فهرست مطالب

نشریه ادب فارسی
سال دوم شماره 1 (پیاپی 9، بهار و تابستان 1391)

  • تاریخ انتشار: 1391/06/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نصرالله امامی، آذرمیدخت رکنی صفحه 1
    از دیرینه ترین آرزوهای انسان بی مرگی و دستیابی به زندگی جاویدان است. انسان این آرزوی درونی را بر قهرمانان اسطوره های خود فرافکن می نماید. قهرمانان در اسطوره ها و افسانه های ملل به طرق گوناگون عمر ابدی را تجربه می کنند، درحالی که مرگ جزء سرنوشت تمام آدمیان است. به همین سبب قهرمانان در باور انسان، پس از مرگی نمادین از نو زاده می شوند. «یونگ» زندگی تمام قهرمانان را خورشیدوار می داند و اسطوره بازگشت همیشگی قهرمان را با تقاضای انسان برای دستیابی به آرامش آغازین یکی می داند.
    این جستار تحلیل سرنمونی زندگی سه تن از قهرمانان اسطوره های ایرانی است که به سه صورت مختلف مرگ و بازگشت را تجربه می کنند و آرزوی دیرینه انسان را تحقق می بخشند.
    کلیدواژگان: قهرمان، جمشید، یونگ، نوزایی، خورشید، گرشاسب، کیخسرو
  • وحید سبزیان پور، طیبه حمزوی، پیمان صالحی صفحه 13
    از جمله فنون بلاغت در راستای تبیین و آشکارسازی اهداف و مقاصد کلام، تصویرگری در قالب «تشبیه تمثیل» است. تشبیهی که وجه شبه آن، امری آشکار و ظاهری نیست و نیاز به تاویل دارد. قرآن کریم و نهج البلاغه که به اعتراف صاحب نظران از عالی ترین درجات بلاغت برخوردارند، برای به تصویر کشیدن بسیاری از معارف عمیق و دور از دسترس فهم متعارف انسان، از این شیوه بهره فراوان برده اند. این پژوهش بر آن است تا با ارائه و شرح نمونه هایی از این تصویرسازی ها، گوشه ای از زیبایی و بلاغت بیان را در این دو منبع گران سنگ به نمایش بگذارد و با تحلیل و مقایسه موضوعات، عناصر و نمادهای به کار رفته در تشبی هات تمثیلی این دو اثر، به ارائه جداول، نمودارها و نتایج مربوط بپردازد.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، بلاغت، تشبیه تمثیل، نهج البلاغه
  • ناصر رحیمی صفحه 33
    این مقاله به معرفی احمد خضرویه از مشایخ تصوف در قرن سوم هجری می پردازد. بدین منظور با استفاده از منابع کهن، به روش تحلیل تاریخی درباره نام، زادگاه، خانواده، تاریخ وفات، آثار و مصاحبان او آگاهی هایی به دست داده می شود.
    کلیدواژگان: احمد خضرویه، فاطمه ام علی، _ بلخ، تصوف قرن سوم
  • مصطفی موسوی صفحه 57
    اخذ و اقتباس در فرهنگ اسلامی سابقه ای دیرینه دارد. کتابت قرآن و حدیث از ابتدا تابع قواعد خاص و سخت گیرانه ای بوده، ولی این رعایت امانت در نقل آثار دیگر چندان مورد اعتنا نبوده است. این عدم رعایت امانت گاه تا جایی پیش می رود که به درستی می توان نام سرقت ادبی یا انتحال را بر آن گذاشت. نمونه های این موارد چنانند که نمی توان بی اعتنا از کنار آن ها گذشت. عدم رعایت امانت در نقل مطلب همیشه در مظان سرقت ادبی نیست، چنان که در شمایل الاتقیای رکن الدین دبیر کاشانی، عارف چشتی و نویسنده اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم می بینیم که نام اثر و صاحب اثر مطالب منقول را ذکر می کند، اما چنان تغییراتی در ماخذ ایجاد می کند که نشان می دهد اساسا رعایت امانت در روش او جایی ندارد. در این مقاله سعی شده است با نشان دادن نمونه هایی قابل تامل، ارتباط این مسئله با سنت شفاهی، مبانی اعتقادی و چگونگی تلقی امروزی از آن بررسی شود و در ضمن اهمیت شمایل الاتقیا در تاریخ تصوف نشان داده شود. این کتاب نخستین اثری است که در آن پس از گذشت بیش از دویست سال از مرگ عین القضات همدانی، به آثار و افکار او به دیده قبول استشهاد شده است.
