فهرست مطالب

تحقیقات فرهنگی ایران - سال هفتم شماره 3 (پیاپی 27، پاییز 1393)
  • سال هفتم شماره 3 (پیاپی 27، پاییز 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/08/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مهدی فلاح*، بیژن زارع، نیما بردیافر صفحات 1-24
    در پژوهش حاضر سعی شده است با رویکردی پدیدارشناختی به بررسی و بازسازی معنایی سبک زندگی جوانان شهر تهران پرداخته شود. غالب پژوهش های صورت گرفته درباره این موضوع با اتخاذ استراتژی قیاسی و مبنا قراردادن تئوری های پیش ساخته به توصیف و تبیین آن پرداخته اند. حال آن که در روش پدیدارشناسی تمرکز بر کاوش دراین باره است که انسان ها چگونه به تجربه های خود معنا می بخشند و آنها را، هم به طور فردی و هم به شکل جمعی، به آگاهی تبدیل می کنند. این کار نیز از نظر روش شناختی مستلزم فهم این است که انسان ها چطور برخی پدیده ها را به تجربه درمی آورند. برای گردآوری چنین داده هایی لازم است که محقق به مصاحبه های عمیق با افرادی بپردازد که مستقیما پدیده مورد نظر را تجربه کرده اند (تجربه زیسته دارند). این در تقابل با تجربه دست دوم و عملیاتی کردن متغیرهایی است که از درون نظریه های کلان روایت وار استخراج شده اند. از این رو بر مبنای شیوه در پرانتزگذاری هوسرل و رعایت معیارهای ساخت نمونه های آرمانی شوتس، چهار سبک زندگی لذت جویانه زیبایی شناختی، کارکردگرایانه، خرده فرهنگی، و منفعلانه به عنوان سبک های عمده زندگی جوانان شهر تهران نمونه سازی شدند.
    کلیدواژگان: سبک زندگی لذت جویانه، زیبایی شناسانه، سبک زندگی کارکردگرایانه، سبک زندگی خرده فرهنگی، سبک زندگی منفعلانه، پدیدارشناسی
  • سیده زهرا اجاق*، حمید عبداللهیان صفحات 25-43
    هدف از نگارش این مقاله شناخت و ارزیابی منطق مدیریتی حاکم بر تولید محتوا در مجله های علمی عمومی ایرانی است. تولید دانش در این حوزه کمک خواهد کرد تا درک روشنی از چرایی و چگونگی تولید متون علمی عمومی در ایران به دست آوریم. برای دست یابی به این شناخت، این مقاله بر نحوه کاربرد زبان در ساده سازی علم تمرکز کرده و بین کاربرد قابلیت های زبان در این مجله ها و منطق مدیریتی حاکم بر آنها رابطه منطقی برقرار کرده است. اهمیت این پژوهش در آن است که این مجله ها حدود صد سال است که در ایران فعالند ولی تاکنون مدیریت انتقال پیام های علمی در این مجله ها مورد پژوهش قرار نگرفته است. برای انجام این مطالعه از روش تحقیق ترکیبی استفاده شده است که شامل سه روش تحلیل محتوا، مصاحبه و پیمایش از طریق پرسشنامه می باشد. جمعیت مورد مطالعه در این تحقیق شامل اشخاص و مجلات هستند که به طور تصادفی نمونه گیری شده اند. البته با توجه به فقدان فهرست مجله های علمی عمومی ایرانی، ابتدا این فهرست را تهیه کردیم و سپس بر آن اساس واحد تحلیل مشخص شد و نمونه گیری تصادفی بر این مبنا انجام شد. برخی نتایج این پژوهش علاوه بر این که نشان می دهند مجلات علمی در ایران از روش های ساده کردن و جذاب کردن علم در تلفیق با نظرات خوانندگان استفاده کرده اند، همین نتایج آشکار می سازند که منطق مدیریتی حاکم بر تولید محتوا در مجله های علمی عمومی ایرانی، بر اساس مولفه های فرهنگی اطلاع رسانی تنظیم شده است. در عین حال و بر اساس نتایج به دست آمده، مقاله مدعی است که منطق تجارت آموزش، منطق مناسب تری برای مدیریت این مجله ها است.
