فهرست مطالب

سخن تاریخ - پیاپی 18 (پاییز و زمستان 1392)
  • پیاپی 18 (پاییز و زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/14
  • تعداد عناوین: 7
|
  • جرج.ت.اسکنلن ترجمه: محسن رحمتی صفحه 9
    با توجه به نقش حیاتی جاده ابریشم در اقتصاد ایران و منتهی شدن این جاده به بنادر کناره دریای مدیترانه و مصر، یک سری روابط تجاری گسترده میان هر دو منطقه به وجود آمد که تا عهد سلجوقی رونق داشت، اما با توجه به رقابت فاطمیان با عباسیان و حمایت سلجوقیان از بنی عباس و هم چنین با عنایت به آغاز جنگ های صلیبی، مناسبات سیاسی ایران و مصر، به یک رکود عظیم دچار شد که در نتیجه، به نظر می رسد این روابط و مراودات تجاری قطع شده باشد. در منابع تاریخی، اطلاعات زیادی درباره این روابط تجاری موجود نیست؛ اما یافته های باستان شناسان در حفاری های فسطاط، داده های زیادی در این باره، در دسترس محققان قرار می دهد؛ از این رو با این سوال مواجه ایم: در طی دوره مذکور، روابط اقتصادی ایران مصر چگونه بود؟ این مقاله درصدد است تا از طریق تحلیل و مقایسه سبک آثار سفالینه یافته شده، به کم وکیف مناسبات تجاری بین ایران و مصر در عهد سلجوقیان و فاطمیان وضوح بیش تری ببخشد. این مقاله با استناد به این یافته ها نشان می دهد که این روابط تجاری به طور کامل قطع نشده و به رغم اختلافات شدید سیاسی، تجارت بین ایران و مصر در قرون پنجم و ششم هجری تداوم داشته است.
    کلیدواژگان: تجارت، فاطمیان، سلجوقیان، مصر، ایران
  • مرتضی شیرودی* صفحه 27
    امام خمینی(ره) پرتلاش ترین عالم دینی در مواجهه با مفاهیم مدرن سیاسی است. اما او چگونه این مفاهیم مدرن سیاسی را طی سال های 1340 تا 1360 در دستگاه معنایی سنت اسلامی وارد یا عرضه کرده است؟ بررسی های اولیه نشان می دهد روش امام خمینی(ره) با به کارگیری ابزار اجتهاد و دین، مبتنی بر یک سان پنداشتن مفاهیم مدرن و سنتی در صورت (شباهت در شکل) و مغایرت دانستن آن دو، در سیرت است. این مقاله می کوشد در پاسخ یابی به سئوال این نوشتار؛ تحقیق را در چارچوب نظریه گفتمان دنبال کند، زیرا، گمان می رود: نظریه گفتمان، قادر است بر اساس مولفه های بنیادی چون: دال مرکزی، استیلا یا هژمونی، قابلیت دست رسی و اعتبار، ضدیت، از جاشدگی و... مطالب وسیع و پراکنده ای که در فرآیند بومی سازی مفاهیم مدرن سیاسی در دستگاه معنای امام وجود دارد را تحلیل نماید. هدف آن است که توانایی سنت در مقابله با مدرنیسم نشان داده شود. ارائه و عرضه روشی نو و جدید در تحلیل و توصیف مسائل سیاسی تحت عنوان سنت معطوف به سنت، مهم ترین یافته این مقاله است.
