فهرست مطالب

پژوهش نامه اخلاق - پیاپی 13 (پاییز 1390)
  • پیاپی 13 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/08/24
  • تعداد عناوین: 6
|
  • آیت الله عبدالله جوادی آملی صفحه 9
    قوه دافعه انسان در برابر ناملایمات و امور مضار را غضب گویند که به ممدوح و مذموم تقسیم می شود؛ اگر انسان با استضائه از نور عقل در مسیر حق قدم برداشته و غضب را تعدیل نماید پسندیده و ممدوح بوده، صفاتی چون شجاعت، غیرت و بسیاری از فضائل انسانی ثمره اش خواهد بود؛ ولی سرپیچی از قوه عاقله و افراط و تفریط در آن انسان را از حق مداری به خودمحوری می کشاند و محصولش تهور و ترس خواهد بود که هر دو مذموم اند.
    عوامل غضب دنیاگرایی، خودپسندی و زمینه های تربیتی ناسالم قبل از بروز غضب و نیز مهار نفس به محض بروز خشم و قبل از هیجان غضب از راه های درمان این رذیله اخلاقی است.
    هنر مهار خشم به دو قسم باطنی (تفکر در عواقب ناپسند طغیان خشم، یادآوری خشم خدای سبحان و...) و ظاهری (وضو گرفتن، ترک کردن محل، تحریک عاطفی مثبت و...) تقسیم می گردد
    کلیدواژگان: غضب، تندخویی، تهور، جبن، شجاعت، حلم، کظم غیظ
  • مهدی علیزاده صفحه 35
    از آنجایی که عمده ادله خودگرایی از سنخ ادله عقلی و فلسفی است؛ نمی توان با اقامه شواهد تجربی به نقض آنها پرداخت.
    نظریه خودگرایی مدعی است تنها انگیزه افعال انسان را نفع خود او تشکیل می دهد، ولی دیگرگرایی مدعی تکثر انگیزه هاست و ادعای عمومیت انگیزه های خودگروانه را رد می کند، بدین ترتیب دیگرگرایی روان شناختی برخلاف خودگرایی، ادعایی غیرفراگیر و محدود دارد و برای اثبات مدعای خود کافی است موارد معدودی از اعمال یا امیال دیگرگروانه اصیل را تبیین کند.
    برای خودگرایی روان شناختی ادله چهارگانه ای مطرح شده است که پس از بررسی این ادله روشن می شود که برخی از آنها مغالطه آمیز هستند و برخی دیگر ناتمام. در نهایت می توان گفت خودگرایی روان شناختی ادعایی بی دلیل است و ازاین رو مهم ترین دلیل نظریه خودگرایی اخلاقی ابطال می شود.
    کلیدواژگان: امیال، خودگرایی روان شناختی، دیگرگرایی روان شناختی، خودگرایی اخلاقی، ماشین تجربه، لذت گرایی، میل غایی
  • اکبر قربانی صفحه 63
    یکی از ابعاد بحث نسبت دین و اخلاق، بررسی ارتباط این دو در اخلاقی زیستن یا تربیت اخلاقی است؛ بدین معنا که گزاره ها، اعتقادات و پیش فرض های دینی می توانند در تربیت اخلاقی انسان ها و به تعبیر دیگر، در کاشتن نهال فضائل اخلاقی در انسان و ریشه کن کردن رذائل اخلاقی از او موثر باشند. یکی از این پیش فرض ها و اعتقادات دینی، پذیرش نظام کنش و واکنش در عالم هستی و به عبارت دیگر، پذیرش ساکت و بی تفاوت نبودن عالم هستی نسبت به رفتار ما انسان ها، و انعکاس آن به سوی ماست. شماری از آیات قرآن کریم به خوبی بر واکنش نظام پویا، زنده و باشعور جهان هستی به رفتار ما انسان ها دلالت دارد. قرآن کریم انسان را به پذیرش مسئولیت اخلاقی اعمال و رفتارش ترغیب می کند و نوعی ضمانت اجرایی دینی و دنیوی (افزون بر ضمانت اجرایی اخروی) برای اخلاقی زیستن انسان فراهم می آورد که نشانگر نسبت دوستانه دین و اخلاق در عرصه تربیت اخلاقی است.
