آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۵
سیاست
۲
سوژه روز

پس از انهدام گلوبال هاوک امریکایی توسط سپاه این بار ارتش یک پهپاد را ساقط کرد

انهدام «ناشناس متجاوز»

بامداد جمعه بود که دوباره پهپادی ناشناس در مرزهای جمهوری اسلامی اسیر موشک های ایرانی شد. «پهپاد متجاوز به مرزهای ایران این بار به وسیله پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی در آسمان ماهشهر منهدم شد»، این خبری است که تا لحظه نگارش این گزارش، از سوی پایگاه اطلاع رسانی ارتش جمهوری اسلامی و به نقل از امیر علیرضا صباحی فرد، فرمانده نیروی هوایی پدافند ارتش منتشر و در رسانه های ارتباط جمعی منعکس شد. چندی پس از انتشار همین اخبار ضد و نقیض بود که باشگاه خبرنگاران جوان به انتشار اظهارات غلامرضا شریعتی، استاندار خوزستان پرداخت. او در جریان این اظهارات نه تنها خبر انهدام پهپاد توسط پدافند ارتش جمهوری اسلامی را تایید کرد، بلکه درباره محل سقوط پهپاد نیز گفت که لاشه این پهپاد منهدم شده لای نیزارهای اطراف ماهشهر سقوط کرده است.

شریعتی همچنین علاوه بر اعلام خبر یافتن بقایای این پهپاد منهدم شده، شایعه هایی که در ارتباط با رزمایشی بودن اقدام صورت گرفته توسط پدافند هوایی ارتش عنوان شده بود را رد و تاکید کرد: «پهپاد یاد شده به طور قطع مربوط به کشورهای دیگر است. هم اکنون اقدامات کارشناسی روی پهپاد منهدم شده، آغاز شده است و نتایج این بررسی ها نیز در اختیار عموم شهروندان قرار خواهد گرفت.» هدف این دست پهپادها عموما ماموریت های شناسایی است و از قرار معلوم و با اتکا به اظهارات استاندار خوزستان و فرمانده پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی، این پهپاد منهدم شده از این قاعده مستثنا نیست کمااینکه امیر صباحی فرد در همین زمینه می گوید: «این اقدام قاطع و شلیک موشک در واکنش به تجاوز یک فروند پهپاد متجاوز خارجی به حریم هوایی کشورمان بوده است و پهپاد متجاوز پیش از رسیدن به اماکن حساس با هوشیاری کامل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور منهدم شد. جمهوری اسلامی بارها اخطار داده است که شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور با آمادگی کامل، قاطعانه با هرگونه تجاوز به حریم هوایی کشور پاسخ خواهد داد.»

واکنش واشنگتن

مطابق معمول و با درنظرگیری سابقه انهدام پهپادها توسط نیروهای نظامی جمهوری اسلامی، افکار عمومی و شبکه های اجتماعی پهپاد منهدم شده را به ایالات متحده امریکا و نیروهای نظامی آنان در کشورهای منطقه مرتبط دانست ولی چند ساعت پس از انتشار خبر این انهدام، یک مقام بلندپایه نظامی در پنتاگون تعلق پهپاد منهدم شده به واشنگتن را رد کرد. باشگاه خبرنگاران جوان با انتشار این خبر نوشت پنتاگون هیچ گونه گزارشی مبنی بر هدف قرار گرفتن یا ساقط شدن یکی از پهپادهای فعال ارتش امریکا در منطقه دریافت نکرده است.

