فهرست مطالب

  • پیاپی 36 (پاییز و زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/12/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حمید اسدی، محمد جواد جاوید، محمدحسین دری کفرانی صفحات 5-26
    گفتمان حاکم بر حقوق عمومی نوین را می توان به نوعی در اندیشه دولت قانون مدار جستجو کرد. مطابق این گفتمان، تمامی نهادهای سیاسی کشور باید تابع قواعد حقوقی باشند. در این نوشتار منصرف از بررسی مبانی تحلیلی حاکمیت قانون، به نقل دیدگاه های متداول مطرح در این حوزه خواهیم پرداخت و امکان سنجی این نظریه در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران را مورد بررسی قرار خواهیم داد و با تکیه بر قانون اساسی، مبانی و اصول اولیه حقوق اساسی ایران و نیز با تکیه بر مبانی و اصول اولیه حقوق بشر به بررسی و تطبیق اصول حاکمیت قانون و مولفه های صوری و مادی دولت قانون مدار با شرایط موجود در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران خواهیم پرداخت.
    در قسمت دیگر مقاله با بررسی نظام های مختلف حکومتی به عنوان نظام های رقیب حاکمیت قانون، به طرح و امکان پذیرش «نظریه نسبیت حاکمیت قانون در نظام های حکومتی» اشاره خواهیم کرد و به اثبات این امر خواهیم پرداخت که شبهات وارده در خصوص نقض حاکمیت قانون، در سایر کشور ها نیز وارد می باشد.
    کلیدواژگان: قانون، حاکمیت قانون، دولت قانون مدار، ویژگی های ذاتی و عرضی قانون، قانون اساسی، حاکمیت
  • نجادعلی الماسی، عاصف حمداللهی، محسن رجالی صفحات 27-46
    استفاده از رحم جایگزین به شکلی که در آن صاحب رحم (مادر جانشین) وابستگی تکوینی (از طریق تخمک) با طفل ندارد و تنها جنین زوج دیگری را در رحم خود پرورش می دهد و به دنیا می آورد، به منزله یکی از روش های جدید کمک باروری، علاقه بسیاری از زوجین نابارور را در ایران جلب کرده است. در اینکه از نظر عرفی، حقوقی و فقهی، مادر، کدام یک از این دو نفر است استدلال های مخالف و موافقی مطرح شده است. لکن در این مقاله اثبات شده است که در حالت استفاده از رحم جایگزین، مادر جانشین با وجود آنکه از نظر حمل وزایمان، با طفل ارتباط طبیعی دارد لکن نمی توان پرورش جنین در رحم زن و تولد از او را منشا امر اعتباری دانست. در اینکه آیا می توان به کمک وحدت ملاک نشر حرمت در رضاع، حکم قرابت رضاعی را به مورد بحث جریان داد مسئله اختلافی است. هر چند از لحاظ وجدانی و اخلاقی، حکم به عدم تحقق قرابت، قابل قبول نیست لکن از نظر متد اصولی، این امر موجه به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: قرابت، مادر جانشین، رحم جایگزین، رضاع، ناباروری
  • علی مشهدی، اسماعیل کشاورز صفحات 47-70
    مبانی فلسفی حق بر محیط زیست از سه مفهوم ارزش، منفعت و نیاز سرچشمه می گیرد. اینکه نیاز انسان به محیط زیست سالم یا منافع جوامع انسانی و یا تنها ارزش مداری فرد انسان مبنای حق برخورداری از محیط زیست سالم است دیدگاه های متفاوتی را مطرح نموده است. این حق به عنوان یکی از مصادیق نسل سوم حقوق بشر در قالب اسناد بین المللی نظیر اعلامیه استکهلم، اعلامیه ریو، طرح میثاق نسل سوم حقوق بشر مورد شناسایی قرار گرفته است. حقی که در آن جامعه از آن جهت که جامعه است و نه اشخاص به طور منفرد، صاحب حق می شود. ولی از آنجا که جامعه واقعیتی متافیزیکی است و حقوق بشر بر عللی روان شناختی (نظیر خودآگاهی و اراده آزاد) متکی است، در نهایت این افراد هستند که به دلیل عضویت در جامعه و نه به مناسبت فردیتشان، صاحب حق بر محیط زیست سالم تلقی می شوند. آثاری از هر سه نظریه فوق را می توان در اعلامیه های ارزشی زیست محیطی از جمله اعلامیه استکهلم مشاهده نمود. در این نوشتار به بررسی برخی از ابعاد فلسفی این نظریه ها پرداخته ایم.
