آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۶۲۴۳
ایران
۱۴
گزارش

گردشگری سلامت؛ فرصتی برای ایجاد 400 هزار شغل

حوریه ملکی

سال هاست که مسوولان و تصمیم گیرندگان بخش اقتصاد کشور به دنبال یافتن جایگزینی برای درآمدهای نفتی هستند. توسعه صادرات غیر نفتی مانند فرش، پسته، زعفران و موارد دیگر همه در این راستا بوده و با این که برخی از این محصولات درآمدهای ارزی مناسبی هم داشتند اما هرگز نمی شد به صورت ثابت روی آنها حساب باز کرد. حالا بحث گردشگری و در راس آن گردشگری سلامت بیش از هر چیز دیگری مطرح است. موضوعی که از دو منظر سلامت و گردشگری بسیار حائز اهمیت است و آمارها نشان می دهد درآمدزایی ایران به دلیل داشتن پزشکان ماهر و جراحان مجرب در کنار طبیعت بکر و آب های گرم، کویر، کوه ها و گیاهانی که هر کدام داروخانه ای بزرگ به شمار می آیند، قابل توجه است. بر اساس آمار در چهار ماه نخست سال 1398 یعنی قبل از شیوع کرونا حدود 600 هزار گردشگر سلامت وارد ایران شده بود و پیش بینی می شود در دنیای پساکرونا به صورت معمول ایران می تواند پذیرای 550 هزار گردشگر در حوزه سلامت باشد که در صورت تحقق 400 هزار فرصت شغلی ایجاد خواهد شد. البته به شرطی که زیرساخت ها آماده و قوانین و برنامه های مدونی برای حمایت از سرمایه گذاران این حوزه ارائه شود.

از اهمیت گردشگری سلامت در ایران همین بس که در کنار کاهش وابستگی ها به نفت و صنایع آن، می تواند با اشتغال زایی بالایی که دارد، درآمد سرشاری را روانه بخش های مختلف صنعتی و غیرصنعتی کشور کند. ایران توانسته با تکیه بر توانایی هایی همچون مراقبت های بهداشتی کم هزینه، انجام موفقیت آمیز جراحی های پیوند کبد، قلب، چشم، باروری و استفاده از فناوری پزشکی نوین جایگاه ویژه ای را در میان سایر کشورها کسب و خود را به عنوان یک مقصد گردشگری پزشکی به کشورهای منطقه و کل دنیا معرفی کند.

فرصتی برای ایجاد 400 هزار شغل

آمارها نشان می دهد در چهارماهه نخست سال 1398 یعنی همان موقع که کرونا خود را برای ورود به کشورهای دنیا آماده می کرد حدود 600 هزار گردشگر سلامت وارد ایران شدند. رقمی که دو برابر سال قبل تر و بیانگر اقبال گردشگران سلامت برای دریافت خدمات درمانی و پزشکی در ایران بود.

نکته جذاب این آمار ها این است که ایران توانسته بود از این تعداد گردشگر سلامت به نرخ دلار آن روز یک میلیارد و 200 هزار دلار درآمد ارزی کسب کند. در آن زمان اعلام شد بیشترین آمار تقاضا و ورود بیماران خارجی از کشور های افغانستان، عراقآذربایجان، پاکستان، عمان، استرالیا، روسیه، سوئد و کانادا بوده است.

چندی پیش هم آماری از پزشکان ایرانی که در کشورهای خارجی زندگی می کنند و ترجیح می دهند برای معالجه به کشور خود سفر کنند، منتشر شد که این افراد ظرفیت جذب چند بیمار را دارند.

پیش بینی ها نشان می دهد در صورت معمولی بودن اوضاع، بیش از 550 هزار بیمار خارجی به ایران سفر کنند که این میزان به درآمدی بیش از سه هزار میلیارد دلار و از آن مهم تر ایجاد حدود 400 هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم منجر می شود.

دکتر ابوطالب صارمی، رئیس بیمارستان فوق تخصصی صارم با تاکید بر این که توریسم درمانی را باید یکی از مهم ترین شاخه های گردشگری در نظر داشته باشیم، به جام جم می گوید: «تا زمانی که برنامه ریزی علمی و تامین زیرساخت ها در بخش های مختلف توریسم درمانی انجام نشود، حرف زدن در مورد گردشگری به عنوان یک صنعت پردرآمد و اشتغال زا یی خود است.»

وی ادامه می دهد: «بسیاری از استان های ایران علاوه بر ظرفیت های تاریخی و طبیعی به دلیل داشتن مراکز درمانی متعدد در زمینه قلب، چشم پزشکی، باروری و ناباروری، دیالیز، ارتوپدی از قابلیت توسعه صنعت گردشگری پزشکی برخوردار هستند که می توان با یک برنامه ریزی صحیح بازگشت سرمایه ها را تضمین نمود. توریسم درمانی در واقع سفر افراد به کشورهای دیگر به منظور دریافت خدمات سلامت است که اغلب با گذراندن اوقات فراغت همراه می شود.»

