آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۳
جهان
۶
گزارش روز

نیمه کاره ماندن مذاکرات آتش بس لیبی در مسکو

حفتر امید صلح را خاموش کرد

شهاب شهسواری

تا ساعات پایانی روز دوشنبه به نظر می رسید که ابتکار شخصی ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان، روسای جمهوری روسیه و ترکیه برای آتش بس در لیبی بعد از 8 سال استمرار درگیری در این کشور بحران زده، توانسته است کورسویی از امید برای یک فرآیند سیاسی در این کشور ایجاد کند. اما صبح روز سه شنبه مشخص شد که خلیفه حفتر، نظامی پیشین امریکایی- لیبیایی به رغم سفر به مسکو حاضر به امضای توافقی برای آتش بس با دولت به رسمیت شناخته شده بین المللی در طرابلس نشده است. بر اساس گزارش رسانه ها خلیفه حفتر، رهبر گروه شبه نظامی موسوم به «ارتش ملی لیبی» صبح سه شنبه بدون اعلام قبلی از روسیه خارج شد و حاضر به ادامه مذاکراتی که با وساطت روسیه و ترکیه در حال انجام بود، نشد. به نوشته خبرگزاری فرانسه بعد از 7 ساعت گفت وگو میان طرفین فایز سراج، رییس دولت وفاق ملی لیبی، حکومت به رسمیت شناخته شده بین المللی، آمادگی خود را برای امضای بیانیه پایانی نشست اعلام کرد اما خلیفه حفتر حاضر به امضای این بیانیه نشد. قرار است هفته آینده نشستی بین المللی به میزبانی آلمان برای بررسی فرآیند صلح در لیبی برگزار شود. وزارت دفاع روسیه به رغم انتشار خبرهای ناامیدکننده از نشست مسکو معتقد است که خروجی این نشست مثبت بود و خلیفه حفتر برای امضای بیانیه پایانی نیازمند گفت وگو با متحدانش است. طرف های درگیری در لیبی روز یکشنبه اعلام کردند که با آتش بس موقت پیشنهاد شده توسط رهبران روسیه و ترکیه موافقت کرده اند. از آن زمان تاکنون درگیری ها میان نیروهای طرفدار خلیفه حفتر با نیروهای مردمی و دولت وفاق ملی نسبتا متوقف شده است. با این حال مشخص نیست که بی میلی خلیفه حفتر به امضای یک توافق آتش بس برای پیشبرد فرآیند صلح باعث از سرگیری درگیری ها می شود یا نه. ترکیه اعلام کرده است که در صورت از سرگیری عملیات خلیفه حفتر برای تصرف طرابلس، عملیات نظامی علیه این گروه شبه نظامی را آغاز خواهد کرد. سرگی لاورف، وزیر خارجه روسیه از شکست مذاکرات مسکو اظهار تاسف کرده است. وزیر خارجه روسیه با اشاره به دخالت نظامی ناتو در لیبی در سال 2011 و سرنگونی حکومت این کشور گفت:«ناتو سال 2011 حاکمیت در لیبی را بمباران کرد از آن زمان تاکنون چیزی به اسم دولت ملی در این کشور وجود ندارد. لیبی در لبه تبدیل شدن به یک سوریه جدید است و من معتقدم که مردم لیبی می توانستند از چنین توافقی منتفع شوند.» در برابر اظهار ناامیدی طرف ها از رسیدن به یک توافق جامع، وزارت دفاع روسیه همچنان به پذیرش توافق آتش بس توسط شبه نظامیان تحت فرماندهی حفتر امید دارند. بر اساس بیانیه وزارت دفاع روسیه که توسط خبرگزاری تاس منتشر شده ، خلیفه حفتر به مدت 24 ساعت از طرف ها فرصت خواسته است تا در مورد بیانیه پایانی نشست مسکو و یک آتش بس دائمی با سران قبایل متحدش مذاکره کند.

به نوشته خبرگزاری فرانسه، خلیفه حفتر نسبت به این موضوع اعتراض داشت که چرا در بیانیه پایانی این نشست یک جدول زمان بندی مشخص برای انحلال کامل تمام نهادهای نظامی وابسته به دولت وفاق ملی مشخص نشده است. به گزارش تسنیم، منابع آگاه در پارلمان لیبی(شرق این کشور) به خبرنگار روزنامه العربی الجدید در طبرق گفتند: حفتر به مقامات روسیه اطلاع داده که امضای توافق آتش بس با دولت وفاق ملی لیبی به معنای به رسمیت شناختن این دولت است. در حقیقت توافق آتش بس در راستای سیاست‎های ترکیه قرار دارد و به نوعی اعتراف به قانونی بودن توافقنامه نفتی نظامی و دریایی طرابلس- آنکارا و ساختارهای وابسته به دولت وفاق ملی محسوب می شود. این منابع پارلمانی تصریح کردند: پس از 5 ساعت تماس با مسوولان بلندپایه در مصر، عربستان و امارات، خلیفه حفتر از امضای توافق آتش بس جنگ در لیبی خودداری کرد. آنان با اشاره به نقش برجسته امارات در تحولات لیبی گفتند: این اقدام حفتر با هدف پایان دادن به نقش ترکیه در بحران لیبی صورت گرفته است. در همین حال منابع آگاه مصری گفتند: محمد دحلان، مشاور ولیعهد امارات با شخصیت ها، سران قبایل و عشایر لیبی تماس گرفته است تا آنان با برپایی تظاهرات در شهرهای مختلف کشورشان از اقدام حفتر حمایت کنند و از این طریق فشارهای بین المللی علیه او را کاهش دهند.

واکنش ترکیه

آنکارا که با پادرمیانی روسیه بعد از گفت وگوهای چهارشنبه هفته پیش میان اردوغان و پوتین اندکی از ادبیات تند در مورد لشکرکشی نظامی به لیبی برای مبارزه با شبه نظامیان تحت رهبری خلیفه حفتر کاسته بود، روز سه شنبه تهدید کرد که در صورت استمرار حملات نظامی به طرابلس از اقدام نظامی علیه خلیفه حفتر خودداری نخواهد کرد. رجب طیب اردوغان که وزیر خارجه و دفاعش را مامور کرده بود تا دوشنبه در مسکو بر مذاکرات میان خلیفه حفتر، فرمانده شبه نظامیان موسوم به «ارتش ملی لیبی» در مسکو با حضور همتایان روس شان مشارکت کنند. اردوغان در سخنرانی روز سه شنبه خود مدعی شد «حفتر از زیر گفت وگو فرار کرد.» رییس جمهور ترکیه در جمع تعدادی از نمایندگان حزبش در پارلمان ترکیه گفت:«اگر حفتر کودتاچی بار دیگر علیه مردم و دولت مشروع لیبی حمله هایش را از سر بگیرد از دادن درسی به او که سزاوارش باشد، خودداری نخواهیم کرد. اردوغان که دولتش دو هفته پیش قانونی را برای اعزام نیروهای نظامی به لیبی از تصویب پارلمان گذرانده و اعلام کرده است برای دفاع از حاکمیت دولت وفاق ملی در طرابلس دست به اقدام نظامی می زند، گفت: «وظیفه ماست که از خویشاوندان مان در لیبی پشتیبانی کنیم. ما پیوندهای عمیق فرهنگی، تاریخی و اجتماعی با مردم لیبی داریم... اگر کمک ما نبود، حفتر الان سراسر لیبی را اشغال کرده بود».