    کلیدواژگان: مدیریت رسانه، منطق مدیریتی، تولید محتوای علمی عمومی، ساده سازی علم، جذاب سازی محتوا، مجله های علمی عمومی ایرانی
  • طاهر روشندل اربطانی، سحر دادجو، فهیمه نگین تاجی صفحات 45-81
    در مقاله حاضر با استفاده از رویکرد مطالعات فرهنگی و از دریچه نگاه متفکران نظریه انتقادی زندگی روزمره، همچون هانری لوفور، میشل دوسرتو، و جان فیسک، و با استفاده از روش نشانه شناسی رولان بارت، به تحلیل نشانه شناختی و کشف معنای تصویر بازنمایی شده از ابعاد مختلف زندگی روزمره جوانان در بستر شهر تهران در سه فیلم”طهران، تهران“،”مرهم“و”انتهای خیابان هشتم“، و در دو سطح دلالت آشکار و پنهان پرداخته می شود. انتخاب فیلم ها بر اساس نمونه گیری هدفمند و توالی زمانی در ساخت فیلم ها برای آشکار شدن نوع نگاه کارگردانانی از نسل های متفاوت و نیز اهمیت نقش شهر به عنوان عنصر پیش برنده روایت در آنها بوده است. تصویر ارائه شده از جوانان تهرانی نشان می دهد که تلقی آنها از رابطه و موقعیت شهروندی، تلقی عمودی است که با وجود تلاش برای مقاومت در مقابل منافع قدرت حاکم، در نهایت خود را در شرایطی به ناچار تابع و پذیرای منفعل تحولات محیط پیرامون می بینند. ویژگی های خاص تهران، به مثابه اراده، نیرو، و فشاری بر جوانان، آنها را وادار به تصمیم گیری یا واکنشی می کند که اگر در این شهر نبودند چنین نمی کردند. شهری که در این فیلم ها تصویر می شود محلی است که در آن شخصیت ها روابطی کوتاه و ناپایدار دارند، فضای ناامنی است که آرزوهای جوانانش را سرکوب می کند و آنها را برای دست یابی به خواسته هاشان به مکانی خارج از خود سوق می دهد. تهران جایگاه فاصله گذاری میان قهرمانان، نسل ها و شهروندان خود است که نسل جدید پرورش یافته در دامان خود را به بهای تلاش برای انتخاب و تعیین سرنوشت خود، از جریان اصلی جامعه به حاشیه می راند.
    کلیدواژگان: بازنمایی، تهران، زندگی روزمره، مدرنیته شهری، جوانان
  • شراره مهدی زاده*، مژگان خوشنام صفحات 83-106
    این پژوهش به بررسی رابطه بین استفاده از تلفن همراه با روابط اجتماعی دانشجویان دانشگاه های یزد می پردازد. جامعه آماری تحقیق تمام دانشجویان دانشگاه های یزد بود که تعداد کل آنها 42426 نفر است. از جدول کرجسی و مورگان (1970) جهت تعیین اندازه نمونه استفاده شد که با توجه به پراکندگی جامعه آماری از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای استفاده شد و 384 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در پژوهش حاضر متغیر مستقل میزان استفاده از تلفن همراه و متغیر وابسته رفتارهای ارتباطی است که در سه بعد رابطه با دوستان، رابطه با خانواده، و رابطه در نهاد دانشگاه مورد سنجش قرار گرفته است. با استفاده از مدل کمپبل (2005) گویه ها استخراج شد و روابط در سه بعد ذکر شده با تفکیک پیامدهای مثبت و منفی بررسی شده اند. همچنین بر مبنای مدل کیم و میتومو (2002 و 2006) استفاده از تلفن همراه در رابطه با عمق و گستره روابط اجتماعی دانشجویان نیز قرار داده شده است. نتیجه آزمون فرضیات حاکی از آن است که بین استفاده از تلفن همراه با روابط دانشجویان با خانواده، دوستان و در نهاد دانشگاه رابطه معنی دار وجود دارد. همچنین نتایج نشان می دهد که استفاده از تلفن همراه سبب افزایش عمق روابط اجتماعی می شود ولی سبب گسترش روابط نمی شود.
    کلیدواژگان: استفاده از تلفن همراه، روابط اجتماعی، عمق و گستره روابط اجتماعی، دانشجویان دانشگاه های شهر یزد
  • مهدی منتظرقائم، رضا کاوند صفحات 107-125
    این مطالعه به دنبال پاسخگویی به این پرسش اساسی است که چگونه مخاطبان جوان شبکه های خاص ماهواره ای فارسی زبان به خوانش پیام های ارتباطی این شبکه ها می پردازند و چه نوع قرائت و خوانشی از این پیام ها دارند. برای پاسخ به این سوال این مطالعه از رویکرد تحلیل دریافت و مدل رمزگذاری و رمزگشایی استوارت هال استفاده کرده است. این رویکرد بر این اصل استوار است که مخاطبان هنگامی که در برابر پیام های رسانه های جمعی قرار می گیرند بر اساس زمینه های اجتماعی و فرهنگی خود به صورتی فعالانه متون رسانه ای را قرائت و دریافت می کنند. بر اساس این دیدگاه متون رسانه ای از قابلیت چند معنایی بهره مند هستند و افراد بر اساس زمینه های شناختی، اجتماعی و هویتی که دارند معنای خاصی از این متون دریافت می کنند. این مطالعه با اتخاذ روش تحلیل گفتمان و از طریق تکنیک مصاحبه عمقی، در پایان نشان می دهد که شرایط فرهنگی و هویتی مخاطبان مورد مطالعه در نحوه پذیرش و دریافت پیام ها بسیار موثر است.
