فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال چهاردهم شماره 4 (زمستان 1390)
  • سال چهاردهم شماره 4 (زمستان 1390)
  • 196 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/04/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محمدصادق صبوری، ایرج ملک محمدی، محمد چیذری، سیدمحمود حسینی صفحات 1-26
    این مطالعه با هدف بررسی نقش ترویج در توسعه کشاورزی ازمنظر 4 گروه کشاورزان،محققان، آموزشگران و کارشناسان ترویج در استان های سمنان، مازندران، ایلام، قم، آذربایجان غربی وخوزستان انجام شد. تحقیق از نوع علی- ارتباطی، و متغیر وابسته توسعه کشاورزی بود. متغیرهای مستقل عبارت بودند از: نیازسنجی، مدیریت بهینه نهاده ها، مشارکت کشاورزان، مشکل یابی، کاهش ضایعات، بهبود فرصت های اقتصادی، بهبود زیرساخت ها، ارزیابی از عرضه فناوری ها، ارتباط میان متخصصان، سیاست گذاران و کشاورزان، بهبود بازاریابی، و بهبود به کارگیری ماشین آلات. تحلیل مسیر نشان داد نقش های ترویج در توسعه کشاورزی به ترتیب شامل توسعه انسانی، نیازسنجی، عرضه فناوری، افزایش مشارکت، ارزیابی از عرضه فناوری ها، ایجاد شبکه بین متخصصان، سیاست گذاران وکشاورزان، مشکل یابی و مدیریت بهینه نهاده ها بود. در تبیین مدل علی تحقیق، توسعه منابع انسانی بیشترین اثر مستقیم و نیازسنجی، مشکل یابی و عرضه فناوری بیشترین اثر غیرمستقیم را بر توسعه کشاورزی داشتند.
    کلیدواژگان: ترویج کشاورزی، توسعه کشاورزی، توسعه انسانی، نظام دانش و اطلاعات کشاورزی
  • حسنعلی فرجی سبکبار، طاهره صادقلو، حمدالله سجاسی قیداری صفحات 27-48
    کیفیت زندگی از مسائل پیش روی جهان امروز و از مباحث اساسی در تکوین سیاست گذاری اجتماعی به شمار می رود. از این رو، مطالعه حاضر بر آن است تا با بهره گیری از رویکردهای نظری مختلف، به بررسی مفهوم کیفیت زندگی در مناطق روستایی و همچنین، اولویت بندی مناطق روستایی بر اساس سطح کیفیت زندگی در روستاهای بخش آق بلاغ استان زنجان با استفاده از مدل وایکور و AHP در سال 1388 بپردازد. روش شناسی تحقیق از نوع پیمایشی با رویه اسنادی است که با استفاده از مطالعات پیمایشی و نمونه گیری هجده روستا و 36 نفر اعضای شورای اسلامی در دهستان آق بلاغ استان زنجان در قالب جامعه نمونه انجام می شود؛ و سرانجام، بر اساس شاخص های کیفیت زندگی، روستای ممقان دارای بالاترین و روستای ارقین دارای پایین ترین سطح کیفیت زندگی در منطقه شناخته می شوند، که نشان دهنده وجود تفاوت های فضایی به لحاظ کیفیت زندگی در میان روستاییان منطقه مورد مطالعه است.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، توسعه روستایی، مناطق روستایی، وایکور (مدل)، آق بلاغ (دهستان)، زنجان (استان)، مطالعه موردی
  • فرزانه فوائدی، حامد چهارسوقی امین، حسن علی پور صفحات 49-65
    پژوهش حاضر، با هدف بررسی عوامل تاثیرگذار بر موفقیت صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی در پروژه بین المللی ترسیب کربن در اراضی منطقه حسین آباد غیناب شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی، از نوع کاربردی است و به روش توصیفی- پیمایشی انجام می پذیرد. جامعه آماری 616 تن از زنان عضو صندوق اعتبارات خرد پروژه یاد شده را شامل می-شود که از آن میان، انتخاب 244 نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری تصادفی در سال های 89-1388 صورت می گیرد. روایی پرسشنامه را هیئت تخصصی تایید می کند و پایایی آن نیز از طریق آماره آلفای کرونباخ برابر با 88/0 تعیین شده، که نشان دهنده اعتبار خوب آن است. یافته های تحقیق نشان می دهد که متغیرهای «میزان استفاده از مجراهای ارتباطی»، «میزان تسهیلات اعطایی»، «میزان رضایت از صندوق» و «دفعات جلسات آموزشی برگزار شده در زمینه صندوق» بیشترین سهم را در میزان تغییرات متغیر وابسته «موفقیت صندوق» دارند؛ و از این رو، می توان نتیجه گرفت که برای دستیابی به موفقیت بیشتر صندوق ها، باید به برنامه ریزی دقیق تر در زمینه این متغیرهاپرداخت.
