آرشیو دو‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۹
سیاست
۳

سخنرانی دکتر مصدق در شورای امنیت

طنین اعتراض مصدق علیه انگلیس

لندن پس از ملی شدن صنعت نفت ایران، شکایتی در شورای امنیت برای جلوگیری از اخراج کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس مطرح کرد، اما با اخراج آنها شکایت منتفی شد و نماینده بریتانیا در شکایتش تجدیدنظر کرد و از شورای امنیت خواست که قطع نامه ای صادر کند مبنی بر اینکه مذاکرات بین دولتین به منظور حل اختلافات، طبق قرار تامینی دیوان بین المللی دادگستری، در اسرع وقت از سر گرفته شود. در پی آن، دکتر مصدق در جلسه شورای امنیت شرکت کرد.سخنرانی مصدق در روز نخست جلسات چهار روزه بود. او در دفاع از حقوق ملت ایران در شورای امنیت گفت: «آقای رئیس، آقایان اعضای محترم شورای امنیت، امروز من در این شورا حاضر شده تا صدای مردم ایران را در مقابل ادعاهای بی اساس دولت انگلستان به گوش شما و مردم جهان برسانم. هرچند ما این دعوا را به دلایلی که بعد اقامه خواهیم کرد، در حدود صلاحیت شورای امنیت نمی دانیم، اما نمی توانیم منکر شویم که سازمان ملل متحد آخرین مرجع و عالی ترین مقامی است که مسئول حفظ صلح دنیاست. شورای امنیت برای این درست شده که ملل کوچک با کشورهای بزرگ دور هم بنشینند و تحت مقررات منشور و به موجب اصول مندرجه صلح دنیا و امنیت بین المللی را حفظ کنند. این موسسه وقتی موفق خواهد شد که این هدف عالی را اجرا نماید که دول بزرگ به مقررات آن احترام بگذارند و کشورهای کوچک و بزرگ آن را پناهگاه خود بدانند. جای بسی خوش وقتی است که دول اروپایی به آرزوهای ملت های هندوستان، پاکستان و اندونزی و ملل دیگر که میل داشتند با آزادی و تساوی زندگی کنند، احترام گذاشته و سازمان ملل متحد در این راه از بذل مساعی لازم خودداری نکرد».دکتر مصدق در ادامه سخنرانی خود خواسته روشن ملت ایران را استقلال و آزادی معرفی کرد: «ملت ایران نیز از کشورهای بزرگ و از یک موسسه بین المللی جز این انتظار ندارد تا آن را کمک کنند تا بتواند استقلال اقتصادی خود را به دست آورده و در سایه آن رفاه اجتماعی خود را تامین و به این وسیله استقلال خویش را تقویت کند. اگر دولتی مسئله ای را که در صلاحیت شورای امنیت نیست، در این شورا مطرح کند و شورای امنیت بنا به دلایل و جهات سیاسی تصمیم بگیرد که به آن مسئله رسیدگی کند، در این صورت شورای امنیت وسیله ای برای مداخله یک کشور در امور داخلی کشور دیگر خواهد شد و به این ترتیب اعتماد مردم از آن سلب خواهد گردید و شورای امنیت از وظایفش که حفظ صلح جهان است، باز خواهد ماند. جنگ دوم جهانی نقشه جهان را عوض کرد، در همسایگی کشور من صدها میلیون نفر از مردم آسیا پس از قرن ها زندگی در رژیم استثماری و مستعمراتی استقلال و آزادی به دست آوردند. ایران فقط حقوق خود را خواستار می باشد و از این مجمع عالی بین المللی انتظار دارد برخلاف مصالح ایران اقدامی به عمل نیاورد. تنها ثروت ملی ما نفت است که منبعی برای تولید کار و غذا برای مردم ایران به شمار می رود. درآمد نفت باید برای توسعه صنعت و بهبود وضع مردم ایران به مصرف برسد. متاسفانه تاکنون درآمد نفت برای مردم ایران هیچ فایده و ثمری نداشته و در پیشرفت صنعت این کشور موثر واقع نشده است».مصدق در ادامه به تندی به سیاست های انگلستان تاخت و گفت: «برای اثبات این مدعا باید گفت که پس از 50سال بهره برداری از نفت به وسیله یک شرکت خارجی هنوز کارشناسان ایرانی کافی در اختیار نداریم و مجبوریم که از کارشناسان خارجی دعوت کنیم. برای آنکه شمه ای از منافع انگلیس را از این قسمت عظیم برای شما مجسم کنیم، کافی است که بگویم در سال 1948 طبق دفاتر شرکت سابق نفت ایران درآمد خالص شرکت در حدود 61 میلیون لیره بوده که فقط 9 میلیون لیره آن به ایران داده شده و هشت میلیون لیره آن هم بابت مالیات به خزانه داری انگلیس تحویل داده شده است. در اینجا باید اضافه کنم مردمی که در آبادان، یعنی جایگاه معروف ترین تصفیه خانه نفت جهان زندگی می