آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۲
اقتصاد
۶
گزارش

کمبود و گرانی نهاده های دام و طیور بازار را به هم ریخت

اختلاف قیمت مصوب تخم مرغ با فروشگاه ها

ندا جعفری

 با افزایش نوسانات ارزی، تنش در بازار مواد خوراکی بالا گرفته و این بار نوبت مرغ و تخم مرغ است که به عنوان دو محصول پروتئینی و مهم سبد خانوار، با رشد قیمتی مواجه شوند. قیمت مصوب تخم مرغ در میانه های مرداد ماه، هر کیلو حدود 8هزار تومان بوده و حالا به بیش از 15هزار تومان رسیده و نزدیک به 200 درصد رشد کرده است. یک شانه تخم مرغ تقریبا 1.5 کیلو از این محصول را جای داده که با احتساب اعداد موجود باید با قیمت 22هزار تومان به فروش برسد. اما هم اکنون، در بازار خوراکی ها، بی اعتنا به قیمت مصوب، هر یک شانه تخم مرغ به 30 هزار تومان رسیده . 50درصد اختلاف قیمت بین قیمت مصوب و خرده فروشی ها به وجود آمده مشخص نیست سازمان تنظیم بازار به عنوان متولی اصلی نظارت بر بازار، کجای این معادله قرار دارد. تولیدکنندگان این محصول پیش بینی می کنند تا اواسط پاییز به 50هزار تومان نیز افزایش یابد و البته می گویند دلیل این رشد قیمتی، کاهش تولید است. چرا که آنها در بازار به سختی «نهاده های طیور» را یافت می کنند. گفته می شود که جیره غذایی مرغ های تخم گذار به خاطر گرانی نهاده کاهش یافت و حتی سایز تخم مرغ ها نیز ریز شده است.صنعت پرورش طیور و مرغداری ها، به شدت وابسته به عرضه و تقاضای بازار نهاده ها و ریزمغذی هاست. کنجاله سویا، ذرت، پودر گوشت و... سهم عمده قیمت تمام شده تخم مرغ و مرغ را به عهده دارند. در حال حاضر تولیدکنندگان تخم مرغ می گویند قیمت کنجاله سویا به حدود 15 هزار تومان در هر کیلو رسیده و نرخ ذرت نیز بین 3300 تا 3500 تومان است. قیمت ریزمغذی ها نیز 400 درصد افزایش یافته و با چنین شرایطی هم به زحمت می توان نهاده ها را پیدا کرد و خرید. همچنین قیمت پودر گوشت که ارزش غذایی هم ندارد و قبلا مرغداران حاضر نبودند آن را 1200 هم بخرند، الان به کیلویی 5200 تومان رسیده است. به گفته ناصر نبی پور، رییس هیات مدیره اتحادیه مرغ تخمگذار استان تهران قیمت تمام شده هر کیلو تخم مرغ برای واحدهای تولیدی در شرایط فعلی بیش از 14هزار و 900 تومان و قیمتی که باید به دست مصرف کننده برسد 30هزار تومان است. به گفته او اگر همین 50 درصد سویا هم توسط دولت تامین نشود، تخم مرغ به کیلویی بیش از 23 هزار تومان و شانه ای 50 هزار تومان خواهد رسید. همین موضوع در مورد گوشت مرغ هم اتفاق افتاده است؛ قیمت هر کیلو مرغ به بیش از 19 هزار تومان رسیده این در حالی است که تا مرداد ماه امسال قیمت هر کیلو مرغ 17 هزار و 500 تومان بود و تولیدکنندگان مرغ می گویند با ادامه روند کنونی قیمت ها بالاتر هم خواهد رفت.

بازارگاه شعاری 

این افزایش قیمت ها در حالی رخ داده که کاظم خاوازی، وزیر جهاد کشاورزی در تیر ماه خبر از ذخایر عظیم مرغ در کشور داده و گفته بود قرار است با ابلاغ وزارت صنعت، معدن و تجارت این مرغ ها در بازار توزیع شود. ضمن آنکه در خصوص تامین جو و ذرت نیز اعلام کرده بود مشکلی در این زمینه نیست و قرار است روزانه 8 هزار تن کنجاله سویا تولید و در اختیار واحدهای تولیدی مرغ و ماکیان قرار گیرد.

خاوازی حتی وعده کاهش قیمت مرغ را هم داده و گفته بود؛ جو به میزان کافی در کشور موجود است و با همت بانک مرکزی، وزارت صمت در حال تدارک برای واردات کنجاله و دانه سویا هستیم و با این تدابیر قیمت مرغ کاهش خواهد یافت. در حالی که بیش از دوماه از وعده وزیر جهاد کشاورزی برای کاهش قیمت مرغ می گذرد، نرخ این ماده پروتیینی به 19 هزار تومان رسیده و فعالان این صنعت می گویند با ادامه روند کنونی قیمت ها بالاتر هم خواهد رفت.

