فهرست مطالب

زمین شناسی ایران - پیاپی 33 (بهار 1394)
  • پیاپی 33 (بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/28
  • تعداد عناوین: 8
|
  • علی فقیه، آرش جمشیدی، معصومه وطن دوست، بهنام اویسی صفحه 3
    زاگرس چین و راندگی شامل مجموعه ای از چین های مرتبط با گسل است که ذخایر هیدروکربنی مهمی در ارتباط با تکامل آن ها شکل گرفته است. شناخت هندسه و الگوی رشد چین ها از پارامترهای موثر در برنامه های اکتشافی و حفاری مخازن هیدروکربنی می باشد. در این پژوهش از الگوی فرسایش بستر آبراهه ها و شاخص های کمی ریخت سنجی به عنوان نشانگرهای زمین ریختی جهت شناخت سازوکار رشد چین استفاده شده است. نتایج بررسی های زمین ریختی بیانگر غالب بودن الگوی چین خوردگی جدایشی در فارس ساحلی می باشد. همچنین اثر تغییر در ضخامت افق جدایشی بر روی الگوی چین خوردگی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: الگوی چین خوردگی جدایشی، چین مرتبط با گسل، رشد چین، نشانگر زمین ریختی
  • ابراهیم الیاسی، معصومه آهنگری صفحه 15
    در منطقه صاحب- یاپش خان، توده های نفوذی متعددی با ترکیب گرانیت، تونالیت، سینودیوریت، مونزودیوریت، کوارتزدیوریت، دیوریت و به مقدار کمتر گابرو رخنمون دارند. حجم عمده توده های نفوذی منطقه مورد مطالعه، دارای ترکیب گرانیتی است. از نظر جایگاه زمین ساختی این توده ها در محیط جزایر قوسی (حاشیه فعال قاره ای) تشکیل شده-اند. ماگمای مولد این سنگ ها اولیه بوده و از ذوب بخشی با درجه پایین (کمتر از 5%) گوشته متاسوماتیزه با ترکیب اسپینل- گارنت- فلوگوپیت لرزولیت منشا گرفته اند. منشا گوشته ای در اثر ورود سیالات ناشی از آب گیری رسوبات/پوسته اقیانوسی فرورونده متاسوماتیزه شده است. آلایش پوسته ای نیز تاثیر اندکی در تغییر ترکیب ماگمای اولیه داشته است. بررسی نمودارهای تغییرات دوتایی سنگ های آذرین مورد مطالعه، دو روند پتروژنتیکی (سری های مافیک و فلسیک) را در تکامل این سنگ ها نشان می دهد. به نظر می رسد که تبلور تفریقی و جدایش برخی از کانی ها، به ویژه آمفیبول و پلاژیوکلاز عامل عمده در تکوین دو روند یاد شده بوده است.
    کلیدواژگان: ذوب بخشی، متاسوماتیسم گوشته ای، جزایر قوسی، تبلور تفریقی
  • رضا زمانی، محمد هاشم امامی، منصور وثوقی عابدینی، علیرضا کریم زاده ثمرین صفحه 31
    منطقه مورد مطالعه بخشی از زون البرز غربی آذربایجان بوده و در شمال غرب شهرستان مشگین شهر واقع است. این منطقه شامل سنگ های آلکالن با ترکیب فنولیت تفریتی و تفریت فنولیتی به سن ائوسن بوده که با داشتن درشت بلورهایی همچون کلینوپیروکسن، آنالسیم، آلکالی فلدسپار و پلاژیوکلاز و با خمیره ای مشابه با همان ترکیب کانی شناسی مشخص می گردند. آنالیز نقطه ای بر روی مقاطع نازک صیقلی جهت بررسی شیمی کلینوپیروکسن ها، با بکارگیری یک دستگاه ریز پردازش الکترونی انجام گردید. بر پایه این نتایج مشخص شد که کلینوپیروکسن های موجود در سنگ های منطقه از نوع دیوپسید بوده و دارای عدد منیزیم نسبتا بالا (90/ 0-66/ 0)، Al2O3 متغیر (39/ 3 تا 38/ 8 درصد)، TiO2 کمتر از 02/ 2 و Na2O، 0/36 تا 50/ 1 درصد و نسبت AlVI/AlIV کمتر از 3/ 0 می باشند و پیشنهاد می کنند که ماگما، تحت فشار نسبتا کم متبلور شده است. همچنین مشخص می گردد بلورهای مذکور در فشار متوسط 5/5-0/ 4 کیلوبار و دمای 1080-1005 درجه سانتی گراد تبلور یافته اند. بررسی ژئوشیمیایی کلینوپیروکسن ها نشان می دهد که این بلورها ویژگی کلینوپیروکسن های سنگ های آلکالن مربوط با قوس های آتشفشانی را دارا هستند. از وجود منطقه بندی نوسانی عادی و معکوس در کلینوپیروکسن ها، چنین استنباط می گردد که فرایند تفریق و اختلاط از عوامل موثر بر تکامل سنگ های منطقه بوده اند.
