فهرست مطالب

پژوهشنامه حمل و نقل - سال هشتم شماره 3 (پیاپی 28، پاییز 1390)
  • سال هشتم شماره 3 (پیاپی 28، پاییز 1390)
  • 120 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1390/12/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مصطفی خانزادی، شهریار افندی زاده، ایمان ابریشم چی* صفحه 211
    شرایط آب و هوایی به ویژه بارندگی و دما بر روند ساخت راه تاثیر می گذارد. تاخیر در پروژه های راه سازی بر اثر تغییر در شرایط آب و هوایی از جمله بارندگی، می تواند برای پیمانکاران بسیار پر هزینه باشد. در این مقاله، یک «سیستم پشتیبانی تصمیم گیری»، شامل سیستم استنتاج فازی، برای برآورد تاثیر بارندگی و دما بر تاخیر در مراحل ساخت راه توسعه یافته است. در سیستم استنتاج فازی، از نظریه مجموعه های فازی برای مدل سازی ریاضی توصیف زبانی فاکتورهای ریسک آب و هوایی، شامل باران و دمای روزانه، به عنوان ورودی های سیستم و پیامد آن، یعنی تاخیر روزانه به عنوان خروجی سیستم استفاده شده است. سپس با توجه به ماهیت تصادفی «مدت تاخیر اجرای پروژه»، از نظریه احتمالات برای تحلیل متغیر تصادفی «مدت تاخیر ماهانه اجرای پروژه» استفاده شده است. سیستم توسعه یافته در مورد شهرهای تهران و گرگان، با شرایط آب و هوایی متفاوت اجرا شد. نتایج نشان داد که تفاوت رژیم بارندگی روزانه و دما موجب تاخیرهای متفاوتی شده است. همچنین، نتایج بیانگر این مسئله بود که میزان تاخیر، بستگی به ماه و مرحله ساخت دارد. به طور کلی، نتایج این تحقیق، کارایی این روش را برای برآورد میزان تاخیر روزانه در هر مرحله ساخت، نشان داد که با این اطلاعات می توان اثرات شرایط آب و هوایی اتفاق افتاده در طول پروژه را برآورد کرد و ادعاهای پیمانکار در رابطه با شرایط آب و هوایی را تحلیل و به آن رسیدگی کرد. همچنین، از نتایج تحلیل احتمالی میزان تاخیر، می توان در تدوین برنامه ساخت استفاده کرد. علاوه بر این، با توجه به امکان پیش بینی کوتاه مدت بارش و دما، می توان تاثیر شرایط آب و هوایی بر برنامه ساخت را در حین اجرای پروژه پیش بینی کرد.
    کلیدواژگان: راه سازی، تاخیر، شرایط آب و هوایی، استنتاج فازی، تحلیل احتمالاتی
  • قهرمان عبدلی*، محسن محمدی خیاره صفحه 225
    در این مقاله، به منظور تعیین عوامل موثر بر مصرف بنزین در بخش حمل و نقل شهر تهران و بررسی خصوصیات کوتاه مدت و بلندمدت تقاضای بنزین در دوره زمانی 1388-1347، از روش خود توضیح برداری با وقفه های گسترده (ARDL)، استفاده شده است. نتایج، حاکی از آن است که متغیرهای درآمدسرانه، مصرف بنزین سرانه خودروها و قیمت واقعی بنزین مانا از درجه یک هستند و نیز کلیه متغیرها دارای رابطه بلندمدت و هم انباشته هستند. کشش های قیمتی و درآمدی بنزین در بلندمدت، به ترتیب 17/0- و 28/1 برآورد شده است. بر اساس مدل تصحیح خطا (ECM)، کشش قیمتی بنزین در کوتاه مدت، برابر 11/0- برآورد شده است، در حالی که کشش درآمدی کوتاه مدت برابر 78/0 تخمین زده شده است. سرعت تعدیل الگو، 61/0- برآورد شده است؛ به این معنی که در هر سال، 61 درصد از عدم تعادل ایجاد شده در دوره قبل، تعدیل می شود یا به عبارتی این ضریب تعدیل، گویای این است که در حدود 95 درصد از تعدیل تقاضا، بعد از 3 دوره اتفاق می افتد.
