فهرست مطالب

  • پیاپی 33 (زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/29
  • تعداد عناوین: 8
|
  • امیر اکبری* صفحه 1
    تاریخ ایران در دو قرن اول هجری با تحولات مهم سیاسی همراه بود. فتح ایران و رویکردهای متفاوت اعراب نسبت به ایرانیان با واکنش های بسیار توام بود. دهه های نخستین هجری در فتح و مصالحه گذشت. با روی کار آمدن امویان سیاست ظلم و ستم نسبت به موالی گسترش یافت. خراسانیان بیش از دیگر سرزمین ها دستخوش خشونت والیان اموی قرار گرفتند. این امر بزرگ ترین واکنش سیاسی خراسانیان را در براندازی امویان و به قدرت رساندن عباسیان به همراه داشت. علیرغم نقش ایرانیان در اقتدار عباسیان توطئه قتل ابومسلم به ستیز ایرانیان با عباسیان انجامید. در مقابل گروه های دیگری از ایرانیان به سازش با عباسیان و حضور در دستگاه دیوان سالاری اعراب پرداختند. این رویکرد دو گانه مهم ترین اقدام ایرانیان را در دوره اول خلافت عباسیان در بر می گرفت.
    کلیدواژگان: ایرانیان، اعراب دیوانسالاری، ستیز، سازش
  • معادلات قدرت در آذربایجان / ازمرگ نادر شاه تا ظهور آقا محمد خان قاجار
    دکتر فاطمه اروجی، زهرا کاظمی* صفحه 15
    ایلات وعشایر همواره نقش عمده ای در تحولات ایران ایفا نموده اند و به طور مستقیم و غیرمستقیم در سیاست و حکومت نقش داشته اند. هر ایل به عنوان واحد سیاسی، فرهنگی جداگانه همواره در پی کسب قدرت بوده است. ایلات در تقلا برای کسب قدرت لزوما در ستیز با دو عنصر قدرت منطقه ای (ایلات رقیب همجوار و غیرهمجوار) و قدرت فرا منطقه ای (مرکزی) که به نوبه خود درحال تغییربود، بودند.
    در این بین آذربایجان از دیر باز یکی از مراکز وکانون های جذب ایلات شمرده می شد. در پایان نیمه اول قرن 12ق، قبایل متعددی چون افشار، دنبلی، مقدم، شقاقی و شاهسون و اکراد بلباس، زرزاء، مکری و حکاری درمنطقه قدرت داشتند. هدف از این پژوهش بررسی روابط ایلات با قدرت مرکزی و سهم و نقش آن ها در قدرت گیری، قدرت های مرکزی و نیز درصدد توضیح روابط ایلات (ستیزها- اتحادها) با یگدیگر می باشد. این تحقیق به روش اسنادی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و استناد به اسناد ومدارک موجود انجام شده است. یافته های به دست آمده حاکی از آن است که میان ایلات اختلافات درون گروهی و ائتلاف ها و اتحادهای سست و نیمه بند و شکننده ای وجود داشته است و همین امر باعث ضعف هر چه بیشتر ایلات در قبال قدرت های مرکزی و پذیرش وضع موجود ازجانب آن ها می شد. در عین حال ایلات رویه ثابت در برابر قدرت های مرکزی در پیش نگرفتند و همواره مجبور به چرخش های سیاسی متعدد درقبال قدرت ها می شدند.
    کلیدواژگان: آذربایجان، ایلات، ستیزهای ایلی، قدرت مرکزی، چرخش سیاسی
  • دکتر محمد رضا بارانی*، حسین قاریان صفحه 41
    جنبش های شیعی در دوره خودشان دست آورد و دگرگونی قابل توجهی در جامعه ایجاد کردند و زمینه را برای حرکتهای دیگر شیعیان فراهم آوردند. یکی از جنبش ها، جنبش فخ در سال 169ق بود که هم زمان با امام کاظم (ع) می باشد. در این زمینه بررسی ماهیت فکری و سیاسی جنبش، می تواند، جایگاه این جنبش و موافقت قیام کنندگان با معصوم آن عصر را تا حدود زیادی روشن نمود.
