آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۶
فرهنگ و هنر
۹
یادداشت

درباره نامی که مسعود کیمیایی برای تازه ترین فیلمش برگزیده

مردی با نام های درخشان

صابر محمدی

گاهی به این فکر کرده ام که چقدر جسارت می خواهد رمانی بنویسی و اسمش را بگذاری مثلا «احمد» یا «لیلا». یعنی احتمالا اسم قهرمان اثرت را برداری بگذاری روی جلد. یا مثلا فیلمی بسازی که در آن جرمی اتفاق افتاده و اسمش را بگذاری «جرم»، یا رئیسی توی فیلمت هست که همه کاره است و اسم فیلمت را بگذاری «رئیس». در فقره اول، یعنی درباره رمان هایی با اسم قهرمان هایشان احتمالا یاد رمان های عامه پسند افتاده اید. آنها که اغلب با دوگانه ای عاشقانه، در سطح و با چاشنی کمی ابتذال، قصه ای سرراست را می پردازند و این طور به نظر می رسد که حتی در انتخاب برای نام اثر هم همین قدر در سطح می ماند و اسم معشوق دست نیافتنی اثرشان را می گذارند روی جلد. در فقره دوم نیز، یعنی درباره کارگردان هایی که چنین اسم های سرراستی برمی گزینند لابد یاد مسعود کیمیایی افتاده اید. جز «جرم» که اشاره کردیم، فیلم های دیگری از او مثل «داش آکل» و «قیصر» و «حکم» هم چنین وضعی دارند.

باوری هم هست که می گوید سخت ترین مرحله پروسه خلق اثر هنری و ادبی، همین انتخاب عنوان برای آن است. شاید حالا که درباره این اسم های به ظاهر دم دستی و راحت حرف زده ایم بگویید انتخاب چنین اسم هایی که سخت نیست؛ رمانی می نویسی درباره اعتراض و اسمش را می گذاری «اعتراض» یا فیلمی می سازی که لیلا قهرمان آن است و اسمش را می گذاری «لیلا»، یا یک نقاشی از گل های آفتابگردان می کشی و اسمش را می گذاری «گل های آفتابگردان». این که کاری ندارد! می خواهم بگویم اتفاقا سخت ترین کار، همین گشاده دستی و جسارت در انتخاب نام است. خیلی جسارت می خواهد چنین انتخابی. حالا فیلم ها و داستان های ما، چنین اسم هایی ندارند. شاید به همین خاطر که اهالی سینما و ادبیات فکر می کنند مخاطبان شان درباره اسم ها خواهند گفت چه اسم های سرراستی. اما اسیر این گمانه زنی ها و پیشفرض ها نباید شد. می شود جسارت به خرج داد و اسم را راحت و سرراست انتخاب کرد؛ ژانگولر زدن در انتخاب نام های غریب که کاری ندارد. بااین حال باید حواس مان باشد وقتی با خیال راحت این سوی بام ایستاده ایم، از همان سو به پایین پرت نشویم؛ مرز باریکی است بین انتخاب آن نام های راحت و سرراست با سهل انگاری در برگزیدن عنوان. عصر یکشنبه خبر آمد که سازمان سینمایی برای فیلمی از مسعود کیمیایی با اسم «خائن کشی» پروانه ساخت صادر کرده. کیمیایی به عنوان کارگردانی با اسم های درخشان فیلم هایش، این بار در انتخاب نام  از همان مسیر سادگی رفته، اما نتیجه آن چیزی نیست که همیشه بوده است. این اسم نمی تواند کنار اسم های درخشان فیلم هایش بنشیند. البته تجربه ثابت کرده فیلم ها با عنوان های احتمالی و موقت به شورای پروانه ساخت ارسال می شوند و در آینده تغییر می کنند. مطمئنیم مسعود کیمیایی برای این فیلم هم نامی کنار گذاشته که میخکوب مان کند.