    کلیدواژگان: تقاضای بنزین، هم انباشتگی، ARDL، مدل تصحیح خطا، کشش تقاضا، تهران
  • غلامرضا قدرتی امیری، سید محمدمهدی زمردیان*، علیرضا تاجیک داوودی صفحه 241
    هدف از این مطالعه، استفاده از یک روش تحلیلی برای تولید منحنی های شکنندگی برای یک پل بزرگراهی در شهر تهران می باشد. به این منظور از مدل سه بعدی اجزای محدود پل، آنالیزهای استاتیکی غیرخطی و تاریخچه زمانی غیرخطی برای تولید منحنی های شکنندگی استفاده شده است. با توجه به ویژگی های خاص زلزله های نزدیک گسل و پدیده ای مانند جهت داری پیش رونده، در این تحقیق اثرات این گونه زلزله ها روی پل بزرگراهی در مقایسه با زلزله های دور از گسل با استفاده از منحنی های شکنندگی، بررسی شده است. با توجه به هندسه پل و کجی آن، برای آنالیز دقیق، پل موردنظر تحت اثر رکوردهای زلزله در جهات مختلف قرار گرفته است. مشاهده شد که منحنی های شکنندگی به زاویه ورودی، به خصوص در سطوح بالای جنبش زمین، حساس هستند. در سطوح زمین لرزش بالا مانند1/0 g تفاوت در منحنی های شکنندگی ناشی از جهات مختلف اعمال شتاب نگاشت در برخی زاویه ها تا 5/2 برابر می باشد. همچنین، منحنی های شکنندگی که بر اساس رکوردهای نزدیک گسل با جهت داری پیش رونده ایجاد شده اند، در مقایسه با رکوردهای دور از گسل در یک سطح از جنبش زمین، احتمال فراگذشت بیشتری را از یک حالت حدی خاص نشان می دهند. منحنی-های حاصله ناشی از رکوردهای دور از گسل و نزدیک گسل، دارای جهت داری پیش رونده در برخی موارد برای یک سطح جنبش زمین اختلافی 30 درصدی دارند.
    کلیدواژگان: پل، مدلسازی اجزای محدود، زلزله های نزدیک گسل، آسیب پذیری، منحنی شکنندگی
  • محمدسعید منجم، میثم رازی*، میثم نعیمی صفحه 259
    این مقاله به مقایسه و ارزیابی پیکربندی کلی چپگردها در تقاطعات غیرهمسطح (تبادل ها) با توجه به معیارهای فنی، اقتصادی و معماری می پردازد. این سه معیار کلی، به زیرمعیارهای دیگری تقسیم می شوند که اجتماع آن زیرمعیارها، معیارهای کلی را تشکیل می دهد. در این مقاله ساختار کلی تحلیل و ارزیابی سیستم های چپگردها در تبادل ها، با استفاده از فرآیند ارزیابی مقایسه چندمعیاره (AHP) شکل گرفته است. سپس با تکیه بر مطالعه موردی تقاطع بزرگراه امام علی(ع)- شهید زین الدین تهران، نیازمندی های انجام تحلیل آماده شده تا مسئله ارزیابی چپگردها در تبادل ها، با تشکیل ساختار معرفی شده توسط نگارندگان مقاله، به شکل مسایل ارزیابی AHP در آید. پس از آن برای تحلیل داده ها به روش یاد شده، از نرم افزار Expert Choice استفاده شده است. اصلی ترین محور این مقاله و دیدگاه تازه آن، نحوه تشکیل ساختار سلسله مراتبی برای مقایسه چپگردها در تقاطعات غیر همسطح (تبدیل مسئله انتخاب چپگردها به مسئله AHP) و پس از آن حل مسئله AHP می باشد. این دیدگاه جدید با معرفی فرآیند کلی تصمیم گیری در مورد مسئله چپگردها در تقاطعات، پی ریزی شده و پس از آن با معرفی گزینه های نهایی مبتنی بر پیکربندی کلی چپگردها، نتایج ارزیابی تعیین شده و اولویت بندی نهایی گزینه ها برای یک مطالعه موردی ارایه شده است. تحلیل انجام شده روی گزینه های مختلف چپگردها، در مورد مطالعه موردی (تقاطع امام علی(ع)- شهید زین الدین) نشان داد که گزینه استفاده از الگوی رمپ های جهتی کامل، گزینه بهتری نسبت به گزینه های رمپ نیمه جهتی و پس از آن گزینه گردراهه می باشد. مطالعه روی برخی مثال های دیگر نیز نشان می دهد که به طور کلی، به جز در مواردی که ترافیک زیادی روی رابط ها وجود نداشته باشد و بحث هزینه های اولیه احداث تقاطع خیلی پر رنگ نباشد، طرح های جهتی و نیمه جهتی، معمولا شرایط بهتری از نظر همه پارامترهای تاثیرگذار دارند.
