فهرست مطالب

جامعه شناسی تاریخی - سال ششم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال ششم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • 240 صفحه، بهای روی جلد: 30,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/09/06
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عباس کشاورز شکری، الهه عابدینی نجف آبادی صفحه 1
    در این مقاله، آسیب پذیری های دولت پهلوی دوم و نقش آن در بسیج انقلابی بررسی شده است. سوال اصلی مقاله این است که ویژگی ها و آسیب پذیری های دولت پهلوی دوم که موجب بسیج انقلابی شد، چه بودند. برای پاسخ به این سوال، از روش تحلیل اسنادی که از انواع روش های کیفی است، استفاده شده. با این روش، اسناد و مدارک موجود شامل کتاب ها، مقالات و پایان نامه ها بررسی شده است. این پژوهش با استفاده از ترکیبی از نظریات دولت محوری که شامل نظریه های استقلال دولت، رویکرد توان دولت، دیدگاه فرصت شناسی سیاسی و نگرش ساختمان گرایی دولت است، مدلی جهت تبیین وضعیت دولت رژیم پهلوی و آسیب پذیری آن، و رابطه آن با بسیج انقلابی عرضه کرده و با استفاده از آن، به تحلیل آسیب پذیری های دولت پهلوی و رابطه آن با بسیج انقلابی پرداخته است. از نتایج تحقیق آن است که مهم ترین موارد آسیب پذیری دولت پهلوی، شامل استقلال دولت رانتی پهلوی از طبقات اجتماعی (جامعه مدنی)، ضعف توانایی دولت در سیاست گذاری ها، ضعف دیوان سالاری نهادهای دولتی، انحصارطلبی دولت و آسیب پذیری های حاصل از نوسازی و اصلاحات دولت در ترکیب با هم، به بسیج انقلابی منجر شده است.
    کلیدواژگان: دولت پهلوی، آسیب پذیری دولت، بسیج انقلابی، پهلوی دوم
  • هادی خانیکی، سمانه ابوی صفحه 33
    هدف اصلی این مقاله، مطالعه نحوه بازنمایی جوان در سینمای عامه پسند ایران از راه مقایسه تطبیقی فیلم های برگزیده در دو دوره اصلاحات (1376- 1384) و اصول گرایی (1384- 1389) است. به این منظور، با بهره گیری از نظریه بازنمایی هبدیج و مفاهیم مرتبط در حوزه مطالعات جوانان، نظیر «بازنمایی به مثابه دردسر» و «بازنمایی به مثابه خوش گذرانی»، سه فیلم از دوره اصلاحات («زیر پوست شهر»، «پارتی» و «من ترانه 15 سال دارم») و سه فیلم از دوره اصول گرایی («دایره زنگی»، «درباره الی...» و «تسویه حساب») برگزیده و به این موضوع پرداخته شده است که آیا در بازنمایی جوان در فیلم های این دو دوره، تفاوتی وجود دارد یا خیر.
    مطالعه این فیلم ها براساس دو الگوی سلبی و کادوری برای تحلیل رمزگان فنی، و الگوی روایی و نشانه شناسی بارت برای تحلیل نشانه شناسی پی ریزی شده است. پس از مطالعه فیلم ها و بررسی جداگانه هریک از آن ها، این نتیجه به دست آمد که فیلم های عامه پسند ساخته شده در این دو دوره، تصویری متفاوت از جوان را بازنمایی می کنند. در هریک از این دو دوره، ارجاعاتی حتی متناقض به جوان به چشم می خورد.
    در دوره اصلاحات، جوان با مفاهیمی مانند «پای بندی به ساختار»، «امید به آینده»، «خودباوری»، «جسارت»، «مسئولیت پذیری»، «آرمان گرایی»، «قانون مداری» و «دموکراسی و آزادی خواهی» نشان داده شده است؛ اما در دوره اصول گرایی به صورتی «ساختارشکن»، «خودابراز»، «بی هویت»، «مبارز ضداجتماعی»، «درگیر بین سنت و مدرنیته»، «قانون گریز» و «خطر پذیر» بازنمایی شده است. بنابراین، نوعی هراس رسانه ای درمورد بازنمایی جوان در دوره اصول گرایی در سینمای عامه پسند به وجود آمده است.
