آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۹۸۰۱
صفحه آخر
۱۲

حجت الاسلام میریحیی در گفت و گو با «رسالت» تبیین کرد

توکل در کلام و سیره رضوی

گفتگو: حسن شجاعی

شناخت وجوه مختلف امام رضا علیه السلام در روزهایی که به دهه کرامت شهره است فرصت مغتنمی است تا بتوان این امام همام را نه آن گونه که بایدوشاید، اما در حد درک و فهم خود شناخته و از سیره و منش ایشان برای زندگی بهره ببریم.

در طول روزهای گذشته تلاش شد تا اثرات و برکات حضور امام رضا علیه السلام در ایام حضور پربرکتشان در ایران موردبررسی قرارگرفته و از این زاویه به توفیقاتی که این حضور برای مردم ایران و شیعیان داشته پرداخته شود. حضور حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در ایران برای مردمان این سرزمین سرشار از کرامت و لطف در طول تاریخ بوده است، چراکه پس از حضور امام رضا(ع) مردم ایران با علوم اهل بیت(ع) بیشتر مانوس و آشنا شدند و با درک نزدیک محضر امام معصوم(ع)، علاقه آنان به اسلام بیش ازپیش شد؛ این کرامت بزرگ معنوی بود که آثار و برکات آن همچنان ادامه دارد و خواهد داشت تا قیامت. 

شاید یکی از وجوه که در سیره این امام رئوف باید بیشتر موردتوجه قرار گیرد توصیه است که ایشان همواره به موضوع توکل داشته و از شیعیان و همراهان خود می خواستند تا در تمامی وجوه زندگی به این موضوع مهم توجه نمایند. توکل و اعتماد به خداوند یکی از منازل رهروان راه سعادت و افضل درجات اهل ایمان و راه دستیابی به عظمت و تعالی روح و نفس و مقام ربوبی می باشد. توکل و امید به خدا، نیروی جدیدی را در انسان زنده می کند و محرکی کارآمد برای رسیدن به اهداف، مقاصد و آرزوهای بلند می گردد. آیات فراوانی در قرآن کریم اهمیت و جایگاه توکل را بیان می کند.

حجت الاسلام سید محمد میریحیی حافظ کل قرآن کریم و استاد علوم قرآنی در گفت وگو با «رسالت» در این خصوص مطالبی را عنوان کرد که در ادامه می خوانید.

وی در ابتدا ضمن بیان روایتی از امام رضا علیه السلام با این مضمون که معنی و تفسیر آیه «و من یتوکل علی الله فهو حسبه» از ایشان سوال می شود و ایشان در پاسخ می فرمایند: «توکل درجاتی دارد که یکی از آن ها این است که درهرکاری که به تو مربوط است به خداوند اعتماد کنی و ازآنچه که نسبت به تو انجام می دهد خشنود باشی و بدانی که او جز خیر برای تو نمی خواهد و بدانی که حکمت در این است که کارت را به او واگذار کنی. و دیگر اینکه به این امرایمان داشته باشی که خدا چیزهایی می داند که تو از آن ها بی اطلاعی و باید علم آن ها را به خدا واگذار نمایی و به غیر اعتماد نداشته باشی.» گفت:  بنابراین تفسیر از امام رضا علیه السلام درمی یابیم توکل کردن بر خدا مفهومی جز این ندارد که انسان در برابر مشکلات و حوادث زندگی و دشمنی ها و سرسختی های مخالفان و پیچیدگی ها و احیانا بن بست هایی که در مسیر خود به سوی هدف دارد درجایی که توانایی برگشودن آن ها ندارد او را وکیل خود سازد  ، به او تکیه کند و از تلاش و کوشش بازنایستد، بلکه در آنجا هم توانایی برانجام کاری دارد باز موثر اصلی را خدا بداند،زیرا از دریچه چشم یک موحد سرچشمه تمام قدرت ها و نیروها،او است.

وی ادامه داد:  شخصی از امام رضا علیه السلام پرسید:معنای توکل و حدود آن چیست ؟ ایشان در پاسخی کوتاه و زیبا فرمودند:«توکل این است که جزازخدا،از چیز دیگری نترسی.» بنابراین عدم ترس از غیر خدا می تواند انسان را در مسیر سخت مشکلات زندگی به پیش برده و راهگشای او باشد. درنهایت می توان گفت رضا به آن است که هر چه خداوند متعال تصمیم گرفت، خوشحال باشیم. زیبایی مقام رضا در این است که فرد از سر بیچارگی خود را تسلیم نمی کند،بلکه از سر شوق تسلیم پروردگار می شود و درنتیجه جنت رضوان که مقام قرب الهی است نصیب اهل تسلیم و رضا می شود.حجت الاسلام میریحیی بابیان این نکته که ائمه معصومین تمام تصمیمات و بیاناتشان مبتنی بر روش و دستورات الهی است، گفت: در زمینه توکل به خدا نیز امام رضا علیه السلام همچون اجداد مطهرش عمل نمود و با این روش به شیعیان درس زندگی و اداره امور دنیوی و اخروی را تعلیم فرمود. در کنار موضوع توکل، موضوع مهم دیگر صبر است که باعث می شود کامل کننده توکل به خدا بوده و انسان مشیت و مسیر خود را به ذات احدیت پیوند بزند و نتیجه اعتماد به خدا را ببیند.

وی سپس به موضوعاتی که باید در امر توکل به آن توجه شود اشاره کرد و بابیان اینکه توکل دارای دو معنی خاص و عام است، یا به عبارتی یک معنی محدود و یک معنی فراگیر دارد. زمانی که آن را به معنی محدود می گیریم مقصود ما اعتماد به خداوند است و زمانی که مراد معنای عام تری است دارای مراتب تفویض، تسلیم و رضا می شود. وی یادآور شد: تفویض به این معنی که چون ما اعتماد به مبدا هستی و اثربخشی او داریم در عین وجود انوار خود، این ابزار را هیچ فرض کرده و منشا اصلی را او می دانیم. و این تصور که هر چه هست به دست اوست. در حقیقت تفویض، حواله  امور است به حق تعالی که مبتنی بر علم و حکمت و خیرخواهی است و تسلیم در برابر اراده  الهی و سپردن نفس به حق تعالی است. تسلیم نیز بعد از تفویض است. تسلیم یعنی این که خداوند هر طور خواست ما را هدایت کند و صلاح را در هر چیزی می داند ما را به آن برساند. و درنهایت راضی در فارسی به معانی تسلیم است و به کسی اطلاق می گردد که چاره ای ندارد؛ ولی رضا در معرفت به معنای خشنودی است. البته نه خشنودی موردی و جسمانی بلکه خشنودی قلبی. رضا، خشنودی است نه رضایت به وضع موجود. در مقام رضا وقتی به نتیجه رسیدیم، نه تنها به روند و مسیر اعتراض نمی کنیم بلکه رضا و خشنود هستیم.این حافظ کل قرآن در پایان گفت: توجه به سیره ائمه معصومین در کنار توجه به آیات قرآن کریم سبب می شود این دو یادگار بزرگ پیامبر گرامی اسلام موجبات عاقبت به خیری ما را فراهم نماید و در این مقطع از تاریخ که درگیر گرفتاری های فراوان و مشکلات زیادی هستیم بتوانیم در پیشگاه خداوند متعال سربلند باشیم.