آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۲۴
گزارش
۵
راهکارهای مقابله با بیماری های فصل سرما (2)

بخش پایانی

پیشگیری، روشی مناسب برای مقابله با بیماری ها

فریده شریفی

امام علی(علیه السلام) می فرمایند: در آغاز سردی هوا خود را از سرما حفاظت کنید و در پایان آن از آن استقبال کنید، زیرا سرما با بدن ها همان می کند که با درختان می کند، در آغاز برگ درختان را می سوزاند و در پایان می رویاند.(حکمت 128 نهج البلاغه)

سرماخوردگی و آنفلوآنزا از بیماری های شایع در فصل سرما هستند. عامل اصلی این بیماری ها، ویروس می باشد که به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می شود. لذا این بیماری ها مسری هستند و می توانند افراد زیادی را در مدت زمان کم مبتلا کنند. علت شیوع این بیماری ها ، مسری بودن آنها و بودن افراد در محیط های بسته به دلیل سرمای هواست.

پیشگیری بهترین شیوه برای درمان

بیماری سرماخوردگی به دلیل فعالیت برخی ویروس ها در ناحیه فوقانی دستگاه تنفسی عارض می شود. تا به حال، بیش از 200 نوع ویروس عامل سرماخوردگی شناسایی شده اند که از طریق بینی و دهان، وارد بدن می شوند و به راحتی از طریق تماس با افراد و اشیای مختلف، منتشر شده و گسترش می یابند. عواملی مانند خستگی، اضطراب و استرس روحی، آلرژی های بینی و گلو نیز از مواردی هستند که به بروز سرماخوردگی کمک می کنند.

آقای «عسگری» درمانگر که در یک کلینیک مشغول به کار است در گفت و گو با گزارشگر روزنامه کیهان به علائم سرماخوردگی اشاره می کند و می گوید: «در اغلب سرماخوردگی ها، نشانه هایی همانند درد و خارش گلو، عطسه، آبریزش بینی و چشم وجود دارد و چنانچه این علائم با نشانه هایی همچون تب بالا و درد عضلانی نیز همراه شوند، دیگر این علائم نشان دهنده سرماخوردگی نیست، بلکه نشانه های آنفلوآنزا هستند. در این هنگام بدن بیمار اقدام به مقابله توسط گلبول های سفید می کند ولی تا قبل از شناسایی دقیق نوع ویروس، حمله های ابتدایی معمولا با شکست مواجه می شوند و بدن برای تجدید قوا، اندکی ضعیف می شود.»

وی اضافه می کند: «کودکان به طور متوسط 7 بار در سال سرما می خورند و یکی از مهم ترین دلایل سرماخوردگی بیشتر کودکان نسبت به سایر مقاطع سنی، عدم آگاهی و توجه به بهداشت شخصی است. کودکان در محیط مهد یا مدرسه، بیشتر از هر مکان دیگری در معرض ویروس ها هستند. علاوه بر آن، باید توجه داشت که بدن بچه ها، به خوبی در برابر سرماخوردگی ایمن نشده است.»

در خانواده هایی که چند فرزند مدرسه ای دارند، ممکن است متوسط دفعات سرماخوردگی تا 12 بار در سال نیز افزایش پیدا کند. همچنین بزرگسالان نیز به طور متوسط بین 2 تا 3 بار در سال دچار این بیماری می شوند. خانم ها، خصوصا خانم های 20 تا 30 ساله، بیشتر از مردان درگیر این بیماری می شوند. احتمالا به این خاطر که تماس بیشتری با بچه ها دارند. در سنین بالاتر، آمار ابتلا به سرماخوردگی کمتر است. برای مثال افراد بالاتر از 60 سال، ممکن است فقط سالی یک بار دچار سرماخوردگی شوند. اگر چه سرماخوردگی های معمولی، اغلب خفیف هستند، اما ممکن است در صورت عدم مراجعه به پزشک، بیمار را حتی برای چند هفته زمین گیر کنند.

آقایی که به همراه همسر خود برای درمان بیماری سرماخوردگی به کلینیک مراجعه کرده اند به گزارشگر کیهان می گوید: «همسرم در یک مهد کودک مشغول به کار است و با آغاز فصل سرما و آمدن پاییز غالبا به این بیماری مبتلا می شود و به دلیل اینکه با درمان های خانگی و خود تجویزی مخالفم سریعا به پزشک مراجعه می کنیم تا این بیماری طولانی و خطرناک نشود چرا که شغل همسرم به گونه ای است که با کودکان سروکار دارد و خدای ناکرده نباید این بیماری به آنها سرایت کند.»