    کلیدواژگان: اخذ و اقتباس، تمهیدات عین القضات، کتابت قرآن و حدیث، اخلاق علمی، سنت شفاهی، شمایل الاتقیا، سرقت ادبی
  • زهرا پارساپور صفحه 77
    یکی از موضوعات نقد بوم گرا (Ecocriticism)‎ که به رابطه ادبیات و محیط زیست می پردازد، بررسی نحوه نگرش انسان به طبیعت در آثار ادبی است که می تواند از عوامل مختلفی چون جنسیت، زمان، فرهنگ، اندیشه تاثیر پذیرفته باشد. اشعار فارسی در طول تاریخ ادبیات، تنوع رابطه انسان و طبیعت را در خود متجلی ساخته است. در این مقاله با بررسی اشعار توصیفی در ادب فارسی، پنج نوع نگرش کلی را به طبیعت معرفی نمودیم و تاثیر دو عامل زمان و اندیشه شاعر را بر چگونگی ارتباط او با طبیعت و نحوه توصیف او بیان داشتیم. در یک نگاه کلی درمی یابیم که بخشی از توصیف طبیعت در شعر شاعران به مثابه توصیف غیر طبیعت است و تنها نمونه های اندکی در شعر فارسی می توان یافت که توصیفی ابژکتیو از طبیعت ارائه شده است. در پایان لزوم رویکردی نو و بوم گرایانه به طبیعت را که متناسب با نیاز جوامع متمدن امروزی است، متذکر شدیم. با این نگرش تغییراتی در توصیف طبیعت در شعر، شاهد خواهیم بود که در آن همه پدیده های طبیعت صرف نظر از انتخاب انسان، زیبا و ارزشمندند. این رویکرد می تواند در بهبود رابطه انسان و محیط زیست او تاثیرگذار باشد.
    کلیدواژگان: زمان، انسان، طبیعت، اندیشه شاعر، نقد بوم گرا
  • شیرزاد طایفی، الناز خجسته صفحه 101
    صادق هدایت به عنوان نویسنده ای پیشرو در گستره ادبیات داستانی معاصر، در خلق آثار خود همواره از بن مایه های روانکاوانه بهره برده است. در میان آثار او، بوف کور بیش از سایر آثارش از مباحث روانکاوی تاثیر پذیرفته است؛ به گونه ای که می توان آن را رمانواره ای روانکاوانه نامید. البته آنچه در تحلیل این داستان بیش از هر عاملی مهم است، عملکردهای «راوی» داستان و تباین شخصیت او با چهره خود هدایت است.
    راوی به عنوان محور اصلی رویداد داستان، فردی است که باید ساختار روان وی دقیقا شناخته شود تا بتوان درباره نحوه روایت او به درستی قضاوت کرد. از آنجا که روان راوی دچار تناقضات و ناسازگاری های فراوانی است، به نظر می رسد ممیزه هایی که ساختار شخصیت او را به وجود می آورد، برساخته از تابوهای روانی چندگانه ای است که خط مشی فکری وی را پدید می آورد.
    در این پژوهش علاوه بر روانکاوی شخصیت راوی، تابوهای روح وی و دلایل شکل گیری آن را به صورت تحلیلی بررسی کرده ایم، تا دریابیم اساسا چه عواملی موجب شکل گیری شخصیت «راوی» با این ویژگی ها شده است؛ از این رو به نظر می-رسد اصلی ترین تابوی داستان که از لحاظ ابعاد اجتماعی و روانی حائز اهمیت است،»زن» می باشد که ساختارهای روانی خاص راوی در مراحل مختلف رشد فکری وی، سه کاراکتر زن داستان را در قالب سه تابوی مجزا بازتاب می دهد.
    کلیدواژگان: بوف کور، صادق هدایت، روایت در داستان، تابو، نقد روانکاوانه
  • محسن باغبانی صفحه 123
    در حوزه ادبیات، بحث اصولی «مجمل و مبین» با عناوینی چون تصریح و تعقید بازتاب یافته است، اما روش های تبیین مجملات در ادبیات، با روش های آن در علم اصول فرق های آشکار دارد، زیرا برخی برداشت ها و تبیین های ادبی، گاه مبتنی بر «از ظن خود یار شدن» است و قاعده و ضابطه چندان روشنی بر آن ها حاکم نیست. این نوشتار، به منظور معرفی یکی از روش های تبیین و تصحیح متون ادبی، به بررسی چند بیت مجمل از قصیده دوم ناصرخسرو پرداخته است که با مطلع «ای قبه گردنده بی روزن خضرا» آغاز می شود. برای این کار، ابتدا با بهره گیری از روش «بررسی موضوعی» مفهوم این ابیات تبیین شده و سپس، با توجه به اختلاف نسخه ها ابیات مورد بحث تصحیح گردیده اند.
    کلیدواژگان: تبیین و تصحیح، مجمل و مبین، بررسی موضوعی، قبه گردنده بی روزن خضرا، قصیده دوم ناصرخسرو
|
  • Nasrollah Emami, Azarmidokht Rokni Page 1
    Immortality and gaining eternal life are the man’s oldest desires. He extends these intra-desires on his champions of myths. Champions of several myths and legends, experiment the eternal life differently, whiles death is the destiny of all. So, many believe that champions will be renewed after their symbolic death. Yung looks on all champions’ lives as sun and assesses champions’ eternal returns as the man’s request to access his initial comfort. This research analyzes the archetypal lives of three Iranian mythological champions, experimenting death and renovation in three different ways, fulfilling the human’s old desires.