    کلیدواژگان: حق بر محیط زیست، انسان محوری، ارزش ذاتی، فایده گرایی، حقوق حیوانات
  • میثم اکبری دهنو، محمدباقر پارساپور صفحات 71-98
    با ارتکاب تعدی یا تفریط از سوی امین، ید امانی وی به ید ضمانی تبدیل می گردد. بدیهی است در چنین وضعی او نسبت به هر گونه تلف یا نقصانی هر چند مستند به فعل او نباشد مسئول خواهد بود. اما آنچه که قابل تامل است این است که اگر امین از کرده خود پشیمان گشته، تصمیم به حفظ و نگهداری مال امانی مطابق با اذن یا متعارف نماید ید او از حالت ضمانی به امانی بر می گردد یا خیر؟
    قانون مدنی در این باره ساکت است. به لحاظ فقهی نیز فقها نقطه نظر واحدی ندارند؛ بعضی بازگشت ید به امانی بودن و بعضی دیگر عدم بازگشت را ترجیح داده اند. گروهی نیز، قایل به تفصیل شده اند. در برخی موارد به بازگشت ید به امانی بودن و در موارد دیگر به عدم بازگشت نظر داده اند.
    در این مقاله کوشیده شده است، از سویی با التفات به جامع نظرات فقهاء در این حوزه، تقسیم بندی بدیعی ارائه شود؛ از دیگر سو، رهیافتی مناسب، به خصوص در باب بازگشت قهری ید امانی، به امین تارک از تقصیر ارائه شود.
    کلیدواژگان: امین، ید امانی، تعدی و تفریط، امین مقصر، ید ضمانی، بازگشت ید امانی
  • توکل حبیب زاده، اسماعیل آجرلو صفحات 99-126
    در هر حیطه از مباحث علوم انسانی چاره ای جز بحث و بررسی پیرامون شناخت انسان به عنوان مادر و سرمنشا علوم انسانی نیست. از جمله موضوع هایی که تامل و تعمق در مباحث انسان شناسی در آن گریزناپذیر است، حاکمیت و نظریه های پیرامون آن به عنوان یکی از مولفه های مهم حیات اجتماعی می باشد. به ویژه آنجا که با داعیه تبیین تئوری های بومی و با نگاهی میان رشته ای وارد این عرصه گردیم. رویکرد اصلی این نوشتار نقد و بررسی مبانی فلسفی و انسان شناختی اصل تفکیک قوا در دوران معاصر بر اساس نگاه اسلام به انسان است و سپس از این رهگذر ارائه الگویی تحلیلی در نظرگاه اسلامی حکومت، نسبت به این اصل و کارکرد آن در حاکمیت اسلامی. این امر با عنایت به ترسیم پارادایمی جدید مبتنی بر بازتعریف نظریه تفکیک قوا و اصل و منشا حاکمیت بر اساس مبانی انسان شناسی اسلامی شکل می گیرد.
