آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۲۲۴۰۳
پاورقی
۶
تاریخ شفاهی انقلاب به روایت مرحوم حاج حبیب الله عسکراولادی (شب شکنان) (29)

یا مرگ یا خمینی

رضاخان می خواست زمین بیمارستان مفرح را هم بخورد

باغ بیمارستان مفرح را که در جنوب تهران است، حاج ابوالقاسم مفرح وقف کرده است. رضاخان هر باغ فوق العاده ای که در هر کجای شهر بود، صاحبش را می خواست و می گفت این مال کیست و همه ناچار می شدند بگویند: پیش کش!

وقتی رضاخان برای بیمارستان مفرح با حاج ابوالقاسم مفرح مواجه شد از او پرسید این باغ مال کیست؟ گفت: برای یک مشت کور و کچل است که دارند اینجا کار می کنند و زحمت می کشند. خودشان در می آورند و خودشان می خورند، مال خود اینها است. رضاخان گفت می گویم باغ مال کیست؟! او باز گفت مربوط به همین ها است و رضاخان با عصبانیت رفت. همان روز عصر رفت و این باغ را وقف کرد و از حیز انتفاعی که آنها می خواستند داشته باشدانداخت و سرانجام در آنجا بیمارستان خوبی در جنوبی ترین نقطه تهران آن روز سامان گرفت.

مهندس مفرح، مدیرعامل بانک صادرات به من گفت: این کاری که تو می گویی برای ما بسیار خطرناک است. روسای شعب ما حاضر نیستند که چنین کاری را بپذیرند. گفتم: چرا، من یکی از آنها را می گویم تا شما بدانید. گفت چه کسی؟ گفتم: مصطفی بلورچی. گفت: او را هم بیچاره کردی. گفتم: نه، من رفتم صحبت کردم و او گفت که من افتخار می کنم که روز تاسوعا و عاشورا خودم بیایم بایستم و از مردم پذیرایی کنم. مفرح گفت من اصلا نمی توانم در هیئت مدیره مطرح کنم، پس شما بروید کتبا به من نامه خصوصی بنویسید تا من خصوصی اجازه بدهم که این حساب سراسری بشود و یک کار مزدی حداقلی بگیرند و تاسوعا و عاشورا باز باشد. در ضمن مراحل بعدی هم به ما ربطی ندارد.

صف کمک به باز سازی فیضیه درمقابل بانک صادرات

در خیابان انقلاب فعلی نبش شرقی خیابان لاله زار نو یک ساختمانی است که محل ساختمان بانک صادرات لاله زار نو در آن دوره بود. در روز تاسوعا و عاشورا صفی طولانی از مردم ایستاده بودند که پول بدهند. یک تومان، دو تومان، پنج تومان ، ده تومن و... خود این پیرمرد (حاج مصطفی بلورچی) همان طور که گفته بود، مردم را در صف منظم می کرد و هرکه سواد نداشت برایش می نوشت.

ما در تهران بیشتر از سه شعبه(لاله زار، بازار و دروازه دولاب) را نتوانستیم بگیریم و در قم فقط شعبه اصلی بانک صادرات به این امر اشتغال پیدا کرد. همان شبی که حضرت امام(ره) اجازه این افتتاح حساب را دادند من به بانک صادرات قم رفتم. رئیس شعبه گفت: ما افتخار می کنیم و اگر اجازه بدهند همین الان دفتر را برای افتتاح حساب به خدمت شان می بریم و با دفاتر و وسایل به محضر امام رفتیم. او شجاعت زیادی به خرج داده بود که مهندس مفرح می گفت بیچاره اش کردی.

جای دیگری را اجازه ندادند، ولی این حرکت هم در تهران و هم قم اثر خوبی داشت. حساب شماره 10 بانک صادرات به نام حضرت امام(ره) بود و البته بعضی ها توصیه کردند که نام آقای شریعتمداری هم در کنار امام باشد. ایشان فرمودند: من مخالفتی ندارم، اگر مصلحت هست این کار را بکنید. البته من به دنبال آن نرفتم. برادران دیگری رفتند که برای بعد از عاشورا نام را دوتایی کنند، ولی بعد از عاشورا دیگر فرصتی برای این کار نماند.

قیام 15خرداد درتهران

صبح 15 خرداد1342 که برابر با دوازدهم محرم بود به مناسبت روز سوم شهادت امام حسین(ع) مجلس عزاداری هیئت انصار الحسین در منزل شخصی به نام حاج آقا رضا فرشچی در بازار تهران برقرار بود. آن سال آیت الله وحید خراسانی در آنجا منبر می رفتند. ما منتظر تشریف آوردن ایشان بودیم ولی نیامدند. به دنبال آن منتظر حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ علی اصغر مروارید بودیم که بعد از آیت الله وحید تشریف بیاورند و خبری نشد.

جلسه با صلوات و شعار داشت ادامه پیدا می کرد که حاج ابوالفضل توکلی بینا همراه یک راننده قمی وارد مجلس شدند. آقای توکلی به آن راننده اشاره کردند و گفتند که ایشان از قم خبری دارند. این راننده در وسط جمعیت ایستاد و با لحنی نگران گفت: «دیشب آقای مان را از قم بردند. دیشب آقای مان را دزدیدند».

این را گفت و به شدت گریه کرد و وسط مجلس افتاد. چند لحظه ای جلسه با احساسات گذشت. برادران شهید ما در موتلفه اسلامی که در آنجا حضور داشتند تصمیم گرفتند که جلسه را جمع کنند. همان جا تصمیم گرفتند که هیئت ها همه سیاه پوش به مرکز شهر بیایند و همه یک شعار داشته باشند: «یا مرگ یا خمینی».

حدود 300 نفر در این جلسه بودیم، تعدادی دوچرخه سوار، تعدادی موتورسوار و چند نفر هم شاید ماشین داشتند. قرار شد به سرعت در قسمت های مختلف شهر و حومه پخش بشویم و مردم را خبردار کنیم. البته بعد متوجه شدیم که برادرانی از شهر ری هم وقتی مطلع شده اند، همین کار را کرده اند. در شمیران و کن هم اطلاعاتی پیدا کرده بودند و از آنجاها هم حرکت کرده بودند.

حوالی ساعت شاید هفت صبح هم دژخیمی از رادیو اعلام کرده بود که «خمینی از قم به تهران آورده شده و به زودی به سزای خیانتش خواهد رسید» که خود همین جمله هم اسباب این شد که هرکس هم در هیئت ها و جلسات نبوده و در منزل رادیو را روشن کرده مطلع بشود و حرکت کند. شاید عمد داشتند برای اینکه معتقدین را به خیابان بکشانند و در خیابان با یک یورش وحشیانه ریشه نهضت را بخشکانند.

ما که از آنجا بیرون آمدیم آقای حاج سید رضا نیری، (سرپرست کمیته امداد اما خمینی(ره) به مدت بیست وهفت سال،) به ورامین و امامزاده جعفر رفت، بعضی از برادران به طرف کن و برخی هم به طرف حومه جنوب غربی تهران رفتند و تعدادی هم به هیئت ها پیغام فرستادند که بدون صورت منظم و معمول دسته های عزاداری و بدون علم و کتل حرکت بکنند و به وسط شهر بیایند. به فاصله یک ساعت، مرکز شهر از جمعیت آکنده شد. مردم می گریستند، به سر و صورت می زدند و فریاد می زدند «یا مرگ یا خمینی».