آرشیو چهار‌شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۷۶
اقتصاد
۴

«شرق» از بازار پررونق دستگاه های پوز در کشور همسایه گزارش می دهد : صرافی های سیار ایرانی در ترکیه

شرق: بسیاری از ایرانیانی که به خارج از کشور سفر می کنند به دلیل مشکلات بانکی ناشی از تحریم ها نمی توانند از روش ‎های مطمئن حمل ونقل پول نظیر کارت های اعتباری و دیگر شیوه های رایج در دنیا استفاده کنند. ایرانیان یا چمدانی پول های خود را حمل می کنند یا دولت دست به ابداعاتی می زند که خاص مردم ایران است. یکی از راهکارهایی که برای دورزدن تحریم های بانکی در نظر گرفته شده، استفاده از کارت خوان های سیار است که در کشور ترکیه هم کاربرد زیادی دارد. ایرانیان نیازمند ارز خارجی، کارت های بانکی خود را به دست کارت خوان دارانی می دهند که از هویت و اصالت آنها مطمئن نیستند. از آنجا که هرگاه فضایی محدود شود، راه های متعددی هم برای کلاهبرداری گشوده خواهد شد، بسیاری از هم وطنان در زمان برداشت ریال از کارت خود و تبدیل آن به ارز خارجی، مورد دستبرد اینترنتی قرار گرفته اند، اما گویا راه مطمئن‎ تری برای تامین پول نقد مورد نیاز ایرانیانی که به خارج سفر می کنند، وجود ندارد. بانک مرکزی بارها اعلام کرده است که اقدام به مسدودسازی این کارت خوان ها می کند، اما اگر این روزنه هم با توجه شرایط فعلی ایران بسته شود، راه جایگزینی برای تامین نیازهای ایرانیان در خارج از کشور وجود دارد؟ خیابان استقلال ترکیه در نزدیکی میدان تقسیم، مکانی است که کمتر از دو کیلومتر طول دارد. استقرار و تجمع برندهای ترک در این خیابان جاذبه ای است که بسیاری از مسافران ایرانی ترکیه را متمایل به رزرو هتل در نزدیکی این خیابان می کند. افرادی که عمدتا به قصد خرید و شاید کمی هم تفریح به ترکیه سفر می کنند، حوالی میدان تقسیم را برای اقامت انتخاب می کنند. در حوالی این میدان و خیابان استقلال، ایرانیانی که کسب وکارشان تبدیل پول ملی رایج کشور به لیر ترکیه است، کم نیستند. به ازای یک خیابان دوکیلومتری، دست کم شش یا هفت نفری را می توان دید که دستگاه کارت خوان به دست، بیخ گوش عابرانی که چهره های آنها شبیه ایرانیان است، می گویند: «اگه پول کم آوردی کارت خوان داریم». آنها کارت بانک های ایرانی را می ‎گیرند و مبلغ ریالی موردنظر را با دستگاه پوز از کارت مشتری خارج می کنند، بعد با کمی حساب وکتاب به کمک ماشین حساب گوشی های هوشمند، معادل لیری آن را به مشتری پرداخت می کنند. کمی کارمزد هم می گیرند. درواقع نقش صرافی های سیار را ایفا می کنند، اما صرافی ای که چندان هم مطمئن نیست.

در بدو ورود مسافران به ترکیه، تورلیدرها هشدار می دهند که از دستگاه های سیار موجود در خیابان استقلال و دیگر خیابان های ترکیه، نباید استفاده کرد و با این دستگاه عملیات تبدیل پول را نباید انجام داد، زیرا چندین مورد کلاهبرداری در رابطه با فعالیت این کارت خوان داران گزارش شده است. یکی از تورلیدرها می گوید: خانواده های بسیاری به دلیل اینکه حوصله تلفن زدن به تورلیدرها را نداشتند و فکر می کردند هزینه تماس در ترکیه گران است، همچنین اینترنت رایگان هتل را هم در دسترس نداشته اند، به این دستگاه های پوز سیار اعتماد کرده اند و تمام آنچه که در کارت بانکی شان بوده، تخلیه شده است، اما آنها صرفا بعد از خروج از ترکیه و رسیدن به ایران متوجه این کلاهبرداری شده اند.