    کلیدواژگان: تبادل، رابط چپگرد، معیارها، پیکربندی، AHP
  • نادر مهرگان*، محمود حقانی، سالار عبدالهی حقی صفحه 277
    بدون تردید بخش حمل و نقل، یکی از بخش های کلیدی اقتصاد محسوب می شود که دارای آثار پیشین و پسین گسترده ای بر سایر بخش های اقتصادی است. از سوی دیگر فعالیت های این بخش به شدت وابسته به فرآورده های نفتی است. به گونه ای که تغییر قیمت فرآورده های نفتی، متغیرهای اساسی بخش حمل و نقل نظیر اشتغال را، تحت تاثیر خود قرار می دهد. با توجه به این مسئله، در مطالعه زیر، میزان و نحوه اثرگذاری افزایش قیمت فرآورده های نفتی بر اشتغال در بخش حمل و نقل، براساس الگوی خود بازگشتی با وقفه های توزیعی(ARDL) مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از این مطالعه حاکی از وجود رابطه بلندمدت بین اشتغال و قیمت فرآورده های نفتی می باشد. در این بررسی همچنین، اثر شوک ناشی از افزایش قیمت فرآورده های نفتی بر اشتغال بخش حمل و نقل با استفاده از مدل خودرگرسیونی برداری (VAR) مورد چالش قرار گرفت. نتایج به دست آمده، تاییدکننده اثر معکوس افزایش قیمت فرآورده-های نفتی بر اشتغال می باشد.
    کلیدواژگان: حمل و نقل، اشتغال، الگوی خود بازگشتی با وقفه های توزیعی (ARDL)، قیمت فرآورده های نفتی
  • ژاله نجاری الموتی*، افشین شریعت مهیمنی، محمود احمدی نژاد صفحه 289
    شبکه های حمل و نقل که در معرض آسیب های روزانه مثل تصادفات ترافیکی، بارندگی و نیز آسیب های مربوط به حوادث طبیعی مثل سیل و زلزله قرار دارند، جزء شبکه های آسیب پذیر محسوب می شوند. در پایداری شبکه، عوامل متفاوتی مانند میزان آسیب پذیری اجزای شبکه، ظرفیت شبکه و شکل یا فرم شبکه تاثیر دارد و در این میان شکلی از شبکه که پایداری را در شرایط بیشتری فراهم کند از نیازهای خاص می باشد. در این مقاله به تاثیر توپولوژی یا شکل شبکه در برابر بیشتر شاخص های مختلف طراحی پرداخته می شود و روشی بر مبنای الگوریتم ژنتیک برای حل مسئله طراحی توپولوژی شبکه راه ها بر اساس شاخص های زمان سفر، کارایی و قابلیت اطمینان (پایداری) شبکه معرفی می شود، سپس در بحث توسعه شبکه، به تاثیر شاخص های مختلف در طراحی شبکه پرداخته می شود. نتایج نشان می دهد که طراحی یک شبکه بر اساس شاخص زمان سفر، لزوما به یک شبکه قابل اطمینان و پایدار در برابر حوادث ترافیکی منتج نمی شود و جواب های متفاوتی برای توسعه شبکه بر مبنای شاخص های پایداری، کارایی و زمان سفر در شبکه به دست می آید.