    برای بررسی این هدف مهم، سنجه های هیجده گانه در نظر گرفته شده که برای ارزیابی جنبش های شیعی از منظر امامیه بسیار مهم است و می توان به «ماهیت سیاسی و فکری جنبش فخ» دست یافت. در این نوشتار، گذری به زندگی شخصی و چگونگی جنبش «شهید فخ» و سپس به بررسی نه سنجه از سنجه های هیجده گانه اقدام خواهد شد که در آن «دیدگاه امام درباره جنبش شهید فخ» واکاوی خواهد شد. تکیه عمده این مقاله بر گزارش های تاریخی و روایی در منابع است تا با بررسی آنها نتیجه منصفانه تری به دست آید زیرا بررسی گزارش های تاریخی به تنهایی ممکن است پژوهش گر را از برخی زوایای حادثه دور گرداند. روش این تحقیق توصیفی، تحلیلی بوده و با استفاده از منابع متاخر و بهره گیری از تحقیقات موجود سامان دهی و تدوین خواهد شد و در پایان این جنبش و باورهای فکری و سیاسی شهید فخ تحلیل خواهد شد.
    کلیدواژگان: صاحب فخ، شهید فخ، حسین بن علی، زیدیه، ماهیت فکری، ماهیت سیاسی، سنجه های جنبش شیعی
  • دکتر حسین بادامچی*، حمید رضا پاشازانوس صفحه 71
    پژوهش های صورت گرفته درباره روابط ایران و چین، شروع تماس بین فرهنگ های ایران و چین و در پی آن بازگشایی جاده ابریشم را با سفر جانگ چیان به سرزمین های غرب امپراتوری هان در سده ی دوم ق.م دانسته اند. اما پیش از سفر جانگ چیان مسلما تماس های بین این دو فرهنگ وجود داشته است. با مطالعه در آیین فرهنگ چو و شباهت آن با آیین هند و ایرانیان و دین زردشتی، یافته های باستان شناسی، اطلاعات موجود در کتب نویسندگان چینی و یونانی می توان از تماس غیر مستقیم دو فرهنگ ایران و چین از زمان هخامنشیان سخن گفت. از همین رو، پژوهش حاضر بر آن است تا باتوجه به اینکه تا کنون در باره تماس فرهنگ های ایران و چین پیش از سفر جان چیان در قرن دوم ق.م پژوهشی مستقل به عمل نیامده و تا حدودی ناشناخته باقی مانده است، سازوکار های تماس فرهنگ های چین و ایران را پیش از سفر جان چیان با توجه به دیگر مدارک باستانشاسی و تاریخی بررسی و تحلیل کند.
    کلیدواژگان: ایران، چین، منشور کورش، هخامنشیان، سغدیان
  • درنگی در اصول دستگاه قضاوت در صدر اسلام / خلافت ابوبکر تا امام علی (ع)
    دکتر مصطفی پیرمرادیان، مریم سعیدی*، فهیمه رحیمی خویگانی صفحه 99
    شاید بتوان یکی از مهمترین ارکان هر حکومتی را دستگاه «قضاوت» دانست، تحلیل سیر تطور این دستگاه در حکومت خفلاء راشدین به طور عام و دوره خلافت عمر بن خطاب و امام علی (ع) به طور خاص و همچنین تحلیل فراز و فرودهای محتوایی و شکلی آن، هدفی است که این پژوهش دنبال می کند.
    مهمترین یافته های ا ین پژوهش نشان می دهد که دستگاه قضاوت در زمان امام علی (ع) از نظر قالب و محتوا دچار تحولات و دگرگونی های شدیدی شد و همیشه روندی رو به رشد را داشته است. منصب قضا در زمان امام (ع) از یک منصب تشریفاتی به یک منصب اصیل و مستقل تبدیل شد که صاحبانش باید از بزرگان و متفقهان و عادلان و عالمان باشند.
