آرشیو دو‌شنبه ۱۶ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۶
اقتصاد
۴

دولت در لایحه بودجه 99، درصدد انضباط مالی رسانه ملی برآمد: کاهش بودجه شورای نظارت بر صداوسیما

لایحه بودجه 99 حوزه رسانه و ارتباطات جمعی نشان می دهد با وجودی که دولت تلاش کرده است از سهم صدا وسیما در بودجه سال آینده، بکاهد، اما در کنار آن در تعدیل ها، بودجه نظارت بر صداوسیما را هم کاهش داده است. در جزئیات آن باید گفت بودجه پراکنده صداوسیما از بخش های مختلف، هزارو 878 میلیارد تومان اعتبارات فصل رسانه، دوهزارو 200 میلیارد تومان به عنوان درآمد اختصاصی، 

50 میلیارد تومان تادیه بدهی و همچنین سه هزارو 678 میلیارد تومان از صندوق توسعه ملی در راستای اجرای ماده 93 قانون برنامه ششم در نظر گرفته شده است که در مجموع هفت هزارو 806 میلیارد تومان را نشان می دهد که البته در یک بررسی کلی مطابق با محاسبات مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، مجموع اعتبارات صداوسیما در لایحه پیشنهادی سال 1399 در مقایسه با بودجه مصوب سال 1398 به میزان 2.95 درصد و معادل 112 میلیارد تومان کاهش داشته است. همچنین بودجه شورای نظارت بر صداوسیما  پنج درصد کاهش یافته است. 

به گزارش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، در لایحه بودجه سال 1399، حدود دوهزارو 300 میلیارد تومان برای فصل رسانه در نظر گرفته شده است. این مبلغ حدود 24 درصد از اعتبارات امور فرهنگ، تربیت بدنی و گردشگری است. کل اعتبارات برنامه های فصل رسانه (جاری و عمرانی) نسبت به مصوب سال 1398، 4.6 درصد و اعتبارات هزینه ای و عمرانی برنامه های حوزه رسانه در این لایحه نیز نسبت به مصوب سال 1398 به ترتیب 4.3 و 9.9 درصد کاهش داشته است. بررسی دو حکم پیش بینی شده در تبصره های لایحه بودجه سال 1399 بیانگر آن است که دولت در اجرای تکلیف مندرج در ماده (93) قانون برنامه ششم توسعه مفاد قانون را رعایت نکرده است.

رویکردی دوگانه در بودجه صداوسیما

بودجه عمومی سازمان صداوسیما در ردیف 283500 لایحه بودجه سال 1399 حدود 5.5 درصد کاهش یافته و در عوض در سقف درآمدهای اختصاصی این رسانه 10 درصد افزایش مشاهده می شود. این افزایش می تواند سبب رواج مصرف گرایی، فاصله گرفتن از ماموریت ها و رسالت های صداوسیما، حرکت به سمت کالایی شدن مخاطب و لطمه به اعتماد عمومی نسبت به سازمان و تبدیل شدن این سازمان به یک بنگاه تبلیغاتی- اقتصادی سودآور شود.

کاهش 5درصدی بودجه شورای نظارت بر صداوسیما

در برنامه های مربوط به صداوسیما، رویکرد دولت تشدید انضباط مالی سازمان بوده است تا جایی که در فعالیت های سازمان، تفکیک اعتبارات فعالیت های مربوط به تولید از پخش صورت گرفته که این موضوع قابلیت اجرائی ندارد. به این ترتیب، اعتبارات هزینه ای این شورا حدود پنج درصد کاهش و اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای آن تغییری نداشته است و درمجموع بودجه این شورا حدود پنج درصد کاهش را نشان می دهد.

افزایش 10درصدی سقف درآمدهای اختصاصی صداوسیما

افزون بر این، درباره بودجه صداوسیما باید توجه داشت علاوه بر مبلغ هزارو 878 میلیارد تومان اعتبارات فصل رسانه برای این سازمان اعتباری بالغ بر دوهزارو 200 میلیارد تومان به عنوان درآمد اختصاصی برای این سازمان برآورد شده که نسبت به قانون بودجه سال 1398 حدود 10 درصد افزایش یافته است. همچنین در ردیف های متفرقه بابت تادیه بدهی سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران مبلغ 50 میلیارد تومان برای خدمات سیگنال رسانی، ارتباطی و سرویس های دریافتی شرکت ارتباطات زیرساخت پیش بینی شده است.

 کاهش سهم صدا وسیما از صندوق توسعه ملی

مطلب قابل توجه دیگر درباره بودجه صداوسیما آن است که به موجب ماده 93 قانون برنامه ششم، دولت مکلف بود حداقل 0.7درصد از بودجه عمومی را برای صداوسیما لحاظ کند و تخصیص دهد. در لایحه بودجه سال 1399 مبلغ فوق از بودجه عمومی دولت معادل سه هزارو 946 میلیارد تومان خواهد شد، درحالی که مجموع کمک دولت در ردیف اصلی و از محل صندوق توسعه ملی (موضوع بند «ه» تبصره «4» لایحه بودجه معادل مبلغ 150 میلیون یورو) به صداوسیما در این لایحه سه هزارو 678  میلیارد تومان است که نسبت به تکلیف دولت مقرر در ماده 93 قانون برنامه ششم توسعه حدود 268 میلیارد تومان کاهش دارد.