    Keywords: Champion, Renovation, Sun, Yung, Keykhosrow, Jamshid, Archetype, Garhasb
  • Vahid Sabzianpoor, Tayybeh Hamzavi, Payman I. Saleh Page 13
    A rhetoric method being used to show the purpose of a statement is assimilation of allegory; an assimilation whose resemblance is not out of an apparent and manifested affair and needs being paraphrased. Holy Quran and Nahj al-Balaghah which consist of the most rhetoric expressions, from critics’ point of view, use this method of illustration to describe the things that are beyond men’s understanding. This research wants to allege and demonstrate some of these descriptive illustrations to show a whit of the beauties and rhetoric of these two valuable sources. Through analysis and comparison of different subjects and symbols used in assimilations of allegories in these two works, tables, charts and proper results will be offered
    Keywords: Assimilation of Allegories, Nahj al Balaghah, Holy Quran, Table, Chart., Rhetoric
  • Naser Rahimi Page 33
    Introducing Ahmed Khidroya, a Sufi from Balkh in the 3rd century (AH.), is the aim of present essay. So the author provides information about his name and family, hometown, date of death, works and companions, using old sources in historical analysis method.
    Keywords: Fatima Umm, e, Ali, Mysticism in 3rd century (AH.), Ahmed khidroya, Balkh
  • Mostafa Mousavi Page 57
    Adaptation has a long history in Islamic culture. Transcribing and recording Holy Quran and hadith (tradition) has strictly been under severe rules and regulations, while little attention was paid to fidelity in translating and quoting other works. This infidelity sometimes went to excess so that it could be properly considered as plagiarism. Such instances cannot be neglected because of their excessiveness, although infidelity in quoting cannot be always considered as plagiarism. A definite example is Shamayel al-Atghiya by Rukn al-Din, the actuary of Kashan - a mystic of Chashtiyyah sect in late 7th to early 8th(Hegira century) /13th to 14th AD – who makes such modifications and alterations in sources that shows the absence of trusteeship in his method, giving book-titles of the quoted materials and their author's names,. Using some contemplative examples of adaptation and plagiarism, this article attempts to survey their relations in oral tradition and ideological principles as well as modern attitudes towards them. The article also underlines the significance of Shamayel al-Atghiya as the first work after 200 years dealing appreciatively with teachings and works of 'Ayn al-Quzat of Hamadan, adducing his opinions.
    Keywords: Shamayel al Atghiya, Ayn al Quzat of Hamadan, Transcribing, recording Holy Quran, hadith, Scientific Ethics, Adaptation, oral tradition, plagiarism
  • Zahra Parsapoor Page 77
    One of Eco-critical subjects that explore the relation between literature and environment is the man’s specific view to nature, affected by different factors such as sex, time, culture and thought. Persian poems have manifested the variety of man’s relation to nature in the course of literary history. Five general views on nature have been introduced through the study of Persian descriptive poems, in this article, to explore the effects of time and the poets’ specific outlooks in their relations to nature and their descriptive manners. On a more general view, it can be found that some parts of nature description in their poetry is not a description of a severe natural environment, and just few examples can be found giving objective descriptions of nature. At last, the necessity of an Eco-critical approach to nature appropriate to the needs of civilized modern world is going to be discussed. Through such view, we witness some changes in nature description in which all natural phenomenon are beautiful and valuable, apart from man’s choice. This approach can positively affect man’s relation to his environment.
    Keywords: Man, Time, Eco, criticism, Poet's thought, Nature
  • Shirzad Tayefi, Elnaz Khojasteh Page 101
    Sadegh Hedayat, as a pioneer writer of Iranian contemporary novel, has always used psychological motifs in his works. His "Boof-e Koor"[The Blind Owl], out of his other works, is much more influenced by psychological motifs and can be regarded as a psychological novel. What seems important being analyzed in this story is the approach of narrator and his contradictions toward Sadegh Hedayat, himself.The narrator, as the story’s main axis, is the one whose mind structure should be carefully recognized to judge about his manner of narration. Since the narrator’s mind has many contradictions and incompatibilities, his character structure seems being constructed out of various taboos orienting his mind.In this study we try to psychoanalyze the narrator’s character, his spiritual taboos and the reasons of their formation to understand why the narrator's character has been formed in this way. Woman seems being the most principle social and psychological taboo of the story. The narrator’s special psychological structure in various stages of his mental development reflects three female characters throughout the story.
    Keywords: Psycho, Criticism, Sadegh Hedayat, Taboo, the Blind Owl, Narration
  • Mohsen Baghbani Page 123
    “Synopsis and explainer” methodological discussion has been reflexed, in literary domain, as stipulation and constraint; but synopsis explanation seems being different to what happens in Methodology because sometimes the meanings of lexical items and combinations are given on individual, probabilistic, and untrustworthy interpretations. Present paper, applying few lines of Nasser Khosrow’s second ode, introduces an explanatory method for correction of manuscripts of classical Persian literature. Initially and based on the method, the meaning of each line is clarified through semantic and textual analysis, and then the differences exist between several manuscripts are resolved.
    Keywords: Nasser Khosrow's second ode, thematic analysis, Synopsis, explainer, the green swiveling staunch dome, Explanation, Correction