    کلیدواژگان: امام علی (ع)، ابو بکر، عمر بن خطاب، خلافت، قضاوت
  • دکتر جهانبخش ثواقب*، فردین نجفی علی آبادی صفحه 125
    گزارش های تاریخی حکایت از تاریخچه ای بسیار طولانی برای احداث کاروانسرا در ایران دارند. کارآمدی این بنا و توجه به ساخت آن نقش بسزایی در رفت و آمد کاروان های تجاری و رشد تجارت در کشور داشته است. در عصر صفویه کاروانسراسازی به طور چشمگیری افزایش یافت. با اقدامات اساسی شاه عباس اول در زمینه رشد تجارت، ورود تاجران مختلف به کشور و رفت و آمد کاروان های تجاری در مسیر راه های ارتباطی افزایش یافت. در نتیجه برای اقامت، استراحت و آسودگی آن ها، کاروانسراهای زیادی در مناطق مختلف کشور به ویژه در مسیر راه ها ساخته شد. این بناها افزون بر این که تاسیساتی اقامتی و رفاهی بودند، کارکردهای گوناگون اقتصادی، نظامی، سیاسی، مذهبی، فرهنگی و اجتماعی پیدا کردند و به طور موثر در خدمت دولت صفویه قرار گرفتند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی و تبیین کارکردهای کاروانسراها در عصر صفویه و نقش آن در رشد تجارت این دوره است. یافته ی پژوهش نشان می دهد که این تاسیسات که امروزه از مواریث تمدنی به شمار می روند، با معماری متناسب با اوضاع اقلیمی کشور در انواع متعدد و با کارکردهای گوناگون و چندمنظوره نقش مهمی در حیات اقتصادی- تجاری و تعامل بین اقوام و ملیت ها و تبادل افکار و اندیشه ها داشته است.
    کلیدواژگان: ایران، صفویه، صفویان، کاروانسرا، کاروان، مسافرت
  • محمد تقی فاضلی*، غفار پور بختیار صفحه 145
    عصر هخامنشیان یکی از مهمترین، و پیچیده ترین برهه های تاریخ ایران است. دانسته های ما از این دوران بر منابعی پرشمار، اما بسیار پراکنده استوار است، اگرچه گوناگونی و پراکندگی منابع موجود (اعم از آثار نویسندگان یونانی، اسناد دیوانی تخت جمشید، اسناد تجاری، معاهداتی و معاملاتی بابلی، کتیبه های شاهانه ی هخامنشی، اشارات، عهد عتیق و...) مانع از ارائه ی تصویری کامل و رسا از جوانب مختلف تاریخ هخامنشیان (یعنی، سیاست، جامعه، دین و اقتصاد...) می شود و گوشه های همچنان تاریک و ناشناخته ای را در دنیای پهناور هخامنشیان به جای می گذارد، اما با کنار هم نهادن همه ی این اسناد و تلاش برای تکمیل و تصحیح انتقادی و خردگرایانه ی منابع شرقی با منابع غربی، و عکس آن، می توان زوایای تاریک و ناشناخته سیستم هخامنشیان رادر ابعادمختلف باتکیه بر کتیبه ها و مهرها و الواح تا حدی روشن ساخت.
    کلیدواژگان: هخامنشی، لوح، مهر، کتیبه ها، سازمان اداری
  • دکتر مهدی گلجان، سمیه خانی پور* صفحه 169
    با پایان جنگ جهانی اول، نظم جهانی دچار تغییر و تحول شد. در این زمان انگلستان سراسر خاورمیانه را تحت نفوذ و سلطه ی خود داشت. سیاست منطقه ای و جهانی انگلستان در این دوره ایجاد اتحادیه های دفاعی منطقه ای برای مقابله با شوروی و گسترش و نفوذ کمونیسم در منطقه ی خاورمیانه بود. بدین سبب استقرار رژیم های دیکتاتوری و ضد کمونیسم برای مقابله با شوروی را مبنای سیاست جهانی خود در فاصله ی بین دو جنگ در خاورمیانه قرار داد. پیامد این سیاست، انعقاد «پیمان عدم تعرض» در سال 1316ه.ش بین چهار کشور ایران، ترکیه، عراق و افغانستان بود. این پیمان با آغاز جنگ جهانی دوم و تغییر بلوک بندی های سیاسی و نظامی از هم پاشیده شد اما سنگ بنای «پیمان بغداد» در ادوار بعدی گردید.
