آرشیو چهار‌شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۸
سیاست
۶

ظریف خطاب به متحدان منطقه ای آمریکا

آیا هنوز می خواهید امنیت خود را وامدار آمریکا باشید

صبح دیروز مجمع گفت وگوی تهران؛ بیست وسومین کنفرانس بین المللی خلیج فارس در مرکز مطالعات سیاسی و بین الملل وزارت امور خارجه با حضور محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان برگزار شد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان در این مجمع ضمن گرامیداشت یاد شهید سلیمانی گفت: «امروز به واسطه جنایت آمریکا، یکی از شجاع ترین و باتدبیرترین دوستانم را از دست داده ام، امروز مردم ایران و منطقه عزادار ازدست دادن این سردار بزرگ هستند».

به گزارش «شرق» او در وصف سردار سلیمانی ادامه داد: «سپهبد شهید قاسم سلیمانی ندای استقلال طلبی منطقه ای بود که دهه هاست به واسطه شهوت بی پایان اربابان زر و زور بین المللی و متحدین نادان و فرصت طلب شان در منطقه به شرایط ناگواری از تجمیع مشکلات و گرفتاری های چندلایه دچار شده است. آنچه در آغازین ساعات روز جمعه 13 دی ماه اتفاق افتاد، نه تنها حمله به حاکمیت ملی عراق و ترور وحشیانه و بزدلانه سردار سرافراز ایران بود، بلکه هدف قراردادن یکی از ارکان تامین کننده امنیت در داخل این جغرافیای دستخوش توطئه های گوناگون، از القاعده گرفته تا داعش و جبهه النصره بود. گروهک هایی که دست پرورده ایالات متحده آمریکا و مستخدمین منطقه ای اش هستند و بزرگ ترین دشمن خود را سردارانی چون قاسم سلیمانی می دانند. جای تعجب نیست که رئیس جمهور بی ادب و گستاخ آمریکا با ارتکاب خطایی راهبردی برخاسته از حماقت و تکبر، بزرگ ترین فاتح نبرد علیه تروریسم و افراط گرایی و صلح سازترین ژنرال منطقه در چند دهه اخیر را ترور می کند و البته این بار قمار بزرگی کرده است و بداند وعده الهی تخلف ناپذیر است که حق پیروز است والله غالب علی امره».

خطای عمیق محاسبات واشنگتن نسبت به ایران و منطقه

ظریف خطاهای استراتژیک آمریکا در منطقه را این گونه تحلیل کرد: «یکی از مهم ترین مشکلاتی که منطقه پیرامونی ما گرفتار آن است، برداشت های غلط و سوء محاسباتی است که عمیقا بر معادلات این منطقه تاثیر گذاشته و می گذارد. اینجانب بارها بر این نکته تاکید کرده ام که این اختلال شناختی و سوء محاسبات برخاسته از آن، یکی از مزمن ترین ریشه های بحران فعلی منطقه است. ایالات متحده برای چندمین بار نشان داد که چگونه می تواند با سوء محاسبات و برداشت های غلط از اوضاع داخلی ایران و منطقه، گام های خطرناکی را در ناامن کردن جهان و البته و مآلا کشور خود بردارد. عمق حزن و اندوه ملل منطقه و جهان اسلام و به ویژه تشییع مردمی و بی سابقه ای که ملت های ایران و عراق از پیکرهای مطهر سردار شهید سلیمانی و هم رزمان جاودانه اش از جمله شهید ابومهدی المهندس انجام دادند، مهم ترین نشانه خطای عمیق برداشت ها و محاسبات واشنگتن نسبت به ایران و منطقه است. تنها به این آمار توجه کنید که هزینه سیاست خارجی ایالات متحده در منطقه غرب آسیا در دوران رئیس جمهور فعلی آمریکا با افزایش یک تریلیون دلاری به هشت تریلیون دلار رسیده است. این جدا از خون ها و جان های معصوم بی شماری است که با این سوء محاسبات ریخته و از دست رفته اند».