    کلیدواژگان: صندوق اعتبارات خرد، زنان روستایی، ترسیب کربن (پروژه بین المللی)، سربیشه (شهرستان)، حسین آباد غیناب (منطقه)، مطالعه موردی
  • کیومرث زرافشانی، امیرحسین علی بیگی، زهرا رنجبر، عادل سلیمانی صفحات 67-83
    جامعه آماری این تحقیق را که با روش توصیفی پیمایشی انجام شده است، 2224 کشاورز گندم کار تحت پوشش شرکت های خدمات مشاوره ای فنی و مهندسی کشاورزی شهرستان اسلام آباد غرب در سال زراعی 86-87 تشکیل داده اند، و حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان و به روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی، 290 نفر تعیین شده است. داده ها با استفاده از پرسشنامه ای که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفته است، گردآوری شد. نتایج تحقیق نشان داد که انتظارات کشاورزان به ترتیب در پنج مقوله رفتاری، آموزشی، فنی، انتظارات مربوط به طرح، و دسترسی به منابع تحقق یافته است. از این رو، پیشنهاد می شود به منظور تحقق اثربخش اهداف این شرکت ها، متولیان امر، همواره انتظارات کشاورزان را مد نظر قرار دهند.
    کلیدواژگان: انتظارات کشاورزان، خدمات مشاوره ای فنی (شرکت ها)، مهندسی کشاورزی، مطالعه موردی، اسلام آباد غرب (شهرستان)
  • عنایت عباسی، مرتضی اکبری صفحات 85-104
    هدف تحقیق حاضر شناسایی نیازهای آموزشی و ترویجی روحانیون برای مشارکت در برنامه های آموزشی و ترویجی کشاورزی و منابع طبیعی است. تحقیق از نوع توصیفی- همبستگی بوده، به روش پیمایشی انجام می شود و جامعه آماری آن دربرگیرنده همه روحانیون فعال در فرهنگ سازی کشاورزی و منابع طبیعی است؛ و از آن میان، با استفاده از فرمول کوکران، 260 نفر به صورت طبقه ای متناسب با حجم از استان های کرمانشاه، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، ایلام، قزوین و یزد انتخاب شده اند. دوره زمانی انجام تحقیق سال های 1388 تا 1389 است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه نیز با استفاده از نقطه نظرات کارشناسان مربوط در مرحله پیش آزمون تایید شد. بر اساس نتایج تحقیق، آشنایی با قوانین و مقررات کشاورزی و منابع طبیعی، با مناسبت ها، و نیز با برنامه های مهم وزارت جهاد کشاورزی، به ترتیب، اولویت های نخست تا سوم نیازهای آموزشی و ترویجی روحانیون را تشکیل می دهند.