    کلیدواژگان: امام خمینی(ره)، سنت، مدرنیسم، گفتمان، انقلاب اسلامی
  • محمد امیر شیخ نوری، شیدا صابری صفحه 51
    تاریخ معاصر ایران از نگاه سیاسی در بردارنده گفتمان های بسیاری است. گفتمان های متعارضی که پیامد نوعی شناخت نسبت به شرایط جامعه بوده است. در این راستا، جنبش های سیاسی و اجتماعی، مهم ترین نمونه چنین گفتمان هایی به شمار می روند. جنبش ملی شدن نفت در تاریخ ایران، از جمله جنبش های اجتماعی است که با رویکرد و گفتمان ضد استعماری و ضد قدرت شکل گرفت. این جنبش، در ابتدای امر، نگاهی توسعه گرا به سیاست داشت و از این رو، خواهان انتخابات آزاد و حل مساله نفت به نفع مردم بود و لذا، توانست طبقات بسیاری را در کنار یک دیگر قرار دهد. بررسی خاستگاه اجتماعی و نقش سیاسی این طبقات در جنبش ملی شدن صنعت نفت، سوال اصلی این مقاله است. احتمالا هریک از طبقات اجتماعی براساس خاستگاه اجتماعی و با توجه به طبقه اجتماعی خود؛ اشراف، متوسط سنتی و متوسط جدید، در پیشبرد اهداف نهضت ملی شدن صنعت نفت نقش داشتند. روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی است و هدف، شناساندن دلیل شکست یک جنبش و ممانعت از تکرار تاریخی آن است. اثبات هماوردی قدرت اجتماعی در غلبه بر استعمار و اثبات همراهی مردم در افزایش قدرت سیاسی از یافته های مقاله حاضر است.
    کلیدواژگان: طبقات اجتماعی، جبهه ملی، مصدق، استعمار انگلیس، ملی شدن نفت
  • ساسان طهماسبی* صفحه 73
    حنفی های اصفهان یکی از فرقه های اصلی سنی در اصفهان پیش از صفویه بودند. پیروان این فرقه پیش از سلاجقه در اقلیت به سر میبردند. با حمایت سلاطین و امرای این سلسله، به موقعیت مستحکمی دست یافتند و به سرعت درگیر رقابت با شافعی ها شدند. این رقابت، به مدت چند قرن از مسایل و مشکلات اصلی اصفهان بود. این پژوهش بر آن است با استفاده از روش تاریخی و با اتکا به منابع اصلی به این سوالات پاسخ دهد: 1. چه عواملی زمینه را برای رشد و توسعه فرقه حنفی در اصفهان فراهم آورد؟ 2. علل و نتایج منازعات حنفی ها و شافعی ها در اصفهان کدامند؟ در پاسخ این سوالات، این فرضیه ها قابل طرح است: - عامل اصلی توسعه این مذهب، حمایت سلاطین سلجوقی از مذهب حنفی بود. - منازعات حنفی ها و شافعی ها ریشه های سیاسی، اجتماعی و کلامی داشت و مهم ترین پی آمد این منازعات گرایش سریع مردم اصفهان به تشیع در اوایل دوره صفوی بود.
    کلیدواژگان: اصفهان، حنفی، شافعی، معتزله، سلاجقه
  • حسین قاضی خانی* صفحه 95
    تعارض و اختلاف در میان انسان ها واقعیتی غیر قابل انکار است. گاه تنش های برآمده از این اختلافات می تواند پی آمدهای زیان باری به همراه آورد که اگر درست مدیریت نشوند جامعه را با بحران مواجه خواهند کرد. امروزه اندیش مندان علم مدیریت، با اهمیت دادن به این مساله، به چگونگی مدیریت تعارض ها می پردازند اما پیش از این، پیامبر اکرم(ص)نشان دادند که می توان با کاربست تکنیک هایی به مدیریت تعارض در جامعه همت گماشت. پیش گیری، بخشی از این مدیریت است، جایگاه پیش گیری و تکنیک های استفاده شده توسط پیامبر اکرم(ص) در بخش پیش گیری از بروز اختلاف و تنش در مدینه النبی سوال اصلی این مقاله است. مطالعات اولیه حاکی از پیش گیری از بروز اختلاف مهم تر از حل اختلاف پس از بروز آن، در سیره پیامبر اکرم(ص) است و رسول خدا(ص) با هوشیاری، دوراندیشی و بکارگیری ایجاد وحدت، وضع قانون و... مانع از بروز اختلافات می شد. توصیف و تحلیل حوادث مدینه النبی، راهی برای ارائه پاسخ به سوال پیش گفته است. هدف، برجسته سازی و بکارگیری روش های رسول الله (ص) برای جامعه امروزین است. لزوم تاسیس نهادهای مورد نیاز حکم رانی، فراهم آوردن سازوکارهای کنترل کننده تنش برای زمان بروز تنش، پاسخ گو بودن، خوش خلقی، سعه صدر و... در پیش گیری از بروز تعارض، از یافته های این پژوهش است.