شکاف و نبردهای منطقه

وزیر امور خارجه کشورمان ادامه داد: «بعید می دانم بر کسی پوشیده باشد که بسیاری از روسای جمهور ایالات متحده آمریکا و این بار ترامپ، برای اهداف کوته بینانه سیاست داخلی خود، یک منطقه و حتی جهان را به آتش و خون کشیده اند. متاسفانه امروز با بزرگ ترین دروغ تاریخی روبه رو هستیم که ایالات متحده آمریکا با این همه کشتار و خونریزی، به دنبال خیر و صلاح جمعی و صلح و امنیت در جهان و منطقه است. منطقه ما به دلیل تجاوزهای بی پایان ایالات متحده آمریکا و درگیری های چند سال اخیر دچار وضعیت جنگ بی پایان، افراطی گری و خشونت شده است. به دلیل نگرش و رفتار ایالات متحده آمریکا و دنباله روان آن، جنگ که به عنوان یک استثنا در روابط بین الملل شناخته شده، متاسفانه به یک هنجار و قاعده در منطقه تبدیل شده است. این حلقه معیوبی است که باید توسط کنشگران منطقه و تمامی آنهایی که متعهد به صلح و آرامش هستند شکسته شود. متاسفانه این اختلال شناختی و سوء محاسبات صرفا به ایالات متحده منحصر نیست و برخی متحدین و همفکران منطقه ای آن نیز به دلیل وابستگی مطلق به بیگانگان و خرید مشروعیت و امنیت از خارج، همین مسیر غلط و فاجعه بار را در پیش گرفته اند، مسیری که به شکاف ها و نبردهایی انجامیده که امروز بیش از هر زمان دیگری قابل مشاهده است: از نبرد هنجارها گرفته تا برخورد راهبردها. تاسف بارتر آنکه این شکاف و نبردهای در جریان منطقه ای، فضای تنفس را برای نیروهای شر در داخل و خارج منطقه فراهم کرده است که با سوء استفاده از این شرایط و از طریق برساختن تهدیدهای جعلی و ناامن سازی های مصنوعی به گسترش حضور نامشروع و غیرقانونی نظامی خود در منطقه بپردازند، که مهم ترین بروز آن در درد و رنج بی پایانی است که ملت های مظلوم منطقه از افغانستان تا عراق و سوریه و یمن و لیبی تحمل می کنند. وجه دیگر این سیاست های مخرب و آتش افروزانه، فروش صدها میلیارد دلار سلاح های ویرانگر به منطقه است که معادل یک چهارم کل فروش سلاح در جهان است».

نزدیک بودن راه حل بحران های منطقه

محمدجواد ظریف درباره تصریح کرد: «اختلالات و کمبودهایی که امروزه در منطقه شاهد آن هستیم، از قحطی گفت وگوی میان منطقه ای گرفته تا فقدان تعاملات ساختاری و نهادینه شده، همه نشانه های بارزی از این واقعیت است که شرایط منطقه رو به بهبود نیست. این تجمیع و تعمیق بحران ها شاید برای برخی به این معنی باشد که منطقه در یک بن بست مفهومی و عملی قرار گرفته است.

به عنوان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران عمیقا معتقدم که اگرچه راه حل بحران های کنونی به ظاهر دور به نظر می رسد؛ اما در واقع نزدیک و در دسترس است. برای اینکه این دور را نزدیک کنیم، علاوه بر اراده سیاسی و تجمیع توانایی های منطقه ای، نیازمند یک تغییر پارادایمی هستیم؛ تغییری که علاوه بر شجاعت یک تلاش دسته جمعی را لازم دارد؛ پارادایمی که امروز بر منطقه ما تحمیل شده و دانسته یا ندانسته، از سوی برخی در منطقه باز تولید می شود، بر این اصل قرار گرفته است که سلاح آمریکایی و جنگ، امنیت می آورد. به باور من آنچه در پهنه جغرافیایی غرب آسیا و خلیج فارس امنیت آورده و صلح پایدار تولید می کند، ارتقای همبستگی درون منطقه ای، تفاهم مشترک و روابط مبتنی بر همکاری است».

ضرورت گفت وگو

او همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت گفت وگوی منطقه ای تاکید کرد و گفت: «سنگ بنای هر حرکت معناداری در این منطقه از فهم متقابل آغاز می شود و مفاهمه نیز نیازمند گفت وگو است. آنچه امروز منطقه بیش از هر زمان دیگری به آن نیازمند است، یک گفت وگوی فراگیر و جامع درون منطقه ای است. این بنای طرحی است که ایران سال ها در چارچوب سازمان ملل متحد به دنبال آن بوده است؛ طرحی که امروز با ابتکار رئیس جمهوری محترم ایران به عنوان پویش صلح هرمز شناخته می شود. این ابتکار با در نظر گرفتن واقعیت های منطقه و با باور قطعی بر اینکه یک معماری جدید و فراگیر به دور از زبان تجاوز و تهدیدی که میراث استعماری برای این منطقه بوده است، نه فقط ممکن؛ بلکه ضروری ترین امری است که همگان باید در این منطقه به دنبال آن باشیم. این همان منطق و زبانی است که اربابان زر و زور که منافع خود را در جنگ و شکاف می بینند، از آن بیزارند و با تمام وجود حتی با ترور به دنبال جلوگیری از آن هستند».