    کلیدواژگان: توپولوژی، طراحی شبکه، پایداری، بهینه سازی
  • نسیم نهاوندی*، اشرف نوروزی صفحه 303
    به کارگیری فرآیند مناسب برای بهره برداری از سوابق تعاملات گذشته با پیمانکاران و بهره گیری از آن در روابط آتی، اهمیت زیادی در موفقیت یک سازمان در اجرای فرآیندهای برون سپاری شده خود دارد. ساز و کارهای موجود انتخاب پیمانکاران که با دعوت همه شرکت های دارای سوابق و مشخصات فنی مورد نیاز و سپس، تنها براساس قیمت پیشنهادی در مناقصه می باشد، دشواری های فراوانی را برای سازمان ها پدید می آورد. حال، چنان چه امکان ارزیابی عملکرد گذشته پیمانکاران و دعوت ایشان به مناقصات محدود بر این مبنا فراهم شود، بسیاری از مشکلات فوق مرتفع خواهدگردید. مسئله رتبه بندی، یک مسئله تصمیم گیری با معیارهای چندگانه است که در بسیاری موارد، از معیارهای متعدد و پیچیده استفاده کرده و زیرمعیارهای تشکیل دهنده آن دارای وابستگی های درونی با یکدیگر هستند و این امر، به کارگیری روش های استاندارد MADM (که بر مبنای فرض اولیه استقلال معیارها از یکدیگر بنا شده اند) را دشوار می سازد. هدف تحقیق حاضر، رتبه بندی اولیه پیمانکاران حوزه خدمات مسافری ریلی برمبنای عملکرد گذشته ایشان و بررسی تاثیر روابط درونی بین زیرمعیارها، در این رتبه بندی است. این تحقیق اولین نمونه از رتبه بندی با زیرمعیارهای وابسته در ایران بوده و نیز برای اولین بار از ترکیب دو تکنیک AHP گروهی و انتگرال فازی برای رتبه بندی تحت شرایط فوق استفاده کرده است. طی روش نام برده، از AHP گروهی برای وزن دهی اولیه معیارها، از مدل سازی ساختاری توصیفی برای بیان ارتباط بین زیرمعیارها و از انتگرال فازی برای بیان عملکرد ترکیبی زیرمعیارها استفاده شده است. نتایج حاصل از اجرای این مدل، (با درنظر داشتن وابستگی های درونی) در مقایسه با روش AHP معمول، بیانگر بروز تغییرات در رده های میانی بوده و برترین و بدترین شرکت ها تحت تاثیر در نظرگیری روابط بین معیارها تفاوت زیادی نکرده اند. همچنین نتایج این تحقیق، تاثیر تغییرات معیارهای وابسته بر یکدیگر و بر عملکرد کلی هر شرکت را روشن می سازد. مقایسه نتایج حاصل، اطلاعات بسیار ارزشمندی به شرکت ها درخصوص نحوه بهبود عملکرد در هر زیرمعیار، به گونه ای که بیشترین تاثیر را در عملکرد نهایی داشته باشد، به دست می دهد.
    کلیدواژگان: انتخاب پیمانکار، تصمیم گیری چند معیاره، استقلال، وابستگی، انتگرال فازی غیر تجمعی
|
  • M. Khanzadi, Sh. Afandizadeh, I. Abrishmachi* Page 211
    Highway construction projects are conducted in an outdoor environment, and are therefore sensitive to various weather conditions, especially rainfall. Rainfall is regarded as a major risk factor, which often leads to partial or complete suspension of construction project operations. In this paper, a decision support system is developed for quantifying the impact of rainfall and temperature on highway construction schedules. The system incorporates a database that uses historical daily rainfall and temperature data alongside a knowledgebase that includes a fuzzy inference system, employing fuzzy rules acquired from experts in highway construction. As the monthly delays are random variables, probability theory is also applied for frequency analysis. This system can be useful in preparing realistic schedules for the preconstruction stage and in analyzing weather-related claims for the post construction stage. It can also be used in predicting the impact of short term weather forecasts in the real- time construction process. To demonstrate the usefulness of the system, it has been applied to the cities of Tehran and Gorgan in Iran, which have very different climates, and the results are compared and discussed. The results show how the differences in climate of these cities and the time and stage of construction are reflected in predicted construction delays.
  • Gh. Abdoli *, M. Mohammadi Khyareh Page 225
    In this research study, an Autoregressive Distributed Lag (ARDL) cointegration framework is applied over the time period of 1972-2009 in order to examine the short run and long run characteristics of gasoline demand in the transport sector in Tehran. The results indicate that the amount of gasoline consumed per car, per capita income and real price of gasoline are integrated of order 1. The ARDL bounds test also confirms that these variables are cointegrated. The long run income and price elasticity of gasoline demand are estimated to be 1.28 and -0.11 respectively. The short run income elasticity is estimated to be 0.78 based on an ARDL error correction model, while the short run price elasticity is found to be -0.11. The adjustment parameter is 0.61, which implies that a demand adjustment of around 0.61 takes place in any year. This means that around 95% of the demand adjustment occurs after three periods. It is hoped that these results will assist in prediction of transport fuel requirements and fluctuations, which is vital in an age where fossil fuel supply and demand must be carefully managed.
  • Gh. Ghodrati Amiri, M. M. Zomorodian*, A. R. Tajik Davoudi Page 241
    The purpose of this paper is to use an analytical method to generate fragility curves for a highway bridge in Tehran. The methodology adopted uses 3-D finite element models, nonlinear static and nonlinear time-history analyses. Due to the specific characteristics that near fault ground motions possess and also phenomena such as forward directivity, the effects of such ground motions on highway bridges are compared to far-fault earthquakes using fragility curves in this research study. Because of the geometry and the skew of the bridge used in this study, it was subjected to a suite of strong ground motions in various directions to obtain a precise analysis. It was observed that the fragility curves are sensitive to the input angle, which is specifically the case for higher PGA levels. In addition, the fragility curves that were developed using near-fault records with forward directivity showed a higher probability of exceeding a specific damage state compared to far-fault records. It is suggested that the findings of this study would be used for analysis and risk assessment with regards to highway bridges in earthquakeprone regions.