پس از این ادعا بود که ستاد فرماندهی مرکزی نیروهای ایالات متحده امریکا در غرب آسیا موسوم به «سنتکام» در صفحه رسمی این سازمان به خبر انهدام پهپاد امریکایی توسط پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و تاکید کرد که اخیرا هیچ پهپاد امریکایی در حوزه عملیاتی این فرماندهی ساقط نشده است. سنتکام در صفحه توییتر خود نوشته است: «گزارش های ادعایی در مورد ساقط شدن یک پهپاد امریکایی صحت ندارد. اگر یک هواپیمای بدون سرنشین هم در حوزه عملیاتی سنتکام سرنگون شده باشد، جزو هواپیماهای متعلق به وزارت دفاع امریکا نیست.» تکذیب تعلق پهپاد منهدم شده توسط پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی به ایالات متحده امریکا آن هم از سوی نهادهای نظامی رسمی واشنگتن می تواند امری قابل استناد باشد ولی اوضاع زمانی جالب تر می شود که بدانید در ماجرای انهدام پهپاد غول پیکر امریکایی بر فراز آب های نیلگون خلیج فارس در مرزهای ایران که در سی ام خردادماه اتفاق افتاد، مقامات امریکایی ابتدا تعلق پهپاد منهدم شده به خود را رد کردند ولی چندی بعد مدعی شدند که این پهپاد در آب های بین المللی منهدم شده است، موضوعی که مقامات ایرانی با انتشار اسناد و جزییاتی از حادثه صراحتا آن را رد کردند.

«مرصاد» چیست؟

همان طور که گفته شد تا لحظه نگارش این گزارش هیچ یک از مقام های ایرانی یا بین المللی از کشور مبدا این پهپاد سخنی به میان نیاورده اند ولی برخی خبرنگاران امنیتی و دفاعی در صفحات مجازی خود مدعی شده اند که ارتش جمهوری اسلامی قصد دارد در اطلاعیه ای تکمیلی از جزییات بیشتر در این رابطه پرده بردارد. با این حال اما نکته قابل توجه سامانه دفاعی است که ارتش جمهوری اسلامی در راه انهدام این پهپاد به کار گرفته است. سامانه ای که نام آن در نگاه اول بیننده را به یاد مردادماه 67 می اندازد. روزی که پاتک «مرصاد» بر عملیات «فروغ جاویدان» پیروز شد.

سامانه پدافند هوایی «مرصاد» در حقیقت نسخه بومی سامانه امریکایی MIM-23 هاوک است که با مهندسی معکوس در داخل ایران تولید شده است و از آن می توان به عنوان اولین گام های جمهوری اسلامی برای ساخت سامانه های پدافند هوایی بومی یاد کرد. سامانه پدافندی هاوک پیش از انقلاب ستون فقرات و سامانه اصلی پدافند هوایی ایران بود که پس از پیروزی انقلاب و در دوران دفاع مقدس نیز در دفاع هوایی از مناطق عملیاتی، تاسیسات نفتی و شهرها، رکوردهای خوبی از خود به جای گذاشت.بر اساس اطلاعات رسمی منتشر شده، سامانه پدافند هوایی مرصاد از 3 بخش اصلی موشک و لانچر، رادار کشف و رادار درگیری تشکیل شده که در نسخه های اولیه تمام این محصولات مهندسی معکوس سامانه پدافندی هاوک بود. موشک های این سامانه در دو نمونه تحت عناوین «شاهین» و «شلمچه» تولید شده که شاهین نمونه اولیه و شلمچه نمونه به روزتر آن است. از جمله ویژگی های موشک شلمچه نسبت به نمونه امریکایی می توان استفاده از آنتن جست وجوگر تخت و برخورداری از قطعات الکترونیکی جامد را عنوان کرد. سرعت موشک شلمچه بر اساس اطلاعات موجود، حدود 3 ماخ بوده و در برد 40 کیلومتری و حداکثر ارتفاع 60 هزار پایی (18 کیلومتر) قادر به انهدام اهداف است.با این حال آخرین نمونه از این سامانه که در رزمایش مشترک هوایی ولایت 97 رونمایی و آزمایش شد؛ سامانه ای با همین نام یعنی مرصاد بود که از موشک های پدافندی متفاوتی استفاده می کرد. موشک این سامانه که تاکنون اطلاعات دقیقی از آن منتشر نشده، شباهت بسیاری به موشک های پدافندی استاندارد دارد که در ایران با نام «محراب» برای پرتاب از شناورها، بومی سازی شده است. این سامانه در رژه 31 شهریورماه امسال تحت عنوان «مرصاد 16» به نمایش درآمد و از آنجا که تمام بخش های این سامانه به صورت کششی و نیازمند خودرو برای جابه جایی بودند، متحرک شدن این سامان نیز در پروژه ای تحت عنوان «قادر» در دستور کار قرار گرفت.