وزارت جهادکشاورزی برای عرضه نهاده های کشاورزی، یک سامانه اینترنتی طراحی کرده تا تولیدکنندگان دام و طیور از این طریق نیاز خود را به نهاده ها برطرف کنند. اما تولیدکنندگان می گویند نهاده های دام و طیور خارج از این سامانه در اختیارشان قرار می گیرد. وزارت جهاد کشاورزی عنوان کرده که تولیدکنندگان باید اسامی کسانی را که نهاده را خارج از سامانه بازارگاه و به قیمت های گزاف تحویل می دهند، به سازمان های نظارتی اعلام کنند اما تولیدکنندگان می گویند واسطه ها به تولیدکننده فاکتور و مدرک نمی دهند که بتواند ارایه کند ضمن اینکه اگر تولیدکننده چنین کاری کند به نحوی در افتادن با این افراد است و بعد از آن تولیدکننده قادر به تامین نهاده مورد نیاز خود از طریق آنها نخواهد بود بنابراین تولیدکننده ترجیح می دهد که کالا را گران بخرد تا اینکه اصلا نتواند تامین کند.

چرا مرغ باز هم گران شد؟

حال این سوال مطرح می شود که چرا قیمت این دو محصول بالا رفته است؟ آیا تنها کمبود نهاده دامی باعث رشد قیمت ها شده؟ موضوع مربوط به کمبود نهاده های دامی سال گذشته نیز مطرح بود اما قیمت ها کمتر از نرخ هایی است که امروز در بازار اعلام می شود. سال 1398 نرخ هر کیلو مرغ زنده درب مرغداری 10 هزار و 500 تومان و مرغ آماده در خرده فروشی ها 15 هزار و 500 تومان اعلام شده بود.همچنین قیمت تخم مرغ هم امسال حدود 48 درصد نسبت به پارسال افزایش یافته و هر کیلو تخم مرغ در حال حاضر به طور متوسط به 14 هزار تومان و هر شانه تخم مرغ به 25 هزار تومان رسیده است این در حالی است که سال گذشته هر کیلو تخم مرغ 9 هزار و 200 تومان و قیمت هر شانه تخم مرغ 12 هزار 700 تومان بود. در این میان شایعاتی نیز مبنی بر کمبود و گرانی تخم مرغ در 6 ماهه دوم سال مطرح می شود که یوسف خانی رییس اتحادیه پرنده و ماهی در این باره گفته است؛ چند ماهی است که موضوع کمبود و گرانی تخم مرغ در 6 ماهه دوم سال در صورت استمرار آشفتگی بازار نهاده های دامی مطرح است که اگر تمهیداتی برای این موضوع اندیشیده نشود، با بحران جدی در بازار روبرو می شویم.

این افزایش قیمت ها در حالی رخ داده که ستاد تنظیم بازار تیرماه امسال قیمت مصوب هرشانه تخم مرغ را 900 تومان افزایش و از 18 هزار و 900 تومان به 19 هزار 800 تومان تغییر داده بود اما واقعیت فروش این محصول در بازار چیز دیگری است و هر شانه 30 عددی تخم مرغ به یک باره از 25 هزار تومان به30 هزار تومان رسیده است. 

در مورد نرخ گذاری مرغ نیز کارگروه ستاد تنظیم بازار در جلسه 4 تیرماه قیمت جدید مرغ گرم را 15 هزار تومان به اضافه 5 درصد کمتر یا بیشتر به اختیار استانداران تعیین کرده بود که فروشندگان این محصول بدون توجه به این نرخ گذاری ها مرغ را با قیمت های بالاتری به فروش می رسانند.براساس این گزارش این افزایش قیمت ها در حالی رخ داده که بخش عمده ای از نهاده های مورد نیاز دام و طیور از طریق واردات تامین می شود و در شرایطی که ارز دولتی (4200 تومانی) به واردات این اقلام اختصاص می یابد، نباید شاهد این افزایش قیمت ها باشیم.

به نظر می رسد عدم برنامه ریزی صحیح، مدیریت نا کارآمد و عدم نظارت بازدارنده معیشت و زندگی اقتصادی مردم را تحت تاثیر قرار داده و اقشار کم درآمد را دچار آسیب های جدی می کند. در حال حاضر وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان متولی اصلی تامین و واردات نهاده های دامی، با «سرپرست» اداره می شود و قرار است به زودی صاحب «وزیر» شود. این در حالی است که در سال آخر دولت، به هم ریختگی بازارها، نگرانی هایی را درباره سوءتغذیه جامعه ایرانی ایجاد کرده و مشخص نیست نهادهای مسوول به جز راهکارهای قهری «تهدید به برخورد» و «پلمب» فروشگاه های متخلف، چه برنامه «اقتصادی» برای مهار قیمت خوراکی ها در بازار دارند.