    کلیدواژگان: دین، اخلاق، تربیت اخلاقی، سنن الهی، قرآن
  • زهرا محققیان، اعظم پرچم صفحه 93
    امید به آدمی، شادابی، حیات و پویایی می بخشد. شادابی تن به شادابی دل وابسته است و شادابی دل در امید ریشه دارد.
    در این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از آیات و روایات، ضمن بیان مفهوم شناسی امید و شناسایی انواع آن، با توجه به شاخصه های امید حقیقی و جایگاه آن در اخلاقیات فردی و اجتماعی به تحلیل اخلاقی سیمای پسندیده امید در قرآن کریم پرداخته شده است.
    یافته های پژوهش بیانگر آن اند که چون در جهان بینی توحیدی، امید در راستای تکامل و کمالات اخلاقی انسان است و این تکامل از منظر قرآن، به سوی خلیفه اللهی در جریان است، (بقره / 30) توجه به این فضیلت اخلاقی عامل آرامش و استحکام او در برابر ناملایمات می باشد.
    کلیدواژگان: قرآن، اخلاق، امید، ایمان، هدف
  • دادخدا خدایار صفحه 119
    اخلاقیات در کنار اعتقادات و عبادات جایگاه رفیعی در ایجاد، استقرار و استمرار وحدت انسان ها و مسلمانان نقش دارند؛ ازاین رو، این راهبرد در آموزه های نظری و عملی اسلام ارائه گردید تا در اتحاد جوامع خرد و کلان و حتی وحدت جهانی تاثیرگذار باشد.
    اسلام با توصیه به فضائل وحدت بخش مانند تقوا، مبارزه با خودخواهی، اعتدال، گفتمان عالمانه و صادقانه، احترام متقابل، حسن ظن، تحمل و مدارا، وفای به عهد و نیز پرهیز از رذائلی چون تعصب، حسادت، ظلم، اهانت، انحصارطلبی، تبعیض، تهمت و کینه، رعایت اخلاق اسلامی را در جهت تقریب و دوری از تفرقه، موثر دانسته است.
    کلیدواژگان: اخلاق تقریب، فضائل وحدت بخش، رذایل تفرقه ساز، وفاق و صلح
  • حامد بردبار، حسین خنیفر، غلامرضا جندقی صفحه 143
    یکی از حوزه های سازمانی که اخلاقیات باید در آن جاری باشد، فناوری اطلاعات است که به عنوان یک ابزار قدرتمند و در حال رشد بر فضای کنونی جوامع و سازمان ها غلبه کرده و با تاثیر در همه ابعاد زندگی انسان ها، ساختار و رفتارهای اجتماعی را تغییر داده است. از سوی دیگر، عدم موفقیت مدیران و تصمیم گیران در سازمان دادن به اصول اخلاقی در زمینه به کارگیری فناوری اطلاعات، هر موفقیت دیگری در سازمان را خدشه پذیر می کند. در این مقاله ضمن مفهوم شناسی اخلاق، ابعاد اخلاق کاری و سازمانی استخراج و نیز مفهوم جو کاری اخلاقی در سازمان ها، راهکارهای ایجاد جو کاری اخلاق مدار در به کارگیری فناوری اطلاعات بررسی می شود.
    کلیدواژگان: اخلاق، رفتارهای انحرافی، مشکلات اخلاقی، جو کاری، اخلاق کاری، فناوری اطلاعات و ارتباطات
|
  • Ayatollah Abdollah Javadi Amoli Page 9
    Anger is a faculty against damages and adversities; the faculty is of two aspects: one is good and the other bad. The former is due to the light of reason and leads to such desirable states as courage and jealousy while the latter occurs by opposing reason optionally and leads to vices and selfishness rather than rightness; two bad properties of intrepidity and fear result from the latter. Such bad conducts cannot be essential and, therefore, may be treated in two ways: first, opposing their causes such as world-seeking, selfishness and destructive educational grounds when anger has not happened. And second, controlling the self when facing anger. Anger controlling may be in two ways, one is internal and the other external. The internal happens by thinking on indecent consequences of anger, reminding Divine anger, and the external by ritual ablution, leaving the place, causing positive affection.