دکتر صارمی با اشاره به این که علاوه بر برخی عوامل کلی مانند قیمت، مسافت، تخصص نداشتن و جاذبه های گردشگری که باعث ایجاد انگیزه در همه گروه های گردشگران پزشکی بین المللی می شود، موارد مهم دیگری در بخش گردشگری پزشکی ایران وجود دارد، تاکید می کند: «ارائه خدمات پزشکی مبتنی بر اعتقادات مذهبی به طور خاص در انتخاب مقصد زوج های نابارور تاثیر می گذارد. درمان ناباروری واجد شرایط از جمله خدمات ویژه ای است که برخلاف کشورهای منطقه در ایران ارائه می شود.»

کرونا، بحران جهانی و توریسم درمانی

زمانی که از گردشگری سلامت صحبت به میان می آید نخستین سوال این است که چه برنامه ای برای مجوزهای لازم برای سرمایه گذاری بخش خصوصی و به خصوص سرمایه گذاران کشورهای حوزه خلیج فارس در بازار گردشگری سلامت ایران در نظر گرفته شده است. در حال حاضر مجوزهایی که در حوزه گردشگری سلامت صادر می شود یک ساله است و انتظار می رود برنامه ای مدون برای اعطای مجوزها ارائه شود.

این وضعیت در حالی رقم می خورد که طی دو سال اخیر ویروسی به نام کرونا دنیا را با چالشی بزرگ مواجه کرده بود. وقتی کرونا به طرز وحشتناکی در تمام دنیا جولان می داد و با مرگ و میرهایی که بر جای می گذاشت، ترس و دلهره عجیبی به وجود آورده بود، گروهی به دنیای پساکرونا و ابهامات موجود در آن می اندیشیدند. در آن زمان چنین استنباط می شد که فردای بدون کرونا، دنیای متفاوتی خواهد بود و در مناسبات باید به روابط و تعاملات جدید فکر کرد.

اما همان طور که فکر و اندیشه بشر در مقابل بسیاری از مصائب از سیستم فراموشی استفاده می کند تا او را از نابودی و ناامیدی نجات دهد، هنوز که کرونا کاملا از بین نرفته، اتفاقات دورانش در حال انتقال به فراموشخانه ذهن جهانی است و مردم وانمود می کنند که اتفاق خاصی رخ نداده و این ویروس هم مثل صدها بیماری دیگر روزی آمده و حالا رفته است، بدون این که تهدیدی جدی برای بقای انسان بر کره زمین به وجود بیاورد.

درست است که کرونا یک بحران جهانی بود اما برای تک تک کشورها، پیام بزرگی داشت و آن هم این که باید به بهداشت و سلامت، بیش از هر چیز دیگری توجه داشت. کرونا توانست فوتبال، سینما، نفت و حتی تجارت جهانی را تعطیل کند و مهم تر از همه اینها، صنعت توریسم و بسیاری از پایه های تمدن مدرن را به چالش بکشد و به گفته کارشناسان اگر آن وضعیت می خواست ادامه دار شود حتما زندگی انسان روی کره زمین دستخوش تغییرات اساسی شده و تعادل و نظم جهانی را کاملا بر هم می زد.

حالا که شعله های کرونا فروکش کرده، یک نظریه مشترک وجود دارد و آن هم این که باید اتحادهایی میان کشورها و دولت ها به وجود بیاید و بهداشت جهانی و محیط زیست جدی تر گرفته شود.

در این میان همه می دانند اندیشه جهان وطنی بسیار مهم است و کشورها به این واقعیت پی برده اند که اگر اتفاقی هرچند کوچک در هر کشوری رخ دهد می تواند خطری برای کل جهان باشد.

با این تفاسیر، در ایران، گردشگری سلامت از جمله حوزه هایی محسوب می شود که از پتانسیل بسیار بالایی در جهت توسعه کسب وکار برخوردار است. درحالی که کشورهای صاحب این صنعت در دوران کرونایی و تبعات و اثرات این بیماری ضررهای جبران ناپذیری متحمل شدند ولی امروز درصدد هستند تا با استفاده از تجربیات همین ایام به گسترش گردشگری سلامت و جبران این خسارات بپردازند. بر همین اساس استفاده از مدل های نوین کسب وکار گردشگری سلامت و ظرفیت های مختلف می تواند در این زمینه کارساز باشد.

بهره مندی از طبیعت شفابخش؛ نسخه پس از درمان

دکتر ابوطالب صارمی، رئیس بیمارستان فوق تخصصی صارم، با بیان این که درست است سفر درمانی به مناطق و کشورهای دارای منابع و خدمات درمانی طبیعی تحت نظارت پزشک صورت می گیرد اما این مسافرت صرفا برای درمان یک درد نیست، می گوید: «این منابع و خدمات طبیعی می توانند از چشمه های آب گرم، دریاچه نمک، آفتاب درخشان و لجن طبی تا ماساژ طبیعی، حمام گیاهی و محیط زیست زیبا و پاک و آرام باشد. بعضا در گردشگری تندرستی، شخص به دنبال آرامش است و برای رهایی از تنش های زندگی روزمره و تجدید قوا بدون مداخله و نظارت پزشکی راهی سفر می شود. معمولا این گردشگران بیماری جسمی مشخصی ندارند و بیشتر در پی بهره مندی از طبیعت شفابخش و دوری از شلوغی ها، تنش ها و آلودگی های زندگی شهری هستند.»