کنند، با فقر و پریشانی بی حدوحساب دست به گریبان هستند و حتی از ضروریات اولیه زندگی نیز محروم اند. اگر بنا باشد که در آینده نیز مانند گذشته درآمد نفت ما را خارجیان ببرند، اگر قرار باشد که کارگران ایرانی در اراضی نفت خیز مسجدسلیمان، آغاجاری، کرمانشاه و تصفیه خانه آبادان در بدترین شرایط به سر برند و استثمارچیان خارجی همچنان عملا همه درآمد نفت را تصاحب کنند، مردم ایران تا ابدالآباد در فقر و پریشانی خواهند ماند. به همین دلیل ها بود که پارلمان ایران به نفع ملی شدن نفت در سراسر کشور رای داد و در واقع نظر پارلمان ایران نظر قاطبه اهالی این کشور بود که اکنون دولت انگلیس با شکایت به شورای امنیت می خواهد با نظر تمام مردم ایران مخالفت کند. جنبشی که در ایران در جریان است، مورد پشتیبانی کامل کلیه افراد ملتی است که به حقوق خود آشنایی کامل دارند. ملت ایران مصمم است از این منبع حیاتی که میراث ملی آن به شمار می رود، برای بالابردن سطح زندگی افراد خود و حفظ صلح جهان استفاده کند».او با استناد به منشور ملل متحد از همه کشورها خواست که دست یاری به سوی ایران دراز کنند: «منشور ملل متحد و اصول مقدسی که در آن مندرج می باشد حکم می کند که کلیه کشورهای عضو سازمان ملل متحد در چنین روزی دست کمک به سوی ایران دراز کنند. در اینجا می خواهم نظر اعضای محترم شورای امنیت را به این حقیقت جلب کنم که ترس و تشویش یک دولت بزرگ در عملی ساختن مقاصدش با توسل به چترباز و کشتی جنگی به خوبی نشان می دهد که سازمان ملل متحد در حفظ صلح و امنیت جهان وظیفه خود را به خوبی انجام داده است. اگر منظور انگلستان این است که ملی شدن صنعت نفت ما صلح را به خطر انداخته معلوم نیست که چرا دولت انگلیس که این همه صنایع را ملی کرده به عنوان اینکه اساس و پایه صلح را متزلزل کرده است، به شورای امنیت دعوت نشده. این موضوع کاملا شبیه دعوای گرگ و میش است. هر نوع خطری که متوجه صلح باشد، از اقدامات انگلستان که سعی کرده با توسل به اقدامات زورگویی علنی، ما را از استفاده از حق حاکمیت بر منابع خود باز دارد، ناشی خواهد شد. انگلستان اقدامات جابرانه ای به عمل آورده و چترباز به نواحی مجاور ایران اعزام داشته و ناوگان جنگی را در نزدیکی آب های ساحل ایران متمرکز نموده است. تهدیدات دولت انگلیس دایر بر پیاده کردن نیرو در ایران ممکن بود عواقب مهلکی داشته و آتش جنگ جهانی دیگری را برافروزد و دولت انگلیس به تنهایی مسئول این عواقب می شد. ایران کشتی های جنگی در رودخانه تیمز مستقر نکرده است. ایران مشتاق است که با روسیه مناسبات دوستی داشته باشد. کمونیست ها که پس از جنگ اول جهانی حکومت روسیه را از دست تزارها گرفتند، کلیه امتیازات خارجی خود را لغو و تسلیم کرده اند، حال آنکه انگلستان به این اندازه سخاوتمند نبوده است».او در پایان اظهار کرد: «قبل از اینکه دولت انگلیس به شورای امنیت شکایت کند، بین دولتین ایران و انگلیس به نمایندگی شرکت سابق مذاکراتی صورت گرفت که در جریان آن مذاکرات دولت متبوعه من منتهای درجه حسن نیت از خود نشان داد و درمورد تقویم میزان خسارات و ترتیب فروش نفت به انگلیس پیشنهادهای صحیح و عملی از طرف ایران به دولت انگلیس داده شد و مع الاسف معلوم شد که این از رویه دوستانه خود فایده ای حاصل نخواهد شد. من می خواهم بار دیگر موکدا تکرار کنم که دولت من حاضر است به محض اینکه انگلیس تمایل حقیقی به حل قضیه نفت نشان دهد، مذاکرات مستقیم را در دو موردی که قبلا ذکر شد، شروع کند. اگر ما در بهره برداری نفت تاخیری روا داریم، وضع اقتصادی ما روز به روز بدتر خواهد شد. ما انتظار داریم که شورای امنیت از پیشنهاد توصیه هایی که موجب تاخیر در اجرای وظایف مان بشود، خودداری خواهد کرد و به ما اجازه خواهد داد تا فارغ البال مشغول عمل شویم و به فلاکت ملت ایران خاتمه دهیم».

پس از این سخنرانی روزنامه های آن زمان نوشتند: «...صدای دکتر مصدق نخست وزیر ایران صدایی که از حلقوم ملت ایران برمی خاست، برای نخستین دفعه در تالار شورای امنیت طنین انداز گردید».