment and the purchase of mechanical control services، respectively. Also، the relationship between the farmers'' job، agricultural advisory، agricultural experience، organic market information، financial ability to invest in organic cucumber and potential demand of credit for producing greenhouse organic cucumber is negative. The relationship between the age of farmers، cucumber insurance، average yield of conventional cucumber، information about organic cucumber، cultivated area allocated to organic cucumber، interest rate offered، participation in extension classes and potential demand of credit for producing greenhouse organic cucumber is positive. Regard to the results، the following are suggested: creating an organic products market information system، encouraging farmers to full-time farming، promotion of farmers’ revenues towards increasing their financial ability for investment، use of agricultural supervision، promotion of their role in producing greenhouse products and orienting insurance towards effectiveness in decreasing of risk and increasing production.
  • Mehri Raei Jadidi, Mahmood Sabuhi Sabuni Page 47
    Kordasht، a village of Jolfa located in East Azerbaijan Province، has become one of the greatest recreational places in the province though having many attractions. Therefore، studying its recreational value can be effective in anticipating needs، removing shortages and in the development of tourism in the district. The aim of the current research is to estimate the recreational value of Kordasht village using the Contingent Valuation Method (CVM). A Logit Model was estimated using Maximum Likelihood Approach in order to investigate the effective factors on individual willingness to pay. The required data were collected through completing questionnaires and oral interviews with 180 visitors. Results showed that 83% of visitors are willing to pay some money to visit the village. Also، variables that included level of education، village attraction، income and prices offered (bid) had a significant effect on the probability of anticipated willingness to pay، whereas other variables such as age، gender and family size were not statistically significant. Visitors'' expected willingness to pay was set at 2800 RLs and the recreational annual value of the village was estimated to be 280 million RLs. According to findings، there is the possibility to increase tourism revenue by considering the visitors'' point of view.
  • Einollah Rouhimoghaddam, Seyed Mohsen Hosseini, Ezzatollah Ebrahimi, Ahmad Rahmani, Masoud Tabari Page 57
    The regeneration structure and biodiversity of trees and shrub species in the understory of pure and mixed oak plantations were investigated at Chamestan Forest and Rangeland research station. Planted species included oak (as the main species) and maple and nettle trees (as associated species). These species were planted in 1995 on the basis of a split plot design with two mixtures (oak-maple and oak-nettle tree) and four mixing rates (including oak rate: 40 %، 50 %، 60 % and 70 %). All the seedlings and saplings of woody plants were divided into two height classes including 15-200 cm and more than 200 cm. In the biodiversity study، the Berger-Parker dominance index، Fisher alpha diversity index، Margalef richness index and Equitability J evenness index were used. The results showed that the abundance and diversity of regenerated species in the understory of mixed plantations of oak-nettle tree was greater than in a pure stand of oak and a mixed oak-maple stand. Crown cover and litter layer depth showed a negative significant effect on their abundance and richness. The presence of primary forest species in the understories of mixed plantationa showed the usage of these plantations in the development of succession in natural forests.
  • Marziyeh Sarmadi, Mahbubeh Irani, Francoise Bernard Page 69
    Phytoremediation is a technology for extracting or inactivating pollutants. In this study، the ability of Glycyrrhiza glabra (var. glabra and var. glandulifera) for phytoremediation، tolerance to cadmium and accumulation of it within plant was investigated. The seeds of G. glabra var. glabra and var. glandulifera were cultured in pots and were watered with distilled water (control) and 100 & 200 µM cadmium chloride solution (treatment). Then the plants were analyzed after 20 days. Cadmium causes a decrease in seed germination. The dry weight of root in both variety and the length of root in var. glandulifera decreases significantly in proportion to the control group. Whereas، the dry and fresh weight of shoot، the length of shoot and the fresh weight of root in both variety and the length of root in var. glabra didn’t change significantly. No metal-toxicity symptoms such as burning and redness of the tissue were observed in Cd treatment. Plants containing more than 100 mg. kg-1 of Cd in dry shoot tissues should be considered as hyperaccumulators of this metal. Cd concentrations in the aerial organs of var. glabra and var. glandulifera were 116. 9-147. 9 and 116/0-119. 5 mg. kg-1 (on a dry weight basis)، respectively. We conclude that plantlet of G. glabra is a hyperaccumulator of Cd. G. glabra and so shows promise in the phytoremediation of Cd from polluted sites.
