فهرست مطالب

پژوهش نامه اخلاق - پیاپی 16 (تابستان 1391)
  • پیاپی 16 (تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/05/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محسن قمی، مرضیه سادات سجادی صفحه 6
    تاثیر فرهنگ مدرنیسم بر زندگی انسان معاصر موجب شده است که گروهی از عدم امکان اجرای بسیاری از مفاهیم اخلاقی در عصر جدید سخن به میان آورند. از سوی دیگر تفسیر نامناسب زهد، سبب شده که برخی خود را از تمامی نعمات الهی محروم ساخته و زندگی را بر خود و اطرافیان خویش سخت نمایند. این مقاله درپی آن است که درعین نشان دادن ناسازگاری مبانی مدرنیسم با مبانی اسلامی، به اثبات امکان اجرای زهد در این عصر پرداخته و با تفسیر صحیح زهد با استفاده از قرآن و سنت، عرصه های مختلف اجرای زهد همچون عرصه تولید، مصرف، تخصیص درآمد و... را بررسی و به ارائه الگوی صحیح زهد در آنها بپردازد.
    کلیدواژگان: زهد، اسراف، مدرنیته، مفاهیم اخلاقی، اخلاق اسلامی
  • مهدی فدایی، رضا برنجکار صفحه 29
    در نظام الاهیاتی اسلام، می توان مدعی دیدگاهی شد که در آن، انسان واجد فطریاتی است که اقتضای هدایت او در مسیر حرکت به سمت خدا را دارند. این نظریه مستلزم جهت داری ذاتی وجود انسان در امر ادراک و شناخت (خصوصا شناخت خداوند) است. این نوع شناخت خاص انسانی درشوون اخلاقی او تاثیرگذار است. این مقاله بر آن است تا به نظریه فطرت به عنوان معیار فعل و گزاره اخلاقی بپردازد.
    کلیدواژگان: نظریه فطرت، اخلاق، حسن و قبح ذاتی، گزاره اخلاقی، فعل اخلاقی
  • زینب برخورداری صفحه 47
    فارابی شهروندانی را که کارهای نیک انجام می دهند، در سه گروه طبقه بندی می کند: ضابط لنفسه، عفیف و فاضل. نحوه صدور فعل خیر از این سه گروه متفاوت است: التزام درونی، الزام قانونی یا دینی و خودانگیختگی. هرچند از نظر وی باید به ضابط لنفسه پاداش بیشتری داده شود ولی تربیت شهروندان فاضل که فعل خیر از آنها به سهولت و از روی میل صادر می شود برای رسیدن به جامعه ای سعادتمند ضروری است. خیر بودن عفاف و حجاب به معنای حق بودن آن در دو حوزه درون شخصی و برون شخصی اثبات و به تبع آن انجام فعل خیر به نحوی که از فرد فاضل سرمی زند، به عنوان بهترین الگو برای ترویج عفاف و حجاب مطرح می شود و دیدگاه رقیب یعنی التزام به عفاف و حجاب از سوی بانوان را تنها به علت سنت و یا دین برخواسته از دیدگاه های غربی است به چالش کشیده می شود.
    کلیدواژگان: عفاف، حجاب، پوشش، فاضل، خیر، فضیلت، حق، فارابی
  • روح الله شاکری زواردهی، زینت کیانی صفحه 64
    یکی از نگرش های مطرح در فلسفه اخلاق، خودگرایی است. این مکتب قائل است که انسان باید به گونه ای رفتار کند که بیشترین خیر و منفعت خود را تامین کند. نظریه خودگرایی در دو دیدگاه خودرایی اخلاقی و خودگرایی روان شناختی تبلور پیدا می کند. این دو نظریه مذکور از جهاتی دارای اشتراک و از جهاتی دارای تمایز و افتراق می باشند. در این مقاله با رویکرد تحلیلی توصیفی به بررسی خودگرایی اخلاقی و خودگرایی روان شناختی و نیز طرح و نقد ادله هر یک پرداخته می شود. همچنین استدلال مبتنی بر حب ذات در نظریه خودگرایی نقل و رابطه آن با فلسفه اسلامی بیان می شود.
    کلیدواژگان: خودگرایی اخلاقی، خودگرایی روان شناختی، سودگرایی، دیگرگرایی، حب ذات، منفعت شخصی
  • انسیه ماهینی، عزت دیره صفحه 86
    پژوهش حاضر درصدد است، ضمن توصیف وضعیت موجود در دانشگاه های کشور از طریق انجام تحقیقی میدانی و ارائه برآوردی از نگرش دانشجویان به رابطه با جنس مخالف و میزان پایبندی به آنها باورهای دینی، به بررسی آرای موجود در این خصوص بپردازد. براساس تحقیق میدانی مزبور، نگرش دانشجویان نسبت به رابطه با جنس مخالف و تاثیر باورهای مذهبی آنها، در حد متوسط ارزیابی شد. افزون بر این، سه نظریه مطرح دراین باره، یعنی نظریه های اضطرار، اختلاط و اعتدال یا معروف، بررسی شد که نظریه اعتدال به رغم داشتن نقاط ضعف، با آموزه های دین اسلام مطابقت بیشتری دارد. ازاین رو سعی شد با استفاده از آموزه های دینی، نظریه «اعتدال با رویکرد تقلیل و کاهش روابط زن و مرد» طرح، و راهکارهایی جهت رسیدن به وضعیت مطلوب در روابط دختران و پسران، از جمله کنترل و تعدیل غریزه جنسی در سه محور خویشتن داری، ازدواج و آموزش ارائه گردد.