    کلیدواژگان: رسول خدا(ص)، تعارض، تنش، تکنیک، مدینه
  • محمد الله اکبری، محمدجمال موسوی صفحه 119
    همزمان با پیشرفت های سریع صنعتی قدرت های اروپایی در سده هیجدهم میلادی، نشانه های ضعف و انحطاط در امپراتوری های مسلمان آشکار شد. اروپاییان در امور امپراتوری های مسلمان مداخله می کردند، حال آن که قدرت های مسلمان از پس آن ها بر نمی آمدند و نیز مسلمانان در حال مشکلات ناشی از تاثیر تمدن غرب بر حوزه های اسلامی، ناتوان بودند. گورکانیان هند، سومین امپراتوری بزرگ مسلمان، از این جریان مستثنا نبوده، سراشیبی انحطاط را در پیش گرفته بودند. علاوه بر عوامل متعدد داخلی و خارجی که آنان را به ضعف کشانده بود، حملات احمدشاه ابدالی به هند، این حرکت رو به سراشیب را سرعت بخشید و سرانجام به حوادثی در منطقه انجامید. بنابراین، سوال اصلی مقاله حاضر آن است که حملات احمدشاه در سقوط امپراتوری گورکانیان، چه نقشی در آینده منطقه و افغانستان داشته است؟ گمان می رود بدون توجه به این حادثه، تحلیل وضعیت فعلی افغانستان میسر نباشد. روش بررسی، توصیفی- تحلیلی است و هدف، نشان دادن ارتباط سرنوشت سیاسی- اجتماعی مسلمانان و بهره گرفتن از آن برای موارد مشابه است. تاکید بر لزوم تحلیل حوادث فعلی افغانستان با رویکرد تاریخی، از یافته های مهم این مقاله است.
    کلیدواژگان: گورکانیان، مغولان مسلمان، احمدشاه ابدالی، کمپانی هند شرقی، افغانستان
  • وحید بینش*، بسم الله مهدوی صفحه 139
    وضع فرهنگی شیعیان غزنین پیش از تاسیس حکومت ابدالی ها، متفاوت و گاه افتخارآفرین است،ولی پس از روی کار آمدن این حکومت تا زمان حمله عبدالرحمان خان به هزارستان، در هاله ای از ابهام قرار دارد. لذا این پرسش اصلی پیش می آید که اوضاع فرهنگی شیعیان غزنین از آغاز شکل گیری حکومت ابدالی ها تا آغاز حمله عبدالرحمان خان به هزارستان(1160-11309ق) چگونه بوده است؟ فرضیه تحقیق حاضر این است که شیعیان غزنین در این مقطع تاریخی، از نظر فرهنگی بسیار عقب مانده هستند و عامل عمده آن، سیاست های خصمانه حاکمان افغان در قبال شیعیان و بی لیاقتی امیران و خوانین محلی بوده است. هدف از این تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، هویدا ساختن وضع فرهنگی شیعیان غزنین،بیان عوامل و تبیین دلایل آن است.اثبات جایگاه علمی- ادبی، مراکز فرهنگی، شخصیت های موثر فرهنگی، آگاهی دینی، دین باوری، اهتمام به مراسم و مناسبت های مذهبی از یافته های مقاله است.