  • Saleh Arekhi, Yagoub Niazi, Hossian Arzani Page 81
    The temporal and accurate change detection of earth surface features is extremely important for understanding the relationships and interaction between human and natural phenomena in order to promote better decision making. Remote sensing data are primary sources extensively used for environmental change detection in recent decades. In this study، images of landsat (TM) 1988 and landsat (ETM+) 2001 were analyzed using five change detection techniques over 80،470 hectares in the region of Daresher in Ilam Province. Change detection techniques considered were image differencing، image ratioing، NDVI differencing، change vector analysis (CVA) and post-classification comparison. In this study، a statistical method was used for determining the change threshold. According to the results، the threshold level was set at ±1 standard deviation from the mean. After determining optimal threshold، areas having decreasing، increasing change and no changes was determined. Based on ground data، field visit and Google Earth، accuracy assessment of change detection techniques was carried out using overall accuracy and Kappa coefficient. According to the results، NDVI differencing with an overall accuracy of 98. 5 and a Kappa coefficient of 97% showed the highest accuracy among the techniques applied while، in contrast، band ratioing with an overall accuracy of 72. 5 and a Kappa coefficient of 50% had the lowest accuracy in land use/land cover change in the study area.
  • Hamid Raftari, Hamid Moazami, Hossein Ganjidoust, Bita Ayati Page 97
    Lead and copper are heavy metals that are applied in different industries. Their standard limits in drinking water are 0. 05 and 1. 3 mg/L، respectively. Since natural absorbents are inexpensive and may be achieved without any cost and they are usually found in abundance in nature، absorption of solute ions by these materials is a proper method for eliminating heavy metals from polluted waters and industrial wastewaters. In this study، tea leaves and wheat straw wastes were used to absorb lead while sawdust and rice hull were applied to absorb copper from a polluted solution under batch and continuous conditions. The experiments have been carried out at different concentrations and times with an optimum pH of 5 and 5. 5 for lead and copper، respectively. According to the batch experimental results، the equilibrium time has been found to be within the range of two hours. By increasing the concentration of absorbed material، the absorption efficiency has been diminished. The results of the batch experiments coincided with Langmuir and Freundlich isotherms but did not agree with BET and Linear isotherms. Continuous experiments have been accomplished with the use of an absorption column and a high up-flow rate of 0. 35 L/min. In general، absorption efficiency has a decreasing trend over time. Based on the results of the continuous column system، the percentage maximum sorption of lead for tea leaves and wheat straw wastes came to be 99. 5. This value for copper by sawdust and rice husk was found to be 95 and 63 percent، respectively.
  • Seyyed Javad Sadatinejad, Rohallah Hassanshahi, Mohammad Shayannejad, Khodayar Abdolahi Page 109

    Continuous and disperse blanks in most hydrological data (e. g. rainfall data) often occur due to data loss، elimination of incorrect data and the malfunctioning of measuring instruments; these then need to be estimated and/or evaluated for subsequent analysis. There are various methods available for estimating and regenerating these data، the accuracy of which depends very much on the specific conditions of the station، so that one specific method may suit a particular station. Generally، data from four adjacent stations are used for regenerating the missing data at a particular station. In this research، fuzzy regression efficiency is employed for reconstructing yearly rainfall data in Karoon basin. The results are compared with methods such as normal ratio، graphical، simple linear regression and multivariate linear regression. Reconstruction groups were formed using the clustering method in minitab software. Twenty-five stations، similar in their duration of data collection، were selected from among stations in the northern Karoon basin and these were classified into 5 clusters. Following data elimination by cross validation، their value was estimated using the above mentioned methods. Then، using the root mean square of errors (RMSE)، the priority was evaluated for each method. The results of yearly data regeneration indicate that fuzzy regression yielded more accurate estimates in 12 out of the 25 stations studied، or in 3 clusters out of the 5 classified group، making it the most appropriate method for regenerating data for the whole of Karoon basin.