    کلیدواژگان: نیازسنجی، روحانیان، ترویج کشاورزی، ترویج منابع طبیعی
  • ابوالفضل شاه آبادی، فاطمه بشیری منظم صفحات 105-125
    با توجه به رشد روزافزون جمعیت و افزایش تقاضا برای مواد غذایی و همچنین، با توجه به محدودیت های عوامل تولید، بر اساس مدل های رشد درون زا، بهترین راه افزایش عملکرد در هکتار بخش کشاورزی عبارت است از توجه به فعالیت های تحقیق و توسعه، جذب سرریز تحقیق و توسعه شرکای تجاری، و افزایش هزینه های آموزش و ترویج. از این رو، مطالعه حاضر به بررسی تاثیر انباشت هزینه های تحقیق و توسعه داخلی و خارجی، انباشت هزینه ترویج و آموزش و عوامل سنتی تولید بر رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی طی سال های 1347 تا 1386 می پردازد. نتایج مطالعه بیانگر تاثیر اندک انباشت تحقیق و توسعه داخلی و همچنین، معنی دار نبودن میزان تاثیر انباشت تحقیق و توسعه خارجی بر رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی است؛ تاثیر ضریب متغیر انباشت هزینه ترویج و آموزش کشاورزی بر رشد ارزش افزوده این بخش نیز معنی دار نیست، در حالی که ضریب متغیرهای سنتی تولید (انباشت سرمایه مادی و نیروی کار) معنی دار است.
    کلیدواژگان: بخش کشاورزی، ارزش افزوده، مولفه های دانش، تحقیق و توسعه، ترویج کشاورزی، آموزش کشاورزی
  • بهمن خسروی پور، احمدرضا عمانی، ناهید فروشانی، علی ایسپره صفحات 127-146
    هدف پژوهش حاضر شناسایی متغیرهای موثر بر پذیرش بیمه محصول گندم در میان گندم کاران شهرستان دزفول بوده، و جامعه آماری آن را گندم کاران این شهرستان تشکیل می دهند که جمعیت آنها سه هزار نفر است؛ و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، 341 نفر از آنها به صورت حجم نمونه تعیین می شوند. پژوهش از نوع کاربردی و به روش پیمایشی انجام می گیرد و نمونه گیری آن نیز به صورت تصادفی خوشه ای است. نتایج تحلیل داده‎های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه نشان دهنده پنج ویژگی موثر بر پذیرش بیمه شامل ویژگی های زراعی، اقتصادی، اجتماعی، شخصی، و فعالیت های ترویجی است؛ از این رو، با برگزاری کلاس های آموزشی و ترویجی در زمینه بیمه محصولات کشاورزی به دفعات بیشتر و مطابق با نیاز اطلاعاتی کشاورزان در روستاها، می توان بر سطح آگاهی و رضایت کشاورزان برای پذیرش بیمه افزود.
    کلیدواژگان: بیمه محصولات، گندم کاران، گندم، دزفول (شهرستان)
  • پیمان پوررجب میاندوآب، محمدرضا محمدی، هدایت تاجیک صفحات 147-164
    پژوهش حاضر، با هدف مطالعه ویژگی های شخصیتی و انگیزه های شروع کسب و کار در زنان خوداشتغال روستای کندوان، به روش توصیفی- پیمایشی در سال 1389 انجام شده است. بدین منظور، 52 نفر از زنان خوداشتغال این روستا به صورت تمام شماری انتخاب شدند و از طریق پرسشنامه ساخت مند، اطلاعات مربوط به آنها گردآوری شد. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد که زنان خوداشتغال، در ویژگی های مخاطره پذیری، کانون کنترل درونی، نیاز به موفقیت، خلاقیت و چالش طلبی، از میانگین بالاتر از حد متوسط و در ویژگی تحمل ابهام نیز از میانگین پایین تر از حد متوسط برخوردارند؛ همچنین، انگیزه-های کمک به رفع بیکاری جامعه و کسب درآمد مستقل به صورت مهم ترین و کم اهمیت ترین محرک شروع خوداشتغالی عمل می کنند. با ارائه و گسترش آموزش های فنی و حرفه ای و کارآفرینی به زنان روستایی، می توان به ایجاد زمینه های توانمندسازی و نیز تقویت انگیزه های خوداشتغالی آنها کمک کرد.