    کلیدواژگان: غزنه، شیعیان غزنین، حکومت ابدالی، عبدالرحمان خان، هزارستان
|
  • George T. Scanlon, Translated By: Dr Muhsin Rahmati Page 9
    A series of extensive commercial relations were been come into existence between Iran and Egypt, as result of vital role of silk road on economy of Iran and to be closed to seaport of Egypt and Levant, that has been prospered to saljuqi period. But, their political relations were been countered great recession, consequence of fatimid’s competition with the Abbasid chaliphate,saljuqid’s patronage from Abbasians, beside of beginning of the crusades. Therefore, It seems that were been interrupted these relations. There is no much data on these commercial relations in historical sources, but, were been found much too data on this case, in archeological achievements from fustat excavations for scholars. By The analytic method and by comparison about style of the obtained earthen remnants,this article seeks to make much clear, if possible, the quality of Iran- Egypt commercial relations in saljuqi- fatimi’s period. This study shows that, In spite of severe political conflicts, the Iran- Egypt commercial relations have been continued during fifth and sixth centuries, and these relations were not been interrupted thoroughly.
    Keywords: Commerce, Pottery, Egypt, Iran, Saljuqides, Fatimids, Art
  • Morteza Shiroudi* Page 27
    Imam Khomeini made the best endeavors on modern political concepts. But how did he present these modern political concepts in traditional Islamic semantic system from 1340 to 1360 (S.H)? Early researches show that Imam Khomeini, in his method, applied both religion and Ijtihâd (independent reasoning) which are based on considering modern and traditional concepts similar in external form and opposing in conduct. The present paper applied discourse theory in order to answer the raised question of the paper, because it´s been supposed, discourse theory has the ability to analyze extensive and scattered subjects in the process of localization of modern political concepts in Imam Khomeini´s semantic system. This analysis is based on fundamental components like: Nodal point, Domination or Hegemony, Availability and Credibility, Antagonism, Dislocation and etc. The purpose of the present paper is to show the ability of tradition in dealing with modernity. The most important finding of the paper is presenting a new method in analyzing and describing political issues as the tradition (of all Muslims) focused on Shia tradition; (in this method, the author presents a new method which is based on Shia tradition).
    Keywords: Imam Khomeini, Approach, Historical, Religious, Tradition, Modernism, Discourse, Islamic Revolution
  • M.A. Sheikhnoori, Sheida Saberi Page 51
    Iran contemporary history includes colonial anti-colonial autocracy, antiautocratic. This dialogue affected middle classes. Attitude of classesʼ classes in political, social and economic indicates their reactions differently. So, in oil industry national move ment, most of representatives of these clases have important role, participation, connection with sovereignty; Dr. Mossadeq government and attitude of this. This paper analyses roles of classesʼ aspect of compositive teory about individualism, collectivism and connection both of them. In fact, this teory tells this movement neither individualism, not collectivism, perhaps both of them affected by movement’s results. So, this research presents place of classes in oil industry national movement and role of them in it. Therefore, compositive theory corresponds social forces and middle classes in this era of history contemporary in Iran.
    Keywords: social movement, middle classes, Mosaddeq, National Front, Britain colonization, oil industry national movement
  • Sasan Tahmasebi* Page 73
    Before Safavid era, Hanafi of Isfahan was one of the main Sunni schools of law in Isfahan. Also before Seljuq dynasty, Hanafi followers were a minority group in society. Having been supported by Seljuq Emperors and commanders, Hanafis find themselves in a strong position, soon they started a rivalry with Shafi’i, and it became one of the main problems in Isfahan through centuries. The present paper is trying to answer the following questions through applying historical method and based on first hand resources: 1. What made the situation prepared for development and growth of Hanafi in Isfahan? 2. What are the reasons and results of the conflicts between Hanafi and Shafi’i? The hypotheses supplied in order to answer the mentioned questions are: - The main reason of the development of Hanafi is the supports from Seljuk Emperors. - The roots of the conflicts between Hanafi and Shafi’i were in political, Social and theological contex; and the main consequent of these conflicts was immediate conversion of people to Shia in early years of Safavid era.