    کلیدواژگان: بازنمایی، ایدئولوژی، نشانه شناسی، جوان، سینما، سینمای عامه پسند، اصلاحات، اصول گرایی
  • عبدالواحد قادری، سیدهاشم آقاجری صفحه 67
    اختلاف بر سر جانشینی حضرت محمد(ص) سرآغاز تفرقی شد که با قتل عثمان و جنگ های داخلی ایام حکومت علی(ع) به اوج خود رسید. بر این اساس، مسئله پژوهش عبارت است از: شناسایی جریان های فکری سیاسی نزد مسلمانان و در طول تاریخ اسلام که درباره حاکم نظریه پردازی کرده اند. سوال های پژوهش از این قرارند: 1. ازلحاظ متنی، اندیشه مسلمانان درمورد خلافت چه جریان های را شامل شد؟ 2. با توجه به شرایط سیاسی- اجتماعی (زمینه های بیرونی)، اندیشه سیاسی در جهان اسلام چه دوره هایی را پشت سر گذاشت؟ فرضیه پژوهش نیز به این شرح است: با توجه به رویکرد تاریخی- تحلیلی و با استفاده از متدولوژی اسکینر، اندیشه سیاسی مسلمانان را می توان به دو دوره کلی تقسیم کرد: دوره سنتی و دوره مدرن. ازلحاظ متنی، دوره سنتی شامل سه جریان مهم خوارج، شیعه و اهل سنت است؛ ازمنظر زمینه ای، چهار مرحله قابل شناسایی است: منازعات کلامی، تکوین مکاتب فقهی- کلامی، تثبیت مکاتب فقهی- کلامی و مرحله پساعباسی. در پژوهش حاضر، مصداق امام یا خلیفه نزد هر فرقه شناسایی و سپس وظایف امام و مفاهیم مرتبط با آن بیان شده است.
    کلیدواژگان: امام، نصر، شوری، خوارج، شیعه، اهل سنت، جماعت
  • محمود رنجبر، علی صفایی صفحه 107
    آثار ادبی نهضت مشروطه در دهه های اخیر به عنوان بخشی از مهم ترین اسناد جامعه شناسان برای تحلیل مناسبات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دوران معاصر مورد توجه قرار گرفته است.
    سیداشرف الدین گیلانی ملقب به نسیم شمال، نقش بارزی در روشن گری عصر مشروطه داشته است. کمتر تحولی در عصر مشروطه صورت گرفته است که سیداشرف درباره آن شعر نسروده باشد.
    در این پژوهش با روش بینارشته ای کوشیده ایم تا در دو بخش، به بازخوانی نظریه جامعه شناسی تبادلی تلفیقی پیتر بلاو در فضای کلی شعر عصر مشروطه و سپس در شعر سیداشرف بپردازیم. در بخش نخست با نگاهی اجمالی، محورهای کلان نظریه بلاو را در شعر عصر مشروطیت نشان داده ایم. در بخش دوم، گام های چهارگانه نظریه تبادلی را در سه بخش به صورت موردی در شعر سیداشرف واکاوی کرده ایم. برای کاربست این نظریه که تلفیقی از رفتارگرایی اجتماعی و واقعیت گرایی اجتماعی است، اشعار سیداشرف از آغاز جنبش مشروطه تا شکست آن و ایجاد حکومت پهلوی اول، در سه گروه اشعار تبادلی انتقادی، اشعار تمجیدی سازمان بخش و اشعار خطابی تنذیری قرار گرفته است.
    هدف نهایی این پژوهش بررسی میزان اثرگذاری سیداشرف در جنبش مشروطه برپایه نظریه ای اجتماعی، برای نشان دادن ساختارهای پیچیده هم گروهی میان انقلابیون و مردم در دوره مشروطه است.
    کلیدواژگان: سیداشرف الدین گیلانی (نسیم شمال)، پیتر بلاو، شعر مشروطه، نظریه تلفیقی تبادل، جامعه شناسی
  • زهرا توللی، مریم شیپری صفحه 131
    در مقاله حاضر بعد تصمیم گیری مشارکتی در مشروطیت ازلحاظ نوع کنش و روابط، مورد توجه قرار گرفته است. براساس این، پژوهش بر احزاب مجلس دوم متمرکز شده است که حتی در نخستین گام تصمیم گیری، یعنی «حل اختلاف» به سوی مذاکرات سازنده پیش نمی رفتند. از این رو، «کشمکش خلع سلاح مجاهدین» یا «پارک اتابک» انتخاب و این مسئله مطرح شده که چگونه و با چه شیوه هایی طرفین در هر مرحله به منازعات موجود واکنش نشان دادند؛ به گونه ای که منازعه ای کلامی و قانونی به درگیری ای نظامی تبدیل شد. در جست وجوی پاسخ، در چارچوب جامعه شناسی تاریخی تفسیری، منابع تاریخی مرتبط براساس مدل پلکان منافع/ حقوق/ قدرت فیشر و بنا بر «روش تحلیل فازی» بازخوانی شده است. پس از کدگذاری منابع تاریخی و تخمین نمره های عضویت مجموعه فازی، «عاملان متکی بر شیوه های حل اختلاف به شدت هزینه بر» مشخص شد که طرفین به تدریج از پنج نوع شیوه، شامل 4/0، 6/0، 9/0، 9/0 و 1 فرایند به شدت هزینه بر استفاده کردند. چند ضعف اساسی تصمیم گیری مانند فقدان نگاه کل گرا و اطلاعات کافی، نبود راه حل های جای گزین و منصفانه، و اعتماد نابجا به این فاجعه منجر شد.
