آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۴
سیاست گذاری
۶

مرکز آمار تولید منطقه ای کل کشور را منتشر کرد : رنکینگ اقتصادی استان ها

دنیای اقتصاد : بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی کشور، سهم پنج استان است؛ تهران، خوزستان، بوشهر، اصفهان و خراسان رضوی. از این رو، بزرگ ترین اقتصاد استان ها به ترتیب متعلق به استان های مذکور است. از آن سو، استان های سمنان، کردستان، چهارمحال و بختیاری و خراسان های شمالی و جنوبی، کوچک ترین اقتصادها را در سال گذشته داشته اند.

مرکز آمار ایران، رشد تولید ناخالص منطقه ای به تفکیک استان را منتشر کرد. بر اساس این محاسبات ارزش افزوده استان های کشور و فرامنطقه ای به قیمت های جاری، در قالب 18 بخش اصلی برای سال های 1397 و 1398 و متناظر با حساب های ملی فصلی (بهار 1399) منتشر شده است.

هرچند اهمیت حساب های منطقه ای در شناخت تولید ناخالص داخلی استان ها بر تهیه کنندگان این حساب پوشیده نیست، اما جزئیات بسیار زیاد موردنیاز و فرآیند پیچیده محاسبات، همواره سبب شده تا ارائه حساب تولید استان ها، با تاخیر همراه باشد.

تمرکز اقتصاد

نتایج مذکور حاکی از آن است که در سال 1398 بیش از 70 درصد محصول ناخالص داخلی در استان های تهران، خوزستان، اصفهان، بوشهر، خراسان رضوی، فارس، آذربایجان شرقی، مازندران، البرز و کرمان تولید شده است. به طور دقیق تر، بیش از یک سوم تولید در استان های تهران و خوزستان حاصل شده است. استان تهران با ثبت تولید ناخالص داخلی 740 هزار میلیارد تومانی، بیشترین سهم را از تولید کل داشته؛ معادل 1/ 22 درصد. در واقع بیش از یک پنجم تولید ناخالص داخلی کشور، در پرجمعیت ترین استان کشور حاصل می شود. بیشترین سهم را در تولید تهران،خدمات مربوط به املاک و مستغلات دارد. قریب به یک پنجم از تولید ناخالص داخلی استان، مربوط به این حوزه است. صنعت در این استان، سهم 1/ 15 درصدی از تولید کل داشته است.

خوزستان دومین اقتصاد بزرگ در بین استان ها محسوب می شود. این استان سهم 8/ 14 درصدی از تولید ناخالص داشته است. البته سهم خوزستان از سفره اقتصاد، در سال 98 نسبت به سال 97، با کاهش 6/ 1 درصدی همراه شده است؛ چرا که سهم نفت از اقتصاد ایران در طول دو سال اخیر به واسطه تحریم ها با کاهش همراه بوده است. در استان خوزستان نیز نفت، بار اصلی تولید را به دوش می کشد. 68 درصد از تولید استان خوزستان مربوط به بخش «استخراج معدن» است. صنعت خوزستان دومین بخش بزرگ اقتصادی استان محسوب می شود.

اما سومین استان بزرگ اقتصادی، برای بسیاری احتمالا قابل پیش بینی نیست؛ استان بوشهر. تولید ناخالص داخلی این استان در سال گذشته معادل 202هزار میلیارد تومان بوده است؛ یعنی بیش از یک چهارم استان تهران. در این استان، بزرگ ترین بخش اقتصادی «تامین برق، گاز، بخار و تهویه هوا» است. بیش از نیمی از تولید استان، مربوط به این بخش است که این مساله احتمالا متاثر از نیروگاه های گازی و اتمی استان بوده است. البته «صنعت» و «استخراج معدن» نیز در اقتصاد بوشهر، سهم پررنگی دارند. در این استان پالایشگاه های مهم و تاسیسات نفت، گاز و پتروشیمی گسترده ای نیز وجود دارد.

