آرشیو پنج‌شنبه ۲۷‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۷
بازرگانی
۵
گزارش

تصویر 7 ماهه تجارت ایران و ترکیه

دنیای اقتصاد : ارزش تجارت کالایی ایران و ترکیه در هفت ماه نخست سال 2020 حدود 2/ 4 میلیارد دلار بوده که این میزان نسبت به هفت ماهه نخست سال 2019 با کاهش 67 درصدی مواجه شده است. از این میزان تجارت، حدود 509 میلیون دلار مربوط به صادرات ایران به ترکیه و 878 میلیون دلار مربوط به واردات ایران از ترکیه بوده که هر دو نسبت به مدت مشابه سال 2019 به ترتیب 82 درصد و 37 درصد کاهش داشته اند.

تراز تجاری ایران با ترکیه در هفت ماه نخست سال 2020 به شدت تضعیف شده و به منفی 369 میلیون دلار رسیده است. عامل اصلی این کاهش، افت شدید صادرات کالاهای نفتی ایران به این کشور در مقایسه با واردات ایران از ترکیه بوده است. معاونت بررسی های اقتصادی اتاق بازرگانی تهران در گزارشی با استفاده از آمارهای منابع رسمی کشور ترکیه، با مروری بر روند تجارت کالایی این دو کشور به صورت ماهانه، تغییرات در صادرات و واردات کالاهای نفتی و غیرنفتی را طی هفت ماه نخست سال 2020 بررسی کرده و به معرفی اقلام عمده صادراتی و وارداتی آن پرداخته است.

بررسی روند ماهانه ارزش صادرات کالایی ایران به ترکیه از ابتدای سال 2019 نشان می دهد، با وجود آنکه در 5 ماه نخست سال 2019 ارزش صادرات ایران به ترکیه بالاتر از واردات ایران از ترکیه بوده (بیش از دو برابر) اما در ماه ژوئن 2019همزمان با کاهش 70 درصدی صادرات ایران به ترکیه در این ماه، ارزش صادرات ایران از ارزش واردات آن از ترکیه کمتر شده و این روند تقریبا تا پایان جولای 2020 ادامه یافته است (به جز در ماه مارس 2020 که صادرات ایران اندکی از واردات به ترکیه بیشتر بوده است). با وجود افزایش صادرات ماهانه ایران به ترکیه در دو ماه ابتدایی سال 2020 در ماه های مارس تا آوریل، ارزش صادرات ایران به ترتیب کاهش 55 درصدی و 62 درصدی را تجربه کرده که یکی از علل اصلی آن، شیوع ویروس کرونا بوده است. با این حال، از ماه مه تا جولای 2020 روند صادرات ایران به ترکیه مجددا صعودی شده، به طوری که در ماه جولای به حدود 92 میلیون دلار رسیده است. واردات ایران از ترکیه نیز که از ابتدای سال 2020 روند نزولی در پیش گرفته بود، در دو ماه ژوئن و جولای 2020 صعودی شده است. تجارت کالایی ایران و ترکیه در ماه های مارس و آوریل 2020 در کمترین رقم طی سال های اخیر قرار دارد.

تجارت نفتی و غیرنفتی ایران و ترکیه

ارزیابی ها نشان می دهد عامل اصلی کاهش 82 درصدی صادرات ایران به ترکیه در هفت ماه نخست سال 2020 نسبت به مدت مشابه سال قبل، افت شدید صادرات کالاهای نفتی (کالاهای فصل 27) بوده که کاهش 99 درصدی داشته است. در هفت ماه نخست سال 2019 از مجموع 8/ 2 میلیارد دلار صادرات ایران به ترکیه، حدود 1/ 2 میلیارد دلار مربوط به کالاهای نفتی بوده، در حالی که در هفت ماه نخست سال 2020 از مجموع 509 میلیون دلار کالای صادراتی ایران به ترکیه تنها حدود 21 میلیون دلار آن مربوط به کالاهای نفتی است. در این میان، صادرات کالاهای غیرنفتی نیز با کاهش حدود 32 درصدی مواجه شده است.

گروه کالاهای صادراتی ایران به ترکیه

در این گزارش 10 گروه کالایی عمده صادراتی ایران به ترکیه مشخص شده است. در میان این کالاها، پلاستیک و انواع آن بیشترین سهم از صادرات ایران به ترکیه را به خود اختصاص داده است. ارزش صادرات ایران در این گروه کالایی در هفت ماه 2020 به حدود 127 میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 17 درصد کاهش داشته و سهم 9/ 0 واحددرصدی از کاهش 82 درصدی صادرات ایران به ترکیه را از آن خود کرده است. گروه کودها و گروه مس و مصنوعات مس نیز دومین و سومین گروه کالایی بزرگ صادراتی ایران به ترکیه در مدت مذکور هستند که صادرات آنها نیز نسبت به هفت ماه سال گذشته، کاهش یافته و هر کدام مشارکت حدود منفی یک واحددرصدی در کاهش صادرات ایران به ترکیه داشته اند.

10 فصل مورد بررسی از کالاهای عمده صادراتی حدود 91 درصد از ارزش صادرات ایران به ترکیه را تشکیل داده و سهم حدود 80 واحددرصدی از افت 82 درصدی ارزش صادرات ایران به ترکیه نسبت به مدت مشابه سال گذشته را به خود اختصاص داده اند. در میان گروه سوخت های معدنی، روغن های معدنی، محصولات حاصل از تقطیر آن، مواد قیری، موم های معدنی با مشارکت حدود منفی 74 واحددرصدی عامل مسلط در کاهش رشد صادرات کالایی ایران به ترکیه در هفت ماه نخست سال 2020 بوده است. این در حالی است که در هفت ماه نخست سال 2019 این گروه بیشترین ارزش صادراتی را در میان سایر گروه های کالایی داشته است.

گروه کالاهای وارداتی ایران از ترکیه

در میان کالاهای وارداتی ایران از ترکیه، 10 گروه کالایی حدود 63 درصد از ارزش کالاهای وارداتی را به خود اختصاص داده اند. سهم این 10 گروه از کاهش 37 درصدی واردات ایران از ترکیه حدود منفی 5/ 7 واحد درصد بوده است.در میان این10 گروه، دیگ های بخار آب گرم، ماشین آلات و وسایل مکانیکی، اجزا و قطعات آن بیشترین ارزش واردات ایران از ترکیه را در هفت ماه نخست 2020 به خود اختصاص داده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از 33 درصد رشد داشته است. الیاف سنتتیک غیریکسره و ماشین آلات و تجهیزات برقی، اجزا و قطعات آن به ترتیب رتبه دوم و سوم را در بیشترین گروه های کالایی وارداتی از ترکیه از آن خود کرده اند. ارزش واردات الیاف سنتتیک غیریکسره در هفت ماه نخست 2020 نسبت به هفت ماه اول 2019 با کاهش، و ارزش واردات ماشین آلات و تجهیزات برقی، اجزا و قطعات آن در مدت مذکور با افزایش مواجه شده است. در میان 10 فصل مورد بررسی، مواد پلاستیکی و اشیای ساخته شده از این مواد و کاغذ و مقوا، اشیای ساخته شده از خمیر کاغذ و مقوا هر کدام با سهم حدود منفی 4/ 3 واحد درصدی بیشترین مشارکت را در کاهش 37 درصدی ارزش واردات ایران از ترکیه دارند.