آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۵
صفحه اول
۱
اقتصاد

کارتخوان و فرار مالیاتی

قدرت الله امام وردی

در خصوص موضوع مالیات و عدم پرداخت آن چند نکته در ادبیات مالیاتی کشور وجود دارد. نکته اول، فرار مالیاتی است. به این معنا که افراد حقیقی و حقوقی که باید مالیات بپردازند از پرداخت آن اجتناب می کنند. نکته دوم نیز معافیت های مالیاتی است. به این مضمون که گروهی از افراد به واسطه ارتباطات، رانت و... از یک سری معافیت های خاصی برخوردار هستند. نکته سوم نیز پرداخت مالیات کمتر است. این نیز به معنی استفاده از شکاف ها و بهره گیری از مشاوران مالیاتی برای کم جلوه دادن درآمدها و در نتیجه پرداخت بسیار کم مالیات است. برآورد تقریبی این است که در نزدیک به 30 تا 40 درصد مالیات محقق شده فعلی، انواع و اقسام فرار مالیاتی وجود دارد. اگر میزان مالیات محقق شده را بین 100 تا 110 هزار میلیارد تومان در نظر بگیریم بین 30 تا 40 هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت نمی شود. از سوی دیگر در20 درصد مالیات پرداختی به دولت نیز معافیت های قانونی مالیاتی وجود دارد. با جمع ارقام مربوط به فرار و معافیت مالیاتی درمی یابیم که حدود 60 الی 70 درصد مالیاتی که دولت در شرایط کنونی آن را محقق می کند، عدم پرداخت مالیات است. اینها به جز تعریف پایه های مالیاتی جدید است. اخیرا قانونی وضع شده که بتوان با استفاده از آن از عایدی های سرمایه مانند مسکن، ارز و دلار مالیات گرفت. اما این موارد به واسطه اثرگذاری برخی نیروهای خاص در اقتصاد کنار گذاشته شد. این موارد می تواند حجم مالیات دولت را افزایش دهد علاوه بر آن نوسان بازار های مختلف به خصوص مسکن کنترل شود. با جمع موارد فرار، معافیت مالیاتی و عدم تعریف پایه های جدید مالیاتی می توان ادعا کرد، معادل 100 درصد مالیاتی که هر سال در بودجه دولت برآورد می شود، پتانسیل مالیات گیری از اقتصاد وجود دارد. از این میزان تنها رقم ناچیزی محقق می شود. مهم ترین دلیل عدم توجه به این پتانسیل، اقتصاد وابسته به نفت و نبود عزمی در دولت برای پرداخت هزینه های سیاسی افزایش درآمد مالیاتی و کاهش فرارها و معافیت هاست. برخی معتقدند، نصب کارتخوان می تواند بخشی از فرار مالیاتی در اقتصاد ایران را جبران کند اما باید به این نکته توجه کرد که نصب کارتخوان تنها درست کردن ظاهر قضیه است. مشکل اقتصاد کشور نصب دستگاه های پوز نیست بلکه این است که عزم و اراده ای در ساختار کلان اقتصاد ایران وجود ندارد. نهادهای اقتصادی و نظارتی تمام اطلاعات مربوط به حساب ها را در اختیار دارند. از طرف دیگر دولت به خوبی می داند چه کسانی مالیات نمی دهد.

در این راستا هم رییس سازمان امور مالیاتی، امیدعلی پارسا اعلام کرد که از طریق تراکنش های بانکی افرادی شناسایی شدند که درآمدهای بالایی دارند اما مالیات نمی دهند. نصب کارتخوان بیشتر جنبه نمایشی دارد و شاید به نوعی قانع کردن اذهان عمومی است. به واقع اگر اراده ای برای گرفتن مالیات از افراد باشد به راحتی می توان آن را اخذ کرد. در زمان های گذشته که از کشورهای اروپایی و امریکایی مالیات اخذ می شد، کارتخوان وجود نداشت اما متوجه می شدند که چه کسی فرار مالیاتی دارد بنابراین بحث اراده است،نه ابزار و وسیله.