وی اضافه می کند: «کاش این فرهنگ در جامعه فراگیر شود که هر خانواده ای رعایت مسائل بهداشتی را در اولویت مسائل خود قرار دهد و به محض دیدن علائم سرماخوردگی در فرزندان آنها را به مهد یا مدرسه نفرستند تا دیگران مبتلا نشوند.»

پزشکان، درمانگران و پژوهشگران معتقدند موثرترین راه برای جلوگیری از ابتلا به بیماری آنفلوآنزا و سرماخوردگی پیشگیری و رعایت مسائل بهداشتی است. رعایت نکات بهداشتی ازسوی فرد بیمار از جمله استفاده از وسایل و ظروف جداگانه و استفاده از دستمال در هنگام عطسه و سرفه، خودداری از تماس غیرضروری با افرادی که دچار عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی هستند، شست وشوی مداوم دست ها، استفاده از پوشش مناسب در روزهای سرد باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری ها می شود. داشتن رژیم غذایی متعادل، انجام ورزش منظم و مصرف روزانه مولتی ویتامین نیز موجب تقویت سیستم ایمنی بدن شده و آمار این بیماری را کاهش می دهد.

دکتر «اصغر کاظمی» مسئول داروخانه در گفت و گو با گزارشگر کیهان در این باره می گوید: «بهترین راه جلوگیری از بیماری سرماخوردگی عدم تماس با مردم است. مخصوصا در سه روز اول بیماریشان. مسئله دیگر انتقال ویروس از طریق دست ها است بنابراین مهم ترین و موثرترین کار در طول پاییز، زمستان و در تمام ماه های سال برای پیشگیری از سرماخوردگی، شست و شوی دست ها است. همچنین یک رژیم غذایی حاوی

ویتامین C می تواند از ابتلا به سرماخوردگی جلوگیری کند. به همین دلیل توصیه می شود در فصل زمستان مرکبات بیشتر مصرف شود.»

 نتایج مطالعات جدید نیز نشان می دهد که مکمل های ویتامین D می تواند در محافظت از سرماخوردگی و آنفلوآنزا کمک کند.

جلوگیری از سرماخوردگی از نگاه طب سنتی

بر اساس توصیه های حکمای طب سنتی در سه روز اول سرماخوردگی باید اجازه داد که ترشحات و مواد زائد از مجاری بینی خارج شود. همچنین مصرف سوپ جو رقیق و پرهیز از مصرف گوشت و سبک نگه داشتن معده بهترین روش برای بهبود علائم سرماخوردگی است. برای جلوگیری از ورود ترشحات به پشت حلق نیز باید به جای طاق باز خوابیدن به پهلو خوابید تا ترشحات از بینی دفع شود.

مدتی است بسیاری از پزشکان مصرف شربت آویشن را برای تسکین سرفه و التهاب گلو برای بیماران سرماخورده تجویز می کنند. از نظر طب سنتی آویشن خلط آور، ضدسرفه، ضددرد، ضد تب و گرفتگی بینی و کاهنده ترشحات بزاقی است که هم می توان به صورت شربت یا جوشانده و هم بخور آن را مصرف کرد. عرق آویشن نیز می تواند در درمان و کاهش علائم سرماخوردگی موثر باشد. همچنین متخصصان طب سنتی بر این باورند دارچین از جمله ادویه هایی است که هزار و یک خاصیت دارد، از کاهش قند خون گرفته تا درمان آرتروز و سرماخوردگی.

رعایت تدابیر تندرستی

یک متخصص طب سنتی معتقد است، رعایت تدابیر تندرستی در فصل پاییز، بهترین راهکار برای پیشگیری از بیماری هاست.

دکتر «ناصر رضایی پور» در این باره می گوید: «هر فصل سال دارای مزاج خاصی است، بنابراین لازم است توصیه و تدابیر خاصی برای حفظ تندرستی و پیشگیری از بروز بیماری ها یا به حداقل رساندن عوارض و پیامدهای آنها به کار گرفت. به طور مثال فصل پاییز دارای مزاج سرد و خشک است و برای سالمندان و افراد دارای بیماری های با طبیعت سرد و خشک، مناسب نیست، در این فصل، سرمای هوا و تغییرات هوایی، موجب بسته شدن منافذ بدن و غلیظ شدن و تجمع اخلاط فاسد در بدن می شود. بنابراین بیماری های صفرایی باقی مانده از تابستان بیشتر بروز می کنند.»