هشدارهایی که شنیده نمی شود

تورلیدرها بارهاوبارها به مسافران استانبول هشدار می دهند که در صورت کم آوردن پول، با شماره آنها تماس بگیرند تا به سرعت یک صرافی مطمئن به مسافران معرفی شود. راهنمایان تور در ترکیه می گویند که دولت صرفا به چهار صرافی مجوز داشتن چنین دستگاهی را داده است، اما آنچه در خیابان استقلال دیده می شود، کمی بیشتر از عددی است که دولت ایران برای تبدیل پول ایرانیان درراه مانده، مجوز فعالیت برایشان صادر کرده است. باوجوداین افرادی که خسته از خرید، با کوله باری مملو از پوشاک در خیابان استقلال راه می روند، درحالی که قصد خرید بیشتر دارند و پول کم آورده اند، بدون درنظرگرفتن هشدارها، به صرافی های سیار خیابان استقلال اطمینان می کنند. این صرافان سیار خیلی مایل به گفت وگو نیستند و فقط با صدایی که در ازدحام جمعیت به سختی شنیده می شود، اعلام می کنند: «کارت خوان داریم». اگر قصد تبدیل پول نداشته باشی، قطعا به سوالات شما پاسخ نخواهند داد. یکی از این دارندگان پوز در پاسخ به خبرنگار «شرق» درباره کارمزدی که از ایرانیان برای تبدیل ریال به لیر دریافت می شود، با سردی پاسخ می دهد: «وقتی که پول نداری اینجا رو نداری، باید حق الزحمه بدی وگرنه توی راه می مونی. الانم هرچقدر پول می خوای بگو کارت بکشم و تبدیل کنم. وگرنه برو».هیچ کدام از این صرافان متحرک مایل به پاسخ گویی نیستند. افرادی هم که به آنها اعتماد می کنند و از آنها ارز خارجی می خرند، اصلا حوصله سخن گفتن ندارند. فقط می خواهند ارز خارجی بگیرند و به خرید خود ادامه دهند. کسب وکاری که از تبدیل پول ایران به ارز خارجی شکل گرفته است، چندان مورد تایید بانک مرکزی هم نیست؛ اما گویا بدون همراهی مردم و مراجعه به مراکز مطمئن، راهی برای کنترل این اوضاع نیست.

مسدودسازی کارتخوان های خارجی

بانک مرکزی اعلام کرده است که کارتخوان های خارجی را شناسایی و مسدود کرده است. دو راه برای ارتباط گرفتن دستگاه های کارتخوان سیار با ایران وجود دارد. یکی سیم کارت ها و دیگری استفاده از اینترنت با وی پی ان. بانک مرکزی در نخستین اقدام خود برای محدودسازی حجم استفاده از این کارتخوان ها، سقف تراکنش های مالی از طریق دستگاه های پوز را محدود کرد تا جلوی نقل و انتقالات و کلاهبرداری های احتمالی را بگیرد. در ادامه با دستور بانک مرکزی شرکت های ارائه دهندگان خدمات کارتی (پی اس پی) موظف به شناسایی و مسدودکردن دستگاه های کارتخوان فعال در خارج از کشور شدند. محمدمهدی طوبایی، معاون توسعه و نظارت شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت های کارتی (شاپرک)، به ایسنا می گوید که دستگاه های کارتخوان سیار صرفا در ترکیه وجود ندارد و برخی کشورهای دیگر همسایه مثل عراق هم صاحب این دستگاه‎ها هستند.

به گفته او البته امکان به کارگیری دستگاه های کارتخوان ایرانی در تمام کشورهای دنیا وجود دارد؛ چرا که در هر نقطه دنیا که بتوان از طریق اینترنت به شبکه شاپرک متصل شد، این امکان وجود دارد. طوبایی همچنین با بیان اینکه برخی از دلالان برای اینکه کار شناسایی دستگاه های کارتخوان در خارج از کشور را مشکل کنند، از وی پی ان یا فیلترشکن استفاده می کنند. او این اقدام را راهی برای سخت شدن کار ردگیری مراکز نقل وانتقالات مالی ایران اعلام می ‎کند.

به گفته او بر اساس آخرین آماری که شاپرک از مسدودسازی کارتخوان های ایرانی خارج از کشور اعلام کرده، در اولین سری از این اقدامات 930 پایانه در فاصله دی تا نیمه بهمن سال 97 در کشورهای خارجی شناسایی و مسدود شد و با ادامه این اقدامات حدود 370 پایانه دیگر شناسایی و مسدود شدند تا به این ترتیب در سال گذشته در مجموع هزارو 304 پایانه فعال در خارج از کشور غیرفعال شود که از این تعداد پایانه هزارو 207 مورد از سوی شرکت های پی اس پی و 97 پایانه نیز از سوی شرکت شاپرک شناسایی و مسدود شده اند.

فعالیت دستگاه های کارتخوان با مجوز دولت

یک منبع مطلع با تاکید بر اینکه فعالیت کارتخوان های خارج از کشور خلاف نیستند، به «شرق» می گوید: دستگاه های کارتخوانی که در دست افراد مختلف وجود دارد، از طرف همان چند صرافی مجوزدار بین آنها توزیع شده است. صرافی های مجاز می توانند دستگاه را بین افراد مختلف توزیع کنند و چهار دستگاه مجوز دار به سهولت می تواند تبدیل به 40 دستگاه شود.

او تاکید می کند: این مجوزها به برخی کشورها داده شده است. برای تامین نیازهای تجاری مردم یا حجاج در مکه چنین دستگاه هایی اختصاص داده شده است تا ایرانیانی که خارج از کشور می روند، در خیابان بی پول نمانند.