آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۷۴۶
باشگاه اقتصاددانان
۲۳

شبکه سازی دانشگاهی

سیدمحمدحسن مقدم فر

گزارشی که ارائه کرده ام، بیشتر در مورد اتفاقاتی است که شدنی است، نه اتفاقاتی که شدنی نیست. شبکه علمی ایران توانست در یک پروژه علمی در جهان از میان 110 پروژه از 97 کشور دنیا جایزه سازمان ملل را از آن خود کند. ماجرا این بود که شبکه علمی در یک اپراتوری که قرار است برای دانشگاه های کشور سرویس ارائه دهد نگاهش را به مفهومی به نام زیست بوم اقتصاد علم توسعه داده است. اما چرا زیست بوم اقتصاد علم؟ چون اساسا از نگاه پروژه شبکه علمی، شبکه علمی کشور می تواند GDP ایران را تحت تاثیر قرار دهد، به شرط آنکه همه در آن شرکت و فعالیت داشته باشند.

 در فاز اول و براساس تعهدی که این پروژه بر عهده داشت در زیست بوم شعاع فرآیند B2B آن آغاز شد. فرآیند B2B برای اینکه اتصالات میان مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی و حوزه های علمیه و کتابخانه ها و شاید در آینده مدارس را در این زیست بوم جدید ایجاد کند، به واسطه یک شرکت مشخص شکل گرفت. چیزی که بیشتر شبکه سازی با تم تکنولوژی است. اما در نگاه دوم نگاه B2C است که پژوهشگران، دانشجویان، طلاب، اساتید و فارغ التحصیلان و بعدا دانش آموزان و عموم دانش پذیران وارد این چرخه می شوند که می تواند محتوای دانش کشور را با ارائه مفاهیم تغییر دهد. بنابراین در گام اول یک زیرساخت فیزیکی در مقام یک برنامه نقشه راه که نیاز بود، شکل گرفت. اما پرسش اینجاست که این زیرساخت فیزیکی چرا مجددا ایجاد شد؟ به خاطر اینکه در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی به یک مدل ارتباطی که در ایران به طور کم و بیش وجود نداشت، نیاز داشتیم. بعد از آن برای ایجاد یک فرآیند مرکز داده قابل استفاده برای دانشگاهیان اقدام شد. در واقع هدف گذاری این مرکز داده این بود که تمام مراکز در این دو لایه عملیات به هم وصل شوند که امکان و اختیار مربوط به عملیات دو لایه را در اختیار کل افراد قرار دهد. همچنین در لایه بالاتر دو سامانه اصلی پدید آمد که این دو سامانه بسیار مهم هستند، یکی سامانه ارتباط سنجی و حسابرسی و دیگری هم سامانه ای با دغدغه موضوع کپی رایت است که در حوزه تولید علم و فنون بسیار مطرح است. بنابراین به صورت یک عملیات مشخص این دو سامانه ایجاد شد. البته مساله اعتبارسنجی در این رهگذر و مسیر بسیار حیاتی و مهم بود. روی این شبکه سامانه های متمرکز اصلی که در واقع زیرساخت دانشگاهی کشور هستند، قرار دارد و دانشجو می تواند کاملا به صورت الکترونیکی همه فرآیندهای خود را انجام دهد. سامانه های مزبور سامانه هایی هستند که خدمات پرداخت را در خود جای می دهند، فرآیند دیجیتال را سازماندهی می کنند و تمام خدمات و برنامه های در دوران تحصیل که به آن نیاز دارند، روی این پلت فرم در اختیار اعضا قرار می گیرد. یکی از بزرگ ترین چالش هایی که متاثر از بازگشت تحریم ها در حوزه سرمایه گذاری و هزینه وجود داشت و دارد، تامین ارز در کشور بود. در واقع ارزی که خریداری می شود، به صورت جزیره ای است و کل فضای دانشجویی کشور نمی توانند از آن استفاده کنند. البته می شود این رمزارزهای دیجیتال را به صورت مشخص در یک مجموعه و براساس نیاز مخصوصا برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی (ارشد و دکترا) دسته بندی کرد و هزینه ها را کاهش داد. ضمن اینکه در حالت آموزش این مشکل را داریم که این بودجه ها به همه دانشگاه های کشور نمی رسد و فقط به چند دانشگاه بزرگ می رسد و عملا تنها هزینه ناپایدار را به دنبال داشت. این فرآیندی است که به صورت یک زیست بوم دارد تشکیل می شود زیست بومی که موجب می شود تا ما کل فرآیند دانشجویی کشور را به صورت الکترونیکی در اختیار داشته باشیم. ضمن اینکه این فرآیند می تواند برای بدنه تولید درآمد نیز داشته باشد. تقریبا یک سال و نیم اخیر که ما درگیر این پروژه هستیم یکی از دغدغه های بزرگ همین مساله درآمدزایی است. اغلب دانشگاه ها فکر می کنند درآمدزایی ناپسند است، درحالی که یکی از وظایف دانشگاه در حوزه تولید درآمد است. اگر به ردیف بودجه دانشگاه های بزرگ جهان نگاهی بیندازیم، بخش اعظمی از آنها ردیف درآمدزایی دارند اما دانشگاه های ما به بودجه های دولتی وابسته شده اند. ما با زیست بوم اقتصاد علم امیدواریم بتوانیم بخشی از پروسه الکترونیکی کردن شهروند دانشجویان را با موفقیت انجام دهیم و همانند آنچه در جهان رخ داده با درک تاثیر اهمیت این مساله روی تولید ناخالص داخلی کشورها این کار را با موفقیت در کشورمان به انجام برسانیم.