    این پژوهش بر آن است با اتکا بر روش توصیفی تحلیلی و استفاده از اسناد، منابع دست اول و تحقیقات جدید، چگونگی و چرایی شکل گیری «پیمان عدم تعرض» را بررسی نماید.
    کلیدواژگان: انگلستان، خاورمیانه، شوروی، پیمان عدم تعرض، ایران
|
  • Dr: Amir Akbari* Page 1
    Iran’s history was associated with major political developments in the first two centuries of hegira. Conquest of Iran and Different approaches of Arabs to the Iranians had many reactions. the first decades of hegira spent in the conquest and settlement. With the Umayyad policy of oppression was outspread against the serfdom and Khorasanians was under the violence of umayyad in compare with other lands. This is the political reaction to the overthrow of the Umayyads and the power of the Abbasids Khorasanians yielded. Despite Iranian plot to The authority to deliver Abbasids, Abumoslem murder led to conflict between the Abbasids and Iranians. In contrast, another group of Iranians to compromise with the Abbasids and their presence in the Arab bureaucracy. This dual approach was the most important Iranian action in the first period of the Abbasid Caliphatea.
    Keywords: Iranians, Arabs bureaucracy, Battle, Adaption
  • Fatemh Oroji Page 15
    Nomadic tribes has always played a major role in the developments in Iran, and has a role on the policy and governance both directly and indirectly. Each tribe as a separate political and cultural unit has always been the pursuit of power. Nomadic tribes were in the struggle for power in a fight with two regional power (rival neighboring and non-neighboring tribe) and trans-regional (Central) which were in changing on their own position. In the mean time, Azerbaijan has been considered as one of the tribes attraction centers and regions. At the end of the first middle of the 12th century AH, the various tribes such as Afshar, Shaghaghi and Shahsavan and Kurds Blbas, Zrza’, Mokri and Hakkari had regional power. The purpose of this study was to investigate the relationship between tribes and central power and their role in ability for gaining the power of central power, and also to explain the relations of tribes with each other.This study has been done based on documentary method and by using library references and based on existing documents. The obtained results show that there were internal differences within groups and coalitions and alliances among the tribes and these differences lead to more weakness of tribes against the Central Powers and the acceptance of the status from them. Yet the tribes didnt get a constant approach against the Central Powers and always had to manage the several turned political powers.
    Keywords: Azerbaijan, tribes, tribal conflicts, the central authority, political rotation
  • Mohamadreza Barani* Page 41
    Shiite’s movements in their period cause considerable result and revolution in society, and provide opportunity for other Shiite’s movement. Fakh movement was one of them in 748 happened in the age of Imam Kazim (the 7th imam of Shiite). Study of political and intellectual identity of this movement can clarify its position and the agreement of rebels with Imam in that age. To investigate this purpose, eighteen scales have been considered which are important to evaluate Shiite’s movement from the viewpoint of Shiite, and “political and intellectual identity of Fakh movement” can be obtained. This paper investigates personal life and quality of martyr Fakh’s movement then investigates nine scales of eighteen scales in which “imam’s view about the movement of martyr Fakh is investigated. The main emphasize is on narrative and historical report in sources so that better results are obtained by their investigation, because, investigating historical reports may only keep the writer away from the aspects of event. Descriptive-analysis was the method of this paper and it will be compiled by using recent sources and present researches. Finally, this movement and political and intellectual beliefs of martyr Fakh will be analyzed.