    کلیدواژگان: سنگ های آلکالن، کلینوپیروکسن، مشگین شهر، منطقه بندی
  • زهرا کمالی، پژمان وقاری، خلیل سرکاری نژاد صفحه 45
    منطقه قائمیه در 100کیلومتری باختر شیراز و 40 کیلومتری شمال کازرون واقع شده است. ساختارهای تشکیل شده در منطقه متاثر از عملکرد قطعه کماریج گسل امتدادلغز کازرون است که بخشی از کمربند چین خورده ساده زاگرس می باشد. روند چین و گسل های این منطقه شمال باختر- جنوب خاور بوده، که هم روند با ساختارهای اصلی کمربند چین خورده زاگرس است. محدوده مورد مطالعه شامل دو گسل، یکی نرمال با مولفه راستالغز راستگرد که باعث دگریختی سازندهای گورپی، پابده و سروک و دیگری گسل امتدادلغز راستگرد که باعث دگریختی سازند آسماری شده است. گسل امتدادلغز، از الگوی شکستگی های برشی ریدل پیروی می کند و نسبت به گسل کازرون با زاویه قرار می گیرد. در این پژوهش داده های خش لغز گسلی به منظور بازسازی جهت گیری دیرینه تنش موثر با روش وارونگی برداشت و مورد بررسی قرار گرفت. روند و موقعیت تنش های اصلی گسل نرمال به ترتیب 1σ: NW، S71°W، 76o؛2σ: SE، S57°E، 12oو 3σ: NE، N31°E، 70o و گسل امتدادلغز به ترتیب 1σ: NE، 07o، N31°E؛ 2σ:SE، 06o، S60°E و 3σ: NW، 80o، S84°W به دست آمده است. براساس نتایج تحلیل داده های خش لغز گسلی، رژیم تکتونیکی حاکم بر منطقه، تراکششی است. به منظور تحلیل دگرریختی منطقه، برش عرضی ساختاری عمود بر روند ساختارهای منطقه درجهت NE-SW ترسیم گردید. در طول این پیمایش، ساختارهایی چون گسل امتدادلغز راستگرد و چین مرتبط با گسل وجود داشت که به ترتیب مربوط به زمان های زمین شناسی پرکامبرین و سنومانین زیرین می باشند. میدان تنش اطراف گسل ها وابسته به فعالیت گسل کازرون می باشد.