    Keywords: Anger, hot temper, impetuosity, invectiveness, fear, forbearance, restraining anger
  • Mahdi Alizadeh Page 35
    Psychological egoism is known as a descriptive theory regarding the only end of human activity to be self-interest. This paper has tried to study the proofs of the theory critically. At first, the role of reason and feelings in forming human will have been explained. To do so, Hume and Kant`s views have been reconsidered and, finally, that of Hume with a partial addition has been preferred. It should be stated that the main proofs of egoism are essentially philosophical, and, therefore, one may not oppose them by experience. Altruism, on the contrary, views human motivations to be numerous and argues against egoist overall motivations. In this way, the claim of psychological altruism, contrary to egoism, is limited, and, therefore, it can be proved with some small cases of altruist fundamental acts or tendencies. Psychological egoists have presented four proofs for the theory, some include fallacy and others are incomplete. Finally, it can be said that the theory is baseless, and, therefore, the most important proof of ethical egoism is in vain.
    Keywords: Desires, psychological egoism, psychological altruism, experimental proofs, motivation, ethical egoism, machine 0f experience, hedonism, final desire, real desirable, self, interest
  • Akbar Qorbani Page 63
    The relationship between religion and morality is known a discussion of duration and importance in theology, philosophy of religion and ethics. One aspect of the problem can be considered with regard to ethical life or ethical education. This means that religious teachings and presuppositions leads to ethical education, growth of ethical virtues and destruction of ethical vices. One of such religious teachings is known as the effect of human and world`s interaction in human acts. A number of Quranic verses show the interaction clearly. This paper has studied the verses in a descriptivo-analytic way to explain human responsibility for his/her acts. In this way, a kind of religious and worldly guarantee for human acts is prepared. Again, the harmony of ethic and religion in ethical education is emphasized.
    Keywords: Religion, ethic, ethical education, Divine laws
  • Zahra Mohaqqeqian, Azam Parcham Page 93
    Reliance is a basis for human freshness, life and mobility. Freshness of human body is based upon the freshness of heart, and the latter upon reliance. The question of paper is: to what extent reliance affect ethical rules and virtues or is affected by them? In other words, what place is occupied by reliance in ethical norms and virtues? To find the reasonable answer, therefore, given the terminology of reliance and its kinds on the basis of Quranic verses and traditions in a descriptivo-analytic method, with regard to the scale of real reliance and its place in social and individual ethical virtues, the Quranic picture of it has been analyzed. Again, to support man for keeping reliance, the obstacles in the way have been referred to. As is understood, in monotheistic view of the world, reliance is known as a supporter for human ethical growth toward Divine Caliphate. Therefore, regarding moralities importantly would lead to strengthening the foundation of reliance in human, to its continuation and stability against damages.
    Keywords: Ethic, reliance, belief, goal
  • Dadkhoda Khodayar Page 119
    Teachings of morality are more effective in supporting social union than religious beliefs and worships. In this way, this strategy has been given in both fields of theoretical and practical teachings to support social union in small, large and even global scales. Islam has emphasized all unifying virtues such as piety, fighting against selfishness, equilibrium, scholarly and truthfully discourse, mutual respect, goodness of suspicion, endurance and toleration, faithfulness to a promise, and also avoidance vices such as prejudice, jealousy, cruelty, audacity, monopolization, discrimination, accusation, animosity.
    Keywords: Ethic of approach, unifying virtues, disunifying vices, agreement, peace
  • Hamed Bordbar, Hosein Khanifar, Gholamreza Jandaqi Page 143
    Ethics, being of a deep and long background as a philosophical subject, has been attended by scholars since men faced a lot of vices in organizations. Committing wrong and corrupt actions by employees and paying little attention to ethical principles, however, can be regarded as the main cause for the subject to be noticed. Using I.T. is regarded one of the fields in which moralities should be current. I.T. as a powerful and growing instrument has been extended in all aspects of human life and changed personal and social conditions deeply. Such being the case, manager`s lack of attention to ethical principles in applying I.T. would lead to failure. This paper, introducing ethical terminology, has described and justified the aspects of organizational morality and ethical climate of activity. Finally, it has presented the approaches for preparing an ethical climate for using IT in organizations.
    Keywords: Ethics, corrupt actions, ethical failures, work climate, work morality, I.T., communication