    Keywords: martyr Fakh, martyr Fakh, Hussein ibn Ali, Zeidieh sect, intellectual identity, political identity, standards of Shiite's movement
  • Hossein Badamchi* Page 71
    Recent Scholarship on the Persian-Chinese relations tells us that contact between Iranian and Chinese Culture was initiated toward the end of the 2nd century B.C.E. by the envoy Chang Ch’ien (Zhang Qian). But, certainly, there had been contacts between these two cultures, from the Indo-Europeans time in Central Asia and later the Achaemenid period until the journey of Chang Ch’ien who was contemporary with Arsacids, which drew less attention. By studying the practices of Chu culture in China and its similarities to the Indo-Iranian and Zoroastrian practices, archaeological data, information in the Chinese and Greek writers’ books, we can speak of direct Contact between Iranian and Chinese Culture from the Achaemenid period. Since there is no independent research about the contact between Iranian and Chinese Culture before the journey of Chang Ch’ien to the west, the main purpose of this article is to discuss the mechanism of contact between Iranian and Chinese Culture until the journey of Chang Ch’ien according to the other archaeological and historical evidence.
    Keywords: Iran, China, Cyrus Cylinder, Achaemenids, Sogdians
  • Mostafa Piremoradiyan Page 99
    One of the main pillars of the government's is the judgment. Reviews the history of the evolution of the judicial system in the caliphates age is subject of this article.The most important findings of this research is During the caliphate of Imam Ali (AS) suffered a lot of changes in the judging system At this time the office of judge of a dependent position, a position became independent..
    Keywords: Imam Ali, Abu Bakr, Omar Bin Khattab, judging, caliphate
  • Jahanbakhsh Savagheb* Page 125
    According to historical reports, caravanserai-building is very long-standing in Iran. Given the effective characteristics of these edifices, caravanserais had significant roles in the promotion of commercial traffics, and hence, the growth of commerce in this country. During the Safavid period, the construction of caravanserais witnessed a significant development. Through the efforts of Shah Abbas I to promote commerce in this country, there was an increase of different commercial roads for various merchants who came to Iran in the form of individuals or caravans. As a result, many caravanserais were built in different regions in this country, and particularly, on the roads between cities so that caravans could stay and rest. In addition to providing lodgings, meals, entertainments, etc., caravanserais performed a variety of economic, military, religious, political, religious, cultural, and social functions at the effective services to the Safavid government. The present study tries to explain the functions of caravanserais in the Safavid period and the roles they played in the commercial development during the period. Findings of the present study show that caravanserais, which are today regarded as one of the heritages of civilization, had a significant role in their various multi-purpose functions in the economic- commercial lives of different nations and in the interplay of ideas among them through the appropriate architecture in different climatic types.
    Keywords: Iran, Safavid, Safavids, Caravanserai, Caravan, Travelling
  • Mohammadtaghi Fazeli* Page 145
    Achaemenid era is one of the most important and most complex period of history, Our knowledge of this period is according to the numerous sources, but it is distributed. However, the diversity and distribution of resources (both Greek writers, Persepolis Court documents, business documents, treaties and trade Babylonian, Achaemenid royal inscription prevent to provide a complete and clear picture of the different aspects of Achaemenid history (ie, politics, society, religion, economy, and leave Still dark and unknown corners of the vast world of Achaemenid. By the juxstaposing all of this document and attempting to complete and correct the sources of critical and rational Eastern Western sources in contrast., can clear somewhat the dark Corners And unknown Achaemenid system In different dimensions. Relying on inscriptions and seals and tablets.
    Keywords: Achaemenid, tablets, seals, inscriptions, Administrative organization
  • Mehdi Goljan Page 169
    By the end of the First World War was changed global order. The British took over the Middle East under his influence and domination. Regional and global policy of England in this period Construction of a regional defense to counter Soviet influence and spread of communism in the Middle East. Thus, establishment anti-communist and dictatorship regimes to counter the Soviet based on their global policies in between the two wars in the Middle East. Consequently, this policy was the conclusion of "non-aggression pact" in 1316 A.H.S AD between the four countries, Iran, Turkey, Iraq and Afghanistan. The treaty with the start of World War II and the division of political and military bloc crumbled, but the cornerstone of the "Baghdad Pact" was the next cycle. The purpose of this article is to examine the objectives and policies of England in the formation of "non-aggression pact". This study is based on a descriptive study and use of documents, primary sources and recent research has the goal itself.
    Keywords: England, the Middle East, Soviet, non, aggression pact, Iran