  • M. S. Monajjem, M. Razi *, M. Naeimi Page 259
    The main goal of this research is to study, compare and evaluate the configuration of left-turns in highway intersections with the AHP method. To this end, the authors have used some case studies, for example the Imam Ali and Shahid Zeinoddin two-level crossing in order to investigate the technical and economic parameters to determine the optimum configuration of loop (clover) and direction, according to the most important criteria. Available space at the intersection, performance and topographical conditions of the region, comparative prices, constructions costs related to the intersection sand traffic volume passing through are indicated according to the principles of intersection design to determine the design speed, which is the most appropriate geometric design of intersections considering the various factors.After this stage, other parameters including economic conditions, space limitations, architectures and urbanism criteria are discussed. In the next section, with regards to providing the optimal left-turn configuration in a sample intersection project, the AHP (Analytic Hierarchy Process) method is introduced. Finally by using the Expert Choice software, all the information gathered and entered as input to the comparison process and superior to the various other options with regards to left-turn configurations will be measured with the AHP method.
  • N. Mehregan*, M. Haqqani, S. Abdollahi Haqqi Page 277
    Undoubtedly, the transportation sector is one of the key economic industries that have extensive previous and subsequent effects on other economic sectors. On the other hand, the activities of this sector are heavily dependent on oil products and their related industries. Due to this, the price of oil products affects the basic variables in the transport sector, one of which is employment. In this research study, the authors are going to investigate this vital issue and report on the effect that oil price increases have on employment in the transportation sector. This will be achieved by using the Auto Regressive Distributed Lag Method (ARDL). The results of this paper suggest that there is a long-term relationship between employment and oil prices. During this research study, the effect of energy prices on the employment in the transportation sector was also investigated by using the Vector Auto Regressive model (VAR). The results of this indicate that the effect of energy prices on employment determined by the ARDL method is validated. These results are vital in understanding the interdependency of factors in the transportation and oil industries, especially with regards to employment.
  • Zh. Najjari Alamouti*, A. Shariat Mohaymany, M. Ahmadinejad Page 289
    Transportation networks that are subject to daily hazards, such as traffic accidents, a rainfall, as well as damage related to natural disasters, such as floods and earthquakes, are therefore considered vulnerable. Different parameters, for example network capacity and shape alongside the vulnerability of network components, affect the network stability. Among these parameters, a form of network that can be stable for a large number of conditions is of particular interest.In this article, the effect of different indices on network topology will be studied and using genetic algorithms, a method for solving the problem of network topology design based on travel time, efficiency and stability indices will be introduced. For the purpose of network development, the effect of various network performance indices on the design of a network will be examined, and finally the results from using these indices alongside travel time index in the design of network will be compared. The findings show that network design based on travel time index is unable to yield a reliable network for traffic incidents in the long term, and network design based on reliability and travel time index yield a different network.
  • N. Nahavandi *, A. Norouzi Page 303
    Applying an appropriate process for using the history of previous interactions with contractors in future relations with it has an important role in an organization’s success with regards to its outsourcing process. The present mechanism for contractor evaluation and selection is only based on inviting companies with some needed specification to the tender and then only focusing on their bid price, which causes many difficulties for organizations. However, if it is possible to take into account their past performance evaluations as one of the effective decision factors to invite contractors into future limited tenders, many of those problems will be resolved.Contractor evaluation is a Multiple Attribute Decision Making (MADM) problem, which uses numerous and complex criteria. In many cases, sub-criteria, which form main criteria, have dependencies and interrelations to each other. This makes it difficult to use conventional MADM methods, which are built based on primary assumption of criteria independence, in such a case. The purpose of this research is to rank contractors based on previous performance while considering the dependency between criteria. This study uses a hybrid fuzzy integral technique for modeling this problem and allows solving it within the situation of interrelated criterions. Here, the group analytical hierarchy process (AHP) technique is used to determine the weight of each criterion, Interpretive Structural Modeling (ISM) is employed to map out internal relationships among the sub criteria, and fuzzy integrals are used to obtain the fuzzy syntheticperformance of sub criteria to form each main criterion. The results obtained from comparing this model with the conventional AHP method, both with and without considering interrelations among sub criteria have shown. There is a modification and rearrangement in ranking the contractors based on the proposed approach.