    Keywords: Isfahan, Hanafi, Shafi', i, Mu', tazila, Al, e Sa', id, Al, e Khujand, Seljuqs
  • Hussein Qazi Khani* Page 95
    Conflicts and differences are undeniable realities among people. Sometimes tensions raised from these differences can lead to harmful consequences, and will lead society to crisis, if we do not manage them properly. Nowadays management science scholars acknowledge the importance of this issue and they are dealing with the ways of managing the conflicts; while earlier Prophet Muhammad (pbuh) has indicated the techniques that can be applied to manage the conflicts. Prevention is part of this management. The main question of the present paper is: What is the position of prevention and techniques applied by Prophet Muhammad (pbuh) in order to prevent conflicts and tension in Medina. Early studies indicate that prevention is more important than dispute resolution in Sîrat Rasûl Allâh (biography of Prophet Muhammad). He prevented conflicts with vigilance, foresight, unity, law and etc. Describing and analyzing the events of Medina is the way to answer the question. The purpose of the present paper is highlighting and applying Prophet Muhammad´s method in current society. The findings of the paper are: Establishing required institutions of government, providing conflict control mechanisms in times of tension, responsibility, placidity, tolerance and etc.
    Keywords: Prophet Muhammad (pbuh), Prevention, Conflict, Differences, Tension, Technique, Medina
  • Muhammad Allah, Akbari, Muhammad Jamal Mousavi Page 119
    Simultaneous with rapid industrial developments of European powers in 18th century, signs of weakness and decline became obvious in Muslim Empires. Muslim Empires could not cope with Europeans interference in their affairs; moreover, they were unable to resolve problems caused by western civilization on Islamic domains. Also Indian Mughal, the third biggest Muslim Empire, was not an exemption, and it was on the verge of decline. In addition to numerous domestic and foreign factors, the invasion of Ahmad Shah Abdali to India hastened the fall of Mughal dynasty and led to certain events in the region. Therefore, the main question of the present paper is: Considering the invasions of Ahmad Shah Abdali which led to the fall of Mughal dynasty, what is the role of these invasions in the future of the region and Afghanistan? It is assumed, without considering these invasions, analyzing the current situation of Afghanistan would be tough. The present paper applied a descriptive - analytic research method. The main goal of the paper is: Illustrating the relationship between political - social fate of Muslims and employing it in similar occasions. Also one of the main results of the paper is: Emphasizing on applying historical approach in analyzing current events of Afghanistan.
    Keywords: Mughal, Muslim Mongols, Ahmad Shah Abdali, East India Company, the region, Afghanistan
  • Vahid Binesh*, Besmellah Mahdavi Page 139
    Prior to the establishment of Abdali government, the cultural conditions of Ghazni Shia Muslims were different and sometimes honorable. However when Abdalis came to power to the time of Abdur Rahman Khan’s invasion to Hazaristan the cultural condition in this area is ambiguous. The question raised here is: How was the cultural condition of Ghazni Shia Muslims from WR $ + L H WKH EHJLQQLQJ RI WKH HVWDEOLVKPHQW RI $EGDOL government to the time of Abur Rahman Khan’s invasion? The hypothesis of the present paper is: Because of hostile policies of Afghan rulers toward Shia Muslims and incompetency of local Emirs and Khans, the cultural condition of Ghazni Shia Muslims is underdeveloped. The present paper applied a descriptive - analytical research method and its purposes are: Illustrating cultural condition of Ghazni Shia Muslims and analyzing the causes of this underdevelopment. The findings of the paper are: Verifying scientific - literal position, cultural centers, influential cultural figures, religious awareness, believing in religion and performing religious ceremonies.
    Keywords: Culture, Ghazni, Ghazni Shia Muslims, Abdali government, Abdur Rahman Khan, Hazaristan