آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۷۴۴۴
ایران زمین
۱۱

سد نرگسی باید ساخته شود و چاه های غیرمجاز بسته شوند

راه دشوار برای احیای «پریشان»

حمیرا حیدریان

در  چند سال اخیر به دنبال وقوع خشکسالی در استان فارس بسیاری از تالاب های این استان خشک شده و دریاچه پریشان که یکی از مهم ترین تالاب های فارس  به شمار می رفت از خشکی در امان نماند. دریاچه پریشان که حالا دچار مشکلات عدیده ای شده، این روز ها حال خوشی ندارد. از یک سو چاه های اطراف دریاچه داشته های این تالاب را به خود می مکد و از طرفی دیگرطرح های احیا منوط به تخصیص اعتبارات لازم شده است.

در این مدت تمام چشمه های دریاچه پریشان از بین رفته و فقط چشمه بنگ با خروجی مقدار کمی آب باقی ماند. با وجود  دوسالی که این تالاب شاهد بارندگی های پراکنده  بود به امید رفع عطش؛ اما برداشت های بی رویه  غیر کارشناسانه و بیرحمانه امید آن را ناامید کرد تا جایی که سمور آبی دریاچه پریشان که با نام «شنگ» شناخته می شود ترک کاشانه کرد و راه نابودی پیش گرفت. حالا دیگر دل دریاچه پریشان پریشان تر از همیشه شده است تا جایی که تنها صدای موتورهای پمپ آب سکوت دلمرده  باارزش ترین تالاب آب شیرین کشور را می شکند. با این حال  کارشناسان محیط زیست برای احیای این تالاب همچنان امید دارند.

معاون فنی اداره محیط زیست استان فارس در گفت وگو با «ایران» گفت: ساخت سد نرگسی و انتقال آب از این سد به دریاچه پریشان می تواند راه نجاتی برای این تالاب خشک شده باشد.

نبی الله مرادی با ابراز تاسف از برداشت های بی رویه آب های زیرزمینی که عامل مهم در خشک شدن دریاچه پریشان است، افزود: متاسفانه طی چند سال گذشته وجود چاه های مجاز و غیرمجاز بدون نظارت و برداشت های بی رویه مشکلات عدیده ای را برای این دریاچه به وجود آورده است.  به طوری که  طبق بررسی های انجام شده مشخص شده بر اثر برداشت های بیش از حد،  سفره آب زیر زمینی از کف تالاب نیز در حد پایین تری قرار دارد و باعث کاهش سطح ایستایی شده به گونه ای که با وجود بارش های مناسب این دریاچه همچنان خشک است و هیچ امیدی به زنده شدن آن نیست.

وی با تاکید بر اینکه باید نظارت قوی بر روی برداشت های زیرزمینی انجام شود اظهار داشت:  طبق آمارهای موجود هزار چاه در اطراف دریاچه پریشان حفر شده که از این تعداد بین 600 تا 700 حلقه مجاز و مابقی غیرمجاز هستند که هیچ گونه نظارتی برای کنترل میزان برداشت روی آنها  وجود ندارد.

وی با ابراز نگرانی از برداشت بی حد و حصر از آب های زیرزمینی گفت: به غیر از دوسال اخیر که بارندگی های نسبتا خوبی را شاهد بودیم طی چندین سال متوالی کمبود بارندگی ها باعث خشکی این تالاب شده است اما مهمترین و شاید تنها دلیل عمده مرگ این دریاچه را بتوان همین وجود چاه های مجاز و غیرمجاز دانست که هیچگونه اعمال قانونی در موردشان اجرا نمی شود. به طوری که در حال حاضر نزدیک این دریاچه چهار نوع محصول کشت می شود و هر کسی به هر حجمی که می خواهد از سفره آب های زیرزمینی برداشت می کند.

او یکی از راه های پیش روی نجات این دریاچه را ساخت سد نرگسی عنوان کرد و تصریح کرد: سد نرگسی در دست اقدام است. با اتمام کار ساخت این سد طبق بررسی های انجام شده قرار است بین 10 تا 20 میلیون مترمکعب آب این سد به دریاچه سرریز شود اما این کار منوط به تخصیص اعتبارات لازم از سوی وزارت نیرو برای این انتقال است که خود مستلزم احداث خط لوله به طول حدود 40 کلیومتر است، ضمن اینکه پیش از هر اقدامی باید طبق مطالعاتی که انجام می گیرد مشخص شود که نوع آب سد با  آب دریاچه همخوانی دارد یا خیر و در نهایت پس از این پروسه های ذکر شده  مهم ترین راه نجات این تالاب همان بسته شدن چاه های غیرمجاز و کنترل حجم برداشت آب از چاه های مجاز است در غیر این صورت این دریاچه هرگز رنگ زندگی دوباره را نخواهد دید.

این مسئول محیط زیست با اشاره به اینکه پیگیری های لازم برای احیای دوباره این دریاچه از سوی این اداره انجام شده است، خاطرنشان کرد: محیط زیست برای برای این دریاچه واحد حفاظت از حیات وحش را دارد اما وقتی در اثر این برداشت های بی رویه دریاچه ای وجود ندارد در عمل زیستگاه حیوانات نیز از میان رفته است. گونه های حیوانی مهاجرت کرده اند، به طوری که یکی از این گونه ها که «شنگ» بوده است آخرین بار در سال 1382 در نزدیک این دریاچه دیده شده است.

مرادی با ابرار امیدواری از اینکه با ساخت سد و جلوگیری از حفاری های غیرمجاز و برداشت های بی رویه از آب سفره های آب زیرزمینی  شاید بتوان این دریاچه را نجات داد گفت: متاسفانه از سال 1384 هیچ گونه پرنده مهاجری در دریاچه پریشان دیده نشده است.