آرشیو یک‌شنبه ۱۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۳۵۱۴
جهان
۷

بولتون در سیاست ترامپ در قبال افغانستان و کره شمالی منزوی شده است

تنها در کاخ سفید

با نهایی شدن توافق ایالات متحده و طالبان، انتظار می رود به زودی دیدارهای سطح بالایی درباره آینده افغانستان برگزار شود؛ اما از هم اکنون مشخص است که چهره ای سرشناس در کاخ سفید، غایب این دیدارها خواهد بود: جان بولتون، مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ.

در دیدارها و مذاکرات سطح بالا با مقام های خارجی، حضور جان بولتون که می توان آن را تعیین کننده ترین فرد در ردیف وزیر خارجه در حوزه سیاست خارجی آمریکا به شمار آورد، بسیار تعیین کننده و ضروری است؛ اما حذف بولتون در این باره نه فقط اشتباه نبود؛ بلکه یکی از اقدامات درست دولت ترامپ محسوب می شود.

بولتون حامی سرسخت تداوم حضور نظامی ایالات متحده در نقاط مختلف جهان است؛ بنابراین طبیعی است که دشمن شماره یک توافق صلح میان آمریکا و طالبان افغانستان و پاپان یافتن حضور نظامی 18ساله ایالات متحده در افغانستان باشد.

جان بولتون قبل از آغاز مرحله کلیدی مذاکره آمریکا و طالبان در قطر، مخالفت خود را با صلح به دونالد ترامپ اعلام کرد و خشم رئیس جمهور آمریکا را برانگیخت. ترامپ نیز با هدف رفع هر گونه مانع در مسیر توافق با طالبان تصمیم گرفت تا شورای امنیت ملی را از روند مباحث مربوط به توافق صلح در افغانستان کنار بگذارد.

با کنار گذاشته شدن بولتون از این مذاکرات حساس، در کنار اختلاف های مشاور امنیت ملی کاخ سفید با ترامپ بر سر چالش های مهم دیگر در حوزه سیاست خارجی از جمله کره شمالی و ایران، تردیدهای زیادی درباره نفوذ بولتون در کاخ سفید و سرنوشت او در دولت ترامپ مطرح شده است. کم رنگ شدن حضور بولتون در شرایطی صورت می گیرد که ایالات متحده از یک سو قصد خروج نظامیان خود از افغانستان را دارد و از سوی دیگر قصد دارد با کره شمالی به توافق برسد. همچنین تلاش هایی برای مذاکره میان ترامپ و حسن روحانی، رئیس جمهور ایران و توافق احتمالی واشنگتن و تهران در جریان است. جان بولتون در هر سه مورد مخالف هر گونه توافقی میان ایالات متحده با طالبان، کره شمالی و ایران است.

بولتون با دیدگاه های افراطی و جنگ طلبانه خود، تا چندی پیش ترامپ را در حالت تهاجمی خود در حوزه سیاست خارجی قرار داده بود. این سیاست در حدود دو سالی که از عمر دولت ترامپ می گذرد، باعث بروز چالش هایی در داخل دولت ترامپ و نیز میان واشنگتن و کشورهای دیگر حتی متحدان آمریکا شده است.

ترامپ برای به نتیجه رساندن صلح با طالبان در افغانستان تصمیم گرفت تا جان بولتون را در جریان مذاکرات و مباحث دخالت ندهد. براساس اظهارات یکی از مقام های آمریکایی که به شرط افشا نشدن نامش با واشنگتن پست گفت و گو می کرد، گفت که در جریان مذاکرات ایالات متحده با طالبان، جان بولتون خواستار دسترسی به نسخه پیش نویس توافقی شده بود که ایالات متحده قصد دارد به زودی با طالبان به امضا برساند؛ اما زلمای خلیل زاد، نماینده ویژه ترامپ برای مذاکره با طالبان، از پذیرش درخواست بولتون امتناع ورزید و به او اعلام کرد که این پیش نویس را فقط در حضور یک مقام ارشد می تواند مطالعه کند و بلافاصله باید آن را بازگرداند. این اقدام خلیل زاد با خشم بولتون روبه رو شد؛ اما کاری از پیش نبرد و در نهایت هم این پیش نویس برای شورای امنیت ملی ارسال شد.  

تام رایت، کارشناس امنیت بین الملل موسسه بروکینگز، مورد جان بولتون را تقریبا بی سابقه می داند و می گوید: «به یاد ندارم که تاکنون یک مشاور امنیت ملی در دولت آمریکا این گونه به حاشیه رانده شده باشد. دلیل این امر را باید اقدامات و سیاست های بولتون دانست؛ چرا که او آشکارا با سیاست هایی که دونالد ترامپ از آن پشتیبانی می کند، مخالفت کرده است».

ترامپ به تازگی اعلام کرد که قصد دارد تا تعداد نظامیان آمریکایی در افغانستان را تا هشت هزارو 600 نفر کاهش دهد و پس از آن هم با توجه به شرایط افغانستان تصمیم بعدی را اتخاذ خواهد کرد. بولتون با این میزان کاهش تعداد نظامیان آمریکایی مخالفتی ندارد؛ اما معترض توافقی است که خلیل زاد در حال رساندن آن به مرحله نهایی است. بر اساس این توافق، طالبان در ازای خروج تدریجی نظامیان آمریکایی از افغانستان متعهد می شوند که حمایت خود از القاعده را از هر نظر از جمله جذب نیرو، تامین مالی و آموزش قطع کنند.

مقام های آمریکایی امیدوارند که این توافق مقدمه ای بر مذاکره طالبان و دولت افغانستان برای برقراری آتش بس نهایی در این کشور و در نهایت خروج احتمالی ایالات متحده و ناتو از افغانستان تا پایان سال 2020 باشد. منزوی شدن بولتون درباره مذاکره بر سر افغانستان نه در یکی، دو روز اخیر؛ بلکه حدودا دو هفته پیش نمایان تر شد؛ زمانی که دونالد ترامپ در یکی از زمین های گلف خود در نیوجرسی میزبان برخی مقام های ارشد دولت خود از جمله معاون رئیس جمهور، وزیر دفاع، وزیر خارجه، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، رئیس ستاد مشترک ارتش و زلمای خلیل زاد بود و بولتون به دلیل مخالفتش با صلح با طالبان و همچنین احتمال درز مباحث مطرح شده در نیوجرسی، به این نشست فراخوانده نشد.

اختلاف بر سر افغانستان تنها موضوعی نیست که باعث سردی رابطه ترامپ و بولتون شده است. ترامپ به تازگی اعلام کرد که خواهان تغییر حکومت در ایران نیست و قصد مذاکره با رئیس جمهور ایران و بهبود شرایط اقتصادی این کشور را دارد. این در حالی است که بولتون هوادار سرسخت تغییر حکومت در ایران و افزایش فشارها بر این کشور حتی به قیمت بروز درگیری نظامی میان آمریکا و ایران است.

درباره کره شمالی هم ترامپ در هفته های اخیر برای جلوگیری از افزایش تنش میان دو کشور، آزمایش های موشک های بالستیک کوتاه برد کره شمالی را اقدامی دانست که بسیاری از کشورها انجام می دهند و هم زمان خواستار ادامه مذاکره با رهبران پیونگ یانگ شده است. اما از آن سو بولتون که مدت هاست از مذاکرات مهم با کره شمالی کنار گذاشته شده، با اشاره به این آزمایش های کره شمالی از اتخاذ سیاست سختگیرانه واشنگتن علیه کره شمالی حمایت کرده است.