مخابره ندای صلح و آرامش از ایران به منطقه

ظریف درباره صلح طلب بودن مردم ایران یادآور شد: «مسیری که آمریکا برای خود و منطقه در پیش گرفته است، مسیر ناامنی، جنگ و خونریزی است؛ اما ایران به عنوان صدای واحدی که از قلب تک تک فرزندان این مرز و بوم کهن و پرغرور بر می خیزد، ندای صلح و آرامش برای منطقه است. اخراج ایالات متحده آمریکا از منطقه غرب آسیا، سرنوشت محتوم استفاده افسار گسیخته واشنگتن از ابزارهای جنگ، تحریم و ترور است. ایالات متحده آمریکا جواب قاطع و حتمی گستاخی خود را در زمان و مکانی که حداکثر درد را احساس کند، خواهد گرفت؛ اما در اینجا مایلم به عنوان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران این پیام را به منطقه ارسال کنم که تهران همچنان لنگر صلح و امنیت و محور توسعه منطقه ای خواهد ماند. جمهوری اسلامی ایران راه حل گراست و همه کشورهای منطقه باید محور راه حل در پرونده های متعدد منطقه ای باشند. البته روشن است که در این مسیر همراهی همه همسایگان و گام های روشن از سوی همگان ضروری است. امنیت با سنگ اندازی در حریم همسایه حاصل نمی شود. باور ما، امنیت برای همه است. این نقطه مهمی در تاریخ منطقه و جهان است تا ما کشورهای پیرامون تنگه هرمز، با کنارگذاشتن پارادایم حذف و دشمن تراشی بر اساس توهم خرید امنیت و توسعه از خارج که حاصلی جز جنگ و نابسامانی برای منطقه ما و جهان نداشته است و با پذیرش پارادایم فراگیری و هم افزایی منطقه ای که تنها روش واقع بینانه خروج از تسلسل بحران کنونی است، به سوی آینده ای سعادتمند و شکوفا با چشم اندازی روشن برای نسل های آتی برویم و این تحقق بزرگ ترین آرزوی برادر شهیدم سردار قاسم سلیمانی است».

صادرنکردن ویزا و ورشکستگی دولت آمریکا

محمدجواد ظریف در جمع خبرنگاران در حاشیه برگزاری این مجمع درباره اخبار مربوط به صادرنشدن ویزای او برای سفر به نیویورک و شرکت در اجلاسی در شورای امنیت سازمان ملل گفت: «آنچه ما خبر داریم، این است که وزیر خارجه آمریکا در تماس با دبیرکل سازمان ملل متحد گفته است که ما فرصت نداشتیم برای محمدجواد ظریف ویزا صادر کنیم و ویزا صادر نخواهیم کرد و دبیرکل هم در پاسخ گفتند که این حق ایران است که در این اجلاس شرکت کند».

او ادامه داد: من تمایل زیادی برای شرکت در این اجلاس در این شرایط نداشتم؛ اما اجلاس ویژه شورای امنیت برای حفاظت از منشور فرصتی بود که جنایات آمریکا را در آن مطرح کنیم. دولتی که به تروریسم دولتی و اقتصادی و به جنایات جنگی و اقتصادی تهدید می کند، خیلی برایش مهم نیست که مفاد موافقت نامه مقر سازمان ملل متحد را هم نقض کند؛ اما سوالی که همه باید از این دولت یاغی بپرسند، این است که از چه چیز می ترسند؟ آیا حضور وزیر امور خارجه یک کشور عضو و موسس سازمان ملل در شورای امنیت برای حمایت از منشور ملل متحد و چندجانبه گرایی آن چنان خطر بزرگی است که نتوانند برایش ویزا صادر کنند. این نشانه ورشکستگی دولت آمریکا و رژیم ترامپ است و این ورشکستگی هم به خاطر تحلیل های غلط آنها است».