    نتایج این تحقیق با توجه به شرایط خاص تلویزیون های ماهواره ای در ایران و همچنین با توجه به فرهنگ و هویت پیوندی مهاجران ایرانی که عمدتا تولیدکنندگان برنامه های شبکه های ماهواره ای فارسی زبان هستند، حاوی دلالت های نظری ویژه است.
    کلیدواژگان: نظریه تحلیل دریافت، رمزگذاری، رمزگشایی، هویت پیوندی
  • شهروز شریعتی، محمد عظیمی طرقدری صفحات 127-148
    با وجود آن که ماهیت بحران های فرهنگی با بحران های حاصل از حوادثی نظیر آتش سوزی، سیل و زلزله به میزان معتنابهی متفاوت است، اما به نظر می رسد بحران های فرهنگی از آن حیث که مخاطرات و خسارات جبران ناپذیری در میان مدت و دراز مدت به اندوخته و سرمایه اجتماعی ملت ها وارد می کنند، باید در شمار بحران هایی ارزیابی شوند که مستلزم مدیریت موشکافانه است. در همین حال، از آن جا که عنصر فرهنگ نقش غیرقابل انکاری در پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تداوم آن داشته و دارد، و به عنوان عنصری محوری و مسلط در تمامی مناسبات و تحولات اجتماعی عمل می کند، دشمنان جمهوری اسلامی همواره می کوشند با نفوذ و اشاعه فرهنگ غربی، موجب ایجاد بحران در کشور از طریق تغییر باورها و نگرش و رفتار مردم شوند و استقلال کشور و دستاوردهای انقلاب را به مخاطره اندازند. این در حالی است که برای تحقق مدیریت بحران های فرهنگی و یا پیشگیری و مصونیت جامعه از فرهنگ مهاجم، راهبردهای جامع تدوین نشده است. هدف این مقاله تدوین راهبردهای بهینه برای مدیریت بحران و مصون سازی جامعه از آسیب پذیری در مقابل تهاجم فرهنگی و نفوذ فرهنگ اجانب است. به عنوان یک تحقیق موردی زمینه ای و با استفاده از روش میدانی، پس از بررسی دیدگاه ها و نظرات مختلف و مطالعه محیطی از طریق ارسال پرسشنامه و انجام مصاحبه و نیز بهره گیری از تکنیک دلفی نقاط قوت و ضعف، و آسیب پذیری های فرهنگی، و نیز فرصت ها و تهدیدات فرهنگی احصا شده است و راهبردهای مدیریت بحران جنگ نرم و مصون سازی جامعه در برابر تهاجم فرهنگی و ایجاد امنیت فرهنگی ارائه می شود.
    کلیدواژگان: جنگ نرم، مدیریت بحران، تهاجم فرهنگی، راهبرد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
  • مهناز فرهمند، یاسین خرم پور، زهره پارساییان، فرزانه ماندگاری صفحات 149-177
    طی چند دهه اخیر نهاد خانواده و نظام خویشاوندی، در پی نوسازی و نوگرایی، تغییر و تحولات ژرفی را تجربه کرده است. گذر از سنت به مدرنیته سبب شده است که نهاد خانواده و کارکردهای آن در جامعه ما به شدت دگرگون شود. در همین راستا این مقاله درصدد واکاوی این مسئله است که آیا عناصر نوگرایی در حمایت خویشاوندی خانواد های شهر یزد نقش داشته اند؟ یافته های تحقیق حاضر، که با تکنیک پیمایش، ابزار پرسشنامه، و نمونه گیری خوشه ایچند مرحله ای از 384 سرپرست خانوار های شهر یزد به دست آمده است، نشان می دهد که پاسخ این سوال مثبت است. بدین ترتیب بین متغیرهای زمینه ای درآمد، سن، و جنس، رابطه معنی داری با حمایت خویشاوندی وجود دارد. در بین مولفه های نوگرایی، فردگرایی عمودی، سودگرایی، و عرفی شدن، رابطه معنی دار و معکوسی با حمایت خویشاوندی وجود دارد. همچنین متغیر جمع گرایی نیز رابطه معنی دار و مثبتی با حمایت خویشاوندی نشان داد. اما دو متغیر عقلانیت و فردگرایی افقی رابطه ای با حمایت خویشاوندی نداشتند. همچنین نتایج رگرسیون نشان داد که این تحقیق بیش از 17 درصد از واریانس حمایت خویشاوندی در بین خانواده های شهر یزد را تبیین کرد.
