آرشیو یک‌شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۳۴۹۲
جامعه
۱۳
دریچه

تکرار فجایع و فقدان اصلی به نام مدیریت بحران

شرق: همایش «سیل سراسری ایران، ابعاد، پیامدها و اقدامات» هفته گذشته در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. در این همایش دوروزه که از سوی جمعیت امداد دانشجویی-مردمی امام علی(ع) برگزار شد، علاوه بر حضور فعال گروه های مردم نهاد شماری از استادان دانشگاهی، مدیران، حقوق دانان و چهره های فعال در حوزه محیط زیست و اقلیم هم برای حاضران به سخنرانی پرداختند.

ازجمله سخنرانان روز اول همایش محمد درویش، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، محسن ارسلانی، دانش آموخته دکترای دیرینه اقلیم شناسی، سیدابوالفضل میرقاسمی، کارشناس ارشد منابع طبیعی و آبخیزداری، عزیز عابسی، عضو هیئت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل، ناصر کرمی، اقلیم شناس و استاد دانشگاه برگن نروژ، مهدی زارع، عضو وابسته فرهنگستان علوم و عضو هیئت علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و رئوف آذری، فعال اجتماعی و کنشگر سواد رسانه ای بودند.

مهدی زارع سخنان خود را با اشاره به لزوم اطلاع از تاریخچه وقوع سیلاب ها و خشک سالی ها آغاز کرد و با یادآوری عوامل مهم در شکل گیری سیلاب ها، پدیده های مرتبط با بارندگی های شدید را نیز واکاوی کرد. او در بخشی از سخنان خود، از زمین لغزش به عنوان یکی از پدیده های مخربی که بر اثر بارندگی های شدید ایجاد شده بود، یاد کرد که بسیاری از مردم بر اثر آن خانه و کاشانه خود را از دست داده بودند.این استاد دانشگاه همچنین دخالت در پای دامنه ها و ساخت وساز در مسیل های ظاهرا خشک را از عوامل خطرپذیر کردن مناطق توسعه یافته در سال های اخیر برشمرد و هشدار داد در صورتی که بارندگی های شدید هم زمان با پدیده زمین لغزش در نقاط شمالی شهر تهران همراه باشد، سیل عظیمی تهران را تهدید خواهد کرد. ناصر کرمی، اقلیم شناس و استاد دانشگاه برگن نروژ، تحلیلی بر روندهای اقلیمی وقوع فجایع طبیعی در ایران داشت و گفت: در سال های اخیر میزان بارش ها 30 درصد کمتر شده است؛ اما احتمال وقوع سیل 500 درصد افزایش یافته است. کرمی عوامل این رشد نامتوازن احتمال وقوع سیل را این گونه برشمرد: آمارهای قبلی و تعداد وقوع سیلاب ها نادرست بوده و به درستی ثبت نمی شده است. دستکاری های هیدرولوژیکی از قبیل ساخت سدها و افزایش دوبرابری سطح زیرکشت زمین های کشاورزی، تغییر رژیم و نظم بارش ها یا به صورت کلی تغییرات اقلیمی، مولفه های جغرافیایی و مردم شناسی از قبیل اجبار به کوهپایه نشینی، فقر، موارد قومی قبیله ای و اجتماعی از جمله این عوامل هستند. این استاد دانشگاه در ادامه به تاثیر ساختارهای اقلیمی پرداخت و افزود: موج گرمایش زمینی در حال افزایش است. از طرف دیگر الگوهای بارش نیز در حال تغییر است. برای نمونه میزان اوج بارش ها در حال عقب رفتن است و این مسئله منجر به تغییرات بارش در نقاط مختلف می شود.اما دومین روز همایش «سیل سراسری ایران» در حالی چهارشنبه نهم مرداد از سوی جمعیت امداد دانشجویی- مردمی امام علی(ع) در سالن جابربن حیان دانشگاه شریف آغاز شد که پنج نفر از متولیان رسمی مدیریت بحران در نهادهای مختلف باوجود هماهنگی های قبلی در همایش حضور نیافته یا حتی چنانچه امکان برایشان به هر علتی میسر نبود، نماینده ای نیز از طرف نهاد معرفی نکردند.طبق اعلام رسمی برگزارکنندگان همایش قرار بود در پنل مسئولان و متولیان مدیریت بحران با حضور کمال اکبری، معاون مشارکت های اجتماعی سازمان امور اجتماعی وزارت کشور، نماینده ای از سازمان داوطلبان جمعیت هلال احمر، سیدمحمد موسوی، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و کاهش مخاطرات بخش کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، اسماعیل نجار، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور (یا یکی از مدیران ارشد مجموعه) و هرمز ذاکری، از مدیران وزارت راه وشهرسازی برگزار شود اما درحالی که ده ها میهمان در سالن حضور داشتند و ساعتی هم در انتظار ورود سخنرانان، برنامه های از قبل هماهنگ شده را تغییر دادند، خبری از شخصیت های دولتی برای حضور در همایش نشد.در ادامه و در بخش جامعه شناسی همایش، سعید مدنی، جامعه شناس پشت تریبون قرار گرفت و گفت: مشاهداتش از روزهای سیل حاکی از سوء مدیریت و آشفتگی در مناطق سیل زده بود.مدنی گفت در سیل اخیر فرصت حضور در مناطق سیل زده را یافتم و آنجا درگیر مسائل دیگری شدم؛ سوء مدیریت و آشفتگی در این مناطق دیده می شد. اگرچه تجربه من منحصر به سیل لرستان بود اما با پرسش از دوستانم در سایر مناطق فهمیدم بقیه جاها نیز به همین شکل بوده است. این جامعه شناس با ذکر این نکته که مدیریت بحران در ایران یک مدیریت کهنه، پوسیده و کاملا نامتناسب با شرایط ایران است، گفت: وقوع زلزله ها، سیل ها و... و همچنین تجربیات متعدد نشان می دهد که این مدیریت فاقد توانایی لازم برای مداخله در بلایای طبیعی است.فاطمه قاسم زاده، روان شناس کودک و رئیس هیئت مدیره شبکه یاری کودکان کار هم در پنل روان شناسی و مددکاری اجتماعی همایش سیل سراسری ایران به ارائه نظراتش پرداخت. این روان شناس گفت: از مفهوم بحران و آشفتگی هایی که در پی آن به وجود می آید، به این نتیجه می رسیم که علاوه بر اقدامات اولیه مانند سرپناه، غذا، بهداشت و... ما نیازمند به مداخلات روان شناختی نیز هستیم.