استان های اصفهان و خراسان رضوی، در رتبه های چهارم و پنجم بزرگ ترین اقتصادهای کشور قرار دارند. می توان گفت اقتصاد اصفهان بر صنعت بنا شده است. در این استان، 31 درصد از بار تولید ناخالص داخلی بر عهده صنعت است. در این استان نیز خدمات املاک و مستغلات نقش پررنگی دارد، اما نه به اندازه تهران. اگر اقتصاد تهران و اصفهان را در کنار یکدیگر قرار دهیم، شباهت دیگری هم یافت می شود، در اصفهان نیز بخش خدمات «عمده فروشی و خرده فروشی، تعمیر وسایل نقلیه موتوری و موتورسیکلت»، سهم کلیدی دارد؛ 3/ 16 درصد از GDP استان در این بخش خلق شده است. اما در مورد خراسان رضوی، قضیه کمی متفاوت است. در این استان، سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی پررنگ بوده است. بیش از 11 درصد از تولید استان مربوط به «کشاورزی، شکار، جنگل داری و ماهیگیری» است. البته در خراسان رضوی نیز دو بخش خدماتی عمده فروشی و خرده فروشی و املاک و مستغلات نقش مهمی بازی کرده اند.

ضعیف ترین استان ها

با اینکه خراسان رضوی نقش پررنگی در اقتصاد ایران دارد اما همسایگانش، کمترین اثر را بر تولید ناخالص کل داشته اند. مجموعه سهم خراسان های شمالی و جنوبی در GDP کشور معادل یک درصد بوده است. اقتصاد تهران، به عنوان حجیم ترین اقتصاد کشور، در حدود 50 برابر اقتصاد خراسان جنوبی، به عنوان کوچک ترین اقتصاد استان ها است. حتی اقتصاد خراسان رضوی، تقریبا 10 برابر اقتصاد خراسان جنوبی است. در نحیف ترین استان از نظر اقتصادی، کشاورزی بار اصلی را بر عهده دارد. شاید زمان توسعه این استان از مسیر کشاورزی گذشته و به همین دلیل هم سطح تولید ناخالص داخلی استان، پایین مانده است. 6/ 17 درصد از تولید ناخالص داخلی استان وابسته به بخش کشاورزی است. نکته مثبت در خراسان جنوبی این است که سهم صنعت و برخی از خدمات، نسبت به سال 97 افزایش یافته است. اطلس اقتصاد خراسان شمالی نیز شباهت زیادی به همنام جنوبی اش دارد. در این استان نیز بیش از یک پنجم تولید، در بخش کشاورزی گزارش شده و صنعت، ساختمان و خدمات عمده فروشی در مرتبه بعدی قرار می گیرند.

سردمداران بخش ها

به داده های مرکز آمار از دریچه دیگر نیز می توان نگاه کرد؛ دریچه ای که نشان دهد در بخش های عمده کشاورزی، صنعت و خدمات، کدام بخش ها بیشترین سهم را در کشور داشته اند. بر اساس گزارش مرکز آمار، استان های مازندران و فارس به ترتیب با 36/ 8 و81/ 7 درصد بیشترین سهم تولید گروه کشاورزی در کشور را به خود اختصاص داده اند. در گروه صنعت که شامل بخش های استخراج نفت خام و گاز طبیعی، استخراج سایر معادن، صنعت، تامین آب، برق و گاز طبیعی و ساختمان است، استان های خوزستان و بوشهر بیشترین سهم ها را در کشور دارند. در گروه خدمات نیز استان تهران با 4/ 33 درصد با اختلاف زیاد بیشترین سهم ارزش افزوده را داشته است. 528 هزار میلیارد تومان از تولید ناخالص داخلی استان تهران، مربوط به خدمات بوده که یک سوم کل تولید بخش خدمات در کشور است.