  • Ozeair Abessi, Mohesn Saeedi Page 117
    In this paper، a simple methodology based on multivariate analysis is developed to create a groundwater quality index (GWQI). The methodology is based on three general stages، selection، standardization and aggregation، to develop a groundwater quality index in an area using regional and local standards. In this method، through selecting a set of similar parameters، standard values of the parameters are obtained by dividing the averaged concentration of parameters by their maximum allowable concentration cited in Iran’s Water Quality Standard. Final indices for ground water quality are derived through weighting the standard magnitudes of the parameters. In order to appraise the approach، existing water quality data for the ground water of the Qazvin plateau were used. In the selection phase، eight important parameters (K+، Na+، Ca2+، Mg2+، SO2-4، Cl-، TDS، pH) for the potability of ground water were selected. These parameters were more accurately monitored and documented in the study area and are very important in desirable drinking water. In order to identify the suitable range of indices، the derived indices were compared with those obtained for some mineral waters. Sketching a comparative ground water iso-index map in the study area makes it possible to have a comprehensive and easily interpretable picture of the ground water quality in the area of Qazvin plateau. Results show the proximity of the derived indices to those obtained for mineral water in some regions of Qazvin Province. It is clear that evaluating the overall suitability of the ground water for drinking usage in an area essentially needs survey of other parameters in addition to those observed here.
  • Hossein Pourahmadi Meibodi, Abdol Mahmoud Mohammadi Lord Page 129
    In the thinking of neoliberal institutionalism، international organizations are capable of increased collaboration between national governments in global issues and to act independently of the wishes of superpowers on the international scene. This research has attempted to test the gains made under the neoliberal doctrine، associated with the role played by international environmental organizations in the challenges of economic relations of North-South، through the «analysis of competing hypotheses» method. For this purpose، two other hypotheses were developed to compete with the main hypothesis showing the interests of both North and South countries with regard to international organizations. Among the various efforts of the United Nations as the largest international organization active in the environmental arena، five important diplomatic meetings – namely، Stockholm، Rio، Kyoto، Johannesburg and Copenhagen – were selected and judged on the basis of each of the competing hypotheses. The findings of this study show that international organizations have been continuing the policy of capitalist countries in the economic relations between North and South، rather than promoting environmental concerns. The interests of countries of the South have been the lowest of their priorities.
  • Elaheh Jafarian Moghadam, Saeed Malmasi, Seyyed Masood Monavari, Seyyed Ali Jozi Page 145
    Petrochemical Industries are potentially capable of having impacts on environment due to the nature of these activities and the production of waste water، pollutant gaseous emissions and hazardous wastes. This case study has considered the adverse environmental impacts of petrochemical industries on existing habitats in Mahshahr Special Economic Zone with respect to the regionally significant biological diversity and ecologically valuable species. When results from regional estuary biological and physio–chemical quality sampling as well as of impacts from petrochemical industry pollutants has been analyzed and studied، the affected ecosystems have been ranked using the Analytic Hierarchy Process method، Expert Choice software and the Eigenvector technique. The study’s outcomes show that، with respect to the essence of petrochemical industry pollutants in the region، specifically waste waters including heavy metals، oil and grease، COD، TSS، along with principal standards، criteria defined in the AHP method (such as ecological value، protecting value and exposure)، estuaries represent the most affected ecosystems in the region. On the other hand، different types of fish and benthic، such as Decapods، Gastropods and Tanaida have been highly affected by the consequences of the petrochemical industry’s activities. It is concluded that deposits of heavy metals، oil and grease into the environment are the most important sources of pollution for the regional estuaries and these should be controlled.