    کلیدواژگان: پارک اتابک، روش تحلیلفازی، چارلز راگین، رشته حل اختلاف، جامعه شناسی تاریخی تفسیری
  • حسن طلایی، علی نوراللهی، بهمن فیروزمندی شیره جین صفحه 163
    نگارندگان در این مقاله با تکیه بر پژوهش های باستان شناسی و انسان شناسی از دوران نوسنگی تا اسلامی، و عواملی که در شدت و ضعف آن تاثیر داشتند، به بررسی پیشینه اهلی کردن حیوانات، چگونگی شکل گیری جوامع کوچ نشینی و سابقه آن در زاگرس مرکزی پرداخته اند. همچنین، ایل های کوچ روی زاگرس غربی به ویژه ایل های شهرستان اسلام آباد، شیروان چرداول، ایوان و دیگر ایل های ساکن نواحی جنوبی تر استان ایلام را که در فصول کوچ در گرمسیر در کنار ایل های این مناطق به سر می برند، معرفی کرده اند. در طول هزاران سال، این ارتباط ها و هم زیستی های مسالمت آمیز باعت شکل گیری تبادلات فرهنگی در منطقه زاگرس مرکزی شده است. علاوه بر آنچه بیان شد، ایل راه ها و مسیر کوچ و معماری خانه های هرکدام از این ایل ها را نیز مطالعه کرده اند.
    کلیدواژگان: زاگرس مرکزی، قوم باستان شناسی، کوچ نشینی، ایل راه ها، ایلام، شیروان چرداول، ایوان
  • رحیم ولایتی صفحه 195
    یکی از کارکردهای مهم کتابت و خط استفاده از آن برای ذخیره سازی اطلاعات با ظرفیت نامحدود است که با حافظه انسان با ذخیره سازی محدود، قابل مقایسه نیست. نخستین کتابت با لوحه های سومری، به عنوان قدیم ترین گل نوشته های مربوط به نیمه هزاره چهارم ق.م، شروع شد. بعد از سومریان، بابلیان نیز بر لوحه های گلی می نگاشتند و در کتابخانه های منظم خود آن ها را حفظ می کردند. حفاری باستان شناسی در تل مردیخ، در جنوب غربی شهر حلب در سوریه، از وجود یک کتابخانه مهم پرده برداشت. در راس شمرا در نزدیکی لاذقیه سوریه نیز گنجینه ای یافت شد و در میان اشیای آن، گل نوشته های فراوانی به دست آمد که بر آن ها حروف میخی به زبان اوگاریتی نوشته شده بود. در کتابخانه اوگاریت بخش وسیعی از نوآوری های هزار ساله خاورمیانه جمع شده بود. در کاوش های شهر هاتوشاس، پایتخت هیتیت ها، در آناتولی نیز هزاران گل نوشته به دست آمد. اداره کنندگان این مجموعه طی قرن ها از مهارت های فراوان دیگران در سایر کتابخانه های خاور میانه بهره بردند و دریافتند که در میان هزاران گل نوشته چگونه به گل نوشته مورد نظر دست یابند. بعدها کتابخانه آشور بانیپال در نزدیکی تپه کیونجیک در نزدیکی شهر موصل عراق کشف شد. درباره کتابخانه ها در مصر نیز باید گفت کهن ترین آثار ادبی مصریان معمولا برخاسته از معابد بوده و پایه دینی داشته است و همه این ها در کتابخانه یا مرکز اسناد معابد نگه داری می شدند. در ایران نیز یکی از کهن ترین مرکز اسناد مکتوب هخامنشی از خزانه تخت جمشید به دست آمده است.
