آرشیو یک‌شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۵
مد ایرانی - اسلامی
۹

تغییرات آنی مدیریتی و نبود برنامه

ستاره جاوید

نبود ثبات مدیریتی بر پیکره مد و لباس که نجواهای غیررسمی آن از اردیبهشت شنیده می شد و در مرداد ماه به اوج خود رسید، اثرات خود را در آستانه فجر نهم افشا کرده است. در حالی که کل تابستان و پاییز به دردسترس نبودن سرپرست کارگروه ساماندهی مد و لباس گذشت و نه تنها فعالان عرصه مد بلکه رسانه ها هم هیچ ذهنیت یا چشم اندازی از برنامه های میان مدت و بلندمدت بنیاد ملی مد و لباس در اختیار نداشتند، تغییر آنی مدیریتی دیگری در سکوت خبری و درست در روزهایی که اینترنت سراسری قطع بود، ضربه کاری دیگری بر پیکره نحیف و لرزان مد و لباس وارد کرد. 

اندکی بعد، فراخوان هفت هزار کلمه ای نهمین جشنواره مد و لباس در حالی روی خروجی پایگاه خبری معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت که همه ناباورانه و در آهی درونی به تمام مواردی که در فراخوان اشاره شده، چشم دوخته بودیم. همه این شوک های ناگهانی حاصل از بی خبری و عدم برگزاری تودیع و معارفه ها یک طرف، فرصت سوزی و وقت کشی ناشی از گماردن مدیران دلسوزی که در حوزه کاری خود توانمند هستند اما در حوزه مد و لباس هیچ تجربه و استراتژی مبتنی بر ظرفیت های بالای این عرصه را دنبال نمی کنند، از سوی دیگر بر یاس غالب بر افکار عمومی جامعه مد افزود. 

در شرایطی که فقط یک ماه و چند روز به برگزاری جشنواره بین المللی نهم فجر باقی مانده، دورهمی های تبلیغاتی آن هم برای افتتاح برندهای تازه تاسیسی که بر هیچ کس پوشیده نیست عمرشان به دو سال قد نمی دهد و فقط آمده اند که نمانند، چه معنای حرفه ای و صنفی ای می تواند داشته باشد؟ اینکه مرضیه شفاپور در عرصه امور بانوان وزارت فرهنگ صاحب مسئولیت بوده، نمی تواند دلیل متقنی برای سپردن سکان عرصه ای باشد که دیگر وقت و یارای آزمون و خطا را ندارد؟ دبیر جدید هم فاقد هر گونه تجربه اجرائی یا محتوایی در این عرصه است و تا مهلت اندکی که به پایان خدمت دولت دوم حسن روحانی باقی مانده و همگان می دانیم با اتمام این دوره، بنیاد ملی مد و لباس همانند همه سازمان ها، دستخوش تحولات بعد از انتخابات ریاست جمهوری 1400 قرار خواهد گرفت، مدبرانه تر نبود همین یک سال و اندی باقی مانده را هم با سلام و صلوات می گذراندیم و کودک نوپای مد ملی را با این گماردن های ناگهانی و مطالعه نشده، به چنین روزی نمی انداختیم در چنین شرایطی که وقت طلای اندک تا جشنواره نهم، صرف دورهمی های تبلیغاتی و نه چندان مهم و موثر می شود، انتخاب دو موضوع بسیار کلان برای بخش مسابقه نهمین جشنواره مد و لباس کشور، چیزی جز از این شاخه به آن شاخه پریدن و فرصت سوزی و از اینجا رانده و از آنجا مانده شدن برای ظرفیت های فرهنگی و عظیم ملی نیست. پیکره نحیف مد باید تیمار شود و مسیر هموارتری را برای تعالی در اختیار بگیرد.