    کلیدواژگان: خوداشتغالی، زنان روستایی، ویژگی های شخصیتی، انگیزه ها، کندوان (روستا)
  • مهدی ابراهیمی صفحات 165-170
  • نمایه فصلنامه روستا و توسعه 1390
    صفحات 171-184
|
  • Mohammad Sadegh Sabouri, Iraj Malekmohammadi, Mohammad Chizari, Seyyed Mahmoud Hosseini Pages 1-26
    The purpose of this study is to examine the views of four groups of farmers, researchers, trainers and extension experts about the role of extension in agricultural development in Semnan, Mazandaran, Ilam, Qom, West Azarbayjan, and Khozestan provinces. The dependent variable is agricultural development in this causal study. The independent variables are: needs assessment, optimal management of inputs, farmers’ participation, problem inquiry, reducing losses, improvement of economic opportunities, enhancement of infrastructure, assessing the supply of technology, communication between experts, policy makers and farmers, market improvement, and a better use of equipment. Path analysis shows that extension roles in agricultural development include human development, needs assessment, technology supply, increasing participation, evaluation of technology supply, establishment of network between experts, policy-makers and farmers, problem inquiry, and optimal management of inputs. In causal research model, the development of human resources has the highest direct impact and need assessment, problem inquiry, and supply of technology have the highest indirect impacts on agricultural development.
    Keywords: Agricultural Extension, Agricultural Development, Human Development, Agricultural Knowledge, Information System (AKIS)
  • Hassanali Faraji Sabokbar, Tahereh Sadeghloo, Hamdollah Sojasi Ghidari Pages 27-48
    Life quality is one of the issues faced by the modern world and considered as one of the main subjects in evolving the social policy-making. Therefore, this study aims to review the concept of life quality in rural regions through different theoretical approaches and also prioritize the regions in terms of life quality level in Aghbolagh district of Zanjan province, by using Vikor model and AHP, in 2009. The study follows a survey methodology with a documented procedure, and it is conducted by using survey studies and sampling among 18 villages and 36 members of Rural Islamic Council of the Aghbolagh sub-district of the Zanjan province within a sample society; and finally, the study results show that according to the life quality indexes, the villages of Arghin and Mameghan have the highest and lowest life quality in the region, respectively, indicating the presence of spatial differences in terms of the life quality among rural people in the studied region.
    Keywords: Life Quality, Rural Development, Rural Areas, Prioritization, Vikor Model, Aghbolagh (Sub, district in Iran), Zanjan (Province of Iran), Case Studies
  • Farzaneh Favaedi, Hamed Chaharsoughi Amin, Hassan Alipour Pages 49-65
    This study aims at investigating the factors effective on the success of rural women’s micro-credit fund in the international carbon sequestration project in the lands of Hosseinabad Ghinab region of Sarbisheh county in the South Khorasan province. The study is an applied research conducted in a descriptive survey method. The statistical society includes 616 women members of the micro-credit fund in this project; among them, 244 women are selected by using Cochran formula through a random sampling method during 2009-10. Validity of questionnaire is confirmed by a professional board and its reliability is also defined as 0.88 by Cronbach’s Alpha statistic, indicating a good validity. Research findings show that the variables of “extent of using communicative channels”, “amount of granted loan facilities”, “extent of satisfaction to the fund” and “number of sessions held on the fund issue” tend to have the most shares in the extent of variations in the dependant variable of “success of the fund”; and so, it could be concluded that there should be made a more precise planning on these variables for the funds to better succeed.
    Keywords: Factors Effective on Success of Rural Women's Micro, credit Fund
  • Kiumars Zarafshani, Amir Hossein Alibeigi, Zahra Ranjbar, Adel Soleimani Pages 67-83
    This study is conducted in a descriptive- survey method, and its statistical society includes 2224 wheat farmers who are covered by agricultural engineering and technical consulting service providers in Eslamabad-e Gharb county over the crop year of 2007-2008. Sample size (290 farmers) is determined by using the Krejcie and Morgan table in a stratified random sampling method; and study data is gathered through a questionnaire which is verified in terms of validity and reliability. Study results show that the farmers’ expectations in the five categories of behavioral, educational, technical, expectations related to the program, and access to resources are respectively realized. Therefore, it is suggested that should the objectives be effectively achieved, the concerned authorities will constantly have to consider the farmers’ expectations.