    کلیدواژگان: حمایت خویشاوندی، فردگرایی، سودگرایی، عقلانیت، عرفی شدن
|
  • Mehdi Fallah*, Bijan Zare, Nima Bardiafar Pages 1-24
    This study has tried to investigate and reconstruct the meaning of life style in a phenomenological approach among young people in Tehran city. Most research done on this issue has been described by adopting deductive strategy and underlying prefabricated theories. While the phenomenological method focuses on how humans meant their experiences and transform them to collective and personal form of their consciousness. It also requires a methodological understanding that how humans experience these phenomena. Researcher to collect such data is necessary to engage in-depth interviews with people who have directly experienced the phenomenon of interest that means they have Lived experience that is in contrast with second order experience and the operating variables that derived from metanarratives. Thus، we have distinguished four major lifestyles of young people''s lives in Tehran according to Husserl’s epoche manner and meet schutz’s typification criteria that contain; pleasure seeking - aesthetic lifestyle، functionalistic، subcultural and passive.
    Keywords: Pleasure Seeking, Aesthetic Lifestyle, Functionalistic Lifestyle, Subcultural Lifestyle, Passive Lifestyle, Phenomenology
  • Zahra Ojagh*, Hamid Abdollahyan Pages 25-43
    This paper will attempt to discover how public science magazines in Iran use a managerial logic in order to produce their projected content. Production of knowledge in this area will contribute to understanding why and how specific type of content is being produced in science magazines in Iran. In order to acquire such knowledge the paper will focus on how a language is being used as a tool of simplifying science. In addition، the paper will explore the type of logical relations which have been established between application of language capabilities in such magazines and the managerial logic that run such magazines. The importance of this research lies in the fact that these magazines have been around for about 100 years، while the management of transmitting their scientific messages has not yet been researched on. In order to do this research we have used a combined methodology that consists of content analysis، direct interviews and survey. The units of observations or subjects of study included individuals who are considered to make up such magazines’ audience، as well as randomly selected magazines. Due to the fact that when we started the research we figured out that a thorough list of Iranian science magazines did not exist، therefore، we first had to provide such list. Afterwards and according to such list as one of our units of analysis، we were able to determine how to do random sampling. Some findings indicate that science magazines in Iran have been using a simplified language accompanied by making science attractive to their audience while interacting with their audience as strategies of building up their audience. Other findings indicate that the managerial logic that leads the content has been focusing on the dichotomy of culture and information as major function of their content. Based on our interviews and survey results، we however discovered that focusing on business and education would probably be a more effective strategy to organize the content of science magazines in Iran.
    Keywords: Science Magazines, Media Management, Managerial Logic, Production of Content, Public Science, Simplification
  • Taher Roshandel Arbatani, Sahar Dadjoo, Fahime Negintaji Pages 45-81
    In this paper with the use of cultural studies approach and from the perspective of critical theory of everyday life scholars such as Henry Lvfvr، Michelle Dvsrtv، and John Fiske، and also by using Roland Barthe''s Semiotics approach، we discussed the Semiotic analysis and discovering the meaning of the image represented form different aspects of youth''s everyday life in context of Tehrann city in two levels of implicit and explicit implications at three movies «»Tehran، Tehran«،» Melissa «and» at the end of eighth Street. Films selection was based on purposive sampling and continuity in film making in order to reveal the directors view of different generation as well as the importance of the city as a driving element in the narrative. Image represented from Tehranian youths shows that their consideration of Citizenship status، is a vertical consideration that despite of their efforts in resisting the interests of the ruling power، eventually they see themselves in situations to be inevitably subordinate and passive receptive of environmental change. Special features of Tehran like will and power، put pressure on young people to make decision or reaction، and if they weren’t in this city، they would not act similar. The city that represented in this movies، is a place that characters have short and unstable relationship on it، and its insecurity atmosphere suppresses the aspirations of young people، in their demand to find their goals، tehran leads them outside its territory، Tehran is a place that put spaces among heroes، generations and its citizens، which marginalize the new generation grew up in its context from the mainstream of the society at the expense of trying to choose and determining their own destiny
    Keywords: Representation, Tehran, Everyday Life, Urban Modernity, Youth
  • Sharareh Mehdizadeh*, Mojgan Khoshnam Pages 83-106
    The purpose of this study was to examine the relationship between using mobile phone and social realationships of the students studying in Yazd universities. The statistical population included 42426 students all of them studying in Yazd''s universities. Kerjcie and Morgan (1970) table was used to determine the sample size and regarding the dispersion of statistical population stratified random sampling was used and 380 students were selected as the study sample. In this study the independent variable was degree of using mobile phone and the dependent variable، social relationships، was divided into three subscales of the relationship with family، friends، and the organization of the university. Using Campbell model (2005) the above mentioned subscales were extracted and examined. Based on Kim and Mitomu''s (2002 and 2006) model the use of mobile phone was also examined in relation to the depth and width of students'' social relationships. The results showed that there was a significant relationship between using mobile phone and the students'' relationships with theirfamily and friends and their relationships within the university. The results also showed that using mobile phone causes the increased depth of social relationships but no correlation with the width of social relationships was observed.