آیا فجر نهم مد می تواند دین خود را به گلستان و خراسان ادا کند

موضوع مسابقه نهمین جشنواره مد و لباس فجر به دو استان گلستان و خراسان شمالی اختصاص یافته است. باید دید جاذبه های فراوان تاریخی، جغرافیایی، طبیعی و فرهنگی دو استان گلستان و خراسان شمالی، چگونه بن مایه آثار هنرمندان حوزه مد و لباس قرار می گیرد؟ آیا نهمین جشنواره مد و لباس فجر در این فرصت بسیار اندک باقی مانده و انتشار فراخوان آن در دقیقه نود هم خیر، بلکه در وقت اضافه، قادر است دین خود را به این دو استان کهن ایران زمین ادا کند؟ به اعتقاد پژوهشگران و فعالان مد، این مجال اندک باقی مانده تا جشنواره نهم (بهمن 98) آن قدر کوتاه است که سنگ بزرگی به نشانه نزدن محسوب می شود تا ارج نهادن به مفاهیم گردشگری و ایلیاتی. با این حال بنیاد ملی مد و لباس در سه سال اخیر کوشیده است با استفاده از سمبل ها و نمادها و ظرفیت های ملی، پتانسیل های خاموش یا ازیادرفته کشور را با استفاده از جشنواره مد فجر که مهم ترین رویداد ملی و سالانه است، بر سر زبان ها بیندازد و تجربه دو دوره گذشته که به انتخاب موضوع اختصاص داشت، کاملا گویای این واقعیت است که ظرف بزرگ پتانسیل های فرهنگی، بومی، منطقه ای و قومی، در رده رسالت عظیمی که برای جشنواره مد فجر تعریف شده، به اشل کوچکی تبدیل شده و در اقدامات دیرهنگام، تغییرات آنی و تعویض های مدیریتی شتابزده نمی گنجد.

 باید طراح را آزاد گذاشت

صداقتی، طراح لباس ایرانی ساکن ترکیه، معتقد است تعیین موضوع و محدودکردن طراح، عبث است. باید دست طراح و فشن دیزاینر باز باشد تا بتواند طبق آنچه از پیرامون خود دریافت می کند، به ایده برسد و ایده را اجرائی کند. 

او به «شرق» می گوید: من اصلا نمی توانم درک کنم که پتانسیل های گردشگری یا موضوعاتی که بنیاد مد و لباس برای جشنواره فجر در نظر می گیرد، چه نقشی در تعالی مد ملی یا اسلامی دارد. تعیین موضوعات با هدف جلب توجه عمومی و انتخاب موضوع نظیر یک مکان هدف گردشگری، تنها زمانی موثر است که شما بخواهید به معماری نوینی بیندیشید. مفهوم لباس، پوشش و مد کاربرد دیگری در دنیای امروز دارد و به خصوص طرح موضوعات خیلی کلان در یک رویداد مقطعی مثل جشنواره، موثر نیست.

موضوع، برای طراحی استیجی جواب می دهد

علی غفاری، تولیدکننده، به «شرق» می گوید: هدف بنیاد مد و لباس، تمرکززدایی از تهران و جلب توجه افکار جامعه مد به پتانسیل های نهفته در مناطق مختلف کشور است. با این تفاوت که چون نگاه اقتصادی و خودکفایی به موضوع مد در کشور وجود ندارد و با توجه به نگاه جشنواره ای و نمایشگاهی که از سوی بنیاد ملی مد و لباس دنبال می شود، طبیعی است پرداختن به موضوعات بزرگی مثل مناطق بومی و قومی ایران، به عنوان یک دغدغه شعاری و مقطعی از سوی بنیاد و متولیان اصلی جشنواره فکر دنبال شود. درحالی که بر هیچ کس پوشیده نیست که در دو دوره قبلی که «موضوع» به جشنواره مد و لباس فجر افزوده شد، نه تنها در دوره های هشتم و هفتم اتفاق خارق العاده ای برای توسعه بازار موضوعات ارائه شده (کاخ گلستان در سال 96، منطقه مکران در سال 97)، نیفتاد، بلکه به اعتقاد بنده، ارزش زدایی هم شد، چراکه تاثیر این اقدامات، مقطعی و کوتاه مدت است و طراح نه از روی دغدغه، بلکه به اجبار و برای دریافت مجوز شرکت در مسابقه و امکان حضور در جشنواره، با موضوع پیشنهادشده، درگیر می شود و پس از جشنواره هم، انگیزه ای برای واکاوی بیشتر ندارد. ضمن اینکه تجربه دو دوره قبلی چه کمکی به برجسته شدن دو موضوع پیشنهادی کرد؟ بازار مد در همه جای دنیا، عکس العمل مقطعی به موضوعات این چنینی نشان می دهد و ایده اقتصادی موفقی نیست. ضمن اینکه مصرف کننده ترجیح می دهد لباسی بخرد که دست کم بتواند یک فصل یا دو فصل آن را بپوشد، نه اینکه با یک بار پوشیدن، از چشمش بیفتد و آن را کنار بگذارد. من معتقدم طرح موضوعات این چنینی باید برای طراحی لباس استیجی دنبال شود و جامعه هدف هم خوانندگان یا پرفورمنس کاران باشند. بنیاد می تواند دغدغه های ملیتی خود را با جامعه هدف دیگری دنبال کند، ولی برای جشنواره فجر، طراح را آزاد بگذارد. خوب یادم هست که لباس یکی از بازیگران خانم که در جشن حافظ شرکت کرده بود، با الهام از میدان آزادی طراحی شده بود و همان یک بار هم پوشیده شد.