    کلیدواژگان: لوحه های سومری، کتابخانه بابلیان، اوگاریت، هاتوشاس، معابد مصر، خزانه تخت جمشید
|
  • A. Keshavarz Shokri, E. Abedini Najafabadi Page 1
    This paper examines the characteristics and vulnerabilities of the second Pahlavi and its role in the revolutionary mobilization. The main question of the paper is that: what are the characteristics and vulnerabilities of the Shah's government that led to the revolutionary mobilization? To answer this question, document analysis has been used that is a kind of qualitative research. By this method, documents including books, articles and dissertations have been investigated. Therefore, in this paper, the combination of state–centric theories including the theories of independence of state, capabilities of state, political opportunities of state, and construction of state were used to develop a model to explain the status of the Pahlavi state and also its vulnerabilities, and also its relation to revolutionary mobilization. The findings showed that the most important vulnerabilities of Pahlavi state include independence of the Pahlavi rentire state from the social classes, discapabilities of the state in policy making, bureaucratic weakness of the state institutions, state monopolies, and vulnerabilities resulting from modernization, and roforms, which in combination with each other led to the revolutionary mobilization.
    Keywords: Second Pahlavi State, Vulnerabilities, Revolutionary mobilization
  • H. Khaniki, S. Abavi Torghabeh Page 33
    The aim of this paper is to understand youth representation in popular cinema after the Islamic Revolution with comparison of two periods of reform (1997 - 2005) and fundamentalism (2005 – 2010). To achieve this goal, the advent of cinema, popular cinema and cinema as a mass communication has been studied. In the following, the theories of representation, semiotic, Stuart Hall's coding theory, and theories of young people would be discussed. Finally, a conceptual framework is presented based on the representation theory and Hebdige's view about the representation of youth. Semiotics is the method of the present paper that is based on Selby and Cowberry’s patterns for analysis of the technical codes, and the patterns validity and semiotics of Barth for analysis of cultural codes. By focusing on these patterns, the three movies from Reform period (Under the City's Skin & Party & Me, Taraneh, I Am Taraneh, I Am Fifteen Years Old) and three movies from Fundamentalism period (Tambourine & About Elly & Pay Back) have been chosen purposefully to be studied and analyzed. In addition, at the end of every chosen scene from these movies, we explain for more understanding by using the considerate codes of Fiske. The results indicated that popular films (the movies with top selling) at these two periods are representing the different vision of young people. In each of these two periods, the conflicting references have been seen to word the young people. At the Reform period, young people have been shown by some concepts like "adherence to the structure", "hope for the future", "self-confidentce", "audacity", "accountability", "idealism", "law-abiding", and "democracy and freedom". In opposite, at the Fundamentalism period, young people have been represented as "anarchist", "show-off", "no Identity", "antisocial", "confused between tradition and Modernity", "lawbreaker", and "risk-taker". Therefore, we can say that about the representation of young people at the Fundamentalism period, kinds of media panic in the popular cinema have been exposed.
    Keywords: Representation, Semiotic, Ideology, Young People, Cinema, Popular Cinema, Reform, Fundamentalism
  • A.V. Qaderi, S. Hashem Aghajari Page 67
    Dispute over the succession of the Prophet Muhammad (Pbuh) is prelude to scatter that reached a peak with the murder of Uthman and the civil war in Imam Ali’ period. Accordingly, the research issue consists of identifying the sects of political thought throughout the history of Islam, which have theorized about the governing. Questions: 1 - In terms of textual, which sects were in cluded in the thought of Muslims about the caliphate, were? 2- Considering the political - social conditions (external fields), what periods has passed the political thought in the Muslim world? Hypothesis: using the historical - analytical approach and by adopting Skinner's methodology, the Muslims political thought can be divided into two periods: traditional and modern. In terms of textual, three main groups were distinguished in the traditional period: A- Kharijites, B- Shiite and C- Sunni. From the perspective of context, four stages can be identified: A) the stage of theological disputes, B) the stage of the genesis of jurisprudence-theological schools, C) the stage of the consolidation of jurisprudence-theological schools, D) the stage of post-Abbasid. This research attempts to identify the extesionaliy of Imam or Caliph befor each sect, and tasks of the Imam, as well as the concepts associated with that.