    کلیدواژگان: خش لغز، رژیم تکتونیکی، شکستگی برشی ریدل، کمربند چین خورده ساده زاگرس، قائمیه
  • شهربانو ذبیحی تبار، بهنام شفیعی صفحه 63
    بخش های بالایی سازند کربناته الیکا به سن تریاس میانی در بخش مرکزی پهنه ساختاری- رسوبی البرز در شرق مازندران (مناطق سوادکوه، خطیرکوه و کیاسر) میزبان کانی سازی های فراوان و مهم از فلوئور- سرب- باریم شامل پاچی میانا، شش رودبار، اراء، عالیکلا و کمرپشت است. برپایه مشاهدات صحرایی در مطالعه حاضر، محل های اصلی تمرکز ماده معدنی درون سنگ های کربناته میزبان به صورت منقطع، نامنظم و ناهم شیب با لایه بندی است که در شکستگی ها و یا حفرات انحلالی و کارستی به شکل رگه ای، عدسی و توده ای تظاهر یافته اند.کانی شناسی در کانسارها ساده بوده و عمدتا گالن، باریت، فلوریت، کلسیت و مقادیر جزئی اسفالریت می باشد. مشاهدات ماکروسکوپی و میکروسکوپی، ساخت و بافت های کانی سازی هم زاد و دیرزاد متنوعی را آشکار نمود. بافت های افشان، استیلولایتی و ریزرگچه ای از گالن و کلسیت با و یا بدون همراهی دیگر کانی ها به عنوان بافت های هم زاد با سنگ شدگی سنگ های میزبان شناسایی شدند. ساخت و بافت های دیرزاد از نوع پرشدگی فضای خالی مانند رگه- رگچه ای، گورخری، نواربندی قشرگون، جانشینی اولیه و کلوفرمی از بافت های غالب و مناطق اصلی و اقتصادی تمرکز ماده معدنی می باشند. بافت های ثانویه مانند خمیدگی در رخ های گالن های درشت و همچنین جانشینی این گالن ها توسط سروزیت و کوولیت بیانگر رخداد دگرشکلی و اکسید شدن برون زاد بعد از مرحله اصلی کانی-سازی می باشد. برپایه این پژوهش، کانی سازی اولیه در کانسارهای فلوئور- باریم- سرب شرق مازندران در دو گامه (1) اولیه هم زاد با سنگ شدگی و (2) اصلی دیرزاد شکل گرفته است. لیکن با استناد به شواهد ساختی تظاهر ماده معدنی در محیط کانسارها و شواهد بافتی در مقیاس ماکروسکوپی و میکروسکوپی می توان مرحله اصلی و البته اقتصادی کانی سازی را در کانسارهای مورد مطالعه از نوع گرمابی ناهم زاد با سنگ میزبان کربناته معرفی نمود.
    کلیدواژگان: ساخت و بافت، کانسارهای سرب، باریم، فلوئور، مازندران
  • فرناز قریشی، بهزاد تخم چی، امین روشندل کاهو، حسین احمدی نوبری صفحه 79
    ابزارهای تحلیل سیگنال همچون تبدیل های گوناگون، در شناسایی و استخراج هر چه بیشتر اطلاعات از سیگنال ها به کمک محققین آمده اند. در میان این ابزارها، تبدیل موجک به علت ویژگی های مطلوبش مورد اقبال روزافزون قرار گرفته است. مسئله این است که در این تبدیل، توابع موجک مادر گوناگونی را می توان به کار گرفت که انتخاب هر یک از آن ها تاثیر مستقیم بر روی تحلیل و نتیجه به دست آمده خواهد داشت. در کنار روش های گوناگونی که برای ساختن موجک مبنای بهینه منطبق بر سیگنال مورد بررسی ارائه شده، روش هایی نیز برای انتخاب موجک مبنای بهینه از میان توابع موجود معرفی شده اند. با انتخاب روش تطابق انرژی معمول و اعمال آن بر روی داده ها، ضعف عملکرد این روش در گزینش موجک مبنای بهینه در دو بخش مشاهده شد. تبدیل تفریق میانگین به عنوان راهکاری قابل تعمیم جهت آماده سازی داده ها قبل از استفاده از روش تطابق انرژی پیشنهاد گردید. استفاده از این تبدیل ساده به انتخاب موجک مبنای بهینه و رسیدن به پاسخ های یکتا در دو بخش مورد سوال انجامید.