    کلیدواژگان: تفکیک قوا، حاکمیت، انسان شناسی اسلامی، قانون اساسی، حقوق عمومی
  • ربیعا اسکینی، رضا آقاموسی طهرانی* صفحات 127-156
    امروزه رواج و اهمیت معاملات متقابل به ویژه قراداد افست در سطح بین الملل و در عین حال عدم آشنایی کافی از این گونه معاملات در حقوق ایران، موجب شده است تا اشخاص حقیقی و حقوقی، از سطح وسیعی از تعاملات و مبادلات متداول در سطح تجارت بین الملل محروم بمانند. در این پژوهش با مطالعه بر مفهوم و انواع قرارداد افست، به بررسی ماهیت و آثار آن از منظر حقوق ایران و فقه امامیه پرداخته شده است. بر اساس این گونه از معاملات، خریدار محصولی را تهیه می کند و در مقابل فروشنده نیز تعهد می کند قطعات به کار رفته در آن محصول را از کشور خریدار تهیه نماید و یا به طور کلی معادل ارزش قرارداد فروش، از خریدار کالا خریداری نماید. در نتیجه بر اساس نحوه ارتباط تعهدات فروشنده نسبت به قرارداد اصلی، معاملات افست به دو گروه، مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می شوند.
    نوآوری این پژوهش را می توان در قالب ریزی و یافتن ماهیت و آثار برای یکی از پیچیده ترین معاملات در حوزه تجارت متقابل و هم خانواده با بیع متقابل؛ بر اساس مفاهیم، قواعد و اصول حقوقی ایران و فقه امامیه دانست. در حقوق ایران و فقه امامیه چندین دیدگاه برای تعیین ماهیت خاص معاملات افست قابل طرح می باشد. اجاره اشخاص، عقود مختلط، قرارداد خصوصی، بیع عهدی و بیع مبیع کلی فی الذمه چارچوب هایی هستند که در این زمینه قابل بررسی خواهند بود. در خصوص آثار این گونه از معاملات بحث تعلیق در تملیک مبیع، قبض ثمن حین العقد، ضمانت اجرای تخلف از اجراء تعهدات و فروش پیش از موعد قابل طرح می باشد که به منظور رعایت اجمال به برخی از این موارد در این مقاله اشاره گردیده و البته توضیحات کامل آن، در پایان نامه ای با همین عنوان مورد مطالعه قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: معاملات جبرانی، معاملات افست، تجارت متقابل، بیع کلی فی الذمه، بیع سلف، بیع صناعات
  • جنت داین، محمد آرین صفحات 157-188
    در دنیای امروزی، سرمایه گذاری خارجی بدون تردید یکی از مهمترین ارکان توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب می گردد که حقوق حاکم بر آن فراز و نشیب های فراوانی را پشت سر گذاشته است. شکل امروزی نظام قانونی حاکم بر فرآیند سرمایه گذاری خارجی محصول طیف وسیعی از تحولات تاثیرگذرا است که بررسی عمیق و تحلیل ماهوی آن تحولات متضمن این فایده عملی است که افق دید وسیعی را برای تهیه نقشه راه حقوق سرمایه گذاری خارجی از منظر ملی و فراملی در آینده فراهم خواهد آورد. در این میان آنچه ذهن را به تکاپو وادار می کند طرح این مسئله است که در بعد ملی و فراملی تحول حقوق سرمایه گذاری خارجی در ادوار گذشته تحت تاثیر چه عواملی محیطی بوده است؟ آیا توسعه قواعد در حوزه سرمایه گذاری خارجی همسو با نیازهای موجود بوده است؟ در عصر کنونی رویکرد مورد هدف برای ضابطه مندسازی سرمایه گذاری خارجی در بعد بین المللی چیست؟ آیا این رویکرد می تواند تبعات ناخواسته سرمایه گذاری خارجی را کنترل یا مرتفع سازد؟ در این نوشتار تلاش شده تا با توجه به سئوالات فوق الذکر، چگونگی فرآیند تحولات حقوقی در حوزه سرمایه گذاری خارجی مورد تحلیل ماهوی قرار گرفته و روند آتی این تحولات تبیین گردد.
