آرشیو چهار‌شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۸
اقتصاد
۴

«شرق» پشت پرده عدم تصویب دریافت مالیات پلکانی از اعضای هیئت علمی را بررسی کرد: کاهش مالیات به دلیل تضاد منافع در مجلس

دولت در بند «الف» تبصره 6 لایحه بودجه 99 برای اولین بار پله های مالیات بر درآمد کارکنان دولتی و غیردولتی را مطابق با قوانین بودجه سال های 97 و 98 یعنی به صورت مدل پنج پله ای (از 10 درصد تا 35 درصد) ارائه داد، اما در اتفاقی عجیب، کمیسیون تلفیق مجلس بازگشت به مدل دوپله ای مالیات بر درآمد کارمندان (همان مدل ماده 85 قانون مالیات های مستقیم) را به تصویب رساند که بر این اساس مقرر شد نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی مازاد بر میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه (سه میلیون تومان) و تا هفت برابر آن مشمول مالیات سالانه 10 درصد و نسبت به مازاد آن 20 درصد است. این مصوبه به معنای کاهش چشمگیر مالیات حقوق های نجومی بود، زیرا صرفا کسانی بیشتر از 10 درصد مالیات بر درآمد می دهند که بیشتر از 21 میلیون تومان در ماه حقوق بگیرند، همچنین از محل این عقب گرد مجلس، درآمدهای مالیاتی پیش بینی شده حدود پنج هزار میلیارد تومان کاهش پیدا می کند. یک کارشناس اقتصادی در گفت وگو با «شرق» معتقد است زمانی باید مالیات پنج پله ای از اعضای هیئت علمی دریافت شود که تبعیض دستمزدی اعضای هیئت علمی وزارت علوم و وزارت بهداشت برطرف شده باشد. رضا شیران خراسانی، عضو کمیسیون تلفیق اما می گوید، سقف دریافتی اعضای هیئت علمی در هر دو وزارتخانه بالای 20 میلیون تومان است و اگر مجلس حاضر به افزایش مالیات از این قشر نشده، منافع خودشان درگیر بوده است. «جمعی از نمایندگان مجلس خودشان عضو هیئت علمی هستند یا مدیران دستگاه های اجرائی که با نمایندگان ارتباطات جدی دارند، در روال کار اثرگذار هستند». طبق برآوردهای «شرق»، حدود 80 نفر از نمایندگان مجلس درحال حاضر عضو هیئت علمی دانشگاه ها هستند.

مجلس عقب نشست

به گزارش «شرق»، با مصوبه کمیسیون تلفیق مجلس درباره شیوه محاسبه مالیات پلکانی بر درآمد کارمندان، مالیات افرادی که پردرآمد هستند و حقوق های نجومی می گیرند، در نتیجه درآمدهای دولت از این محل، کاهش چشمگیری یافت. مطابق ماده 85 قانون اصلاح قانون مالیات های مستقیم (مصوب سال 94)، نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی مازاد بر میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه و تا هفت برابر آن مشمول مالیات سالانه 10 درصد و نسبت به مازاد آن 20 درصد است. با وجود اصرار دولت بر اجرای مدل دوپله ای (مدلی مشابه ماده 85 قانون اصلاح قانون مالیات های مستقیم) در بند «الف» تبصره 6 لوایح بودجه 97 و 98، با تلاش نمایندگان مجلس، به خصوص اعضای کمیسیون تلفیق، مدل پله های مالیات بر درآمد کارمندان در این بند از قوانین بودجه 97 و 98 تغییر یافت و به صورت مدل پنج پله ای (از 10 درصد تا 35 درصد) درآمد. به عبارت دقیق تر، نرخ مالیات بر کل درآمد کارکنان دولتی و غیردولتی مازاد بر میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه تا 5/1 برابر آن مشمول مالیات سالانه 10 درصد و نسبت به مازاد 5/1 برابر تا 5/2 برابر آن مشمول مالیات سالانه 15 درصد و نسبت به مازاد 5/2 برابر تا چهاربرابر آن مشمول مالیات سالانه 20 درصد و نسبت به مازاد چهاربرابر تا شش برابر مشمول مالیات 25 درصد و نسبت به مازاد شش برابر 35 درصد شد. اما در نهایت در جریان بررسی این مدل، مجلسی ها از این تصمیم خود عقب نشینی کردند.