    Keywords: Farmer's Expectations, Technical Consulting Services (Providing Companies), Agricultural Engineering, Case Studies, Eslamabad, e Gharb (County in Iran)
  • Enayat Abbasi, Morteza Akbari Pages 85-104
    This study aims at identifying the extension and educational needs of the clergymen to participate in the plans for agricultural extension/education and natural resources. This is a descriptive-correlation research in survey method with a statistical society including all the clergymen who are actively involved in cultural configuration of agriculture and natural resources; and out of them, 260 persons are selected from the provinces of Kermanshah, Khorasan (Razavi, South and North), Ilam, Qazvin, and Yazd, as a sample by using Cochran formula with a proportionate to size stratified sampling technique. The study is carried out during 2009-10 period; and the required information is gathered through questionnaire, the formal and content validity of which is confirmed by experts’ views at the pre-test stage. Study results show that familiarity with laws and regulations of agriculture and natural resources, awareness of the occasions, and familiarity with the important plans in the ministry of Jihad for Agriculture are respectively the first to third priorities of the clergymen’s extension and educational needs.
    Keywords: Need Assessment, Clergymen, Agricultural Extension, Natural Resource Extension
  • Abolfazl Shahabadi, Fatemeh Bashiri Monazzam Pages 105-125
    In respect to the increasing population growth and the increase in food demands as well as the constraints of production factors, according to the endogenous growth models, the best way towards increasing the yields per ha in the agriculture sector is to pay attention to R&D activities, attract the R&D spillovers from the commercial partners, and increase the education and extension expenditures. So, this study examines the impacts of the accumulation of domestic and international R&D expenditures, accumulation of extension and education, and traditional production factors on the value added growth of the agriculture sector in Iran during 1968-2007. Study results indicate low impact of the domestic R&D accumulation and also insignificant impact of the foreign R&D accumulation on the value added growth of the agriculture sector. Moreover, the coefficient impact of the variable “accumulation of agricultural extension and education expenditures” on the value added growth of the sector is not significant as well, while that of the traditional production variables (ie. accumulation of physical and labor capital) is significant.
    Keywords: Agriculture Sector, Value Added, Knowledge Components, Research, Development, Agricultural Extension, Agricultural Education
  • Bahman Khosravipour, Ahmad Reza Ommani, Nahid Foroushani, Ali Ispareh Pages 127-146
    This study aims at identifying the variables effective on adopting the wheat crop insurance among wheat farmers in Dezfool county of Iran. Statistical society consists of these farmers of the county with a population of 3000 people, among whom 341 farmers are defined as sample size by using Krejcie and Morgan table. This is an applied research conducted in a survey method with a clustered random sampling. Analysis of the data collected through questionnaire indicates five features affecting the insurance adoption, including farming, economic, social, individual, and extension activities. Thus, the study concludes that knowledge and satisfaction of the farmers to adopt the insurance could be enhanced through holding more educational and extension courses on the insurance of agricultural products in accordance with farmers’ information needs in villages.
    Keywords: Crop Insurance, Wheat Farmers, Wheat, Dezfool (County in Iran)
  • Peyman Pourrajab Miandoab, Mohammad Reza Mohammadi, Hedayat Tajik Pages 147-164
    This research aims at studying the self-employed women’s personality features and motivations for starting a business in Kandovan village. It was conducted in a survey descriptive method in 2010. In the first place, 52 people among the self-employed women of the village were selected through enumeration, and the concerned data were collected via structured questionnaire. Results of data analysis show that the self-employed women’s features regarding risk-taking, internal locus of control, need of achievement, creativity and challenge-seeking are at the high average mean, and tolerance of ambiguity is at the low average mean; in addition, their motivations for ‘solving the unemployment in society’ and ‘earning independent income’ are among the most and the least important stimuli for starting self-employment. Providing and expanding the entrepreneurship and technical and professional skill trainings for the rural women can create and strengthen their incentives for self-employment.
    Keywords: Self, employment, Rural Women, Personality Features, Motivations, Kandovan (Village)