آرشیو یک‌شنبه ۸ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۶۷۸
جهان
۴
گزارش دیپلماسی

روایت بولتون از جنجال های کاخ سفید درباره معافیت های ایران

منبع: فارس

«جان بولتون»، مشاور امنیت ملی سابق کاخ سفید که کتاب جدیدش به بمب خبری جدید علیه «دونالد ترامپ»، رییس جمهور این کشور تبدیل شده در بخشی از این کتاب به روایت مواضع مقامات این کاخ و فضای آن در ارتباط با معافیت های تحریمی ایران پرداخته است.

معافیت های نفتی ایران

بولتون که به دلیل موضع ضدایرانی اش در سیاست تحریمی امریکا علیه ایران نقشی موثر ایفا کرده در این خصوص می نویسد: یکی از مسائلی که باید خیلی آسان حل می شد اما در واقع یکی از طاقت فرساترین مسائل بود، میزان وارد آوردن فشار بر صنعت نفت ایران بود. پاسخ تکراری به هر پیشنهادی برای تشدید تحریم های نفتی علیه ایران (یا ونزوئلا) این بود که قیمت جهانی نفت به طرز چشمگیری افزایش خواهد یافت. این صداها اغلب از (استیو) منوشین (وزیر خزانه داری امریکا) و وزارتخانه تحت امرش و منبع غیرمنتظره از کارشناسان بازارهای جهانی نفت شنیده می شد.«لری کادلو» رییس شورای ملی اقتصادی، «ریک پری» وزیر انرژی و «کوین هاست» رییس شورای مشاوران اقتصادی بارها استدلال می کردند که سطح ظرفیت و عرضه جهانی، اثرات تحریم های سخت تر بر قیمت نفت را کاهش خواهد داد. هاست بر آمار جالبی تاکید داشت که نشان می داد افزایش تولید نفت داخلی امریکا از زمان انتخاب ترامپ باعث کم اهمیت شدن (اثرات) کاهش فروش نفت ایران در نتیجه حذف معافیت های نفتی تهران می شد.

معافیت هایی که بولتون آنها را اقدامی اشتباه خوانده، به تعدادی از کشورها از زمانی که تحریم های امریکا علیه ایران در نوامبر سال 2018 ازسر گرفته شد، داده شده بود. بولتون ضمن اشاره به استدلال دیگر هاست مبنی بر اینکه باتوجه به نقش برجسته تر امریکا به عنوان تولیدکننده نفت، افزایش قیمت نفت حتی با وجود اثرات منفی مرتبط با آن بر قیمت مصرف کنندگان، در واقع باعث افزیش تولید ناخالص داخلی امریکا شده بود، در مجموع مدعی شده اقتصاد امریکا در پی این وضعیت به دلیل برابری تاثیرات منفی و مثبت آن، متعادل بود.

در ادامه این بخش از کتاب بولتون آمده است: اما استدلال منوشین اثرگذار بود، زیرا ترامپ همواره معتقد بود متحدان ما اقدامات کافی را انجام نمی دهند. این مساله درباره ایران قطعا درست بود. فرانسه، آلمان و بریتانیا به جای فشار بر حکومت ایران، به دنبال نجات توافق هسته ای این کشور بودند. نه آنها و نه امریکایی هایی که از توافق «باراک اوباما» حمایت می کردند اعتقادی به این نداشتند که تحریم های یکجانبه امریکا می تواند اقتصاد ایران را ویران کند. آنها با اثبات واضح تر این مساله (تاثیر تحریم ها بر اقتصاد ایران) از طریق سخت تر کردن تحریم ها مخالفت می کردند، بنابراین موفقیت در سخت تر کردن تحریم ها یکدست نبود. اگر ما تندروها ترامپ را قانع کرده بودیم که به منوشین فشار وارد کند، شاهد کاهش اقتصادی شدیدتر ایران می بودیم.به نوشته بولتون، یکی از مهم ترین راه های گریز برای ایران تحریم های نفتی بودند که به 8 کشور (تایوان، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، یونان و ترکیه) بعد از اعمال مجدد تحریم ها در نوامبر سال 2018، 6 ماه بعد از خروج امریکا از توافق هسته ای ایران، اعطا شده بود. تایوان و ایتالیا به سرعت خرید نفت ایران را متوقف کردند.

او در ادامه به موضع مخالفان لغو تمدید معافیت های ایران پرداخته و نوشته: در پی افزایش نفوذ مقاماتی که برای امور کشورهای دیگر منصوب شده بودند، بروکرات های حاضر در دولت دلایل بی پایانی برای گسترش معافیت ها یافتند. آنها می گفتند: «هند خیلی مهم است» یا «ژاپن اهمیت زیادی دارد.» یکی از بدترین موارد آنها در ارتباط با هند بود که نفت ایران را به قیمت پایین تر از بازار جهانی خریداری می کرد. هند شکایت می کرد که تحریم ها به ضررش است 

نه تنها به این دلیل که باید تامین کننده جدید بیابد بلکه منابع جدید روی فروش به قیمت روز بازار اصرار می کردند. اینکه هند چنین استدلالی را مطرح کند، قابل درک بود اما چیزی که درکش سخت بود این بود که بروکرات های امریکایی در همدلی با هند همان استدلال را مطرح می کردند.  این مقام سابق کاخ سفید موضع وزیر خارجه دولت ترامپ و خود او را این طور توصیف می کند: پمپئو در این میان بین فشارهای متضاد گرفتار و مستاصل شده بود. او هم به این مساله که کشورهای عرب تولیدکننده نفت واقعا به وعده های شان عمل کنند و تولید را افزایش دهند تا کمبود نفت ایران جبران شود، شک داشت. ترامپ هم گرچه هر روز و درباره هر مساله ای نوسان داشت، به طور فزاینده به سمت پایان تمدید معافیت ها تمایل داشت. او به صراحت روز 25 مارس در اتاق بیضی گفت که آماده است معافیت ها را قطع کند، 12 آوریل گفت «تحریم ها را افزایش دهید. تا جای ممکن آنها را از جمله تحریم های نفتی را افزایش دهید» و روز 18 آوریل گفت که آنها (معافیت ها) را صفر کنید. در تماسی تلفنی با پمپئو ترامپ بدون نشان دادن هیچ گونه نرمشی در برابر «نارندا مودی»، نخست وزیر هند گفته بود «(حالش) دوباره خوب می شود.»بولتون نوشت: این برخورد من را به یاد مکالمه ای مشابه از بی تفاوتی ترامپ درخصوص مطلع کردن متحدان درباره تصمیم های معافیتی انداخت. ترامپ درباره یک رهبر خارجی که قرار بود به واشنگتن سفر و مساله پایان معافیت ها را مطرح کند، این پیشنهاد آماده را مطرح کرده بود: «قبل از اینکه به اینجا برسد، انجامش بدهید، بعد من به او می گویم از آن بی خبر بودم.»

سرانجام 22 آوریل بعد از گذشت 6 ماه از آنچه بولتون مخالفت بی پایان، غیرضروری و زمانبر مقامات دولت امریکا خوانده و در میانه حمایت گسترده جمهوری خواهان کنگره، کاخ سفید پایان معافیت ها را اعلام کرد.