بی ارتباطی نشست شورای امنیت به شهادت سردار سلیمانی

ظریف در پاسخ به اینکه آیا نشست شورای امنیت درباره ترور سردار سلیمانی بوده است، تصریح کرد: «نشست شورای امنیت درباره ترور سردار سلیمانی نیست. این نشست از مدت ها قبل به پیشنهاد معاون نخست وزیر و وزیر خارجه ویتنام که در ژانویه ریاست دوره ای شورای امنیت را دارند و در سال جاری که هفتادوپنجمین سال تصویب منشور سازمان ملل است، در نامه ای به بنده خواسته بودند از سوی ایران برای بررسی روش های تقویت منشور ملل متحد و چندجانبه گرایی حضور پیدا کنم. توافق برای حضور بنده در این نشست از مدت ها قبل بوده است؛ اما آمریکایی ها سعی دارند این تصور را ایجاد کنند که این نشست بعد از ترور شهید سلیمانی درخواست شده و آنها فرصت صدور ویزا ندارند؛ اما چندین هفته قبل درخواست ویزا رفته است و حتما فرصت کافی داشتند. آنچه وزیر خارجه آمریکا مثل همیشه به دروغ بیان کرده است که فرصت نداشتیم، به خاطر وحشت آنها از این است که کسی بیاید و در سازمان ملل واقعیات را برای مردم آمریکا بگوید. البته آنها اشتباه می کنند که فکر می کنند دنیا در نیویورک خلاصه می شود. شما از تهران هم می توانید با مردم آمریکا صحبت کنید و خواهیم کرد».

حمایت اروپایی ها از مواضع آمریکا

وزیر امور خارجه کشورمان درباره حمایت اروپا از مواضع آمریکا تصریح کرد: «اشتباه اروپایی ها این است که خیال می کنند با حرف زدن در راستای منویات آمریکا، باعث راضی شدن آمریکا می شوند؛ اما فراموش کرده اند این کار فقط آنها را جری تر کرده است. با وجود حرف های ناروای اروپایی ها، پمپئو اعلام کرد اروپایی ها از ما حمایت نمی کنند».

ابعاد خروج آمریکا از عراق

ظریف درباره اعلام شروع خروج آمریکا از عراق خاطرنشان کرد: «آمریکا یک خطا در سه بعد کرده است. حاکمیت و تمامیت ارضی عراق و قراردادی را که بر اساس آن در عراق بوده، نقض کرده است. عراقی ها در اجرای آن قرارداد به آمریکایی ها گفته اند از عراق خارج شوند. دوم اینکه احساسات مردم منطقه را با این کار جریحه دار کرده است و دیدید که علاوه بر عراق و ایران، در کشورهای دیگر مردم با چه عصبانیتی درباره آمریکا صحبت می کنند و حتما این هم واکنش هایی دربر خواهد داشت. سوم اینکه یک فرمانده بزرگ نظامی ما را شهید کرده است و این کار هم بی پاسخ نخواهد بود و حتما آثار این اقدام وحشیانه آمریکا ابعاد مختلفی دارد و خروج شان از منطقه شروع کار است و آمریکا حتما از منطقه ما خارج خواهد شد؛ اما به دلیل حمله به یک فرمانده بزرگ ایرانی و نقض حاکمیت ما، پاسخ مناسب در زمان و به شکلی که ما تصمیم می گیریم، انجام می شود. ما در هیجان کار آمریکا قرار نمی گیریم. تصمیمات ایران همواره خردمندانه و منطقی بوده، اما اقدام به افزایش تنش در این منطقه از سوی آمریکا انجام شده و آنها مسئول آن خواهند بود. 

متحدان منطقه ای آمریکا باید تصمیم بگیرند که آمریکا به خاطر عقده های شخصی و منافع سیاسی داخلی دو، سه نفر، امنیت همه را به خطر انداخته است و آیا هنوز می خواهند امنیت خود را وامدار آمریکا باشند یا با همسایگان خود شریک باشند؟ ما آمادگی این شراکت را داریم. آنها هستند که باید تصمیم بگیرند».

به خطر افتادن متحدان منطقه ای آمریکا

در ادامه این نشست، محمدجواد ظریف در پاسخ به پرسشی اظهار کرد: «ما چند مشکل در این منطقه داریم؛ مشکل شناختی از داخل منطقه و مشکل شناختی خارج از منطقه. دیدیم که ترامپ با اقدام اخیر خود، مشاوران غلطی دارد. معلوم است کسانی که به ترامپ مشاوره داده اند و به این گرداب هولناک دعوتش کرده اند، نه منافع خودشان را شناخته اند و نه از منطقه شناخت دارند.