    کلیدواژگان: ارتباط، بلوغ، هویت جنسی، دختران و پسران، جنس مخالف، اضطرار، اختلاط، اعتدال
  • مرضیه صادقی صفحه 110
    باتوجه به مبانی فلسفی ملاصدرا می توان به آسیب شناسی نفس آدمی پرداخت. وی معتقد است بین وجود و علم رابطه تساوی وجود داشته و در مورد انسان که در رابطه با وجود مطلق، دچار فقر و ضعف هستی می باشد طبیعتا دچار ضعف در ناحیه علم بوده و درنتیجه می توان جهل و غفلت را در وجود آدمی به عنوان یک عامل آسیب به شمار آورد. در این پژوهش شش مقوله جزء مولفه های اساسی در تبیین آسیب شناسی روانی انسان به جهت رسیدن به آرامش روانی و تعادل وجودی می باشد. که عبارتند از: سیر تکوینی نفس و رسیدن به مرتبه تعقل، ارتباط خود با خود، ارتباط خود با مبدا هستی، ارتباط خود با جهان، ارتباط خود با دیگران.
    در تبیین مسئله به این نتیجه می رسیم که هویت و نفس انسان سیر رو به تکامل به علاوه هویت انسان جوهری قدسی از سنخ ملکوت است در تبیین آسیب شناسی روانی نفس می توان گفت آفات انسانی مربوط به ضعف عقل و تفکر است و فقدان آن سبب مهم ترین آسیب ها ازجمله جهل نسبت به معرفت و انحراف از حقیقت می شود.
    کلیدواژگان: نفس، اخلاق، جهل، فقر، آرامش روانی، اعتدال، تفکر
|
  • Mohsen Qomi, Marziyahsadat Sajjadi Page 6
    The effect of the culture of modernism on contemporary human`s life has made some to agree with inapplicability of some of the ethical teachings. In an opposite place, an unreasonable view of piety has led some to prevent themselves from God`s gifts and put themselves and their household in hardness. This paper, criticizing the principles of modernism and giving a reasonable meaning on piety, has proved piety to be applicable in all fields of human life.
    Keywords: Piety, extravagance, modernity, ethical teachings, islamic morality
  • Mahdi Fadayi, Reza Berenjkar Page 29
    In Islamic theological system there can be found a view supporting innate abilities directing him toward Divinity. This view has known human nature with an innate tendency to knowledge, specially to knowledge on God. This kind of knowledge affect human ethical states. This paper has argued the view as a standard for ethical action and proposition.
    Keywords: Innate view, essential virtue, vice, everlasting of ethics, ethical action
  • Zeinab Barkhordari Page 47
    Farabi puts those citizens of charity in three classes: the restrainer for the self, the chaste and the virtuous. For him, the classes differ with regard to their manner of producing charity. Though the restrainer for the self based on Inner integrity, legal or religious obligation and self-motivation should be of mor reward, educating the virtuous who do charity easily is necessary for attaining a happy society. In the paper, the goodness of virtuousness and Islamic dress code is explained to be right with regard to inner and outer aspects of person both.
    Keywords: Virtuousness, islamic dress code, cover, virtuous, charity, right, Farabi
  • Roohollah Shakeri Zavardehi, Zinat Kiani Page 64
    Egoism is considered as one of the common ethical trends. On egoism, one should act in such a manner that provides the most charities and utilties. Egoism appears in two fields of ethics and psychology. These two types of egoism differ in some aspects and resemble in some others. In this paper, two fields of egoism have been studied with a critic-analytical approach. Further, the proof by love to the self as one proving egoism has been surveyed with regard to Islamic philosophy.
    Keywords: Psychological egoism, ethical egoism, charity, sympathy, love to the self
  • Ensiyeh Mahini, Ezzat Direh Page 86
    The relationship between boys and girls in university is regarded as a new and sensitive interdisciplinary problem. This paper, giving a description of the university climate in our country by a field study method and measuring the views and religious beliefs of the students, has studied the problem. As is understood by the study, there has been a considerable point of view among students with regard to opposite gender; their religious beliefs, however, were known to be moderate. Furthermore, three current views in the field including compulsion, integration and equilibrium or clearly current, has been described. As is understood, the last view, regardless of its failures, is in more agreement with Islamic teachings. Therefore, an attempt has been made to support the view with decreasing the relationship between boys and girls and to suggest some applicable approaches like controlling and regulating sexual instinct by self-possession, marriage and teaching.
    Keywords: Relationship, sexual identity, boys, girls, opposite gender, compulsion, integration, equilibrium
  • Marziyah Sadeqi Page 110
    This paper has studied the pathology of human soul on the basis of Molla Sadra`s view. As is understood from him, the degree of existence in every thing requires its appropriate degree of knowledge. Such being the case, man in relation to Absolute existence is characterized with the poverty and weakness of existence and, consequently, with that of knowledge. Lack of knowledge, therefore, can be known as a cause of damage in human being. Six categories have been distinguished in the paper as fundamental components of the pathology of human soul to attain mental peace and existential equilibrium. The categories consist of: existential journey of the soul unto intellction, the relationship of the self to self, the relationship of the self to the origion of existence, the relationship of the self to the universe, the relationship of the self to other people.
    Keywords: Soul, defection, morality, ignorance, poverty, mental peace, equilibrium, thought