    کلیدواژگان: تبدیل فوریه، تبدیل موجک، موجک مبنای بهینه، روش تطابق انرژی، روش تطابق انرژی بهبودیافته، تبدیل تفریق میانگین
  • محسن لیاقت، محمدحسین آدابی، محمد قویدل سیوکی، بهروز آریافر صفحه 89
    پیشروی کوتاه مدت آب دریا در دوران آنیزین پسین با فراوانی فسیل ها در پنجره تکتونیکی آق دربند واقع در شرق حوضه رسوبی کپه داغ، نشان دهنده گذر تدریجی از دوران اسکیتین پسین (معرف سازند سفید کوه) به رسوبات آتشفشانی و ولکانی کلاستی سازند سینا می باشند. این رسوبات تحت عنوان سازند نظر کرده، دومین سازند از رخساره استثنایی تریاس واقع در پنجره تکتونیکی آق دربند در شمال شرق ایران رخنمون داشته و از لحاظ سنگ شناسی متشکل از یک واحد سنگی کربناته و آذرآواری است که در ستون چینه شناسی، از قاعده به-طرف راس سازند، شامل سنگ آهک با شیل و مارن های ماسه ای– سیلتی توف دار و در بخش زیرین آهک های نودولار با میان لایه های ماسه سنگ، شیل و مارن توف دار است. مطالعات پتروگرافی، چینه نگاری سکانسی، تعیین ریز رخساره ها و محیط های رسوبی این سازند در دو برش کال انگور و کال غالک انجام شد. وجود افق هایی از رسوبات کربناته با مواد آذر آواری ناشی از فعالیت هم زمان آتشفشان ها در صفحه توران، در یک حوضه پیش-کمانی در زمان تشکیل رسوبات در این سازند می باشند. ریز رخساره های مطالعه شده در این سازند به محیط لاگون تا دریای باز تعلق داشته که نوسانات سطح آب دریا منجر به تشکیل یک سکانس رسوبی رده 3 در آن شده است. فرآیند های دیاژنزی مطالعه شده در این سازند همچون تشکیل سیمان رو رشدی، هماتیتی شدن، شکستگی ها، انحلال و جانشینی پوسته فسیل ها در شناسایی تغییرات صورت گرفته پس از رسوبگذاری و گاها تشخیص مرز سکانسی موثر می باشند.
    کلیدواژگان: سازند نظر کرده، محیط های رسوبی، چینه نگاری سکانسی، دیاژنز، آق دربند
  • سید غفور علوی، محسن موید، محمدرضا حسین زاده صفحه 105
|
  • Faghiha., Jamshidia., Vatandoustm., Oveisi, B Page 3
    Zagros Fold-Thrust Belt consists of several fault–related folds which important hydrocarbon reservoirs are formed in relation to their evolution. Understanding of fold geometry and its growth pattern are affective parameters in the exploration and drilling programs of hydrocarbon reservoirs. In this research, stream bed erosion pattern and quantitative morphometric indices were used as geomorphic indicators to recognition the mechanism of fold-growth. Results of geomorphic investigation reveal dominant of detachment folding pattern in the coastal Fars area. Moreover, the effect of change in the thickness of detachment horizon on the folding pattern was evaluated.
    Keywords: Detachment folding pattern, Fault, related fold, Fold growth, Geomorphic indicator
  • Elyassie., Ahangari, M Page 15
    There are several intrusive plutons in the Saheb- Yapesh-khan area, which are compositionally made from mafic to acidic rocks, including granite, tonalite, syenodiorite, monzodiorite, quartz diorite, diorite and to a lesser amounts gabbros. The main rock type of the area is granite. The intrusive rocks were formed at the Island- Arc (ACM) environment in terms of tectonic setting. The parental magma was primitive and formed by low degree partial melting (less than 5%) of metasomatized mantle with spinel- garnet- phlogopite lherzolite composition. The mantle source was metasomatized by influx of dehydration of sediments and the rocks of the subducting oceanic slab. The crustal contamination had a meager effect on modification of the original magma composition. On the basis of variation diagrams of the studied igneous rocks, there are two main petrogenetic trends (mafic and felsic series) for the studied intrusive rocks. It seems that these trends are formed due to fractional crystallization and separation of amphibole and plagioclase from the primary magma.
    Keywords: Partial melting, Mantle metasomatism, Island arc, Fractional crystallization
  • Reza Zamani, Mohammad Hashem Emami, Mansour Vosoughi Abedini, Alireza Karimzadeh Somarin Page 31
    The study area is part of Alborz-Azarbaijan zone exposed in NW Meshginshahr. The volcanic rocks, Eocene in age, include tephritic phonolite and phonolithic Tephrite. They have phenocrysts of clinopyroxene, analcime, plagioclase and alkali feldspar and set in the same minerals in the matrix. Microprobe analyses on polished thin sections were performed by using an electron microprobe analyzer for chemical analyses of the clinopyroxenes. Based on these results, it is concluded that all clinopyroxene phenocrysts are diopsidic in composition and have relatively high Mg-numbers (0.66-0.90), variable Al2O3 (3.39-8.38 wt %), low TiO2 (<2.02 wt %) and Na2O (0.36-1.5 wt %) contents and low AlVI/AlIV ratios (mostly <0.3), suggesting relatively low-pressure crystallization conditions of the magma in the storage region. Also it is revealed they formed at temperature of 1005-1080 ºC and pressure of 4-5.5 kbars. The geochemical studies of clinopyroxenes remarkes they have clinopyroxene characteristics of alkaline rocks related to volcanic arc. Existence of normal and reverse zoning in clinopyroxens deduces differentiation and magma mixing were effective factors on evolution of the area rocks.