    کلیدواژگان: حقوق سرمایه گذاری خارجی، استعمارگرایی، حقوق بین الملل عرفی، استعمارزدایی، معاهدات دوجانبه، جهانی شدن، توسعه پایدار
|
  • Hamid Assadi, Mohammadjavad Javid, Mohammadhosein Dorri Pages 5-26
    The discourse governing new public law can be traced in a way in the thought of law oriented state. According to this discourse، all of political institutions of the state should follow the legal rules. Apart from study of analytical foundations of rule of law، the present article refers to current views in this regard and the possibility of applying it to the legal system of I. R. I. Stressing on the constitution، basic foundations and principles of the Iranian constitutional law، and the basic foundations and principles of human rights، the article also studies the principles of rule of law as well as the formal and material features of law oriented state in the legal system of I. R. I. Studying different governmental systems as rival ones in terms of rule of law، the second part of the article deals with the theory of relativity of rule of law in governmental systems and the possibility of accepting it. It concludes with the point that the objections raised concerning abuse of rule of law is also found in other countries.
    Keywords: law, rule of law, law oriented state, essential, accidental features of law, constitution, sovereignty
  • Najadali Almasi, Asef Hamdullahi, Mohsen Rejali Pages 27-46
    Using surrogacy as one of the new ways of supporting fertility in a way that the owner of the womb (surrogate mother) does not have any creational relationship (through ovum) with the child، merely raising the fetus of another couple and giving birth to it، has attracted the attention of many infertile couples in Iran. Whether the mother is one or the other of these two according to customs، law and jurisprudence has been a matter of discussion and argument among proponents of either idea. However this article has proved that in case of using surrogacy-in spite of surrogate mother’s physical relationship with the child in terms of pregnancy and child birth-، raising the child and his birth through surrogate mother can not justify a subjective legal consideration. Whether the unity of criterion in spreading hurma through breastfeeding is enough to extend the ruling of foster relationship to the object under question is a controversial topic. Although the ruling of absence of relationship is not acceptable morally and naturally، it is plausible through the methodology of principles of jurisprudence
    Keywords: relationship, surrogate mother, surrogacy, breastfeeding, infertility
  • Ali Mashhadi, Esmaeil Keshavarz Pages 47-70
    Right to healthy environment has been recognized as one of subjects of third generation of human rights by international documents. Thus، philiosophical fundations of right to healthy environment arised from conseptions of value، utilility and need that efects of those conceptions could be find in environmental declarations for example Stockholm declaration. In the framwork of need theory and concept of sustainable devalopment، human''s need to healthy enrironment is recognized as base of right to healthy environment. in accordanse with utility theory the envirenment that has maximum of health and intrest and minimom of pain (for example pollution) for human being or animals is recognized as object of right to healthy environment but value theory explain conception of vulue as base of right to healthy enriroment in the framework of existansailism and naturalism theories and recoynized human being، animals، other creatures and earth planet as rightholders of right to healthy environment.
    Keywords: Right to healthy environment, Intrinsic value, Animal rights, Utilitarianism, Anthropocentrism
  • Meysam Akbari Dehno, Mohammad Bagher Parsapoor Pages 71-98
    The alleged abuse or wastage of the trustee، you should trust him more opportunity to benefit from the fruits of Responsibility boiled and trust you، he will not Yray. To Therefore، to the trustee of the trust property is being infringed، or wastage، by denying him civil penalty of Obligation of Trust and transportation will be legitimate and justified. But what about the need to pay is contemplated that if Amin was regretful of his guilt، and victimization and on the other hand، does the former waste reduction، and again attempted to hold the trust property to the trustee، the rule can be punished for Civil she was there for him to trust you? According to law، civil law does not provide an answer to this question، and talk of iodine status among the faithful after the fault has not? In terms of jurisprudence، which Fqhayy have any pictures of this discussion، the comments are elected In a conventional classification، their views on this issue are summarized in vision is، Other collective group and not return back Ydamany are preferred. They also adopt a middle way in the back where you do not trust and believe in others return to trust you. Th apex of the fault are Been attempted in this paper، we proposed opinion analysis division delivers innovative in this area is additionally a good approach، especially in regard to force you trust، the trustee apex of the fault is present.
