آرشیو چهار‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۳
سیاست
۲

زمان بازگشت به خود و همبستگی اجتماعی

دکتر پروانه سلحشوری

مشابه سالی را که ما پشت سر گذاشتیم، کمتر کشوری در جهان تجربه کرد. ما سال 98 را در آینده با اتفاقات تلخ و عجیب به یاد خواهیم آورد. حوادث طبیعی همراه با حوادث اجتماعی رخ داد و شوک های اقتصادی نیز در پی آن آمد. انتخابات را هم به عنوان نقطه عطف سیاست در سال 98 باید به این فهرست اضافه کرد. انتخاباتی که کم رونق ترین انتخابات پس از انقلاب بود و کارکردهای نهادهای قدرت در آن تا حدی عیان شد. مردم این موضوع را با میزان مشارکت خود نشان دادند. اما آنچه امروز کشور ما را درگیر کرده و با آن مواجه هستیم، ویروس کرونا است که تبدیل به پدیده ای جهانی شده است. آنچه به لحاظ جامعه شناختی در این میان قابل توجه بوده رفتار مشابه کنشگران انسانی در اقصی نقاط کره خاکی است. در کشورهای توسعه یافته و کشورهای خاورمیانه نوع کنش مردم، هجوم و وحشت برای خرید است. کرونا را می توان تلنگری برای بازگشت انسان به خویشتن خود قلمداد کرد. در همه جای جهان به صورت نهان و آشکار انسان ها همواره تحت ستم قرار گرفته اند. اما امروز که یک ویروس به جان بشر افتاده، انسان ها پی می برند که باید یکدیگر را دریابند. از سوی دیگر بشر در سطح کلان تاوان تهاجم به محیط زیست خود را نیز می دهد. کره زمین فقط برای انسان ها نیست، برای تمامی موجوداتی است که در آن زندگی می کنند. اما بشر به شکلی افسارگسیخته این محیط را مورد تهاجم و بعد دست کاری قرار داده است. بنابراین بشر اولا به طبیعت تهاجم کرده است و سپس انسانیت را زیرپا گذاشته است. کرونا می تواند به مثابه یک تلنگر نوعی همبستگی را نه فقط در سطح هر کشور بلکه در سطح جهانی شکل دهد. ظهور و بروز این همبستگی در ایران حتی می تواند بیشتر از سایر کشورها باشد. ما دچار نوعی حالت کرختی شدیم و حس نادیده انگاشته شدن و طردشدگی بر ما غلبه کرده است. اما اکنون خود را کنشگران موثر در بحران کرونا می بینیم. جامعه ایران به دلیل حس رهاشدگی بیشتر به یکدیگر متصل می شود و این پدیده می تواند ما را از حالت انفعال و وادادگی خارج کند. همان طورکه قرآن می گوید فکر می کنم پس از همه سختی ها آسانی ها را خواهیم داشت. سال 99، سال بازگشت انسان به خود است؛ بازگشت به خویشتن و احترام به طبیعت، در عصری که مادی گرایی، فردگرایی و اقتدارگرایی به انسانیت بشر ضربه زیادی زده است.