    Keywords: Using Mobile Phone, Social Relationships, Depth, Width of Social Relationships, the Students Studying in Yazd
  • Mahdi Montazerghaem, Reza Kavand Pages 107-125
    This study seeks to answer to this fundamental question which how young audiences of specific Persian language satellite channels are engaged in reading the communicative messages from such channels and what kind of messages of such channels’ reading they do? To answer this question، the study uses Stuart Hall’s perception analysis approach and encoding-decoding model. This approach relies on the principle that based on their social and cultural contexts، the audiences when are faced with the mass media messages، actively perceive and read media texts. According to this view media texts have the polysemic capability and based on their cognitive، social، and identical contexts، individuals perceive specific meaning from these texts. The study uses discourse analysis method and in-depth interview technique، and it shows at the end which cultural and identical circumstance of studied audiences is sorely effective in the way of acceptance and receive of messages. With regard to the particular circumstances of satellite TV in Iran and also the hybrid culture and identity of Iranian immigrants who are mostly producers of Persian language satellite channel programs، the results are containing particular theoretical implications.
    Keywords: Decoding, Encoding, Hybrid Identity, Perception Analysis Theory
  • Shahrooz Shariati, Mohammad Azimi Taraghdari Pages 127-148
    Although the nature of the cultural crises is totally different from that of disasters like fire، flood and earthquake، it seems that cultural crises must be considered among those which require a careful management as they cause uncompensable damages to the social assets of the nations in mid- and long-terms. Meanwhile، since the entity of culture has had an undeniable role in the victory of Islamic Revolution of Iran and its continuation، and acts as a pivotal and dominant entity in every social affiliation and reform، the enemies of the Islamic Republic of Iran continuously struggle to make crisis in the country by spreading the Western Culture and through changing the beliefs of the people and thus endanger the independence of the country as well as the outcomes of the revolution. This is while no comprehensive strategies have been provided to realize the management of the cultural crises or immunize the society against the invading cultures. This paper aims to provide optimized strategies for crisis management and immunizing the society against alien cultural invasions. As a case study، and using the field method، after studying various viewpoints and opinions، an environmental study by sending questionnaires، and taking interviews، the weaknesses and strengths، the cultural vulnerabilities، and the threats and opportunities were counted using the Delphi technique and crisis management strategies and immunizing the society against the invading cultures were provided.
    Keywords: Iran, Soft War, Crisis Management, Culture
  • Mahnaz Farahmand, Yassin Khorampoor, Zohreh Parsaian, Farzane Mandegari Pages 149-177
    During the last decades، the institution of family and kinship system effecting from entry modernization process، has experienced so many change and evolutions. And so transition of our society from traditional to modernity has been caused to family institution and its functions are severely changed، for this respect، the article attempts for explores this issue whether components of modernization have had role in the kinship support of Yazd families or not? Finding of the article which have collected of survey method، questionnaire tool and sampling of multiple cluster among 384 Yazd families، show that response to this question is positive. In this manner، between background variables (means income، age and sex) and kinship support was a significant. Relationship certainly it must states that age variable communicates a significant and inverted relationship with kinship support، and education with kinship support didn’t show relationship. Among components of modernization، there wasan inverted and significant relationship between vertical individualism، mercantilism، collectivism with kinship support. Likewise، between pluralism and kinship support was a positive and significantrelationship. Among modernization components، the rationality variable and horizontal individualism didn’t have relationship with kinship support. As well as، results of regression showed that the study explains variance of kinship support more than 17% among Yazd families.
    Keywords: Kinship Support, Individualism, Mercantilism, Rationality, Collectivism