 بودجه 6 هزارمیلیاردی نصیب صداو سیما می شود

بنابراین مجموع اعتبارات پیش بینی شده برای سازمان صداوسیما در لایحه بودجه سال 1399 کل کشور شامل اعتبارات جاری، عمرانی، ارزی، اختصاصی و متفرقه حدود پنج هزارو 928 میلیارد تومان است. درخصوص جبران کسری بودجه صداوسیما باید توجه داشت اگرچه در بند «چ» ماده (37) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، بستر مناسبی برای افزایش منابع مالی سازمان صداوسیما از محل بودجه عمومی دولت ایجاد شده و آیین نامه اجرائی این بند، به وسیله چندین دستگاه تهیه شده و به تصویب هیئت وزیران رسیده است و تاکنون حدود 168 میلیارد تومان اعتبار به مرحله عقد قرارداد با دستگاه های اجرائی نیز رسیده است، با وجود این، درباره  تحقق همه اعتبارات پیش بینی شده در این بند تردید وجود دارد. مطابق عملکرد این موضوع تاکنون فقط 9 میلیارد و 400 میلیون تومان از طریق 16 دستگاه اجرائی به حساب صداوسیما واریز شده است.

در بررسی کلی، مجموع اعتبارات صداوسیما در لایحه پیشنهادی سال 1399 در مقایسه با بودجه مصوب سال 1398 به میزان 2.95 درصد و معادل 112 میلیارد تومان کاهش داشته است.

رشد چشمگیر بودجه خبرگزاری جمهوری اسلامی

در بخش برنامه های رسانه ای، برنامه مربوط به خبرگزاری جمهوری اسلامی با رویکرد افزایشی تنظیم شده و اعتبارات آن رشد چشمگیری داشته است. اعتبارات خبرگزاری جمهوری اسلامی در لایحه بودجه سال 1399، 21.46 درصد رشد داشته که بیشترین درصد افزایش اعتبار در میان دستگاه های حوزه رسانه است. اعتبارات خبرگزاری جمهوری اسلامی 5.45 درصد کل اعتبارات برنامه های حوزه رسانه است.

درخصوص برنامه های ذیل این دستگاه ضمن اینکه انتظار می رود تفکیک اعتبارات «انتشار نشریات خبرگزاری جمهوری اسلامی» از دیگر مطبوعات شفافیت مالی این برنامه را افزایش دهد، نگرانی هایی را هم ایجاد کرده است، چراکه وقتی نهاد مطبوعاتی ذیل دولت بودجه مجزا داشته باشد، دولت کمتر ترغیب به حمایت از دیگر مطبوعات خواهد شد. نکته منفی دیگر اینکه امکان عدم کنترل هزینه های این برنامه نیز وجود دارد، چراکه ممکن است نهاد فوق طرح های توسعه ای غیرضرور تعریف کرده و بالطبع حجم و بودجه آن نیز هرساله افزایش یابد. چنان که از ابتدای تعریف این برنامه در قانون بودجه سال 1396 تاکنون رشدی حدود 69 درصدی داشته است.

کاهش 17 درصدی سهم فعالیت های دیجیتال

از جمله نقاط ضعف لایحه بودجه سال 1399 در حوزه رسانه، کم توجهی به برنامه ساماندهی و توسعه رسانه ها و فعالیت های فرهنگی دیجیتال است، به طوری که اعتبارات آن حدود 17 درصد نسبت به قانون بودجه سال قبل کاهش یافته است. این در حالی است که با رشد استفاده شهروندان از رسانه های اجتماعی دیجیتال و افزایش آسیب های فرهنگی - اجتماعی این رسانه ها، اهتمام بیشتر دولت به ساماندهی این فضا و تامین محتوای فرهنگی مناسب با آن امری ضروری است.

رشد 5 درصدی بودجه خبرگزاری دانشجویان ایران

اعتبارات هزینه ای این خبرگزاری در لایحه بودجه سال 1399 نسبت به قانون سال 1398، حدود 4.89 درصد رشد و اعتبارات تملک دارایی سرمایه ای آن نسبت به قانون سال 1398 تغییری نداشته است. درمجموع، کل بودجه این خبرگزاری حدود 4.81 درصد رشد پیدا کرده است. ذکر این نکته ضروری است که اعتبارات این خبرگزاری از محل جهاد دانشگاهی در قالب کمک به خبرگزاری دانشجویان ایران تامین می شود و 1.15 درصد کل اعتبارات برنامه های حوزه رسانه است. در لایحه بودجه سال 1399 اعتبارات خبرگزاری دانشجویان از محل برنامه «تولید، حفظ، معرفی و انتشار علم و فناوری» به مبلغ 26 میلیارد و 145 میلیون تومان اعتبار جاری و عمرانی برای این دستگاه پیش بینی شده است.

 حذف برخی برنامه های ذیل فصل رسانه

برنامه تامین محتوای فرهنگی دیجیتال از جمله برنامه هایی است که برای نخستین بار در لایحه بودجه سال 1395 با اعتباری معادل 350 میلیون تومان ایجاد و کل اعتبارات آن برای حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی منظور شد. بررسی روند شکل گیری و تخصیص اعتبار به این برنامه نشان می دهد، در لایحه بودجه سال 1397 مبلغ یک میلیارد و 300 میلیون تومان اعتبار برای این برنامه پیش بینی شده که نسبت به مصوب سال 1396 به میزان 131 درصد رشد داشته است و کل این اعتبار به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی اختصاص می یافت. در قانون سال 1398 نیز این برنامه با رقمی حدود یک میلیارد و 500 میلیون تومان به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی اختصاص داشته، ولی در لایحه بودجه سال 1399 کشور حذف شده است. همچنین برنامه تامین، توسعه، مقاوم سازی، تعمیر، تجهیز و نگهداری فضاها، ساختمان ها، اماکن و ماشین آلات نیز حذف شده است.