    Keywords: Honest, Guilty Honest, Abuse, wastage, Possession Trust, Possession Responsibility, Back Possession Trust
  • Tavakkol Habibzadeh, Esmail Ajorloo Pages 99-126
    There is no choice but studying and discussing the nature of man and knowing him as a source and origin of humanities in its various branches. One of the topics requiring contemplation and deliberation in anthropological issues is sovereignty and its relevant theories as one of the significant components of social life. It is particularly important to investigate this topic with the aim of explaining domestic theories in this regard and studying them with an interdisciplinary approach. The principal approach in this article is study and criticism of philosophical and anthropological foundations of the principle of separation of powers in contemporary time based on the study of man from the perspective of Islam. Accordingly، an analytical paradigm of this principle and its function in the Islamic sovereignty would be presented based on the concept of government from an Islamic perspective. This can be formed after introducing a new paradigm based on redefinition of the theory of separation of powers، and on the source and origin of sovereignty according to Islamic anthropological foundations.
    Keywords: separation of powers, sovereignty, Islamic anthropology, constitution, public law
  • Rabia Eskini, Reza Aqamusa Tehrani* Pages 127-156
    Nowadays the prevalence and significance of mutual transactions particularly offset contracts in an international level on the one hand and lack of adequate familiarity with such transactions in the law of Iran on the other hand have given rise to the fact that natural and legal persons are deprived of a wide range of transactions current in international trade. Studying the concept and various types of offset contracts، the present article deals with their nature and effects from the perspective of law of Iran and Shiite jurisprudence. According to these transactions، the customer supplies a product and the vender in turn promises to provide the material used in that product from the purchasing party، or generally to buy an amount of goods equivalent to the value of the sale contract from the first party. As a result، according to the way of relation of vendor’s obligations to the original contract، offset transactions are divided into two categories، direct and indirect ones. The novel idea in this research can be in framing and finding the nature، and effects of one of the most complex transactions in the field of countertrade lying in the domain of mutual sale in terms of concepts، rules and principles in Iranian legal system as well as in Shiite jurisprudence. A variety of ideas can be raised towards determining the specific nature of offset transactions in Iranian law and the Shiite jurisprudence. Hiring persons، mixed contracts، private contracts، promised sale، and the sale of unascertained goods under obligation are the frameworks subject to investigation in this regard. As to the effects of these transactions، suspension in transfer of the object of sale، delivery of the purchase money while concluding the contract، determining a contractual sanction against failure to fulfill obligations، and sale before due can be raised here. Certain points are briefly mentioned in the article while their explanations can be found in a dissertation with the same topic.
    Keywords: compensatory transactions, offset transactions, countertrade, sale of unascertained goods under obligation, post delivery sale, sale of arts, techniques
  • Janet Dine, Mohammad Arian Pages 157-188
    In today’s world، there is no room for doubt that foreign investment is considered as one of the most noteworthy pillars of economic and social development which its governing law has undergone massive changes during past periods. The current legal framework governing the process of foreign investment has been under far-reaching evolution. Deep exploration and substantial analysis of the said evolution will bring the fruit of enhanced vision، paving the way for providing a roadmap for future regulation of foreign investment both at national and international levels. In this context، some questions will be posed as follows; under what factors or surrounding conditions، the legal system governing the process of foreign investment has been evolved in each period? Whether development of rules in the field of foreign investment in different eras has matched the existing requirements? In current period، what is the targeted approach for the regulation of foreign investment at international level? Whether this approach can harness or remove the undesirable impacts of foreign investment? In this paper، it has been attempted to evaluate and analyze the status of regulatory evolutions of foreign investment and to explain its future trends.
    Keywords: Foreign Investment Law, Colonialism, International Customary Law, Decolonization, Bilateral Treaties, Globalization, Sustainable Development