تبعیض و شکاف درآمدی میان استادان وزارت علوم با وزارت بهداشت

محمد سبحانیان، کارشناس اقتصادی، در گفت وگو با «شرق» دراین باره توضیح داد: بحث مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که اعضای هیئت علمی متناسب با جایگاه علمی و ذخیره دانش خود دریافتی ندارند. ضمن اینکه دریافتی اعضای هیئت علمی وزارت علوم و اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت با یکدیگر متفاوت است؛ تبعیض مشهودی در این میان وجود دارد. بحثی وجود دارد که برای پوشش این شکاف و همچنین عدم تناسب پرداختی اعضای هیئت علمی با ذخیره دانش و جایگاه شغلی شان، مالیات آنها در همان نرخ 10 درصد نگه داشته شود.او اضافه کرد: به جز استادتمام ها که سنوات بالایی در دانشگاه دارند، استادهای جوان دریافتی های متناسب با جایگاه علمی و شغلی شان ندارند و این باید اصلاح شود.اما یکی از اعضای کمیسیون تلفیق مجلس با اشاره به اعتراض اقشار پردرآمد، از جمله برخی نمایندگان مجلس که عضو هیئت علمی دانشگاه ها هستند، به شیوه محاسبه مالیات بر درآمد کارمندان به صورت پنج پله ای، گفت: این مسئله موجب شد نحوه محاسبه این مالیات در بودجه 99، دوپله ای شود.رضا شیران خراسانی، عضو کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی، درباره مصوبه این کمیسیون درباره شیوه محاسبه مالیات پلکانی بر درآمد کارمندان گفت: نکته مهم این است که ما باید در همه بخش ها توزیع ثروت را با عدالت همراه کنیم. اگر قرار بر توسعه بدون عدالت باشد، همان بحث اقتصاد لیبرالیسم، فاصله طبقاتی و ناعدالتی رخ خواهد داد. بنابراین باید در مسئله دریافت مالیات از حقوق، عدالت رعایت شود.او تصریح کرد: در مسئله رعایت عدالت همکاری ای که باید می شد، این بود که فاصله میان حداقل و حداکثر حقوق کم شود. از قبل پایه ای برای این موضوع در نظر گرفته شده بود و مجلس نمی توانست حداکثر حقوق ها را کم کند. در دنیا هم متداول است هر کسی درآمد بیشتری دارد، باید مالیات بیشتری بپردازد. بر این اساس قرار است مالیات بر درآمد در حوزه حقوق و دستمزد، طبقه بندی شود؛ یعنی هر کسی حقوق کمتری دارد، درصد مالیات کمتری بپردازد و برعکس. در قوانین بودجه دو سال گذشته هم به این منوال عمل شد.این عضو کمیسیون تلفیق مجلس با اشاره به اعتراض اقشاری که حقوق بیشتری می گرفتند، اظهار کرد: این اقشار که شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، قضات، برخی کارمندان عالی رتبه شرکت ملی نفت، پزشکان و دیگر مدیران می شود، به این شیوه اخذ مالیات اعتراض کردند. این در حالی بود که ما فکر می کردیم افراد این قشرها به عنوان نخبگان جامعه که از شرایط کشور هم مطلع هستند، داوطلبانه تقاضای پرداخت مالیات بیشتری را داشته باشند تا عدالت پایدار شود.شیران خراسانی تاکید کرد: اما متاسفانه موانعی بر سر راه است و همان طبقه تصمیم گیر که بیشترین حقوق را هم دریافت می کنند، در روند تصمیم گیری درباره این موضوع، اثرگذار هستند. اگرچه ما تلاش می کنیم این اتفاق رخ ندهد اما برای مثال جمعی از نمایندگان مجلس خودشان عضو هیئت علمی هستند یا مدیران دستگاه های اجرائی که با نمایندگان ارتباطات جدی دارند، در روال کار اثرگذار هستند.

او تاکید کرد: تغییر شیوه محاسبه مالیات پلکانی بر درآمد کارمندان از پنج پله ای به دو پله ای هم مختص فرد خاصی نیست. بلکه بسیاری از نمایندگان موجب این تغییر شدند. اما من از جمله نمایندگانی هستم که با این روش مخالف هستم.

مزایای تصویب مالیات پنج پله ای

در اواخر هفته گذشته، کمیسیون تلفیق مجلس در اقدامی عجیب، ضمن رد پیشنهاد دولت برای پنج پله ای شدن مالیات بر درآمد کارمندان در بند «الف» تبصره 6 لایحه بودجه 99، مصوب کرد مالیات بر درآمد کارمندان به صورت دو پله ای اخذ شود. کارشناسان اعتقاد دارند این مصوبه کمیسیون تلفیق مجلس که به معنای کاهش چشمگیر مالیات افرادی است که حقوق های نجومی می گیرند هم برخلاف عدالت است و هم موجب کاهش پنج هزار میلیارد تومانی درآمد دولت از این محل می شود.همچنین به استناد گزارش های مرکز پژوهش های مجلس می توان گفت مزایای اصلاح مدل مالیات بر درآمد حقوق کارمندان به بهبود بازتوزیع درآمد و عادلانه تر بودن کمک می کند. مدل مصوب مجلس در مقایسه با مدل پیشنهادی دولت (ماده 85 قانون مالیات های مستقیم)، تبعات بازتوزیعی بهتری دارد و عادلانه تر است. به عبارت دیگر، طبق این الگو کسانی که حقوق پایین تری دارند، مالیات کمتری خواهند پرداخت و در مقابل افراد با حقوق بالا مشمول مالیات بالاتری خواهند بود.همچنین با توجه به اینکه در مدل مصوب مجلس، طبقات بالای درآمدی مشمول نرخ های مالیاتی بالاتری می شوند، امکان افزایش سقف معافیت مالیات بر درآمد که به نفع کسانی است که حقوق پایین تری دارند، هم زمان با حفظ یا حتی افزایش درآمدهای دولت از محل این مالیات فراهم می شود. ضمن اینکه یکی از روش های برخی شرکت های خصوصی برای فرار مالیاتی، ثبت بخشی از سود در قالب حقوق های بالاست. درواقع، مالیات حقوق همواره زیر 20 درصد است؛ درحالی که مالیات عملکرد شرکت ها 25 درصد است. با ثبت بخشی از سود به صورت دستمزد، این شرکت ها هم می توانند از کاهش پنج درصدی مالیات منتفع شوند هم اینکه حقوق های ثبت شده را به عنوان هزینه های قابل قبول به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند.با توجه به آنچه گفته شد، مهم ترین بازندگان مدل پنج پله ای مالیات بر درآمد کارمندان، افرادی بودند که حقوق های نجومی می گرفتند و براساس این مدل، مجبور می شدند مالیات بیشتری پرداخت کنند.