    Keywords: Alkaline volcanic rocks, Clinopyroxene, Meshginshahr, Zoning
  • Kamaliz., Vagharip., Sarkarinejad, K Page 45
    Qaemyeh area is located in 100 km West Shiraz and 40 km north of Kazerun. Structural formed in this region is resulted from segmentation Kamarij of the active Kazerun strike-slip fault, is part of the Zagros Simply Folded Belt and consist of NW-SE trending faults and folds sub-parallel to Zagros fold belt. The study area includes two faults, one normal and right lateral component that makes deformation dextral strike-slip fault Gurpi and Pabdeh, Sarvak and the other which Dextral strike-slip fault, that makes is another deformation Asmari. Strike-slip fault, Riedel shear fractures follow the pattern and proportion of Kazeron fault have been angle. In this study slickenlines fault data in order to reconstruct the orientations effective paleostress using inversion method picked up and was investigated. The position and trend of the principal stresses normal fault, respectively σ1 is NW, S71°W, 76º, σ2 is SE, S60°E, 06º and σ3 is NE, N31°E, 70º and strike- slip fault, σ1 is NE, N31°E, 07º, σ2 is SE, S60°E, 06º and σ3 is NW, S84°W, 80º respectively. To analysis the deformation area Structural cross-section perpendicular to the direction of the structures of NE-SW, were drawn. During this scrolling, structures such as dextral strike-slip fault and fold related faults, the structures of Precambrian and periods are Cenomanian geochronology respectively. The stress field around faults is related of the Kazerun active fault.
    Keywords: Slickenline, Tectonic regime, Riedel shear fractures, Zagros simply folded belt, Qaemyeh
  • Zabihitabar, Sh., Shafiei, B Page 63
    Upper parts of Elika carbonate Formation belonging to middle Triassic in central part of structural- sedimentary zone of Alborz in East of Mazandaran province (Savadkuh, Khatirkuh and Kiasar regions) are hosted some of important F-Pb-Ba ore deposits contain of PachiMiana, SheshRudbar, Era(Alikola) and Kamarposht. Based on of field observations in study, main localization of ore bodies within carbonate rocks are as acrostic, irregular, and discordant respect to bedding that are displayed in fractures and/or karstic cavities in the form of vein, lenses and bodies. Mineralogy in studied ore deposits generally is simple and mainly composed of galena, barite, fluorite, calcite and minor sphalerite. Macroscopic and microscopic observations are shown variety of syngenetic and epigenetic structures and textures. Disseminate, stylolite and micro-veinlet textures of galena and calcite with or without other mainly minerals are recognized as syn-genetic textures respect to host rocks. Epigenetic structures and textures as open space filling type such as vein-veinlet, zebra, lamination, primary replacement and colloform are dominant textures of high-grade ores that formed main and economic zones of ore body concentration in deposits. Existence of secondary textures such as curvature and wind in triangle cleavage of coarse-grained galenas and also replacement of galena by cerussite and covellite show deformation and supergene oxidation after the main stage of mineralization. Based on current research, mineralization in F-Ba-Pb ore deposits of central Mazandaran is formed and evolved at two steps (1) primary or syn-diagenetic, and (2) main or epigenetic. According to structural signatures of ore body appearance in deposits environment and also textural evidences in macroscopic and microscopic scales, the main and economic stage of mineralization in studied ore deposits is introduced as epigenetic.
