آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۶۷۹
اقتصاد
۱۱
گزارش

گزارش گمرک از 3 ماهه ابتدایی امسال نشان می دهد

شوک «کرونا» به تجارت ایران

گروه اقتصادی: شوک «کرونا» به بازارهای صادراتی و شرکای تجاری ایران در آمار و ارقام ارایه شده توسط گمرک ایران از روند واردات و صادرات کشور در بهار امسال کاملا مشهود است. بسته شدن مرزها و افت تجارت خارجی پس از آن موجب شده تا صادرات غیرنفتی ایران در 3 ماهه ابتدایی امسال نسبت به بهار سال گذشته، کاهش 44 درصدی به لحاظ «ارزش» داشته باشد. 

گمرک ایران که از ابتدای سال گذشته انتشار گزارش های ماهانه را متوقف کرده و تنها آمار کلی از صادرات و واردات کالاهای غیرنفتی کشور ارایه می دهد به تازگی آمار تجارت خارجی ایران در 3 ماهه ابتدای امسال را منتشر کرده که حاوی اطلاعات مهمی است. نخستین چالش نگران کننده در آمارهای تازه افت تجارت شرکای اصلی تجاری ایران در بهار امسال است. چنانکه به جای کشورهایی مانند هند، ژاپن و کره جنوبی، کشورهای عراق، امارات متحده عربی، افغانستان و ترکیه جایگزین شده اند. گمرک ایران از واژه «سایر کشورها» برای دیگر مقاصد صادراتی ایران استفاده کرده است. اقلام عمده صادراتی بنزین، گاز طبیعی، پروپان مایع شده، پلی اتیلن و سایر روغن های سبک و فرآورده ها بوده است. 

صندوق بین المللی پول به تازگی پیش بینی کرده که صادرات ایران در سال جاری میلادی به 46 میلیارد دلار خواهد رسید که کمتر از نصف سال 2018 است. واردات کشور نیز طبق پیش بینی این نهاد مالی بین المللی 64.6 میلیارد دلار خواهد بود و برای اولین بار تراز تجاری خارجی کشور منفی می شود.

 اما به طور کلی آمارهای تازه نشان می دهد که در 3 ماهه ابتدایی امسال 6 میلیارد و 364 میلیون دلار صادرات غیرنفتی انجام شده است. در بهار سال گذشته این عدد 9 میلیارد و 735 میلیون دلار بوده است. سیدمهدی میراشرفی، رییس کل گمرک درباره «علل کاهش صادرات کشور» عنوان کرده که «تجارت خارجی دنیا طی ماه های اخیر تحت تاثیر بیماری کرونا بوده و با روند کاهشی روبه رو بوده است. صادرات ما نیز متاثر از این موضوع کاهش یافته همچنین به علت بسته بودن مرزها امکان صادرات کالا وجود نداشت.» به گفته او «آمارها نشان می دهد از هفته آخر خردادماه روند کاهشی صادرات کند شده و در حال بازگشت به روال عادی است.»

منفی شدن تراز تجاری

تفاوت میان ارزش پولی واردات و صادرات خروجی طی یک دوره معین در اقتصاد، رابطه بین واردات و صادرات کشورهاست. اگر صادرات بیشتر از واردات باشد مقدار مثبت به نام مازاد تجاری مشخص می شود. اگر واردات بیشتر از صادرات باشد مقدار منفی به نام کسری تجاری یا شکاف تجاری مشخص می شود. هزینه های تولید، هزینه در دسترس بودن مواد اولیه کالاهای واسطه ها و ورودی های دیگر، حرکات نرخ ارز در بازه ای مشخص، در دسترس بودن ارز خارجی کافی برای پرداخت واردات و میزان کالاهای تولید شده در کشور عواملی هستند که در نوسان تراز تجاری یک کشور تاثیرگذارند. 

آن گونه که گزارش گمرک جمهوری اسلامی نشان می دهد، کل حجم تجارت خارجی در بهار امسال 13 میلیارد و 984 میلیون دلار است. از این میزان، واردات کشور در بهار امسال 7میلیارد و 620  میلیون دلار بوده است. گرچه این رقم نسبت به بهار سال گذشته  نزدیک به 27 درصد کاهش پیدا کرده؛ اما موجب شده تا تراز تجاری کشور در بهار سال جاری نزدیک به یک میلیارد دلار منفی شود. عمده اقلام وارداتی در این مدت نیز همان گونه که حدس زده می شد جزو کالاهای خوراکی بوده است. ذرت دامی، سایر مخلوط گندم، گوشی تلفن همراه، برنج نیمه سفید شده و لوبیای خام از کشورهای چین، امارات متحده عربی، ترکیه، هند، فدراسیون روسیه و سایر کشورها وارد شده است. 

صادرات  بنزین 

11 درصد از صادرات ایران در 3 ماهه ابتدایی امسال را کالایی به نام بنزین به خود اختصاص داده است. ارزش محموله های صادراتی بنزین ایران نزدیک به 700 میلیون دلار بوده اما گزارش گمرک به روشنی عنوان نکرده که این محموله ها به کدام مقاصد صادراتی ارسال شده است. البته اخیرا ایران 5 نفتکش حامل بنزین صادراتی خود را به رغم تحریم ها و تهدیدهای شدید امریکا به ونزوئلا رساند و به گفته بیژن زنگنه، وزیر نفت پول این محموله ها نیز دریافت شده است. 

بالاترین میزان صادرات کالا برای ایران نیز به پروپان مایع شده اختصاص دارد که محصول پالایشگاهی است و البته در دسته بندی گمرک جزو اقلام صادرات غیرنفتی قرار می گیرد. ارزش محموله های صادراتی پروپان مایع شده ایران نزدیک به 265 میلیون دلار بوده است. ایران در این مدت 367 میلیون دلار گاز طبیعی، 241میلیون دلار پلی اتیلن و 187 میلیون دلار روغن های سبک نیز صادر کرده است.