همه ظرفیت ها باید دیده شوند

دبیر جدید بنیاد، تازه این مسئولیت را برعهده گرفته و شوربختانه هیچ سابقه اجرائی ای در این عرصه ندارد و درحال حاضر مشغول رصد و مانیتورینگ و بازدید از رویدادهای ضعیفی است که هیچ حرفی در بازار خرده فروشی، عمده فروشی و حتی بازار فشن (Fashion Market) ندارند  رویدادهایی که به جز در اکانت اینستاگرام، هیچ بازتابی در رسانه ها ندارند و فاقد ارزش های خبری هستند. بنابراین همچنان به سراغ حمید قبادی رفتیم، چراکه به صورت غیرمستقیم همچنان متولی نهمین جشنواره مد و لباس فجر است و  هشت سال سکان را در دست داشت و «آمار» یکی از جذاب ترین بخش فعالیت حرفه ای او بود. 

قبادی اکنون مشاور اجرائی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد است. او مردادماه به دلیل دوشغله بودن، از دبیری کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور استعفا داد، اما یکی از فعال ترین مسئولان اجرائی در بنیاد بود که خود دغدغه ارتقای مد کشور را دارد و جاه طلبی های سازنده ای هم در این زمینه داشته است. او در مصاحبه ای اختصاصی به «شرق» گفته بود استان های کشور از پتانسیل های فرهنگی و اجتماعی و حتی اقتصادی بالایی برخوردار هستند و سیاست بنیاد ملی مد و لباس کشور، ارج نهادن به این ظرفیت ها و فراهم کردن شرایط مناسب برای معرفی اینها و امکان دیده شدن برای تمام فعالانی است که گمنام و با زحمت در گوشه وکنار کشور کار می کنند. سوزن دوزی های به جامانده از زنان خوش سلیقه سیستان وبلوچستان باید به جشنواره مد و لباس کشور وارد شود و ما موظف هستیم شرایطی را فراهم کنیم که این میراث گرانبها دیده شود. ما در دوره نخست که موضوع را به جشنواره اضافه کردیم، با استقبال طراحان مواجه شدیم. طرح هایی که بر مبنای موضوع پیشنهادی به دبیرخانه ارسال شدند، طرح های خوبی بودند و برخی هم قابلیت تجاری شدن و تولید انبوه را داشتند. سال گذشته هم که موضوع مکران را به جشنواره مد و لباس فجر آوردیم و بخش بین الملل را در چابهار برگزار کردیم، بازتاب های گسترده ای از منطقه آزاد و تهران داشتیم. جشنواره مد و لباس فجر فرصت و بهانه خوبی بود تا ظرفیت های این منطقه دیده شود و مورد توجه مسئولان قرار گیرد.

انتخاب کانسپت، حق طراح مد است

حیدری، دانشجوی طراحی مد در دانشگاه الزهرا، به «شرق» می گوید: ارائه موضوع برای جشنواره عظیمی مانند جشنواره مد و لباس یعنی اینکه طراح باید در قالبی که بنیاد می خواهد فکر کند. کانسپت یکی از حلقه های مهم در زنجیره طراحی مد است، اما این حق طبیعی طراح است که بخواهد کانسپت مجموعه خود را با آگاهی و آزادی کامل انتخاب کند. ایجاد محدودیت برای طراح، آن هم طراح مد که باید بسیار خلاق و آزاد باشد و هیچ قیدوبندی او را محدود نکند، بازتاب مثبتی ندارد. من داشتم در اخبار جشنواره سرچ می کردم، متوجه شدم که دو استان خراسان شمالی و گلستان دارای جاذبه های گردشگری به غایت زیبا و فراوان هستند و از خود پرسیدم این همه کانسپت و محتوای جغرافیایی چگونه قرار است در محصولی مثل مد و لباس تجلی پیدا کند؟! ارتباط مثلا بازار روس ها در استان گلستان با لباسی که زن امروزی در ایران به تن می کند چه می تواند باشد؟ ساعت ها فکر کردم، اما به هیچ نتیجه ای نرسیدم. طرح موضوعات بسیار کلان با هر هدفی، نتیجه معکوس دارد، چون اساسا جشنواره مد و لباس فجر که قرار است جای خالی هفته های مد را بگیرد، نباید قربانی نگاه کنونی حاکم بر جشنواره شود. من با هم کلاسی های خودم صحبت کردم. بیشتر دانشجویان رشته طراحی مد سردرگم هستند و با این سیاست که ذهنیتشان در چارچوب جغرافیا یا موضوع محدود شود، مخالفند و قصد شرکت در جشنواره را ندارند.