    Keywords: Structure, Texture, Pb, Ba, F deposits, Mazandaran
  • Ghoraishif., Tokhmechib., Roshandel Kahooa., Ahmadi Noubari, H Page 79
    More information can be extracted from signals, using signal transform tools. Among other tools, “wavelet transform” has an increasing fortune because of its good properties. The main issue is that choosing “different mother wavelet functions” results in diverse conclusions. There are various algorithms to build a suitable mother wavelet for the analyzed signal. Along with those algorithms, there are procedures too for choosing the optimum mother wavelet among existing functions. From the latter group, the “energy matching” algorithm was used in the present paper to find the optimum mother wavelet. During the use of this algorithm, its deficiency in two aspects was revealed. To solve the problem, “zero mean transform” was chose as an extendable solution to prepare data for the used energy matching algorithm. Applying this simple transform helped us not only finding the optimum mother wavelet but also a unique one.
    Keywords: Fourier transform, Wavelet transform, Optimal mother wavelet, Energy matching algorithm, Improved energy matching algorithm, Zero mean transform
  • Liaghatm., Adabi, M.H., Ghavidel, Syookim., Aryafar, B Page 89
    Short sea level transgression during the late Anisian with high fossils content in the Kopet Dagh sedimentary basin in Aghdarband tectonic window, represents the gradual transition from the late Scythians (referred to The Sefid Kuh Formation) to The Sina Formation with volcanic and volcaniclastic sediments. These sediments entitled Nazarkardeh formation, are the second Formation in exceptional facies of the Triassic which is exposured in the east of the Kopet Dagh sedimentary basin, north east of Iran and consists of a carbonate and pyroclastic rock unit that from base to top of the formation, includes limestone with marl and tuffaceous silt-sandy marls and nodular limestones with interbeds of sandstone, shale and tuffaceous marl in the lower part of this Formation. Petrographic studies, sequence stratigraphic and the determination of microfacies and sedimentary environments of this formation was performed in two sections of Kale Angur and Kale Ghalak. The horizons of carbonate and volcaniclastic sediments are derived from volcanic activity in the Turan plate at the same time and transported to the Nazarkardeh Fore-arc sedimentary basin. Microfacies in this formation include the lagoon to open marine sediments and sea level fluctuations in this formation led to determination of the 3rd depositional sequence with almost 4 ma. age. The diagenetic processes in this formation such as over growth rim cement, hematitization, fractures, dissolution and fossils shell replacement are effective in the identification of changes happened after sedimentation and often in the sequence boundaries detection.
    Keywords: Nazarkardeh formation, Sedimentary environments, Sequence stratigraphy, Diagenesis, Agh Darband
  • Alavi, S.Gh, Moayyedm., Hosseinzadeh, M Page 105
    Sheyvardagh granitoeid body is located in north of Ahar, East- Azarbaijan province, intruded into upper Cretaceous up to Eocene units, and caused the contact metamorphism and skarnificaion. This intrusive body in turn cut by veins and Quartz - applite dykes. The major minerals consist of quartz, plagioclase, k-feldspar, hornblende, biotite and clinopyroxene and pertite-antipertite, porphyry, granular and antirapakiwi textures are common in this unit. According to the mineral chemistry studies, the composition of biotite is located between stonite and sydrophilite poles and amphiboles are located in the range of magnesiohestingzite and magnesiohestingzit-hornblend. Clinopyroxenes are diopside and k-feldespar tends to sanidine pole and plagioclase lies in the range of oligoclase to andesine. Thermometry studies indicate the crystallization temperature of this body from 623°C to 750°C and emplacement pressure from 1.5 to 2.4 kb. The rocks are granodioritic and syenodioritic in composition and show has meta-aluminous nature. The producer magma of this body is shoshonitic and calc-alkaline in nature high-k properties. Al2O3, CaO, MgO, and TiO2 indicate descending pattern by increasing of SiO2. In the spider diagrams a distinct and positive anomaly of Ba, Rb, Th, La, Ta, Zr, Hf, Cs, U, Pb and Pr and negative anomalies of P, Nd, Lu and Mo were observed. The producer magma of this body has shoshonitic and high-k calc-alkaline nature and emplaced in a continental crust with high to medium thickness and influenced due to fractional crystallization or partial melting and crustal contamination. This body is emplaced in a post collisional, active continental margin setting.
    Keywords: Calc, alkaline, Granitoeid, Sheyvardagh, Shoshonitic, Meta, aluminous