توییت آقای پمپئو را که تصویر هفت، هشت نفر را در عراق نشان داد و گفت مردم عراق پس از شهادت سردار سلیمانی و المهندس به رقص و پایکوبی پرداختند، دیدید و این نتیجه فهم نادرست او از منطقه است. در منطقه ما، این فهم نادرست وجود دارد که برخی فکر می کنند امنیت خریدنی است، اما این سلاح است که خریدنی است نه امنیت. آنها دلخوش هستند که پولی از منطقه بدوشند. امروز هیچ کس به اندازه آمریکا نمی داند با این اقدامش بیش از همه منطقه و متحدانش در منطقه را به خطر انداخته است، اما آیا با متحدانش قبل از اقدام به ترور مشورت کرد؛ قبل از آنکه حیات آنها را به خطر اندازد؟ و اگر دوستان ما در منطقه به این سوال فکر نکنند، خواهند دید که در ایده با مشکلات فراوانی رو به رو می شوند. با حضور آمریکا، نه مشکل فلسطین حل شده و نه مشکل منطقه؛ فقط صدها میلیارد دلار پول ما به جیب غربی ها و آمریکایی ها رفته است».

اقدامات و همکاری های اطمینان ساز منطقه ای

وزیر امور خارجه کشورمان در ادامه به ارائه راه حل برای مشکل امنیت منطقه و رفع نگرانی کشورهای همسایه پرداخت و افزود: «ما تجربه خوبی در جهان داریم و اروپا هم در جنگ؛ البته اروپا مزاحمی مثل آمریکا و رژیم صهیونیستی نداشت، اما ما در این منطقه تمدنی کهن داریم، چطور می توانیم اجازه دهیم این گفت وگو بین ما ایجاد نشود؟ راه حل ما این است که کشورها ابتدا تعدادی از اصول مشترک را بپذیرند، از راحت ترین آنها مثل احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و... طبق منشور سازمان ملل. در ادامه پیمان عدم تجاوز و مداخله در مسائل و امور یکدیگر را باهم ببندیم. این مسئله چندان نیاز به فکرکردن زیاد ندارد. اگر کشورها آماده باشند، در چند محور می توان آن را انجام داد، به شرطی که کشورهای منطقه صلح و امنیت بخواهند نه اینکه امنیت خود را در حمایت آمریکا ببینند. ما می توانیم اقدامات و همکاری های اطمینان ساز در زمینه های مختلف داشته باشیم. الان بیشترین میزان سنگین شدن آب خلیج فارس را به دلیل استفاده از آب شیرین کن ها در منطقه داریم، این روند حیات کشورها را تحت تاثیر قرار داده است. همچنین اطراف خلیج فارس نیروگاه های هسته ای در حال ساخت است و ایمنی هسته ای از اولویت هاست یا در توریسم و همکاری های اقتصادی، خلع سلاح منطقه ای و بازدید از مراکز نظامی یکدیگر و حتی در زمینه پروژه های هسته ای و غنی سازی مشترک. معتقدم موضوعاتی که به ظاهر مسائل جداکننده هستند، در یک چارچوب مطلوب می توانند مسائل پیونددهنده باشند، به شرطی که بپذیریم آمریکا قادر نیست برای این منطقه امنیت بیاورد».

روز حادثه یا روز ماجرا

رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در پایان گفت: «نمی گویم کشورهای منطقه بروند با آمریکا بجنگند، اما برای امنیت خودشان، همسایگانشان را فدای آمریکا نکنند. خواهید دید آمریکایی ها روز ماجرا اعلام می کنند که ما کاری نداریم. این وضعیت روز حادثه است. ما در منطقه خیلی امکانات مشترک داریم و امروز روزش است. حضور آمریکا در منطقه به شماره افتاده است. باور دینی من این است که خون سردار باعث خروج آمریکا از منطقه می شود؛ پس روی اسب باخته شرط بندی نکنید. آغوش ما برای منطقه باز است و ما هیچ طمعی به منطقه نداریم؛ تنها طمع ما در منطقه این است که صلح و ثبات داشته باشیم. ما هیچ اختلاف ارضی و مشکلی با کسی نداریم و جغرافیا و مردم خوبی داریم. دیروز دیدید سیل جمعیت تشییع کننده را؛ بعید می دانم ترامپ در عمرش این جمعیت را دیده باشد و حتما از جمعیت مراسم تحلیفش که فکر می کرد بیشترین جمعیتی بوده است که تاکنون دیده، بیشتر بود. این جمعیت را شما در عراق، هند، روسیه، الجزایر، لبنان، افغانستان و پاکستان هم دیدید. آنها باید بفهمند آنچه به آنها درباره ایران و منطقه گفته بودند، دروغ بود و دوستان منطقه ای ما هم این رویداد را دیدند. تنها راه برقراری امنیت، کار با یکدیگر است. اگر منتظر آمریکا شویم، باید چند نسل دیگر در این منطقه جنگ را تحمل کنیم».