وی اضافه می کند: «اختلالات گوارشی، بیماری های پوستی، اگزما و خشکی پوست، شوره سر، ترک لب ها، ورم لوزه ها، درد مفاصل، بزرگی طحال، سخت ادراری، بیماری های روده ای، دردهای سیاتیکی، بیماری های ریه مانند سل، تنگی نفس و آسم، اختلالات روانی سوداوی مانند وسواس و افسردگی، از جمله بیماری های شایع فصل پاییز هستند.»

این متخصص خاطرنشان می کند: «افراد در این فصل باید با رعایت تعادل و بر حسب مزاج فردی، شرایط جسمی، سن و شرایط گوارشی و اقلیمی، از خوراکی هایی از قبیل پروتئین ها و فراورده های حیوانی، حبوبات، غلات، میوه ها، مغز ها و خشکبار، سبزیجات و ادویه ها استفاده کنند و در مصرف خوراکی ها و میوه ها زیاده روی نکنند.»

رعایت بهداشت در محیط کاری

برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های مختلف از جمله سرماخوردگی بهتر است فضای داخل خانه و محل کار همیشه تمیز نگه داشته شود تا از انتقال و سرایت باکتری ها، ویروس ها و میکروب های بیماری زا جلوگیری شود. مخصوصا ابزار و لوازمی مثل گوشی تلفن، کنترل تلویزیون و یا دستگیره در را که معمولا زیاد مورد استفاده قرار می گیرد باید مدام ضد عفونی شوند.

آقایی که خود را «وارسته» معرفی می کند و در یک شرکت خصوصی مشغول به کار است در باره رعایت مسائل بهداشتی در محیط های کاری به گزارشگر کیهان می گوید: «محیط های کاری جایی است که در طول روز ساعت ها وقت برای آن می گذاریم، به همین دلیل اگر محیط کاری ناسالم باشد، کارمندان از لحاظ جسمی و روحی آسیب هایی خواهند دید. رعایت بهداشت عمومی، داشتن تاسیسات عمومی مناسب، پاکیزگی محیط، نظافت میزها، صندلی و وسائلی که روی میزها قرار دارند از جمله کامپیوتر، تلفن و... از ابتدایی ترین مواردی است که یک محیط اداری باید مورد توجه قرار گیرد.»

وی اضافه می کند: «متاسفانه در محیط های کاری هم مانند برخی از مدارس مسائل بهداشتی رعایت نمی شود و کارمندانی که بیمار می شوند به خصوص بیماری های ویروسی، سر کار می آیند و دیگران را بیمار می کنند. این افراد پیش خود فکر می کنند که مرخصی ها را برای مسافرت و دیگر کارها بگذارند و صرف درمان بیماری خود نکنند. در حالی که این طرز فکر واقعا اشتباه و نادرست است و در واقع نوعی خودخواهی است، چرا که به خاطر چند روز مرخصی بیشتر چند نفر به بستر بیماری می افتند و مجبورند در خانه استراحت کنند.»

به گفته این کارمند، برخی از ادارات نیز در رعایت مسائل ایمنی و بهداشتی کوتاهی می کنند، به طور مثال برای یک اداره یا شرکت بزرگ با کارمندان زیاد فقط یک نیروی خدماتی وجود دارد که مسلما به همه کارها نمی تواند رسیدگی کند و نظافت و تمیزی به موقع و کاملی صورت نمی گیرد، مخصوصا دستگاه هایی مانند تلفن و کامپیوتر که مورد استفاده عمومی قرار می گیرد باید هرروز ضد عفونی شوند در حالی که در کمتر اداره یا شرکتی این مسئله به چشم می خورد یا به طور مثال لیوان های چای، قندان و ظروف دیگر به هیچ وجه نباید همگانی باشد بلکه باید از ظروف یک بار مصرف استفاده شود و یا اینکه هر کارمندی وسایل شخصی جداگانه داشته باشد تا مشکلی به وجود نیاید.

در واقع می توان گفت که رعایت مسائل بهداشت فردی کار چندان سخت و مشکلی نیست ولی نتیجه ای عالی و بسیار مفید در بر دارد و آن هم کاهش هزینه های بیماری و افزایش بهره وری و کار مفید کارمندان است. مطالعات سازمان بهداشت جهانی نشان می دهد که خسارات ناشی از بیماری کارمندان در محیط های کاری آنچنان در حال افزایش است که اگر سریعا به این وضع رسیدگی نشود بر بهبود وضعیت کاری ادارات و سازمان ها تاثیر می گذارد و راندمان و کیفیت کاری این سازمان ها کاهش پیدا می کند.