    Keywords: Imam, Text, Council, Kharijites, Shiite, Sunni, Jamaat
  • M. Ranjbar, A. Safaee Page 107
    In recent decades, literary works have been considered as one of the important parts of documents, which is an analyzable part by sociologists for studying about the society, culture and politics. “Sayyed Ashraf Guilani”, with the nickname of ’’Nasim-e Shomal’’ - who has a newspaper with this name- has had a great role in the brightness of Mashroteh period. Sayyed Ashraf has many poems about the events of Mashrooteh. In this study, it has been tried to show the way of reflecting the sociological and political works of Mashrooteh period in the poems’ of Sayyed Ashraf with a literal sociology way and also using the general asterisks of Exchange Theory of Peter Blau. For using this theory, which is a compact of the sociological behaviorism and sociological realities, first of all, different aspects of the Mashrooteh period’s poems, Sayyed Ashraf’s poems from the beginning of Mashrooteh to the beginning of Reza Khan period autarchy kingdom are been investigated. Then thesy poems has been divided into three groups: 1- criticism, interchangeable poems, 2- organizing, veneration poems, and 3- cognizance poems. The last aim of this study is to analyze the effect of Sayyed Ashraf on Mashrooteh movement based on the sociological theories to show the completed stretchers of unity between the revolutionaries and the people in Mashrooteh period.
    Keywords: Sayyed Ashraf Guilani (Nasim, e Shomal), Poems of Mashrooteh, Peter Blau, Exchange Theory, Sociology
  • Z. Tavallali, M. Sheipari Page 131
    In this article, the aspect of participatory decision-making in the constitution is considered based on the kind of action and relationship. Accordingly, the research focused on the parties of the second national assembly, which did not proceed towards constructive negotiations even in the first step of decision making (i.e. conflict resolution). Therefore, the “disarmament conflict”, or “Atabak Park” case, was chosen, and the reactions of the parties to the conflicts in each stage were studied. These reactions converted the initial verbal and legal disputes into a military struggle. In this regard, related historical resources based on the stairway model of interests/ rights/ power of Fisher and based on “Fuzzy Analysis method” were read out in the frame of interpretive historical sociology. After coding the historical documents and estimating the membership numbers of the fuzzy-set “agents depend on the highly costly process of conflict resolution”, it was found that the parties gradually used five types of methods, including the highly costly processes of 0.3, 0.6, 0.9, 0.9 and 1. Different major weaknesses in decision-making such as lack of holistic view and adequate information, lack of alternative and fair solutions, and wrongful trust led to this disaster.
    Keywords: Atabak Park, Fuzzy analysis method, Charles Ragin, Conflict resolution discipline, Interpretive historical sociology
  • H. Talaei, A. Norallahy, B. Firouzmandi Shireh, Jin Page 163
    This study examines the history of animal domestication, nomadic tribes’ development, and factors influencing them in Central Zagros according to the archaeological and anthropological studies of Neolithic to Islamic eras. Besides, the migrational tribes of western Zagros, specially the tribes of Kermanshah, Eslam - Abad, Shirvan-Chardavol, Aivan, and other tribes of the southern parts of Ilam province, which reside there in hot seasons, are introduced. Through thousands of years, these connections and peaceful coexistence coexistence have led to cultural exchange in the Central Zagros region. Tribe ways, migration roads, and architecture of their homes are also investigated.
    Keywords: Central Zagros, Ethnoarchaeology, Nomadism, Tribe ways, Ilam, Shirvan, Chardavol, Aivan
  • R. Velayatii Page 195
    Sumerian tablets are the oldest clay tablets known to exist, dating back to the mid-4th millennium BC. Babylonians have also inscribed upon clay tablets, and kept them in their organized libraries. The excavation of ancient Elba (Tell Mardikh) located in the south west of Aleppo (Halab) city, Syria, uncovered the remains of an important library. Another collection was discovered at Ras Shamra near Latakia, Syria; wich contained several deposits of cuneiform clay tablets written in Ugaritic. The library at Ugarit held an important piece of thousand - year innovation of the Middle East. On excavation of Hattusa, the major city of Hittites situated in Anatolia, (Turkey), thousands of clay tablets were found. Through centuries, the librarians of this library employed skills from other libraries of the Middle East, and found out how to inscribe their desired tablet. Thereafter, the royal library of Ashurbanipal was found in the archaeological site of Kouyunjik near the city of Mosul in Iraq. In relation to the libraries of Egypt, it should be noted that the oldest Egyptian literary works arose from the temples describing the basis of religion, which were and kept in the library or document archive of the temples. The other archive is the treasury of Persepolis, which is one of the oldest archives located in Iran.
    Keywords: Sumerian Tablets, The library of Babylon, The library of Ugarit, The library of Hattusa, Temples of Egypt, The treasury of Persepolis